ಶನಿವಾರ, ಆಗಸ್ಟ್ 31, 2013

ಸರಿತಾ ಕುಸುಮಾಕರ ದೇಸಾಯಿ

ಸರಿತಾ ಕುಸುಮಾಕರ ದೇಸಾಯಿ

ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಲಲಿತಕಲೆ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸರಿತಾ ಕುಸುಮಾಕರ ದೇಸಾಯಿಯವರು  ಈಗಿನ ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹರಪನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ 9, 1941ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.  ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾದ ಅವರ  ಹೆಸರು ಸರಸ್ವತಿ ರಾಯಸಂ ಎಂದು.   ತಂದೆ ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಯಸಂ, ತಾಯಿ ಸರಸ್ವತಿ. 

ಸರಿತಾ ಅವರ ಅವರ  ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಹರಪನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿತು.  ಕಾಲೇಜು ಓದಲು ಹೈದರಾಬಾದಿನ ಆರ್‌.ಬಿ.ವಿ.ಆರ್‌.ಆರ್‌.ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿದರೂ ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಹಾರಾಣಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ ಮೀಡಿಯೇಟಿಗೆ ಸೇರಿದರು. ವೈದ್ಯೆಯಾಗಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲದಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೂ ಇಲ್ಲೂ ವಿದ್ಯೆ ಕೈಗೂಡದೆ ಪುನಃ  ಹರಪನ ಹಳ್ಳಿಗೆ ವಾಪಸ್ಸಾದರು.  ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಹಿಂದಿ-ರಾಷ್ಟ್ರಭಾಷಾ ವಿಶಾರದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ  ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು.   ಪುನಃ  ಅವರಿಗೆ ವಿದ್ಯಕಲಿಯಲು ಕಾಲಕೂಡಿಬಂದುದು ಮದುವೆಯ ನಂತರವೇ. ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ 1971ರಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಮತ್ತು 1974ರಲ್ಲಿ  ಎಲ್.ಎಲ್.ಬಿ. ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಸಮಾಜಸೇವಕ, ವಕೀಲ, ರಾಜಕಾರಣಿ ಕುಸುಮಾಕರ ದೇಸಾಯಿಯವರನ್ನು ವರಿಸಿ ಸರಿತಾ ಕುಸುಮಾಕರ ದೇಸಾಯಿ ಆದರು.  ಕಾನೂನನ್ನು   ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡು ವಕೀಲರಾಗಿಯೂ ಹಲವಾರು ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾನೂನು ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಸರಿತಾರವರು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಲವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿಕೊಂಡವರು. ಹರಪನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಪ್ರತಿದಿನ ತಾಯಿ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ಪುರಾಣದ ಸಂಗತಿಳನ್ನು ರೋಚಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸರಿತಾ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ತಾನೊಬ್ಬ ಕಥೆಗಾರ್ತಿಯಾಗಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲ ಮೂಡತೊಡಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ನೀರೆರೆದು ಪೋಷಿಸಿದವರು. ಅಣ್ಣನಂತಿದ್ದ ಬೀಚಿಯವರು. ಜೀವವನಾನುಭವ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅನುಭವ ಪಡೆಯಲು ಕಾರಂತ, ಗೋಕಾಕ, ತರಾ.ಸು ಅ.ನ.ಕೃ. ಮುಂತಾದವರ  ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಓದುತ್ತಾ ಬಂದರು.

ಹೈದರಾಬಾದಿನ ಡಿ.ಕೆ. ಭೀಮಸೇನರಾಯರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆಗಿದ್ದ ಅಕ್ಕಭಾವರೊಡನೆ ಇದ್ದಾಗ, ಅನೇಕ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಭೀಮಸೇನರಾಯರನ್ನು ಕಾಣಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಸರಿತಾರವರಿಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಲಾಭ ದೊರಕತೊಡಗಿತು.  ತಾವು ಬರೆದ ಬರಹಗಳನ್ನು  ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ತೋರಿಸಿ ಅವರಿಂದ  ದೊರೆತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಯುತ  ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕಥಾರಚನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು.  ಹೀಗೆ  ಬರೆದ ಕಥೆಗಳು ಸುಧಾ, ಮಯೂರ, ಕಸ್ತೂರಿ, ಕರ್ಮವೀರ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ  ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ‌ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು.   ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡದ್ದೇನುಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಬೀಚಿಯವರು ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದು ಹಾರೈಸಿದರೆ, ‘ನಾನು ಲಕ್ಕಿ’ (ಕಥಾಸಂಕಲನ) ಹಾಗೂ ಸ್ಪಂದನ’ (ವೈಚಾರಿಕ ಬರಹಗಳ ಸಂಕಲನ) ಕ್ಕೆ ಎಲ್.ಎಸ್. ಶೇಷಗಿರಿರಾಯರು ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದು ಶುಭ ಕೋರಿದರು.

ಹರಪನ ಹಳ್ಳಿಯ ಟೆಂಟ್ ಸಿನಿಮಾದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಸರಿತಾ ಅವರು  ಭರತನಾಟ್ಯ, ಸಂಗೀತಲಲಿತಕಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದರು, ದೂರದರ್ಶನದ ಧಾರವಾಹಿಗಳಾದ ಮನೆತನ’, ‘ಋಣಾನುಬಂಧಮತ್ತು ಒಲವು-ಚೆಲುವುಧಾರವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ದಂಪತಿಗಳಿಬ್ಬರೂ ಅಭಿನಯಿಸಿ ಎಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದರು.

ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿರುಚಿ ಇದ್ದಂತೆ ಕಲಾವಿದರು, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಆತಿಥ್ಯಪಡೆವರು ಬಹುಮಂದಿ. ಜಾರ್ಜ್‌ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್, ಮಧುಲಿಮಯೆ, ಮಧುದಂಡವತೆ, ಪ್ರಮೀಳಾ ದಂಡವತೆ, ರಾಜನಾರಾಯಣ್, ಜೆ.ಎಚ್. ಪಟೇಲ್, ರಾಮನಾಥ ಗೋಯಂಕ, ಖಾದ್ರಿ ಶಾಮಣ್ಣ ಮುಂತಾದ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಹನೀಯರು  ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಂದ ಆತಿಥ್ಯಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಸದಾ ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಸರಿತಾರವರು ಕನ್ನಡ ಕಾನೂನು ಪದಕೋಶ ರಚನಾ ಸಮಿತಿ, ಭಾರತೀಯ ಗೆಜೆಟಿಯರ್ ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿ ಸಮಿತಿ, ವಿಶ್ವಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮಿತಿ, ಕನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ  ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ರಚನಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು.  ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಲೋಕಶಿಕ್ಷಣ ಟ್ರಸ್ಟಿನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸಹಾ ಸರಿತಾ ಅವರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.

ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ, ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭುತ್ವ ಪಡೆದಿದ್ದ ಸರಿತಾ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡದ್ದೇನು ನಾನು ಲಕ್ಕಿ, ಧ್ರುವಮಿಲನ, ಮಿಡಿಗಾದ ಮಿಡುಕು ಮುಂತಾದವು ಅವರ ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳು. ಸ್ಪಂದನ-ವೈಚಾರಿಕ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಕಲನ. ‘ಹೀಗಿದ್ದರು ಬೀಚಿ’ ಅವರ ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿ;  ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದರ ವಿಸ್ತೃತ ಆವೃತ್ತಿ ಇವರೇ ನಮ್ಮ ಬೀಚಿಕೃತಿಯನ್ನು 2004ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.  ಮಹಡಿ ಮನೆ’  ಕಥಾ ಸಂಕಲನ ಸಾಹಿತಿ ಭಗವತಿ ಚರಣ ವರ್ಮರ ಹಿಂದೀ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು  ಶಂಕರರಾವ್ ಖರತ್ ಅವರ ಮರಾಠಿ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳ ಅನುವಾದವಾಗಿವೆ. ನೆಲಕಡಲುಶ್ರೀಮತಿ ಮನ್ನೂ ಭಂಡಾರಿ ಮುಂತಾದವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಿರು ಕಾದಂಬರಿಗಳ  ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ.  ಭೀಮೇಶ ಕೃಷ್ಣ’ – ಹರಿದಾಸ ಸಾಹಿತಿ ಹರಪನ ಹಳ್ಳಿ ಭೀಮಪ್ಪನವರ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಕೃತಿಪರಿಚಯವಾಗಿದೆ. ಹರಪನಹಳ್ಳಿ ಭೀಮಪ್ಪನವರ ಹಾಡುಗಳು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನಎಲ್ಲ ಹಾಡುಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.  ನಮ್ಮನ್ನು ಸಾಕಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು’ – ಪ್ರಾಣಿ ದಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೃತಿ.  ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಕಾನೂನು ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳು. ಪ್ರಬಂಧಗಳು, ‘ಮಹಿಳಾ ಸಮಸ್ಯೆ, ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ ಕುರಿತ ಕಿರುನಾಟಕಗಳು ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳು ಸಹಾ ಸರಿತಾ ಅವರ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿವೆ.   ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇವರ  ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಮುಂತಾದ ಧಾರವಾಹಿಗಳು ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿವೆ.

ಭೀಮೇಶ ಕೃಷ್ಣ ಸಂಗೀತರೂಪಕಕ್ಕೆ ಅಖಿಲಭಾರತ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಹುಮಾನ, ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘದಿಂದ ಉತ್ತಮಲೇಖಕಿ, ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕಿಯರ ಪರಿಷತ್ತಿನಿಂದ ವರ್ಷದ ಲೇಖಕಿಮುಂತಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸರಿತಾ ಅವರಿಗೆ ದೊರೆತಿವೆ. ಹಿತೈಷಿಗಳು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ ಸಹನಾ’.

ಸ್ವತಃ ವಿದ್ಯೆ ಕಲಿಯಲು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಅಡೆತಡೆಗಳುಂಟಾಗಿದ್ದರೂ ಛಲಬಿಡದೆ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ವಿದ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಗುಲ್ಬರ್ಗ ಷಹರಕ್ಕೆ ಬರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೆ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಅಬಲೆಯರಿಗೆ ಆತ್ಮೀಯರಾಗಿ, ಕಾನೂನು ತಿಳುವಳಿಕೆ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯಾಗಿ, ನೊಂದ ಹೃದಯಗಳಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳುವ ಮಾತೆಯಾಗಿ, ಸದಾ ಹೋರಾಟದ ಬದುಕನ್ನೇ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸರಿತಾ ಕುಸುಮಾಕರ ದೇಸಾಯಿಯವರು ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಗತ್ತಿನಿಂದ ದೂರವಾದದ್ದು 2008ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 13ರಂದು.  ಅವರು ತಮ್ಮ ಬರಹಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಜನ ಸೇವೆಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರಾಗಿದ್ದಾರೆ.


ಮಾಹಿತಿ ಆಧಾರ: ಕಣಜ

Tag: Sarita Kusumakar Desai

ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಲ್ಲ: