ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ 2

ಎರಡನೆಯ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಭಾಗ

 ಕಥಾಪ್ರಾರಂಭ

ನಿರೂಪಣೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ Lrphks Kolar

ಧರ್ಮಜನ ರಾಜ್ಯ ವರ್ಣನೆ

ಪದ್ಯ 1 ರಿಂದ 25

ಹಸ್ತಿನಾವತಿಯೆಂಬ ಪಟ್ಟಣ ಭೂಮಂಡಲದಲ್ಲಿಯೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದುದೂ ಸುಂದರವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿನ ಮಹಾರಾಜ ಜನಮೇಜಯ. ಅವನು ಪಾಂಡವರ ವಂಶದ ಕುಡಿ. ಪರೀಕ್ಷಿತನ ಮಗ. ಅವನ ರಾಜ್ಯಭಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪೂರ್ವಿಕರ ಮಹಾಭಾರತ ಪ್ರಸಂಗದ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸಿ ಜೈಮಿನಿ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಆಗ ಮುನಿಯು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿಯುವಂತೆ ಮಹಾಭಾರತದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳತೊಡಗಿದನು.

ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಿಯಾದ ನಂತರ ಧರ್ಮರಾಯನು ಧರ್ಮದಿಂದ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ನಹುಷ, ಭರತ ಮುಂತಾದವರಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲದಂತೆ ತನ್ನ ತಮ್ಮಂದಿರೊಡಗೂಡಿ ರಾಜ್ಯಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದನು. 

ಅವನ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳತನ, ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವುದು, ವ್ಯಭಿಚಾರ, ಅನಾಚಾರ, ವೈರ, ದ್ವೇಷ ಇವು ಯಾವುದೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.  ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ನೀತಿಸಾಸ್ತ್ರ ವಿಶಾರದರೂ ಸತ್ಯವಂತರೂ, ಧರ್ಮಿಷ್ಟರೂ, ವಿವೇಕಿಗಳೂ, ವಿದ್ಯಾವಂತರೂ ಆದ ಪ್ರಜೆಗಳಿದ್ದರು.

ಕುಟಿಲ, ಚಂಚಲ, ಉತ್ಕಟತೆ, ಮದಾವಸ್ಥೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು  ಸ್ತ್ರೀಯರ ಗುಂಗುರು ಕೂದಲಿಗೂ, ಕಣ್ಣೋಟಕ್ಕೂ, ವಕ್ಷದ ಉನ್ನತಿಗೂ ಹೋಲಿಸುತ್ತ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ, ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪದ್ಯರಚನೆ ಮಾಡಿರುವುದು ಕವಿಯ ಜಾಣತನ. 

ಅಹಿತವೆನ್ನುವುದು ಗರುಡನ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಸರ್ಪಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಶೋಕವಲ್ಲ, ಅಶೋಕವೃಕ್ಷಗಳು ವಸಂತದಲ್ಲಿ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕಲಹವೆನ್ನುವುದು ಕಲಹಂಸಗಳ ಕಲರವದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದೂ ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಧರ್ಮಜನ ರಾಜ್ಯದ ಸುಂದರತೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವನು.

ಇಲ್ಲಿ ಕೊಡೆ, ಕಡಿ, ಪೊಡೆ ಮುಂತಾದವು ಆತಪತ್ರ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಐಶ್ವರ್ಯಗಳು ಪೊಡೆಯೆಂಬಲ್ಲಿಯೂ, ಹೆಂಗಸರ ತುರುಬನ್ನು ಮುಡಿಯೆನ್ನುವರೇ ಹೊರತು ಇಲ್ಲಿ ಮುಗಿದಿದೆ ಎನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಜಡಿಯೆಂಬುದು ಮಳೆಯಲ್ಲದೆ ಹೊಡೆಯುವುದೆಂಬ. ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಲ್ಲ...ಇತ್ಯಾದಿ.

ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಭೋಗಿಗಳು. ಅದರೆ ಸರ್ಪಗಳಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರೂ ವಿದ್ಯಾವಂತರು. ವೀರರು. ರಕ್ಕಸರಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಭೂಮಿ, ಆಕಾಶ, ಪಾತಾಳಗಳ ಸಮನ್ವಯತೆಯಲ್ಲಿ ಚಮತ್ಕಾರ ತರುತ್ತಾನೆ.  ಇಲ್ಲಿನ ರಾಜ ತಲೆಬಾಗುವವನಲ್ಲ. ಧರ್ಮಜನ ಕೀರ್ತಿ ಧವಳಕೀರ್ತಿಯಂತೆ ಹರಡಿತ್ತು. ಈ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಗೇಂದ್ರ ಪದದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಚಮತ್ಕಾರವಿದೆ. 

ಹರಿಯಂತೆ ಬಲಯುತನೂ, ಶಿವನಂತೆ ಮಂಗಳನೂ ಆಗಿದ್ದ ರಾಜನಲ್ಲಿಗೆ ಒಂದು ದಿನ ವ್ಯಾಸ ಮಹರ್ಷಿಯು ಬಂದನು.

ಮುನಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಸತ್ಕರಿಸಿ ಕೂರಿಸಿದನು. ಎಲ್ಲ ಇದ್ದರೂ ಖಿನ್ನನಾಗಿದ್ದ ದರ್ಮಜನ ಮುಖಭಾವವನ್ನು  ಕಂಡು ಕಾರಣ ಕೇಳುವನು ಮುನಿ. ಅದಕ್ಕೆ ಬಿಸಿಯುಸಿರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಧರ್ಮಜನು ತನ್ನ ಬೇಸರ ತಿಳಿಸುವನು. 

ಪಿತಾಮಹ, ಗುರುಗಳು, ಸೋದರರು, ಬಂಧುಗಳು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಪಡೆದ ಈ ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸುಖವಿದೆ? ಅಷ್ಟು ಜನರ ಅವಸಾನಕ್ಕೆ ತಾನು ಕಾರಣನಾದೆ, ಈ ಘೋರಪಾಪದ ಬಾವನೆ ನನ್ನನ್ನು ಸುಡುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ವನವಾಸವೇ ಲೇಸು. ಶಿಷ್ಯರಿಲ್ಲದ ಗುರುವಿನಂತೆ, ಪೂಜ್ಯನಾಗದ ವಿಪ್ರನಂತೆ, ಸೇವ್ಯಳಾಗದ ಪತ್ನಿಯಂತೆ ನನ್ನ ಬಾಳು ವ್ಯರ್ಥ. ಕಾಯದ ಭೋಗವೇಕೆ? ಚಿತ್ತಶುದ್ಧಿಯಾಗಲು ಅರಣ್ಯವಾಸವೇ ಲೇಸು ಎನ್ನುವನು.  ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದೆನೆಂಬ ಸಂತಸ ನನಗಿಲ್ಲ. ಉತ್ಸವಗಳು ಬೇಕಿಲ್ಲ ಎಂದಾಗ ಮುನಿಯು ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುವನು. ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೀ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬೇಸರಪಡುವಂತದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಮರುಳೆ, ಭೀಮನಿಗೆ ಪಟ್ಟಕಟ್ಟಿ ಹೊರಟುಬಿಡು ಎಂದು ಮೂದಲಿಸುವನು. ಆಗ ಧರ್ಮಜನು ತನ್ನ ‌ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹದಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಈ ಪಾಪಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವೇನು ತಿಳಿಸಿ ಎನ್ನುವನು. ಆಗ ಯಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತ ಅದನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವನು.

ಎರಡನೆಯ ಸಂಧಿ

ಪದ್ಯ 1 ರಿಂದ 25

| ರಾಜೇಂದ್ರ ಧರ್ಮತನಯಂ ಬಾದರಾಯಣನ ! ವಾಜಿ ಮೇಧಾಧ್ಯರ ವಿಧಾನಮಂ ಕೇಳು ಪಂ | ಕೇಜಪತ್ರೇ ಕ್ಷಣನ ಮತವಿಡಿದು ಕಳುಹಿದಂ ಕುದುರೆಗೆ ವೃಕೋದರನನು

ವನರುಹ ಭವಾಂಡದೊಳಗೈವತ್ತು ಕೋಟಿ ಯೋ | ದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಿಳೆಯಂ ಸಪ್ತಶರನಿಧಿಗ | ವಿವೇಷ್ಟಿಸಿರಲದರ ಮಧ್ಯದೊಳಗಿಹುದು ಜಂಬೂದ್ವೀಪಮದರ ನಡುವೆ | |

ಅನವರತ ಸರಸ ಗೋಷ್ಠಿಗೆ ನೆರೆದ ನಿರ್ಜರಾಂ |ರಂಗನೆಯರಂಗಚ್ಛವಿಯ ಹಬ್ಬುಗೆಯೊ ಕಾರಮಿಂ|

ಚಿನ ಮಹಾರಾಶಿಯೋ ಪೇಳೆನಲ್ ಮೆರೆವ ಕನಕಾಚಲಂ ಕಣ್ಣೆ ಸೆದುದು ||೧||

ಆ ಕನಕ ಗಿರಿಯ ತೆಂಕಣ ದೆಸೆಯೊಳಿರ್ಪುದು ಸು | ಧಾಕರಕುಲದ ನೃಪರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಾಭಿ । ಷೇಕ ವಿಸ್ತರದಿಂ ಜಸಂಬಡೆದ ಹಸ್ತಿನಾಪುರವಲ್ಲಿಗರಸೆನಿಸುವ || `

ಭೂಕಾಂತ ಜನಮೇಜಯಂ ಮಹಾಭಾರತ ಕ। ಥಾ ಕೌತುಕದೊಳಾಶ್ವಮೇಧಿಕವನೊಲವಿನಿಂ | ವೇಕಮಾನಸನಾಗಿ  ಮುನೀಂದ್ರನಂ ಬೆಸಗೊಂಡನೀ ತೆರದೊಳು ||೨||

ಪಿಂತೆ ಕೌರವಜಯಂ ತಮಗೆ ಕೈಸಾರ್ದ ಸಮ | ನಂತರದೊಳಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಳ್ ಪಾಂಡವರ | ದೆಂತಿಳೆಯನೋವಿದರದೇಗೆಯ್ದರೆಂದು ಜನಮೇಜಯ ಮಹೀಪಾಲನು || ಸಂತಸಂದಳೆದು  ಮುನಿಪನಂ ಕೇಳೊ | ಡಿಂತವಂ ಪೇಳ್ದನಾ ಭೂಪಂಗೆ ಸಕಲ ಜನ | ಸಂತತಿಗೆ ಕರ್ಣವತಂಸಮೆನೆ ರಂಜಿಸುವ ಮಧುರತರ ಸತ್ಕಥೆಯನು||೩||

ಕೇಳೆಲೆ ನೃಪಾಲ ಪಾಂಡವರ ಕಥೆಯಿದು ಪುಣ್ಯ | ದೇಳಿಗೆಯಲ ಸುಯೋಧನ ಮೇದಿನೀಶನಂ | ಕಾಳಗದೊಳುರೆ ಗೆಲ್ಲ ಬಳಿಕ ವರ ಹಸ್ತಿನಾಪುರದ ನಿಜ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ || ಬಾಳಿಕೆಯನನುಜರಿಂದೊಡಗೂಡಿ ಧರ್ಮಜಂ | ತಾಳಿದಂ ಭರತ ನಳ ನಹುಷಾದಿ ರಾಯರಂ। ಪೇಳುವೊಡವರ್ಗಿನಿತು ಗುಣವಿಲ್ಲವೆಂದು ಭೂಮಂಡಲಂ ಕೊಂಡಾಡಲು ||೪||

ಹಬಳಿಕ ನೃಪವರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಾಳ್ವ ದೇಶದೊಳ್ | ಕಳವು ಕೊಲೆ ಪಾದರಂ ಪುಸಿ ನುಸುಳು ವೈರವ ! ಟ್ಟುಳಿ ತೋಹು ಬೆದರು ಬೆಜ್ಜರ ಕಷ್ಟ ನಿಷ್ಟು ರಂ ಗಜರು ಗಾವಳಿ ವಿವಾದ || ಮುಳಿಸು ಪೊಲೆಗಲಸು ಮೊರೆ ಸೆರೆ ಕೃತಕ ಕಾರ್ಪಣ್ಯ ! ಮಳಿವು ಪಳಿವನ್ಯಾಯ ಮರೆ ಮೋಸವಾಸಿ ತ। ಲ್ಲಳ ವಿಯೋಗಮಲಸಿಕೆ ಕರ್ಕಶಂಗಳಿವು ಮೊಳೆದೋರವೇವೇಳ್ವೆನು || ೫ ||

ನೀತಿ ಚತುರತೆ ಕೀರ್ತಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಭೋಗ ಸಂ | ಪ್ರೀತಿ ಪರಹಿತ ವಿನಯ ಶುಭ ವಿಭವ ವಿಜಯ ವಿ । ಖ್ಯಾತಿ ಕಲೆ ಸೌಭಾಗ್ಯಮಾರೋಗ್ಯ ಸೌಖ್ಯ ಮುನ್ನತ ಸತ್ಯ ನಿತ್ಯ ಭಕ್ತಿ ॥ 

ಜಾತಿ ಧರ್ಮಾಚಾರ ನಿಷ್ಠೆ ದೈವಜ್ಞತೆ ವಿ | ಜಾತಿ ಶಮೆ ದಮೆ ದಾನ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವೆಂಬಿವು ಮ | ಹಾತಿಶಯಮೆನೆ ಪೆರ್ಚಿದುವು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನರೇಶ್ವರನಾಳ್ವ ಭೂತಳದೊಳು ॥೬||

ಕುಟಿಲ ಚಂಚಲ ಕಠಿನ ಕೃಶ ಮಾಂದ್ಯಮೆಂಬಿವು |ತ್ಕಟ ಯವನಶ್ರೀವಿಲಾಸಿನಿಯರಳಕಾಳಿ |ಚಟುಲ ಸುಕಟಾಕ್ಷ ವಕ್ಷಿಜಾತ ಮಧ್ಯ ಗತಿಗಳ ವಿಸ್ತರದೊಳಲ್ಲದೆ | | ಘಟಿಸದು ಮದಾವಸ್ಥೆ ನಿಗಳಬಂಧನದ ಸಂ | ಕಟ ಹರಿದೋಷ ಮತಿಹೀನತೆಗಳೆಂಬಿವಿಭ | ಘಂಟೆಯೊಳಲ್ಲದೆ ಸಲ್ಲದೆಲ್ಲಿಯುಂ ಧರ್ಮತನಯಂ ಪಾಲಿಸುವ ನೆಲದೊಳು || ೭ |

ಗಾರುಡದೊಳಹಿತತ್ವ ಮಾರಣ್ಯದೊಳ್ ದಾನ | ವಾರಣಂ ಚಾರುಪ್ರವಾಳಮಣಿ ರುಚಿಯೊಳ್ ಸ | ದಾರುಣಂ ಸರಸಿಯೊಳ್ ಕಲಹಂಸಮಯಮುತ್ಪಲಾಕ್ಷಿಯರ ಕಂಧರದೊಳು || 

ಹಾರವಲಯಂ ಭೂರುಹದೊಳನೇಕಾಗ್ರತೆ ನ | ವಾರಾಮದೊಳ್ ಮಹಾಶೋಕಂ ವಸಂತದೊಳ್ | ಮಾರಹಿತವುಂಟಲ್ಲದಿಲ್ಲಮಿವು ಮತ್ತೆಲ್ಲಿಯುಂ ಧರ್ಮಜನ ನೆಲದೊಳು||೮||

ಕೊಡೆಯೆಂಬರಾತಪತ್ರವನುದರದೇಶಮಂ | ಪೊಡೆಯೆಂಬರೊಲಿದು ಮಂಥನವ ನೆಸಗೆಂಬುದಂ | ಕಡೆಯೆಂಬರಾರಡಿಯನಳಿಯೆಂಬರುದಕಪ್ರವಾಹಮಂ ತೊರೆಯೆಂಬರು | ಮಡಿಯೆಂಬರಂಬರದ ಧೌತಮಂ ಕಬರಿಯಂ। ಮುಡಿಯೆಂಬರೆಡೆವಿಡದೆ ಮುಸುಕಿದ್ದ ಮೇಘಮಂ | ಜಡಿಯೆಂಬರುರುಶಿಲೆಯನರೆಯೆಂಬರಲ್ಲದಿವ ನುಡಿಯರವನಾಳ್ವಿಳೆಯೊಳು ||೯|

ಎಲ್ಲರುಂ ಭೋಗಿಗಳ್ ಪಾತಾಳಗತರೆನಿಸ | ರೆಲ್ಲರುಂ ವಿದ್ಯಾಧರ‌ರ್ ವಭೋಜನರೆನಿಸ | ರೆಲ್ಲರುಂ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವರ್ತಿಗಳ್ ತಿಳಿಯೆ ಲಂಕಾನಿವಾಸಿಗಳೆನಿಸರು ||

 ಎಲ್ಲರುಂ ಸುಮನೋರತ‌ರ್ ಮದುವ್ರ ತರೆನಿಸ | ರೆಲ್ಲರುಂ ಗುಣಯುತರ್ ಕರಿನರೆನಿಸರ್ ಮನುಜ | ರೆಲ್ಲರುಂ ಕಾಂತಾರಮಿತಭಾಗ್ಯಸಂಪದರ್ ಕುಜರೆನಿಸರವನಿಳೆಯೊಳು ||೧೦||

ವಸುಗಳಿಂದುಪಭೋಗ್ಯವಾಗದೊಡೆ ಸೌರಭ್ಯ | ರಸದಿಂದನಾರೋಗ್ಯವೆನಿಸದೊಡೆ ಸಂತತಂ । ವಿಶದ ಸುಮನೋಯೋಗ್ಯಮಲ್ಲದೊಡೆ ಹರಿವಿಭವ ಸುಶ್ಚಾತ್ವ್ಯಮಲ್ಲದಿರಲು || ಲಸದಪ್ಪ ರೋದ್ಯಾನ ಸೌಭಾಗ್ಯವೊಂದಿರದೊ | ಡೆಸೆವ ರಾಜೇಂದ್ರಂಗೆ ಸೊಗಸುವೀಡಾಗಿ ರಂ | ಜಿಸದೊಡೆ ಹಸ್ತಿನಾವತಿಯನಮರಾವತಿಗೆ ಸರಿಯೆಂಬರೇ ಪ್ರೌಢರು ||೧೧||

ನಾಗೇಂದ್ರನಂ ಬಿಡದೆ ತಲೆವಾಗಿಸಿತ್ತಮರ | ನಾಗೇಂದ್ರನಂ ಬುದ್ಧಿ ದೊರೆಸಿತ್ತು ಪುರಮರ್ದ | ನಾಗೇಂದ್ರನಂ ನಿಂದು ಬೆರಗಾಗಿಸಿತ್ತಮಲ ಧರ್ಮಜನ ಕೀರ್ತಿ ಬಳಿಕ ||

ನಾಗೇಂದ್ರ ಶಯನಾಲಯವ ಜಡಧಿಯೆನಿಸಿ ನುತ । ನಾಗೇಂದ್ರವರದಾಯ`ಧವ ಪೊಳ್ಳುಗಳೆದು ಮತ | ನಾಗೇಂದ್ರಧರನ ಜಾತೆಯ ನಿಲವುಗೆಡಿಸಿ ನೆರೆ ರಾಜಿಸಿತು ಮೂಜಗದೊಳು || ೧೨ ||

ಹರಿಯಂತೆ ಬಲಯುತಂ ಶಿವನಂತೆ ರಾಜಶೇ | ಖರನಬ್ಬ ಭವನಂತೆ ಚತುರಾನನಂ ಸರಿ। ದ್ವರನಂತೆ ರತ್ನಾಕರಂ ದಿವಾಕರನಂತೆ ನಿರ್ದೋಪನಿಂದ್ರನಂತೆ || ಪರಿಚಿತಸುರಭಿರಮ್ಯನಮೃತಾರ್ಚಿಯಂತೆ ವಿ | ಸ್ತರಿತಕುವಲಯನೆಂದು ಧರ್ಮಜನ ಧರೆ ಪೊಗಳು | ತಿರೆ ಬಳಿಕ ಹಸ್ತಿನಾವತಿಗೆ ವೇದವ್ಯಾಸನೊಂದುದಿವಸಂ ಬಂದನು ||೧೩||

ಬರಲಾ ನೃಪಾಲಕಂ ಸೋದರರೈರಸಿ ಮುನಿ | ವರನ ಪದಕೆರಗಿದೊಡೆ ಮಣಿದೆತ್ತಿ ಬೋಳೈಸಿ | ಪರಸಿ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆಯನಿತ್ತು ಸತ್ಕಾರಮಂ ಕೊಂಡು ಕುಳ್ಳಿರ್ದ ಬಳಿಕ | ಅರಸನನುತಾಪದಿಂ ತಲೆವಾಗಿ ಮಾತಾಡ ! ದಿರುತಿರ್ದನನಿಲ ಸಂಚಾರವೊಂದಿನಿತಿಲ್ಲ ! ದುರಿವ ಕಡುವೇಸಗೆಯ ಬಿಸಿಲಿಂದ ಬಸವಳಿದ ಕೋಮಲರಸಾಲದಂತೆ ||೧೪||

ಕಂಡನರಸನ ಭಾವಮಂ ಬಳಿಕ ನಗುತೆ ಬೆಸ |ಗೊ೦ಡನಿಂತೆಂದಾ ಮುನೀಂದ್ರನೆಲೆ ನೃಪತಿ ಭೂ |ಮಂಡಲದ ಸಕಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಮಂ ಪಾಲಿಸುವ ನಿನ್ನ ಸಂತಸದೇಳ್ಗೆಗೆ | ಖಂಡನವ ಮಾಳ್ವು ದಾನನದಿರವು ಸಾಕು ಮನ | ದಂಡಲೆಯ ತೊರೆಯೆನಲ್ ಜೀಯ ಸಂತಾಪದಿಂ | =ಡಾದುದೆನ್ನೊಡಲ್ ಸೈರಿಸಲರಿಯೆನೆಂದೊಡಾ ತಪೋನಿಧಿ ನುಡಿದನು || ೧೫ ||

ಕೆತ್ತ ಬಲ್ಗತ್ತಲೆಗೆ ತರಣಿ ಮುಂಗಾಣದಿರೆ | ಪೊತ್ತು ವೆಳಗಂ ಬೇರೆ ತೋರ್ಪರಾರ್ ಬಿಡದೆ ಘ | ರ್ಮೋತ್ತರಕೆ ಮಾರುತಂ ಬೆಮರ್ದೊಡಾರ್ ಬೀಸುವರ್ ಬಳಿಕಾಲವಟ್ಟದಿಂದೆ ॥ 

ಕೃತ್ರಿಮದ ವಿಷದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಗರುಡನಳವಳಿಯೆ |  ವಿಷದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಗರುಡನಳವಳಿಯೆ | 

ಮತ್ತೆ ರಕ್ಷೆಗೆ ಮಂತ್ರಿಸುವರಾರು ಭೂಪ ನೀ !

ನೊತ್ತುವನುತಾಪಕೆಡೆಗೊಟ್ಟೊಡಾರ್ ಬಿಡಿಸುವರ್ ಪೇಳೆಂದನಾ ಮುನಿಪನು ||೧೬||

ಎನಲಾ ಮುನೀಂದ್ರನಂ ನೋಡಿ ಬಿಸುಸುಯ್ಯುತೊ | ಯ್ಯನೆ ಮಹೀಪಾಲನಿಂತೆಂದನೆಂತೆನ್ನ ಮನ ! ವನುತಾಪಮಂ ಬಿಡುವೆನಕಟ ಶಿಶುತನದಿಂದ ಸಲಹಿದ ಪಿತಾಮಹಂಗೆ || ನೆನೆದೆವನುಚಿತವನಗ್ರಜನೆಂದರಿಯದೆ ಕ | ರ್ಣನನಿರಿದೆವಾಚಾರ್ಯವಧೆಗೆಳಸಿದೆವು ಸುಯೋ | ಧನ ಶಲ್ಯ ಮುಖ್ಯ ಬಾಂಧವರ ನೀಡಾಡಿದೆವು ಬದುಕಲೇಕಿನ್ನಿಳೆಯೊಳು ||೧೭||

ಶಿಷ್ಯರಿಂದಭಿವರ್ಧಿಸದ ಗುರುವಿನಂತೆ  ವೈ| ಮಷ್ಯದಿಂ ಪೂಜ್ಯನಾಗದ ವಿಪ್ರನಂತೆ ಸುಹ | ವಿಷ್ಯದಿಂ ಸೇವ್ಯನಾಗದ ವಹ್ನಿಯಂತೆ ಸಲಿಲಾಶಯವನಾಶ್ರೈಸದ | 

ಕೃಷ್ಯದಂತಖಿಳ ಬಾಂಧವರೊಡನೆ ಬದುಕದ ಮ | ನುಷ್ಯ ಸಂಸಾರದಿಂದೇನದರಿ ನಿಜಾ | ಯುಷ್ಯಮುಳ್ಳನ್ನ ಪರಿಯಂತ ವನವಾಸವಂ ಮಾಡುವುದೆ ಲೇಸೆಂದನು ||೧೮||

ಕಾಯದುಪಭೋಗ ಸಿರಿಯಂಬಯಸಿ ಸುಗತಿಯಂ | ಕಾಯದುರುತರ ವೈರದಿಂದಖಿಳಬಾಂಧವ  ನಿ। ಕಾಯದುಪಹತಿಯನೆಸಗಿದ ಪಾತಕದ್ರುಮಂ ತನಗೆ ವಿಷಮಾಗಿ ಮುಂದೆ || ಕಾಯದುಳಿಯದು ಮಹಿಯನಿನ್ನಾಳ್ದೊಡಂ ಜಸಂ | ಕಾಯದುರೆ ಮಾಣದದರಿಂದರಸುತನವೆ ಸಾ | ಕಾಯದುಕುಲೇಂದ್ರನಂ ಭಜಿಸುವೆಂ ಚಿತ್ತಶುದ್ಧಿದ್ಯೊಳರಣ್ಯದೊಳೆಂದನು ||೧೯||

ಆಗಳರಸನ ಮಾತಿನಾಸರಂ ಕೇಳ್ತು ತಲೆ |  ದೂಗಿ ಮುನಿಪುಂಗವಂ ನುಡಿದನೆಲೆ ಭೂಪ ನಿಗ | ಮಾಗಮ ಪುರಾಣ ಶಾಸ್ತ್ರಂಗಳ ವಿಚಾರಮಂ ನೀನರಿಯದಪ್ರೌಢನೆ ॥ ಈಗಳನುತಾಪಮೇತಕೆ ನಿಖಿಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ |ಮಾಗಲಿಳೆಯಂ ಧರ್ಮದಿಂ ಪಾಲಿಸದೆ ಬನಕೆ | ಪೋಗಲಾವುದು ಸಿದ್ಧಿ ನಿನಗಪ್ಪು ದುಸುರೆನೆ ಧರಾನಾಥನಿಂತೆಂದನು ||೨೦||

ಜೀಯ ಚಿತ್ತೆ ಸಾದೊಡಿನ್ನ ಖಿಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ | ನಾಯಿತೆಂಬುತ್ಸವಂ ತನಗಿಲ್ಲ ಕರ್ಣ ಗಾಂ | ಗೇಯ ಗುರು ಶಲ್ಯ ಕೌರವರನುಳಿದೀ ಸಕಲಮೇದಿನೀಮಂಡಲವನು || ವಾಯುಜನೊಳಿರಿಸಿ ನಾಂ ಗೋತ್ರ ವಧೆಗೆಯ್ದಿ ದೀ? ಕಾಯಮಂ ವನವಾಸಕೈದಿಸುವೆನೆನೆ ಬಾದ | ರಾಯಣಂ ಗಹಗಹಿಸಿ ನಗುತೆ ನುಡಿ ನುಡಿ ಮತ್ತೆ ನುಡಿಯೆನುತ್ತಿಂತೆಂದನು ||೨೧||

ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮವನೀಕ್ಷಿಸಲ್ ನಿನಗೆ ಪಾತಕಂ | ಗೋತ್ರವಧೆಯಿಂದೆ ಬಪ್ಪುದೆ ಮಹಾದೇವ ನೀಂ | ಧಾತ್ರಿಯಂ ಪಾಲಿಸದಿರಲ್ಕೆ ನಿರ್ದೋಷಿಯೇ ನಾವರಿಯೆವೀಗ ನಿನ್ನ || ಗಾತ್ರಮಂ ವನವಾಸಕೈದಿಸುವ ಮತಮಾವ | ಸೂತ್ರದೊಳ್ ಕಾಣಿಸಿತೊ ಲೇಸು ಲೇಸಾರಣ್ಯ | ಯಾತ್ರೆಯಂ ಮಾಡು ನೀಂ ಮಾರುತಿಗೆ ಪಟ್ಟಮಂ ಕಟ್ಟುವೆವು ನಾವೆಂದನು ||೨೨||

ಧರ್ಮಸುತ ಮರುಳೆ ನೀನಿಂತಾಡುತಿರ್ದೊಡೆ ಬು | ಧರ್ಮೆಚ್ಚುವರೆ ಸಾಕದಂತಿರಲಿ ಸೋಮಕುಲ | ಜರ್ಮಹಾಕ್ರತುಗಳಂ ಮಾಡಿದಲ್ಲದೆ ಸಲ್ಲರದರಿಂದೆ ನಿನಗಿಳೆಯೊಳು || ನಿರ್ಮಲಸುಕೀರ್ತಿಯಪ್ಪಂತೆ ಯಜ್ಞಾದಿ ಸ | ತ್ಕರ್ಮಂಗಳಂ ನೆಗಳ್ಚಲ್ ಗೋತ್ರವಧೆಗಳಂ | ನಿರ್ಮಿಸಿದಘಂ ಪೋಗಿ ಶುಚಿಯಾಗಿ ಬಾಳಪೆಯೆನಲ್ ಭೂಪನಿಂತೆಂದನು ||೨೩||

ಆದೊಡೆ ತವಾನುಗ್ರಹಪ್ರಭಾವದೊಳಿನ್ನು ! ಮೇದಿನಿಯ ನಾನೆ ಪಾಲಿಸುವೆನೀ ಗೋತ್ರಹ | ತ್ಯಾ ದೋಷಮೇತರಿಂ ಪೋಪುದಾ ತೆರನಂ ತಿಳಿಪಿ ರಾಜಕುಲದ ನೃಪರ ! ಸಾಧು ಚಾರಿತ್ರವೆನ್ನಿಂದೆ ಸೊಗಡಾಗದಂ | ತಾದರಿಸಿ ನೀವೆ ಕಾರುಣ್ಯದಿಂ ಮಾಳ್ವುದು ತಶು! ಭೋದಯವನೆನಗೆಂದು ಕೈಮುಗಿಯೆ ಧರ್ಮಜಂಗಾ ಮುನಿಪನಿಂತೆಂಡನು ||೨೪||

ಎಣಿಕೆ ಬೇಡೆಲೆ ಮಗನೆ ರಾಘವಂ ಪಿಂತೆ ರಾ |ವಣನಂ ಮಥಿಸಿ ವಾಜಿಮೇಧದೊಳ್ ಪಾರ್ವ.ರಂ | ತಣಿಪಿದಂ ನೀನುಮಂತಾ ಮಹಾಧ್ವರವನೆಸಗಲ್ ನಿನಗೆ ಮೂಜಗದೊಳು | ಎಣೆಯಿಲ್ಲೆನಲೆಂತು ಮಾಳ್ಪೆ ನಾನಾವ ಲ | ಕ್ಷಣದ ಹಯಮದಕೆ ಋತ್ವಿಜರೆನಿಬರೆನಿಸು ದ | ಕ್ಷಿಣಿಗಳದರಂದಮಂ ವಿಸ್ತರಿಸವೇಳ್ವುದೆನೆ ಶುಕತಾತನಿಂತೆಂದನು ||೨೫||