ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರನೆಯ ಸಂಧಿ ಮೊದಲಭಾಗ

ಪದ್ಯ 1 ರಿಂದ 32

ವೃಷಕೇತುವಿನ ಮರಣ

ನಿರೂಪಣೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ

ಬಭ್ರುವಾಹನನ ಸೈನ್ಯವು ಹಂಸಧ್ವಜನ ಮತ್ತು ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಸೈನ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಕ್ಕಾಗಿಸಿ ಅವರು ಎಚ್ಚರತಪ್ಪಿ ಮಲಗಲು ಸುವೇಗನು ಬಂದು ಕಾದಲು ಅವನನ್ನೂ ಬೀಳಿಸಿದನು ಪಾರ್ಥಿ.

ಇತ್ತ ಹಿಂದೆ ಅರ್ಜುನನು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಗಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿ ಉಲುಪಿಯನ್ನು ಕೂಡಿದ್ದನು. ಈಗ ಅವಳು ಮ ಣಿಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದು ರಣದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ದೊರೆಗಳನ್ನು ಅರಮನೆಗೆ ತರಿಸಿ ಉಪಚರಿಸಿದಳು. ಮಣಿ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದಳು.

ಅರ್ಜುನನು ಕರ್ಣನ ಸುತ ವೃಷಕೇತುವಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ತನ್ನ ಪಡೆ ಹೀಗಾಯಿತು. ನೀನು ಈಗಲೇ ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಧರ್ಮಜನಿಗೆ ತಿಳಿಸು ಎನ್ನುವ ವೇಳೆಗೆ ಹದ್ದು ಬಂದು ಅವನ ಮುಕುಟದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿತು. ಅಪಶಕುನಗಳಾದವು. ಇನ್ನಷ್ಟು ಚಿಂತೆಯಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವಾಗ ಇಲ್ಲಿ ಹೀಗಾಗಿದೆಯಲ್ಲ.ಇನ್ನು ಹೇಳಲೇನಿದೆ? ನಾನು ಇವನೊಡನೆ ಕಾಳಗ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ನಮಗೆ ಉಳಿದಿರುವವನು ನೀನೊಬ್ಬನೇ ಮಗ. ನೀನು ಹಿಂದಿರುಗು ಎನ್ನಲು ಕೋಪಗೊಂಡ ಕರ್ಣಜ ಅ ರ್ಜುನನಿಗೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾನು ಹೋಗುವುದೆ?  ನಾನಿರುವಾಗ ಏಕೆ ಚಿಂತೆ?ತಂದೆಗೋಸ್ಕರ, ಗೋವಿಗೋಸ್ಕರ, ರಾಜ್ಯದ ರಕ್ಷಣೆಗೋಸ್ಕರ ಕಾದದಿದ್ದರೆ ಕರ್ಣನ ಮಗನೆನ್ನುವರೆ ನನನ್ನು? ಎಂದೆಲ್ಲ ಹೇಳಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದನು. ಹೊರಟನು.

ನೀನು ಬಂದುದು ಒಳ್ಳಿತಾಯಿತು ಎಂದು ಬಭ್ರುವಾಹನ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮೊದಲಿಟ್ಟನು. ಅಂಬುಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿಯಿತು. ಇಬ್ಬರ ಮೈಯಲ್ಲೂ ಗಾಯಗಳಾದವು. ರಥ, ಹಯ, ಸಾರಥಿಗಳನ್ನು ತರಿದರು. ಮೈಮರೆತು ಮಲಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡೆದ್ದು ಕಾದಿದರು. ಹಿಂದೆ ಕರ್ಣಾರ್ಜುನರಿಗೆ ಯುದ್ಧವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದು ನಡೆಯಿತು. ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಬಿವಿಧ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರು. ಕತ್ತರಿಸಿದರು. ತಡೆದರು. ಒಮ್ಮೆ ವೃಷಕೇತುವಿನ ರಥ ಬಾನಿಗಡರಿ ತಿರ್ರನೆ ತಿರುಗಿತು. ಇವನೂ ಪಾರ್ಥಿಯನ್ನು ನಭಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಅವನ ರಥವನ್ನೂ ತಿರುಗಿಸಿದನು. ಅವನು ರವಿಗೆ ನಮಿಸಿ ಮಣಿಪುರದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದನು. 

ಅರ್ಜುನನು ನೋಡುತ್ತಿರಲು ಚಿತ್ರಾಂಗನೆಯ ಪುತ್ರನನ್ನು ಕರ್ಣಜ ಮತ್ತೆ ನಭಕ್ಕೊಯ್ದನು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅತ್ಯುಗ್ರತೆಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಜಟಾಯುವು ಗರಿ ಕಿತ್ತು ಭುವಿಗೆ ಬಿದ್ದಂತೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದನು. ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ವೃಷಕೇತುವಿನ ಕೂಡೆ ಬೊಬ್ಬಿರಿದನು.

ರಕ್ತದ ಹೊಳೆ ಹರಿಯಿತು. ರಥಗಳು ಮುರಿದವು.ನಭದಲ್ಲಿ, ಧರಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡದೆ ಕಾದಿದರು.

ವೃಷಕೇತುವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದ ಬಭ್ರುವಾಹನನು ಶ್ರೀ ಪತಿಯ ಸೇವೆಗೆ ಹೋಗು ಎನ್ನುತ್ತ ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು.

 ಆ ಶಿರವು ಮುಕುಂದಾ, ಮಾಧವಾ, ಕೃಷ್ಣಾ ಎನ್ನುತ್ತ ಬಂದು ಅರ್ಜುನನ ಬಳಿ ಬಂದು ಬಿದ್ದಿತು. ಅದನ್ನೆತ್ತಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಅರ್ಜುನನು ಅತ್ಯಂತ ಶೋಕಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು. ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಂಗಳಿಂದ ನಸುನಗುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಮೊಗವನ್ನು ಚುಂಬಿಸಿ ಗೋಳಿಟ್ಟನು. ಮಗನೆ, ನೀನೆಂತು ಮಡಿದೆ? ನಮಗೆ ಸದ್ಗತಿ ಕರುಣಿಸಲು ಉಳಿದಿದ್ದವನು ನೀನೊಬ್ಬನೇ. ಇದು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಮ್ಮತವೆ? ಎಂದೆಲ್ಲ ಹಲುಬಿದನು. ಅಭಿಮನ್ಯುವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನೋವನ್ನು ನಿನ್ನ ಕಂಡು ಸಹಿಸಿದ್ದೆ. ಈಗ ಏನು ಮಾಡಲಿ ಎಂದು ಅತ್ತನು.ಮೂಗು ಇಲ್ಲದ ಮುಖದಂತಾಯಿತು ಪಾಂಡವರ ಸಿರಿ ಎಂದು ನಾನಾ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಳಲಿದನು.

ಇತ್ತ ಕರ್ಣಜನ ಮುಂಡ ಬಂದು ಅಪ್ಪಳಿಸಲು ಬಭ್ರುವಾಹನನು  ಬಿದ್ದು ಮತ್ತೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡೆದ್ದು  ಪಾರ್ಥನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಹಿಂದೆ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಇಂದು ಅವನ ರುಂಡಮಾಲೆಗೆ ಇವನನ್ನು ಕಳಿಸು ಎಂದನು.  ಅರ್ಜುನನು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಬಿಡುವೆಯೋ, ಕಾದುವೆಯೋ ಎನ್ನುತ್ತ ಕಾಳಗಕ್ಕೆ ಎದ್ದನು. 

ಇಪ್ಪತ್ತುಮೂರನೆಯ ಸಂಧಿ ಮೊದಲ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 1 ರಿಂದ ‌ 32

ಸೂಚನೆ | ಅಹವ ಸಮರ್ಥ ಕರ್ಣಜನಂ ಕೆಡಹಿ ಬಭ್ರು | ವಾಹನಂ ಸುರನದಿಯ ಶಾಪದಿಂದರಿಯಲ್ಕೆ | ರಾಹು ತುಡುಕಿರ್ದಮೃತಕರ ಬಿಂಬದಂತಿರ್ದುದರ್ಜುನನ ತಲೆ ರಣದೊಳು |

ಜನಪ ಕೇಳರ್ಜುನನ ಸೈನ್ಯದೊಳ್ ಬಭ್ರುವಾ | ಹನನಖಿಳವೀರರಂ ಕೆಡಹಿ ಹಂಸಧ್ವಜನೊ | ಡನೆ ರಣದೊಳೆಚ್ಚಾಡಿ ಸ್ಯಂದನ ಸಹಸ್ರಮಂ ತಡೆಗಡಿದವನ ಪಡೆ ಯೊಳು || ತನಿಗಲಿಗಳಾರುಸಾವಿರಮಂ ಪೊರ ಳ್ಚಿ ವಾ | ಹಿನಿಯನೈದಕ್ಷೋಹಿಣಿಯನೊಕ್ಕಲಿಕ್ಕಿ ಮೇ | ದಿನಿಗವಂ ಮೈಮರೆದು ಬೀಳ್ವಂತೆ ಸೆಕ್ಕಿದಂ ಕಾಯದೊಳ್ ಸಾಯಕವನು||೧||

ಅಸದಳದೊಳವನ ಸುತರಿರ್ವರುಂ ಮಡಿದ ಬಳಿ |ಕಸುರಾರಿ ತನ್ನೊಳಾಡಿದ ಬಲೆ ಯಂ ನೆನೆದು | ದೆಸೆಗೆಟ್ಟು ಬಿದ್ದನಕಟೆಂದು ಹಂಸಧ್ವಜಂಗರ್ಜುನಂ ಮರುಗುತಿರಲು || ಮುಸುಕಿದಂ ಪಡೆಸಹಿತ ಬಂದು ಪಾರ್ಥಿಯ ರಥವ | ನಸಮ ಭುಜಬಲ ಸುವೇಗಂ ಬಳಿಕ ಸಂಗರಂ | ಪೊಸತಾದುದಿರ್ವ ರ್ಗೆ ಕೊಂದನರ್ಜುನಿ ಮತ್ತೆ ವೀರರಿರ್ಭಾಸಿರವನು ||೨||

ಸಾಹಸದೊಳಿರ್ವರುಂ ಸರಿಯೆನೆ ಸುವೇಗಂ ಮ | ಹಾಹವದೊಳೆಚ್ಚಾಡಿ ವಿರಥನಾಗಿಯೇ ಬಭ್ರು | ವಾಹನನ ಬಾಣದಿಂದುರೆ ನೊಂದು ಬಿದ್ದನವನಿಗೆ ಬಳಿಕ ಪಾರ್ಥಿ ನರನ || ಮೋಹರವನೈದಿದಂ ಪ್ರಳಯಭೈರವನ ಕೋ | ಲಾಹಲಮಿದೆಂಬಂತೆ ಕೊಂದನೆಲ್ಲಾ ಬಲವ | ದೇಹದೊಳೆಸೆವ ಜೀವ ಪರಮರವೊಲುಳಿದಿರ್ದರಾವೃಷಧ್ವಜ ಪಾರ್ಥರು||೩||

ರಣದೊಳಂತವರಿರ್ದರತ್ತ ಮುನ್ನೊಂದು ಕಾ | ರಣಕೆ ಗುರು ಶಾಪಮಂ ಕುಡಲದಂ ಬಿಡಿಸಿ ಫಲು | ಗುಣನಮಲ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾಪ್ರಸಂಗದೊಳಂದು ತಾಂ ಪರಿಗ್ರಹಿಸಿ ನೆರೆದ || ಫಣಿರಾಜನಂದನೆಯುಲೂಪಿ ಪಾತಾಳದಿಂದೆ | ಮಣಿಪುರಕೆ ಬಂದು ಮೂರ್ಛಿತರಾಗಿ ಸಮರ ಧಾ | ರಿಣಿಯೊಳಿಹ ದೊರೆಗಳಂ ತರಿಸಿ ಮಂ ತ್ರೌಷಧಿಗಳಿಂದೆ ಪಾಲಿಸುತಿರ್ದಳು||೪||

ನೃಪ ಕೇಳುಲೂಪಿ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಗೆ ಪೇಳ್ದ ಸುರ | ರಿಪುಸುತಂ ತನ್ನ ತನಯಂಬೆರಸಿ ಪಾರ್ಥಜನ | ವಿಪುಲಾಸ್ತ್ರದಿಂದೆ ಮೂರ್ಛಿತನಾಗಿ ರಣದೊಳಿರಲಿರ್ವರಂ ತರಿಸಿಕೊಂಡು|| ಅಪಗತ ಶ್ರಮರಪ್ಪ ತೆರದಿಂದೆ ಮಂದಿರದೊ | ಳುಪಚರಿಸಿ ಮಣಿ ಮಂತ್ರ ಮೂಲಿಕಾತತಿಗಳಂ | ತಪಿಸದಂತಾರೈಯುತಿರ್ದಳರ್ಜುನನಿತ್ಯ ವೃಷಕೇತುಗಿಂತೆಂದನು ||೫||

ಮಗನೆ ಮಡಿದುದು ಸೈನ್ಯಮನುಸಾಲ್ಪಮುಖರಾದ | ವಿಗಡರೇರ್ವಡೆದು ಸೈಗೆಡೆದರಿಳೆಯೊಳ' ತಮ್ಮ | ನಗರಿಗನಿರುದ್ಧ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ರಂ ಕೊಂಡೊಯ್ದ ರಹಿತರಿವನಂ ಜಯಿಸುವ || ಬಗೆಗಾ ಣೆನಾದೊಡಂ ನಿಲ್ವೆ ನಾನಿಲ್ಲಿ ಕಾ | ಳಗಕೆ ನೀನಿರದೆ ಹಸ್ತಿನಪುರಿಗೆ ಪೋಗಿ ಪೇ | ಳ್ದಗಧರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರರ್ಗೆ ಸ್ಥಿತಿಯನೆಂಬಿನಂ ತೋರ್ದುವುತ್ಸಾ ತಂಗಳು | ೬ ||

ಪರ್ದು ಕುಳಿರ್ದುದರ್ಜುನನ ಮಕುಟಾಗ್ರದೊಳ | ಡರ್ದು ಗೂಡಿಕ್ಕಿದುವು ರಥದೊಳ್ ಕಪೋತಂಗ | ಳಿರ್ದುದು ತನುಛಾಯೆ ತಲೆಯಿಲ್ಲದಿನಿತುಮಂ ಕಂಡು ಬೆರಗಾಗಿ ನರನು || ಪೊರ್ದದಿರದಪಜಯಂ ತನಗಿನ್ನು ಧರ್ಮಜಂ | ನಿರ್ದೈವನಹನಲಾ ಶಿವ ಮಹಾದೇವ ಮುರ | ಮರ್ದನ ತುರಗಮೇಧವನೆಂತು ಮಾಡಿದವನೂ ಕರ್ಣಸುತ ಹೇಳೆಂದನು || ೭ ||

ವಾಜಿ ಸಹಿತಾಂ ಪೋಗಿ ಸಕಲ ಪರಿಕರದಿಂದೆ | ತೇಜದಿಂದೊಪ್ಪುವಗ್ನಿಗಳಿಂದೆ ಭೂಸುರ ಸ | ಮಾಜದಿಂದಖಿಳ ಋತ್ವಿಕ್ಕುಗಳ ಬಹುವಿಧದ ಮಂತ್ರಘೋಷಂಗಳಿಂದೆ || ರಾಜಿಸುವ ನುತ ಯಜ್ಞಶಾಲೆಯೊಳ್ ಭೂವರಂ | ಯಾಜಮಾನ್ಯದೊಳೆಸೆವ ಸಿರಿಯಂ ವೃಕೋದರ ಸ | ರೋಜಾಂಬಕಾದಿ ಬಾಂಧವರೊಳಾವೃತನಾಗಿರಲ್ ಕಾ ಣೆನಕಟೆಂದನು || ೮ ||

ಹೇಳಲೇನಹುದಿನ್ನು ಬಭ್ರುವಾಹನನೊಡನೆ | ಕಾಳೆಗಂಗುಡುವೆನಾಂ ಕುಲಕೆ ನೀಂ ಮಗನೋರ್ವ | ಬಾಳುವೆ ಗೆಡಿಸಬೇಡ ಗಜಪುರಕೆ ಪೋಗಿ ಮುರಹರ ಧರ್ಮನಂದನರ್ಗೆ || ಕಾಳಾದ ರಾಜಕಾರಸ್ಥಿತಿಯ ನೆಚ್ಚರಿಸು | ಕೇಳೆನ್ನ ಮಾತನೆಂದರ್ಜುನಂ ನುಡಿಯಲ್ಕೆ | ತಾಳದೆ ವೃಷಧ್ವಜಂ ಕೋಪದಿಂ ಪಾರ್ಥಂಗೆ ಕೈಮುಗಿಯುತಿಂತೆಂದನು | ೯ ||

ಒಳ್ಳಿತಿದು ತಾತ ನಿನ್ನಂ ಬಿಟ್ಟು ನಾಂಪೋಗ | ಲುಳ್ಳವನೆ ಗಜನಗರಿಗಕಟ ರಣದೊಳ್ ಜೀವ | ಗಳ್ಳನಾದೊಡೆ ಮತ್ಪಿತಾಮಹಂ ಬೀಳದಿರ್ಪನೆ ಗಗನಮಾರ್ಗದಿಂದ || ಹೊಳ್ಳೆದೆಯ ಹೊರಬಿಗರೊಳೆಂದು ನುಡಿಗಳಂ | ತಳ್ಳಂಕದಿಂದೆ ನೀನಾಹವದೊಳಿಂತೆಣಿಕೆ | ಗೊಳ್ಳಲೇಕಿವನ ಬಂಕವನೀಗ ಮುರಿವೆನೆನ್ನಂ ಕಳುಹಿ ನೋಡೆಂದನು | ೧೦ ||

ತಂದೆಗೋಸುಗ ಮಾ ಳ್ದ ನವಸರಕೆ ಗೋನಿಮಿ | ತ್ತಂ ದೇವ ವಿಪ್ರಾರ್ಥಕಸುದೊರೆದೊಡಾತಂಗೆ | ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದಾದವುದು ಗಡ ಕೈವಲ್ಯ ಮಾಗಳಾನೆಂತು ರಣಕೆ || ಹಿಂದುಗಳೆದಪೆ ನೇಕಪತ್ನಿಯಾಗಿಹ ಸತಿಯ | ಮುಂದಕೈದುವೆನೆಂತು ಭಾನುಸಂಭವನ ಸುತ | ನೆಂದೆನಿಸಿಕೊಂಬೆನೆಂತನೃತಮಂ ನುಡಿವನಲ್ಲಾ ಹವಕೆ ಕಳುಹೆಂದನು||೧೧||

ಮಂದಿ ಸಹಿ ತೀ ಬಭ್ರುವಾಹನಂ ಬರಲಿ ನಾ| ನಿಂದು ರಣದೊಳ್ ನಿನ್ನ ಕಂಗಳ್ಗೆ ಹಬ್ಬಮಂ | ತಂದಲ್ಲದಿರೆನೆಂದು ವೃಷಕೇತು ಬಲ್ಪಿಂ ಧನಂಜಯಂಗೆರಗಿ ಬಳಿಕ || ಪೊಂದೇರ್ಗಡರ್ದು ನಿಜ ಚಾಪಮಂ ತುಡುಕಿ ನರ |ನಂದನನ ಸಮ್ಮು ಖಕೆ ನಡೆತಂದು ನುಡಿದನೆಲೆ | ಮಂದಮತಿ ಪಾರ್ಥ ಸುತನಹಡೆ ನಿಲ್ ಕರ್ಣಜಂ ತಾನೆನುತ ತೆಗೆದೆಚ್ಚನು ||೧೨||

ಲೇಸನಾಡಿದೆ ಕರ್ಣ ಸುತನಾದೊಡೊಳ್ಳಿ ತೈ | ವಾಸಿಯುಳ್ಳವನಪ್ಪ ಫಲುಗುಣಂ ಕೊಂದನ | ಲ್ಲಾ ಸಮರದೊಳ್ ನಿನ್ನತಾತನಂ ತನಗೆ ನೀನಿದಿರಪ್ಪುದುಚಿತಮೆನುತೆ || ಸೂಸಿದಂ ಕ ಣೆಗಳಂ ಬಭ್ರುವಾಹನನದಂ | ನೇಸರಣುಗನ ಸುತಂ ಬರೆಕೆಯ್ದು ಪಾರ್ಥಿಯಂ । ಗಾಸಿಮಾಡಿದನಂಬುಗಳ ಮಳೆಯೊಳವನೀತನಂ ಮುಸುಕಿದಂ ತರದೊಳು || ೧೩||

ಇಸುವರೆಚ್ಚಂಬುಗಳನೆಡೆಯೊಳಿಕ್ಕಡಿಗೈವ | ರಿಸುವರೋರೊರ್ವರಂ ಗಾಯಗಾಣಿಸಿ ಕೆರ| ಳಿಸುವರಶ್ವಧ್ವಜ ವರೂಥ ಸಾರಥಿಗಳಂ ತರಿದಿಳೆಗುರುಳ್ಚಿಕೂಡೆ||ಇಸುವರೊಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಮೈಮರೆದು ಚೇತರಿಸಿಕೊಂ | ಡಿಸುವರಾನ್ನೇಯಾದಿ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರನಿಕರದಿಂ | ದಿಸುವರಿಂತವರವರ ಸರಿಬರಿಗೆ ಬಾಣಂಗಳಂ ಕರ್ಣಪಾರ್ಥಸುತರು||೧೪||

ಅಂದಾದ ಕರ್ಣಾರ್ಜುನರ ಕಾಳಗವನವರ | ನಂದನರ್ ನಿರ್ಣೈಸುತಿರ್ದರೆನೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ | ದಿಂದೆ ಶರಸಂಧಾನ ಸತ್ಯ ಸಾಹಸ ಲಕ್ಷ್ಯ ಬಳಿ ಲಾಘವಂಗಳಿಂದೆ || ಮುಂದುವರಿವಗ್ಗಳಿಕೆ ಮುಳಿಸು ಮೂದಲೆ ಮೋಡಿ |  ಬಂದಿ ಭಾರಣೆ ಬಿಂಕ ಬೆಸೆ ಚಮತ್ಕಾರಂಗ| ಳಿಂದೆ ಸಮಮಾಗೆ ಕೈದೋರಿದಂ ವೃಷಕೇತು ಬಭ್ರುವಾಹನನ ಮೇಲೆ | ೧೫ ||

ಬಳಿಕಖಿಳ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರದಿಂದೆ ವೃಷಕೇತು ವೆ | ಗಗ್ಗಳಿಸೆ ವಾಡಬ ವೈಷ್ಣವಂಗಳಿಂ ಪರಿಹರಿಸಿ | ಕೊಳುತರ್ಜುನಾತ್ಮಜಂ ಕೆರಳಿ ವನನೆಕ್ಕೊಡುಚ್ಚಳಿಸಿ ತ ಚ್ಛೋಣಿತವನು || ತೊಳೆಯಲಿಳಿದುವು ಭೋಗವತಿಯ ಜಲಕಂಬುಗಳ್ | ಮುಳಿದು ಕರ್ಣಜನಿ ರಲ್ಮಾ ತನಂ ಸುತ್ತಿಸಿತು | ಸುಳಿಗಾಳಿಯಂದದಿಂ ಕಣೆಗಳರೆಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಂತರಂ ಸಂಗರದೊಳು||೧೬||

ಮತ್ತೆ ಹೊಡಕರಿಸಿ ಪಾರ್ಥನ ಸೂನು ರೋಷಾಗ್ನಿ | ಪೊತ್ತಿ ಕಿಡಿಗೆದರಿ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಮಂ ಪೂಡಿ ತೆಗೆ | ಯುತ್ತೆಲವೊ ಕರ್ಣಸುತ ನೀನೆ ಬಿಲ್ಲಾಳಪ್ಪೆ ನಾಂ ಪೊಣರ್ದತಿಬಲರೊಳು || ಚಿತ್ತ ಚಂಚಲವಿಲ್ಲದೀಕ್ಷಿಸೆನುತೆಚೊಡೆದೆ | ಗೊತ್ತಿ ಶಿರಮಂ ಕೂಡಿ ಪಿಡಿದಾಗಸಕೆ ಬಾಣ | ವೆತ್ತಿಕೊಂಡೊಯ್ದು ವೃಷಕೇತುವಂ ತಿರುಗಿಸಿತು ದೆಸೆದೆಸೆಗಳಂ ನಭದೊಳು||೧೭||

ಭಾನುಸುತ ಸೂನುವಂ ನಭಕೆತ್ತಿ ಕೊಂಡೊಯ್ದು | ನಾನಾದೆಸೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿತು ಮುಹೂರ್ತತ್ರಿತಯ |  ಮೀನೆಲಕೆ ಕೆಡಹದೆ ಮಹಾಶರಂ ಕೆಳಗೆ ಬಿಡಿದು ಸನ್ನದ್ಧರಾಗಿ| | ಈ ನರನುಮಾ ಬಭ್ರುವಾಹನನನು ಮೊಡನೈದೆ | ಬಾನೆಡೆಯೊಳಾತಂ ಪಿತಾಮಹಂಗಭಿನಮಿಸಿ | ಕಾನನ ಸರಿತ್ಸಾಗರಂಗಳೊಳ್ ಬೀಳದಿಳಿದು ಮಣಿಪುರದ ಮಹಿಯೊಳು |೧೮||

ಮೊಗಮೆತ್ತಿ ಫಲುಗುಣಂ ನೋಡುತಿರೆ ಕರ್ಣಜಂ | ಗಗನದಿಂ ಬಿದ್ದಿಳೆಗೆ ಪೊಡೆಚಂಡಿನಂತೆ ಪುಟ | ನೆಗೆದಿದ್ದು ರೋಷದಿಂ  ಘುಡುಘುಡುಸಿ  ಪಾರ್ಥಸುತನಂ ಪಚಾರಿಸಿ ಕನಲ್ದು || ತೆಗೆದಿ ಸಲ್ ಬಾಣಂಗಳತ್ವ ಸಾರಥಿ ಪತಾ | ಕೆಗಳಿಂದಮರ್ದ ರಥಸಹಿತ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯ | ಮಗನಂ ನಭಸ್ಮಳಕೆ ಕೊಂಡಡರ್ದುವು ನಾಕ ಪರಿಯಂತಮಾಕ್ಷಣದೊಳು |೧೯||

 ನಭದೊಳತ್ಯುಗ್ರನಿಂ ತಪಿಸುವ ದಿವಾಕರ | ಪ್ರಭೆಯಿಂದುರಿಯ ರಥಂ ಬಿದ್ದ ಮುರ್ವಿಗೆ ಪಾರ್ಥಿ | ರಭಸದಿಂ ಪೂರ್ವದೊಳಡರ್ದ ಸಂಪಾತಿ ಗರಿ ಸೀಳ್ದಿಳಿಗೆ ಬೀಳುವಂತೆ||ತ್ರಿಭುವನಣೆ ಪೊಸತಾಗೆ ಕರ್ಣಜಂ ಮತ್ತೆ ರಿಪು | ಸುಭಟನಂ ಮೂರು ಬಾಣದೊಳೆಚ್ಚು ದಿವಸ ವ |ಲ್ಲಭನ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿಗೈದಿಸಿ ಪಚಾರಿಸಿ ಜರೆದು ಕೂಡೆ ಬೊಬ್ಬಿರಿದನು||೨೦||

ಬೊಬ್ಬಿರಿವ ಕರ್ಣಜನ ದನಿಗೇ ಳ್ದು ರೋಷದಿಂ । ದಬ್ಬರಿಸಿ ಗಗನದೊಳ್ ತನ್ನ ರಥಮಂ ಬಿಟ್ಟು ! ಹೆಬ್ಬೆಟ್ಟ ದಂತಿವನ ಮಸ್ತಕದ ಮೇಲೆ ಬೀಳಲ್ಕಿವಂ ಕನಲ್ದು ಕೂಡೆ || ಉಬ್ಬಿ ಪುಟನೆಗೆ ದೆದ್ದು ಸಾಯಕದೊಳೆಚ್ಚ ವನ | ನೆಬ್ಬಿಸಿದನಾಗಸಕೆ ಮತ್ತೆ ಭೀಭತ್ಸು ಕಂ | ಡೊಟ್ಟೆಗಳನಲ್ಲಾಡಿ ಪೊಗಳಲ್ಕೆ ವೃಷಕೇತು ಫಲುಗುಣಂಗಿಂತೆಂದನು | ೨೧ ||

ತಾತ ನೋಡಂದು ರಣದೊಳ್ ತೇರ ಗಾಲಿ ವಸು | ಧಾತಳದೊಳಳ್ದೊಡಾಯತವಾಗಿ ನಿಲ್ವಿನಂ | ಘಾತಿಸದಿರೆಂದು ನಿನ್ನೊಡನೆ ನಮ್ಮಯ್ಯನಾಡಿದವೊಲಾಡದೆ ಸುಮ್ಮನೆ || ಈತನನ್ನ ಸ್ತ್ರದಿಂ ಗಾಸಿಯಾದಪನೆಂದು | ಮಾತಾಡುವನಿತರೊಳ್ ಮ  ತ್ತಿವನ ಮೇಲೆ ಬಂ | ದಾತ ಬೀಳಲ್ ನೊಂದರಿರ್ವರುಂ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡು ಧುರಕನುವಾದರು |೨೨||

ಮಣಿ ವರೂಥಾರೂಢರಾಗಿ ಬಳಿಕಿರ್ವರುಂ | ರಣರಂಗದೊಳ್ ಕಡುಗಿ ಕಾದಿದರ್ ಕಾಯದೊಳ್ | ಕಣೆಗಳಿಡಿಯಲ್ ಖಂಡಮಂ ಕಚ್ಚಿ ಪಾರಲರುಣಾಂಬುಗಳ್ ಕೋಡಿವರಿಯೆ || ಪೊಣರ್ವರಂಬರಕಡರ್ದೊಮ್ಮೆ ಮೇದಿನಿಗಿಳಿದು ಪೆಣಗುವರ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಭದೊಳಿರ್ದೊರ್ವರ್ |ಧ ರಣಿಯೊಳಿರ್ದೊರ್ವರ್ ನೆಲದೊಳೋರ್ವ ರಾಗಸದೊಳೊರ್ವರಿರ್ದಾ ಕಲಿಗಳು ॥ ೨೩||

ಭೂಪ ಕೇಳಿಂತೈದುದಿನದೆ ಕಾದಿದರ್ | ಚಾಪವಿದ್ಯಾಪ್ರವೀಣ ರ್ ಬಳಿಕ ಪಾರ್ಥಜಂ | ಭಾಪುರೇ ವೃಷಕೇತು ನೀನೆ ಪಟುಭಟನಪ್ಪ ಲೋಕದೊಳ್ ಸಾಕೆದೆಯೊಳು || ಶ್ರೀಪತಿಧ್ಯಾನಮಂ ಮಾಡೆನುತೆ ತೆಗೆದಿಸಲ್ | ಕೋಪದಿಂದಾಕಣೆಯ ನಿವನರಿವನಿತರೋಳ್ ಪ್ರ | ತಾಪದಿಂ ಕವಲಂಬನೆಚ್ಚು ಕತ್ತರಿಸಿದಂ ಕರ್ಣಜನ ಕಂಧರವನು||೨೪||

ಕಡಿದು ಕವಲಂಬುಗಿಯೆ ಕರ್ಣಜನ ತಲೆ ನಭಕೆ | ಸಿಡಿದು ಕಂತುಕದಂತೆ ಬಂದು ಬಿದ್ದುದು ಪಾರ್ಥ| ನಡಿಗೆ ನಾರಾಯಣ ಮುಕುಂದ ಮಾಧವಯೆನುತೆ ಮುಂಡವತಿವೇಗದಿಂದೆ ॥  ನಡೆದು ರಣದೊಳ್ ಮಣಿಪುರೇಂದ್ರನಂ ಪೊಯ್ದಿಳೆಗೆ | ಕೆಡಹಿ ಪಡೆಯೆಲ್ಲಮಂ ಸದೆದುರುಳ್ದುದು ನರಂ | ಪಿಡಿದೆರಡು ಕೈಗಳಿಂದಾ ಶಿರವನೆತ್ತಿಕೊಂಡೀಕ್ಷಿಸುತಳಲ್ದನಂದು||೨೫||

ಬಿಟ್ಟ ಕಂಗ ಳ್ ಬಿಗಿದ ಪುರ್ಬುಗಳ್ ಪೆರೆ ನೊಸಲ | ಬೊಟ್ಟು ಸೂಚಿಸಿದ ಕುರುಳ್ ಧಳಥಳಿಪ ಕುಂಡಲಂ | ಪುಟ್ಟು ದುಪ್ಪುಳ್ಕೀಸೆ ಪೊಳೆವಲ್ ನಗುವ ಮೊಗಂ ಕಳಕಳಿಸೆ ಕಳೆಯದಿಂದೆ || ಕಟ್ಟು ಗ್ರವಾಗಿರ್ದ ತನಿವೀರರಸದೊಂದು | ಗಟ್ಟಿಯೆನೆ ತೋರ್ಪ ಕರ್ಣಜನ ತಲೆಯಂ ನರಂ | ನಿಟ್ಟಿಸುತೆ ಪ ಣೆಯಂ ಪಣೆಯೊಳಿಟ್ಟು ಪೊಸೆದು ಚುಂಬಿಸಿ ಕಂಬನಿಯೊಳಾಳ್ದನು||೨೬||

ಮಗನೆ ನೀನೆಂತು ಮಡಿ ದೈ ಕೃಷ್ಣರಾಯಂಗೆ | ಸೊಗಸಾದುದೇ ನಿನ್ನಳಿವು ಧರ್ಮತನಯಂಗೆ | ಮೊಗದೋರ್ಪ ಸುತರುಂಟೆ ನೀನಲ್ಲದೇನೆಂದಳಲ್ಪಳೈ ಕುಂತಿ ನಿನಗೆ || ಪಗೆಯೆಂದು ಕೊಂದೆವಗ್ರಜನ ನೆಮಗಾತನಿಂ | ಮಿಗಿಲೆಂದು ಕಂಡಿಹೆವಲ್ಕೆ ನಿನ್ನ ನೈವರ್ಗೆ | ಸುಗತಿ ಗುಡುವಾತ್ಮಭವರಿರ್ದಪರೆ ಪೇಳೆಂದು ಹಳವಳಿಸಿದಂ ಪಾರ್ಥನು | ೨೭ ||

ಸಾಲದೆ ಮಹಾಹವದೊಳಭಿಮನ್ಯು ಮಡಿದಳಲ್ | ಬಾಲಕಂ ನೀನಿರ್ದೊಡೇನಕಟ ಕಣ್ಣ ಮುಂ | ದಾಲಿಸೈ ತನ್ನ ಮಾತಂ ನುಡಿಸಲಾಗದೇ ನೋಡೆನ್ನ ನಾದರದೊಳು || ಪಾಲಿಸೈ ತುರಗಮಂ ಮಂದಿಯಂ ನಡೆಸಿನ್ನು | ಮೇಲಣುದ್ಯೋಗಮಾವುದು ಕಂದ ನಿನ್ನ ಗುಣ | ಶೀಲಮಂ ಭೂಪನೊಳ್ ಬ ಣ್ಣಿಪ ವೃಕೋದರಂಗೇನೆಂಬೆನುಸಿರೆಂದನು | ೨೮ ||

ಮೂಗಿಲ್ಲದಾನನಂ ಲಿಂಗವಿಲ್ಲದ ಪೀಠ | ಮಾಗಿರದೆ ಪಾಂಡವರ ಸಿರಿ ಯಿನ್ನು ನೀನಿಲ್ಲ | ದಾಗ ನಿನ್ನದಟಿಂದೆ ಯೌವ್ವನಾಶ್ವಾನುಸಾಲ್ವರ ಸಖ್ಯಮಾದುದೆಮಗೆ || ಯಾಗಮಹುದರಸಂಗೆ ನಿನ್ನಿಂದ ನೀಂ ಪದ್ದು । ಕಾಗೆಗೊಡಲಂ ಕೊಟ್ಟು ರಣದೊಳೆನ್ನಂ ಬಿಟ್ಟು | ಪೋಗಲಪ್ಪುದೆ ತಂದೆ ವೃಷಕೇತು ಪೇಳೆಂದು ಮರುಗಿದಂ ಸವ್ಯಸಾಚಿ ॥೨೯||

ಈ ಪರಿಯೊಳಾ ವೃಷಧ್ವಜನ ತಲೆವಿಡಿದವನ | ರೂಪಗುಣ ಶೀಲಮಂ ನೆನೆನೆನೆದು ಶೋಕ ಪ್ರ|  ಳಾಪದಿಂ ನರನಳಲುತಿರಲು ಕರ್ಣ ಸುತನಟ್ಟೆ ಬಂದಪ್ಪಳಿಸಲು || ಧೂಪಿಸಿ ಧರೆಗೆ ಬಿದ್ದೊಡನೆ ಮೂರ್ಛೆ ತಿಳಿದೆದ್ದು | ಚಾಪದ ಕೊನೆಗೆ ಮೊಗವನಿ ಟ್ಟೋರೆಯಾಗಿ ನಿಂ ದಾ ಪಾರ್ಥನಂ ನೋಡಿ ನಸುನಗುತೆ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯ ತನುಜನಿಂತೆಂದನು ||೩೦||

ಎಲೆ ಪಾರ್ಥ ವೈತ್ಯಸಂಭವರಾವಹೆವು ನಿಮ್ಮ | ಬಲ ಸಮಾಜದೊಳಂಬುಗಳ ಪಸರಮಂ ಹರಹಿ । ಗೆಲವಿನಗ್ಗ ದಲಾಭಮಂ ಪಡೆದೆವದಟರ ಶಿರಂಗಳಂ ಕೊಂಡವರಿಸಿ || ಕಲಿಗಳೈತಂದು ಜೀವಕೆ ಸಂಚಕಾರಮಂ | ಸಲೆ ಬೇಡಿದೊಡೆ ಕೊಟ್ಟೆವಿಚ್ಚೆಯುಳ್ಕೊಡೆ ನಿನ್ನ | ತಲೆಯ ಬೆಲೆಗಿದೆ ಸಾಹಸ ದ್ರವ್ಯಮೆನ್ನೊಳೆಂದಾರ್ಜುನಿ ಪಚಾರಿಸಿದನು || ೩೧ ||

ಇವರೊಳೇನಹು ದಿನ್ನು ವೀರನೀ ಕರ್ಣಸುತ | ನಿವನ ತಲೆಯಂ ಸಮರ್ಪಿಸು ಮಹಾದೇವಂಗೆ | ತವೆ ರುಂಡಮಾಲೆಯೊಳ್ ಪೂಜ್ಯವಾಗಿಹುದೀಶ್ವರ ಪ್ರೀತಿಯಹುದು ನಿನಗೆ || ಶಿವನಂದು ಪಾಶುಪತ ಬಾಣಮಂ ಕೊಟ್ಟುದಿ। ಲ್ಲವೆ ನಿಜಸ್ವಾಮಿಯಂ ಮರೆದಪರೆ ಸಾಕಿದರ | ಬವಣೆಯೇತಕೆ ನಮಗೆ ಕಾದುವೆಯೊ ತುರಗಮಂ ಬಿಟ್ಟಪೆಯೊ ಪೇಳೆಂದನು ||೩೨||

೩೨||

ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ 45

ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರನೆಯ ಸಂಧಿ ಕೊನೆಯಭಾಗ

ಪದ್ಯ 33 ರಿಂದ 64

ಅರ್ಜುನನ ಮರಣ

ನಿರೂಪಣೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ

ಅರ್ಜುನನು ಕೋಪದಿಂದ ಕೂಡಿ ಕರ್ಣಜನ ತಲೆಯನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕಿಟ್ಟು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾದನು. ನಿನ್ನ ಹಗೆಯಾಗಿದ್ದ ಕರ್ಣನ ಮಗ ಸತ್ತಿದ್ದು ನಿನಗೆ ಒಳಿತಾಯಿತು ಎಂದು ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಮೂದಲಿಸಿದನು ಬಭ್ರುವಾಹನ. ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಕದನ ನಡೆದು ಅಂಗೋಂಪಾಂಗಗಳು ಗಾಯಗೊಂಡು ನೆತ್ತರು ಸುರಿಯಿತು.

ಆ ಕೃಷ್ಣ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಕರ್ಣ, ಭೀಷ್ಮ ದ್ರೋಣ ರನ್ನು ಗೆಲ್ಲಿಸಿಕೊಟ್ಟನು. ಈಗ ಅವನಿಲ್ಲದೆ ಬಂದಿರುವ ನೀನು ಸತ್ವಹೀನನು ಎಂದು ಹೀಗಳೆಯುತ್ತ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡಲು ಬಾಣಗಳು ಆಕಾಶವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದವು. ರಥ ಉರುಳಿತು. ಕುದುರೆ ಸತ್ತಿತು. ಸಾರಥಿ ಮಡಿದನು.ಹನುಮಂತನು ಚೀರಿದನು. ಪತಾಕೆಗಳು ನಡುಗಿದವು. ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಹೋರಾಡಿದರು.

ಜಾಹ್ನವಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ಅರ್ಜುನನ ಶಕ್ತಿಯು ಉಡುಗುತ್ತ ಬಂದಿತು. ನನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದ ಫಲ ಇದೆಂದನು ಬಭ್ರುವಾಹನ. ಸಾಕು. ಇನ್ನು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನೆನೆ ಎಂದನು. ಏನಾದರಾಗಲಿ ಎಂದು ಇನ್ನೂ ರೋಷದಿಂದ ಅರ್ಜುನನು ಮಗನ ಮೇಲೆ ಶರಗಳ ಮಳೆಗರೆದನು. ದೇವತೆಗಳಿತ್ತ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಬಳಸಿದರೂ ಜಾಹ್ನವಿಯ ಶಾಪದ ಫಲದಿಂದ ಅವು ಯಾವುವೂ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಬಭ್ರುವಾಹನ ಕೋಪದಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಂಬುಗಳನ್ನು ಎಸೆದನು. ಅತ್ಯುಗ್ರ ಬಾಣವು ಬರಲು ಪಾರ್ಥನು ಅದನ್ನು ಎದುರಿಸಲಾರದೆ ಹೋದನು. ಅವನ ತಲೆ ಉರುಳಿತು. ಕೃಷ್ಣಾ ಎನ್ನುತ್ತ ಕರ್ಣಜನ ಶಿರದ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬಿದ್ದಿತು. ಬಭ್ರುವಾಹನನ ಬಲವು ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಕೇಕೆ ಹಾಕಿತು.

ಸಕಲ ವೈಭವದಿಂದಾ ಅವನು ಅರಮನೆಯತ್ತ ನಡೆದನು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ರಾಣಿಯರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಸಂಗತಿ ತಿಳಿದು ಗೋಳಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅರ್ಜುನ ತನ್ನ ಸಾವಿನ ಕುರುಹು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದ ಪಂಚದಾಡಿಮ ವೃಕ್ಷವು ಒಣಗಿದ್ದುದನ್ನೂ ಉಲೂಪಿಯು ನೋಡಿದಳು. ಪತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬಹಳವಾಗಿ ರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಭ್ರುವಾಹನನಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಡು ಬೈಯ್ದರು. ರಣರಂಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನ ಕಳೇಬರವನ್ನು ನೋಡಿ ಅಪ್ಪಿ ಮುದ್ದಾಡಿ ಗೋಳಿಟ್ಟರು. ರವಿ ಶಶಿಯರಂತೆ ಕರ್ಣಜ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನ ದೇಹಗಳು ಆಕಾಶದಿಂದ ಬಿದ್ದಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತ ಕಣ್ಣೀರುಗರೆದರು. ಅರ್ಜುನನ ರೂಪ, ಶಕ್ತಿ, ಗುಣಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ತೊಳಲಿದರು. ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹೊರಳಾಡಿದರು. ಬಳಿಗೆ ಬಂದ ಮಗನನ್ನು ಮೂದಲಿಸಿದರು.

ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು, ದುಡುಕನ್ನು ಮನಗಂಡ ಅವನು ಸಾಕಷ್ಟು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಟ್ಟನು. ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಪಾಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಉಂಟು. ಆದರೆ ಪಿತೃಘಾತಕನಿಗೆ ಯಾವ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವೂ ಇಲ್ಲವೆಂದು ತಾನು ಅಗ್ನಿಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಲು ಉದ್ಯುಕ್ತನಾದನು. ಆಗ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯು ಅವನನ್ನು ತಡೆದಳು. ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಸಾಯಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕಾದು ನೋಡುವಾ ಎಂದು ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಿದಳು.

ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರನೆಯ ಸಂಧಿ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 33 ರಿಂದ 64

ನೋಡಿದಂ ತಿರುಗಿ ಕಣ್ಣಾಲಿಗಳ್ ಕೆಂಪಡರೆ | ಮಾಡಿದಂ ಕೋಪಮಂ ಧೈರ್ಯದಿಂದಳಲನೀ | ಡಾಡಿದಂ ಕರ್ಣಜನ ಶಿರವನಲ್ಲಿರಿಸಿದಂ ಕೊಂಡನುರು ಕಾರ್ಮುಕವನು || ತೀಡಿದಂ ಜೇಗೈದು ತಿರುವಿನೊಳ್ ಬಾಣಮಂ | ಪೂಡಿದಂ ತೆಗೆದೆಚ್ಚು ರುಧಿರ ಪ್ರವಾಹವಂ | ತೋಡಿದಂ ಬಭ್ರುವಾಹನನ ಸರ್ವಾಂಗದೊಳ್ ಕಲಿಪಾರ್ಥನಾ ಕ್ಷಣದೊಳು|೩೩'||

ಮೈಸಿರಿಯ ಳಲ್ಗಳಿವು ಲೇಸಾಯ್ತು, ಪಗೆಯ ಮಗ | ನೈಸಲೇ ಕರ್ಣಜಂ ಸಾಕಿದೇತಕೆ ಬರಿದೆ | ವೈಸಿಕದ ದಾಣಪ್ರಯೋಗಂಗಳಿಂದ್ರ ಕೀಲದೊಳುಮಾಕಾಂತನಿಂದೆ || ಕೈಸಾರ್ದ ಸಾಯಕವನುಗಿಯೆನುತ ಪಾರ್ಥನಂ | ಪೈಸರಿಸದೆಚ್ಚನೀ ಬಭ್ರುವಾಹನನ ಕ ಣೆ | ಗೈಸದು ನಭೋವಲಯಮೆನೆ ಕವಿದುವಂಬುಗಳ ದೇವತತಿ ಬೆರಗಾಗಲು || ೩೪

ಮತ್ತವು ಮಸುಳ್ಳಂತೆ ನರನಾರ್ದು ತೆಗೆದಿಸಲ್ | ಪೆತ್ತುವು ಸರಳಳೊಂದೊಂದಯುತ ನಿಯುತಮಂ | ಪೊತ್ತುವು ನಭಸ್ಥಳಕೆ ಕೊಂಡು ರಿಪುಸೇನೆಯಂ ತಾರೆಗಳನುದಿರಿಸಿದುವು ॥ ಕಿತ್ತುವು ಕುಲಾದ್ರಿಗಳನಾಗಸದ ಬಟ್ಟೆಯಂ । ಕೆತ್ತುವು ದಿಗಂತಮಂ ತುಂಬಿದುವು ಬಾಣಂಗ | ಳಿತ್ತುವು ಜಗತ್ರಯಕೆ ಕಂಪಮಂ ಪಿಂತೆಂದುಮಿಲ್ಲಿದು ವಿಚಿತ್ರವೆನಲು || ೩೫||

ಕೊರೆದುವಂಗೋಪಾಂಗಮಂ ಪಾರ್ಥನಂಬುಗಳ್ | ತೆರದ ಜಾಳಾಂದ್ರದಂತಾಯ್ತುಗಿದ ಬಟ್ಟೆಗಳ್ | ಕರೆದ ಪೆರ್ಮಳೆಯಿಂದೆ ನಡೆದ ಜಾದಿನ ಗಿರಿಯೊಳಿರದಿಳಿವ ಕೆಂಬೊನಲ್ಗಳ || ತೆರದೊಳೆಸೆದುವು ರಕ್ತಧಾರೆಗಳ್ ಗಾಯದೊಳ್ | ಮರೆದನೊಡಲಂ ನಿಮಿಷಕೊಡನೆ ತರಹರಿಸಿದಂ । ಜರೆದನರ್ಜುನನಂ ರಣಾಗ್ರದೊಳ್ ಮೂದಲಿಸಿ ಬಭ್ರುವಾಹನಂ ಕನಲ್ದು |೩೬||

ಕರ್ಣ ಭೀಷ್ಮ ದ್ರೋಣರಂ ಗೆ ಲ್ದುಕೊಟ್ಟಂ ಸು | ಪರ್ಣಧ್ವಜಂ ನಿನಗೆ ಕರುಣದಿಂ ಕಾದಿದ ನ| ಪರ್ಣಾಧವಂ ನಿನ್ನೊಳಗ್ಗಳಿಕೆ ಪಿರಿದೆಂದು ಮೇದಿನಿಯೊಳರಿಯದವರು || ವರ್ಣಿಸುವರೆಂದು ಬೆರೆತಿಹೆ ತನ್ನ ಸಮರಮಂ | ನಿರ್ಣೈಸಿದೊಡೆ ವೀರನಹುದೆಂದು ಬಾಣಮಯ | ದರ್ಣವವಿದೆತ್ತಣಿಂ ಮೆರೆದಪ್ಪಿ ದುದೆನಲ್ ಬಭ್ರುವಾಹನನೆಚ್ಚಲು ||೩೭||

ಕೆತ್ತಿದುವು ದಿಕ್ತಟದ ಭಿತ್ತಿಗಳನದ್ರಿಗಳ | ನೆತ್ತಿದುವು ಧರೆಯನುಚ್ಚಳಿಸಿ ಕೂ ರ್ಮನ ಬೆನ್ನ | ನೊತ್ತಿದುವು ಕಲಕಿದುವು ಸಾಗರವನಾದಿತ್ಯಮಂಡಲವ ನಂಡಲೆದುವು || ಮುತ್ತಿದುವು ಬಾಂದಳವನೆಲ್ಲಮಂ ಕೆಲಕೆಲವು | ಪ ತ್ತಿದುವು ಪರಿದುವಿಳಿದುವು ಸಕಲಲೋಕಕ್ಕೆ 1 ಬಿತ್ತಿದುವು ಭೀತಿಯಂ ಬಭ್ರುವಾಹನನ ಶರಜಾಲಮದನೇವೇಳ್ವೆನು||೩೮||

ಹಾರಿಸಿತು ರಥಮಂ ತುರಂಗಮಂ ರುಧಿರಮಂ | ಕಾರಿಸಿತು ಸಾರಥಿಯ ಜೀವಮಂ ಸುರಲೋಕ | ಕೇರಿಸಿತು ಛತ್ರಚಾಮರ ಪತಾಕಾಳಿಯಂ ಕೆಂಗರಿಯ ಗಾಳಿಯಿಂದೆ| | ತೂರಿಸಿತು ಟೆಕ್ಕೆಯದ ಮೇಲೆ ಹನುಮಂತನಂ | ಚೀರಿಸಿತು ಪಾರ್ಥನ ಶರೀರದೊಳ್ ಬಟ್ಟೆಯಂ | ತೋರಿಸಿತು ಬಭ್ರುವಾಹನನ ಶರ ಸಂಕುಲಂ ಫಲುಗುಣಂ ಕಂಪಿಸಿ ॥ ೩೯||

ಮತ್ತೆ ಸಂಗರದೊಳ ನ್ಯೋನ್ಯಮವರಿರ್ವರ್ಗೆ ಚಿತ್ತದೊಳ್ ಮುಸುಗಿತು ಘನ ಕ್ಷಾತ್ರತಾಮಸಂ| ಪೊತ್ತಿ ತತ್ತಿರೋಷಾಗ್ನಿ ಬಳಿಕೊರ್ವ ರೊರ್ವರಂ ಜೈಸುವಭಿಲಾಷೆಯಿಂದ || ತೆತ್ತಿಸಿದ ಕ ಣೆಗಳಿಂ ಮೈಗಳೈಮೊಗದೊದರೆ | ನೆತ್ತರೊರತೆಗಳಿಂದ ತನುಗಳುರೆ ಪೂತ ಮು | ಳ್ಳುತ್ತಗದೊಲರೆ ತಂದೆಮಕ್ಕಳೆಚ್ಚಾಡಿದರ್ ನಿಚ್ಚಟದೊಳಚ್ಚರಿಯೆನೆ||೪೦||

ಜನಪ ಕೇಳ್ ಜಾಹ್ನವಿಯ ಶಾಪದಿಂ ಬಳಿಕ ಪಾ | ರ್ಥನ ಸ ತ್ವಮೆಳದಾಗಿ ಬರೆ ಕಂಡು ಬಭ್ರುವಾ|ಹನನೆಂದನೆಲೆ ಧನಂಜಯ ತನ್ನ ಜನನಿ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆ ವತಿವ್ರತೆ ಕಣಾ | ಅನಿಮಿತ್ತಮಾಕೆಯಂ ಪಳಿದ ಕಾರಣದಿಂದೆ | ನಿನಗೆ ಕೈಗುಂದುತ್ತಿದೆ ಸಾಕಿನ್ನು ಕೃಷ್ಣನಂ | ನೆನೆ ಮರುಳೆ ಮುರಹರನ ಸಾರಥ್ಯವಿಲ್ಲವಾರಂ ಗೆ ಲ್ದೆ ಹೇಳೆಂದನು||೪೧||

 ಕ್ಷೋಣಿಗೋಸುಗ ಕೊಂದೆ ನೀನಂದು ಕರ್ಣನಂ | ಮೇಣವನ ತನಯನ ನೆಳಲ್ಗೆ ಸೇರದೆ ಮನದ | ಕೇಣದಿಂದೆನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಕೊಲಿಸಿದೆ ನಾಕು ಹಗೆ ಹರಿದುದಿನ್ನು ನಿನಗೆ || ಪ್ರಾಣಮಂ ಕಾದುಬಿಡುವೆಂ ಪೋಗು ಬಿಲ್ಗೊಳಲ್ | ತ್ರಾಣಮುಳ್ಕೊಡೆ ನಿಂದು ಚಿತ್ತದೊಳ್ ನೆನೆ ಚಕ್ರ | ಪಾಣಿಯಂ ಬಲಮಪ್ಪುದೆಂದು ಜರೆದಂ ಬಭ್ರುವಾಹನಂ ಫಲುಗುಣನನು |೪೨||

ಹೊಣೆ ಹೊಕ್ಕಿದು ತಾಂ ಪಗೆವನಂ ಗೆಲ್ಗೊಡಂ| ಮಾಣದೆ ರಣಾಗ್ರೆದೊಳ್ ಮಡಿದೊಡಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯ | ರ್ಗೂಣೆಯಮೆ ಕರ್ಣನಂ ಕೊಂದೊಡೇನವನ ಸುತನಳಿದೊಡೇನಾಹವದೊಳು || ಕ್ಷೀಣಬಲನೆ ತಾನಕಟ ನೀಂ ಸಮರ್ಥನೇ | ಕಾಣಬಹುದೆನುತೆ ಭೀಮಾನುಜಂ ಕೋವಿದಿಂ | ಬಾಣಂಗಳಂ ಮಗನಮೇಲೆ ಕರೆಯಲ್ಕ ವಂ ಪರೆಗಡಿಯು ತಿಂತೆಂದನು||೪೩||

ಪ್ರೀತಿಯಿಂ ದ್ರೋಣನಿತ್ತಂಬುಗಳ ಮನ್ಮಥಾ | ರಾತಿ ಮುಖ್ಯಾಮರ‌ರ್ ಕೊಟ್ಟ ಬಾಣಂಗಳ 1 ಜ್ಞಾತವಾದುವು ನಿನಗೆ ಮರುಳೆ ನಿನ್ನೊಡನಾಡಿ ಕೃಷ್ಣನಂ ಮರೆದೆಯಾಗಿ|| ಏತಕಾಹವ ಮಿನ್ನು ಸಾಕೆನಲ್ ಫಲುಗುಣಂ | ಖಾತಿಯಿಂ ಮಗುಳಿಸಾ ಬಭ್ರುವಾಹನಂ। ಘಾತಿಸಿದನಡಿಗಡಿಗೆ ಪಾರ್ಥನಂ ಜಾಹ್ನವಿಯ ಶಾಪದಿಂ ಕೈಗಿಡಲ್ಕೆ||೪೪||

ಸುರನದಿಯ ಶಾಪದಿಂ ಮೋಹಿಸಿ ನರಂ ಮುಳಿದು | ಪರೆಗಡಿದು ಕೋಪದಿಂದೆ ಪೂಡಿದಂ ಬಭ್ರುವಾಹಂ ತನ್ನ ಕಾರ್ಮುಕದೊಳು || ಧುರದೊಳಾವಾವಂಬನಿಸುವ ನದನೆಲ್ಲಮಂ। ನಿರುಪಮ ಜ್ವಾಲಾಮುಖದ ಕಾಮರೂಪದುರು | ತರ ವಡಬಶಿಖಿಯಂದದರ್ಧಚಂದ್ರಾಕೃತಿಯ | ಶರವನುರ್ಣಸ್ಪುಲಿಂಗ ಪ್ರಕರವನುಗ್ರ ಪ್ರಭಾಭೀಕರವನು||೪೫||

ಅರ್ಕಾದಿ ಸರ್ವಗ್ರಹಗಳಿಂದ್ರಾದಿ ದೇ| ವರ್ಕಳಾಂಗಿರಸಾದಿ ಮುನಿಗಳೆಲ್ಲರ್ ಮರುಗಿ ದರ್ಕರೆದು ವರುಣಾಂಬಲೆವಂ ಮೇಘಮುದಿರಿತುಲ್ಲಾ ಪಾತಮಿಳೆ ನಡುಗಿತು |! ಶರ್ಕರಾವರ್ತ೦ ಪ್ರವರ್ತಿಸಿತು ಪಾರ್ಥಜಂ| ಕರ್ಕಶದ ಬಾಣಮಂ ತೆಗೆದಿಸಲ್ ಕಿಡಿಗಳ ಪೊ | ದರ್ಕವಿಯೆ ದೆಸೆದೆಸೆಗೆ ಭುಗುಭುಗಿಸುವ ಜ್ವಾಲೆ ಮೇಲ್ಪಾಯು ಬರುತಿರ್ದುದು ||೪೬||

ಅತ್ಯುಗ್ರ ಸಾಯಕಂ ಬರೆ ಪಾರ್ಥನಿದಿರಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಸ್ತ್ರದಿಂದಿಸಲದಂ ಕೊಳ್ಳದೈತರಲ್ | ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಕಾಂತನಂ ಚಿಂತಿಪನಿತರೊಳ್ ತೀವ್ರದಿಂ ಕೊರಳನರಿಯೆ || ಅತ್ಯಧಿಕ ಕುಂಡಲದ ತಲೆ  ಚಿಗಿದು ನಭದೊಳಾ | ದಿತ್ಯ ಮಂಡಲಮಿಳೆಗುರುಳ್ಳಂತೆ ಮುನಿಗಣ | ಸ್ತುತ್ಯ ಕೇಶವ ಕೃಷ್ಣಯೆನುತ ಬಿದ್ದುದು ಕರ್ಣಸುತನ ಶಿರದೆಡೆಗೆ ಪೋಗಿ [೪೭]|

ಕಲಿ ವೃಷಧ್ವಜನ ಶಿರದೊಡನೆ ಕೂಡಿತು ನರನ | ತಲೆ ಕರ್ಣಜನ ಕಬಂಧವನಪ್ಪಿ ಕೊಂಡುದಾ ! ಫಲುಗುಣನ ಮುಂಡವಿದನೆಲ್ಲರುಂ ಕಂಡು ಮರುಗಿದರಾಗ ಕರುಣದಿಂದೆ|| ನಲವಿಂದೆ ಬೊಬ್ಬಿರಿದುದಾ ಬಭ್ರುವಾಹನನ | ಬಲಮೈದೆ ಮೊಳಗಿದುವು ವಾದ್ಯಂಗಳಾಹವದ | ಗೆಲವಿಂದೆ ಪುರಕೆ ತಿರುಗಿದನವಂ ವಂದಿ ಸಂದೋಹದ ಪೊಗಳ್ವೆಯಿಂದ [೪೮]|

ತ್ರಿಜಗಂ ಮರುಗುವಂತೆ ಕಾರ್ತಿಕೈಕಾದಶೀ | ಕುಜವಾರದುತ್ತರಾನಕ್ಷತ್ರದಂದು ವಾ| ರಿಜಮಿತ್ರನಸ್ತಮಯ ಸಮಯದೊಳ್ ಕೃಷ್ಣಯೆನುತರ್ಜುನನ ತಲೆ ಬೀಳಲು|| ವಿಜಯೋತ್ಸವದೊಳ್ಳೆದಿದಂ ಬಭ್ರುವಾಹನಂ | ನಿಜಪುರಕೆ ಗುಡಿ ತೋರಣದೊಳೆಸೆಯ ಬಣ್ಣಿಸಲ್ | ಪ್ರಜೆಗಳಂಗನೆಯರಾರತಿ ಪುಷ್ಪ ದಧಿ ಲಾಜ ದೂರ್ವೆಯೊಳಿದಿರ್ಗೊಳಲಲ್ಕೆ |೪೯||

ಮಿಗೆ ಜಯೋತ್ಸವದಿಂದೆ ಪೌರಜನದೊಸಗೆಯಿಂ| ಬಗೆಬಗೆಯ ಸಿಂಗರದ ಪೆ ಣ್ಗಳ ಸೊಡರ್ಗಳಿಂ| ನಗರ ಪ್ರವೇಶಮಂ ಮಾಡಿದಂ ಬಭ್ರುವಾಹನನಿತ್ತಲರಮನೆಯೊಳು || ಸೊಗಸಿಂದುಲೂಪಿ ಸಹಿತಿರುತಿರ್ದ ಚಿತ್ರಾಂಗ । ದೆಗೆ ಬಂದು ಸುದತಿಯರ್ ದೇವಿ ನೀನೇಂ ನೋಂತು | ಮಗನಂ ಪಡೆದೆಯೊ ನರನಂ ಕೊಂದು ಬರ್ಪನಾರತಿಗಳಂ ತರಿಸೆಂದರು | ೫೦ ||

ಮಾನಿನಿಯರಿಂತಾಗ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಗೆ ನಿನ್ನ | ಸೂನು ಕಲಿ ಪಾರ್ಥನಂ ಸಮರದೊಳ್ ಕೊಂದು ಸುಂ| ಮಾನದಿಂದೈ ತಪ್ಪನೆಂದು ಪೊಗಳಲ್ ಕೇಳಿ ಹಮ್ಮೆಸಿ ಬಿದ್ದಿಳೆಯೊಳು || ಹಾ ನಾಥ ಕೆಟ್ಟೆನಕಟೆಂದು ಕಂಬನಿಯೊಳ |  ಳ್ದಾನಾರಿ ದುಃಖಾರ್ತೆಯಾಗಲಂತಃಪುರದ | ಮೀನಾಕ್ಷಿಯ‌ರ್ ಕೂಡೆ ರೋದಿಸಲ್ ಪೆರ್ಚಿತು ವಿಷಾದರವಮರಮನೆಯೊಳು ||೫೧||

ರಾಜಾಲಯ ದ್ವಾರದೊಳ್ ತೇರನಿಳಿದು ನೀ | ರಾಜನಾದಿಗಳಿಂದಿದಿರ್ಗೊಂಬ ಸಂಭ್ರಮದ | ರಾಜವದನೆಯರೊಳಗೆ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯ ಶೋಕದಿಂದಮಾರ್ತೆಯರಾಗಿರೆ || ಈ ಜಯೋತ್ಸವದೊಳಿಂತೀ ವಿಷಾದ ಧ್ವನಿ ವ। ಧೂ ಜನಕಿದೇಕೆನುತ ಪೊಕ್ಕನಂತಃಪುರವ | ನಾ ಜನನಿಯಂಗದಿರವಂ ಕಂಡು ಬೆರಗಾಗಿ ಪಾರ್ಥ ಸುತ ನಿಂತೆಂದನು ||೫೨ ||

ಅಪಜಯಂ ತನಗಾದುದಿಲ್ಲ ಸಂಗ್ರಾಮದೊಳ್ | ವಿಪರೀತಮೇತಕಿಂತಾನಂದ ಕಾಲದೊಳ್ | ಕುಪಿತ ಮುಖನಾಗಿ ತನ್ನ ಜರೆದೊಡರ್ಜುನನ ಶಿರವನರಿದೆಂ ಧುರದೊಳು || ರಿಪುಭಯಂಕರ ಕರ್ಣ ತನಯಂಗೆ ಸಂಗರದೊ | ಳುಪಹತಿಯನಿತ್ತೆಂ ಪ್ರಯಾಸದಿಂದದಕೆ ನೀಂ | ತಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಣ್ಣೀರ್ದೊಡೆದು ಮಾತೆಯಂ ಸಂತೈಸಲಿಂತೆಂದಳು | ೫ ೩||

ಲೇಸು ಮಾಡಿದೆ ಮಗನೆ ಪಗೆಯಾದನೇ ನರಂ | ವಾಸಿ ಬಂದುದೆ ನಿನಗೆ ಮತ್ಕಾಂತನಳಿದನೇ | ವಾಸವನ ಸೂನು ಮೃತನಾದನೇ ಧರ್ಮಾನುಜಂ ಪ್ರಾಣಮಂ ತೊರೆದನೇ || ವಾಸುದೇವನ ಸಖಂ ಮಾಡಿದನೇ ನಿನ್ನಂತ । ದಾಸುರ ಪರಾಕ್ರಮದೊಳಾತ್ಮ ಪಿತೃ ಘಾತಮಂ । ಹೇಸದೆಸಗಿದರುಂಟೆ ಸುಡಲಿ ಸುತರೇಕೆಂದಳಲ್ದಳಾ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆ ||೫೪||

ಈ ಕರ್ಣಸೂತ್ರಮಿಾಕರ್ಣ ತಾಟಂಕಮಾ | ಶ್ರೀಕರಂ ನಿಜ ಜನನಿಗೇಕೆಂದು ಬಿಡಿಸಿದ್ದೆ | ಸಾಕಿನ್ನು ಮಗಮೊಮ್ಮಗರಳಿದುದಂ ಕೇಳೆಂತು ಸೈರಿಪಳೊ ಕುಂತಿದೇವಿ || ಭೂಕಾಂತನೇ ಗೈದಪನೊ ಧರ್ಮರಾಜ ನವಿ ! ವೇಕದಿಂ ಬಾಳ್ವೆಗಿಡಿಸಿದೆಯೆಂದು ತನಯನಂ | ಶೋಕದಿಂ ಮಿಗೆ ಬೈದಳಲ್ವ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆ ಗುಲೂಪಿ ಬಳಿಕಿಂತೆಂದಳು ||೫೫॥

ದೇವಿ ನಿಲ್ಲಿನ್ನು ಮರ್ಜುನನ ಮೃತಿ ಸಂಶಯಂ । ಭಾವಿಸುವೊಡೆನಗೊಂದು ಕುರುಪುಂಟು ತನ್ನ ಕೇ | ಳೀವನದೊಳಂದು ಪಾರ್ಥಂ ತನಗೆ ತೋರಿದಂ ದಾಡಿಮ ದ್ರುಮಮೈದನು || ಆವ ದಿನಕೊಣಗುವುವು ತರುಗಳಾ ದಿನಕೆನ್ನ | ಜೀವಕಳಿವಹುದೆಂದು ತಾನದಂ ನೋಡಿ ಬಹೆ | ನೀ ವಿಷಾದಂ ಬೇಡ ಸೈರಿಸೆನೆ ಕಳುಹಿದ ಳುಲೂಪಿಯಂ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆ | ೫೬ ||

ಕ್ರೀಡಾವನಕೆ ಪೋಗಿ ನಿಮಿಷದೊಳಹೀಂದ್ರಸುತೆ | ನೋಡಿ ಬಂದಲ್ಲಿಯ ದವಾಗ್ನಿಯಿಂದಾ ಪಂಚ | ದಾಡಿಮ ದ್ರುಮಮೊಣಗಿತರ್ಜುನನ ಮೃತಿ ದಿಟಂ ನಡೆ ಪೋಪೆವಲ್ಲಿಗೆಂದು || ಪೀಡಿಸುವ ಶೋಕದಿಂ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಗೆ ನುಡಿಯೆ | ಕೂಡೆ ಪೊರಮ ಟ್ಟೆಲ್ಲರುಂ ರಣಕೆ ನಡೆತಂದು | ಜೋಡಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರ್ದ ಕರ್ಣಸುತ ಪಾರ್ಥರಂ ಕಂಡಲ್ಲಿ ಕೆಡೆದಳಲ್ದರು ॥ ೫೭ ||

ಶೀತೋಷ್ಣರುಚಿಗಳಂ ಗಗನ ಗತಿಯಂ ಬಿಟ್ಟು । ಭೂತಳದ ಮೇಲೆ ರವಿ ಶಶಿಗಳೆಸೆವಂತೆ ಪುರು| ಹೂತಸುತ ಕರ್ಣಜರ ತಲೆಗಳೊಪ್ಪಿರೆ ಕಂಡುಲೂಪಿ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯರು | |ಕಾತ ರಿಸಿ ಕರಗಿ ಕಂಬನಿಯೊಳಾಳ್ದಾಗ ಶೋ | ಕಾತಿಶಯದಿಂದೆ ಪಾರ್ಥನ ಪಾದದೊಳ್ ಪೊರ | ಳ್ದಾತನ ಗುಣಂಗಳಂ ಪಾಲ್ಗೊಳಿಸಿ ಬಣ್ಣಿಸಿ ಪೊರಳ್ದು ಗೋಳಿಡುತಿರ್ದರು ||೫೮||

ನಿನ್ನಂಗ ಸಂಗಮನಗಲ್ಲಾಯ್ತು, ಪಲಕಾಲ । ಮಿನ್ನೊಮ್ಮೆ ನೆರೆಯಲಾಗದೆ ನಾಥ ಮೂಜಗದೊ । ಳುನ್ನಿ ಸಲ್ ನಿನಗೆ ಪಡಿಯಹರುಂಟೆ ರೂಪ ಗುಣ ವಿಕ್ರಮ ಪ್ರೌಢಿಗಳೊಳು || ಭಿನ್ನಿಸದೆ ಕೆಚ್ಚೆದೆಯ ಸತಿಯರಾವಸುವಿಡಿದೆ | ವಿನ್ನೆಗಂ ಕೇಳೆಂತು ಪೈರಿಪರೊ ಕಾಂತನೊಳ್ | ನನ್ನಿಯುಳ್ಳರಸಿಯರ್ ದ್ರೌಪದಿ ಸುಭದ್ರೆಯರದೆಂತುಳಿವರಕಟೆಂದರು | ॥ 59||

ಅಡಿಯೊಳ್ ಪೊರ ಳ್ದು ಕಾಯವನಪ್ಪಿ ಕೈಗಳಂ | ಪಿಡಿದುರಸ್ಥಳಕೆ ತೆಗೆದೊಂದಿಸಿ ಕೊರಲ್ಗೆ ಕಡಿ | ವಡೆದ ತಲೆಯಂ ಕೂಡಿ ನೋಡಿ ಮುಂಡಾಡಿ ಪಣೆಗಿಟ್ಟು ಮೊಗಮಂ ಚುಂಬಿಸಿ || ಒಡನೊಡನೆ ಪಾರ್ಥನ ಚರಿತ್ರಮಂ ಸಾಲ್ಗೊಳಿಸಿ | ನುಡಿನುಡಿಗಳನ್ನು ಕೆಲದೊಳ್ ಕಡೆದ ಕರ್ಣಜಂ | ಗೊಡಲುರಿಯೊಳಕಟ ಸುತ ಹಾಯೆಂದು ಮರುಗಿದರುಲೂಪಿ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯರು ॥|೬೦||

ಬಳಿಕ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆ ಕುಮಾರನಂ ನೋಡಿ ಕೊಲೆ! ಗೆಳಸಿದ್ಯೆ ಜನಕಂಗೆ ಜನನಿಯರ್ ನಾವಿರ್ವ | ರುಳಿಯಲೇಕಿನ್ನ ಕಟ ವೈಧವ್ಯಮಂ ತಾಳಬಲ್ಲೆವೆ ಮಹೀತಳದೊಳು || ಸೆಳೆದು ಪೊಡೆ ಖಡ್ಗದಿಂದೆಮೀಶಿರಂಗಳಂ | ಬಳಿಕೈದೆ ಭಾರ್ಗವಂ ಕೊಂದುದಿಲ್ಲವೆ ತಾಯ | ನಳುಕದಿರ್ ಪಿತನ ಮಾತೃದ್ವಯದ ವಧೆ ನಿನಗೆ ಸಫಲವಾದಪುದೆಂದಳು || ೬೧||

ತಾಯ ಮಾತಂ ಕೇಳ್ದು ಶೋಕಕಲುಷಿತನಾಗಿ | ಪ್ರೀಯದಿಂ ಪೋಗಿ ಕಂಡೊಡೆ ತನುಜನಲ್ಲೆಂದು | ನೋಯೆ ನುಡಿದಾಹವಂ ಬೇಕೆಂದೊಡೀತನಂ ಕೊಂದೆ ನಾಂ ಪಂತವೆಂದು || ದಾಯತಪ್ಪಿದ ಬಳಿಕ ಪೇಳ್ಕೊಡೇನಹುದಿನ್ನು | ಹೇಯಮಾದುದು ತನ್ನ ಬಾ ಳ್ವೆ ಪಿತೃವಧೆಯೊಳೀ| ಕಾಯಮಂ ಬಿಡುವೆನೀಗಲೆ ನೋಳ್ಪುದೆಂದವಂ ಕಿಚ್ಚುವುಗಲನುವಾದನು | ೬೨ ||

ತಂದೆಯಂ ಕೊಂದುಳಿದನೆಂದು ಲೋಕದ ಜನಂ । ನಿಂದಿಸದೆ ಬಿಡದಿದಕೆ ನಿಷ್ಕೃತಿಗಳಂ ಕಾ ಣೆ | ನೊಂದು ಮಂತ್ರಧ್ಯಾನ ಜಪ ತೀರ್ಥ ಯಾಗ ಯೋಗಂಗಳಿಂ ಕಳೆದುಕೊಳಲು || ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿರ್ದ ಪಾತಕಂ ಪೋಪುದು ಮು | ಕುಂದ ಸ್ಮ ರಣೆಯಿಂದಮರ್ಜುನಂ ವೈಷ್ಣವಂ | ಬಂದುದಪಕೀರ್ತಿ ನಾಂ ನಾಚದೆಂತಿರ್ದಪೆಂ ಪುಗುವೆನಗ್ನಿಯೊಳೆಂದನು |೬೩ ||

ಅನಲಪ್ರವೇಶಮಂ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಬಭ್ರುವಾ | ಹನನಗುರು ಚಂದನದ ಕಾ ಷ್ಠಂಗಳಂ ತರಿಸು | ವನಿತ ರೊಳ್ ಕಂಡು ಚಿತ್ರಾಂಗದೆ ಕನಲ್ದುಸುತನಂ ಬೈದು ಫಲುಗುಣಂಗೆ || ವನಜನಾಭಂ ಮಿತ್ರನ್ನೆಗಂ ಮನದೊಳಂ | ದನುಪಮ ಕೃಪಾಳು ತಾನಿಲ್ಲಿ ಗೈದದೆ ಮಾ ಣ್ದ| ಪನೆ ಸೈರಿಸನ್ನೆಗಂ ನರನ ಜೀವಕ್ಕೆ ಪೊಣೆ ದೇವಪುರ ಲಕ್ಷ್ಮೀಶನು||೬೪||

ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ 46

ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೆಯ ಸಂಧಿ ಮೊದಲ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 1 ರಿಂದ 30

ಪುಂಡರೀಕನ  ಪ್ರಸಂಗ

ನಿರೂಪಣೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ Lrphks Kolar

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ

ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯು ಬಭ್ರುವಾಹನನನ್ನು ಅಗ್ನಿ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ತಡೆದಳು. ಆಗ ಅವಳ ಸೋದರಿ ಉಲೂಪಿಯು ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉಪಾಯವಿದೆಯೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದಳು. ಹಿಂದೆ ಶಿವ ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಇತ್ತ ಸಂಜೀವಮಣಿಯು ಸತ್ತವರನ್ನು ಬದುಕಿಸಬಲ್ಲದು. ತಕ್ಷಣ ಅವನು ತಾನು ಅದನ್ನು ತರುವೆನು. ನನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಎಂದು ಹೇಳುವನು. ಅದಕ್ಕೆ ಅವಳು ಅವನನ್ನು ತಡೆದು ಇಲ್ಲಿ ಪರಾಕ್ರಮವಲ್ಲ. ವಿನಯ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಒಡಂಬಡಿಸಿ ತನ್ನ ಪರಿಚಿತನಾದ ಪುಂಡರೀಕ ಎಂಬುವನನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಿ ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ತರಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡಳು. ಆಗ ಅವನು ಆಗಲಿ ಎಂದು ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಇವರ ದೇಹಗಳು ಕೆಡದಿರಲೆಂದು ಕರ್ಣತನಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನರ ದೇಹವನ್ನು ಕಚ್ಚಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೇಳಿ ಹೊರಟನು. ಉಲೂಪಿಯು ತನ್ನ ಕಿವಿಯ ಓಲೆಗಳನ್ನೂ ಕಂಠಾಭರಣವನ್ನೂ ಗುರುತಿಗಾಗಿ ಕೊಟ್ಟು ಕಳಿಸಿದಳು.

ಅತಲ, ವಿತಲ ಸುತಲ, ಮಹಾತಲ, ತಳಾತಳ ರಸಾತಳಗಳ ವೈಭವವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಪಡುತ್ತಾ ಪಾತಾಳಲೋಕಕ್ಕೆ ನಡತಂದನು ಪುಂಡರೀಕ. ಅಲ್ಲಿನ ರತ್ನಗಳ ವೈಭವ ನಾಗವಧೂಗಳ ಗಾನ ಸೌಂದರ್ಯ, ಬೀದಿಗಳು ಮಹಲುಗಳ ವೈಭವ ಎಲ್ಲ ನೋಡುತ್ತ ಒಡ್ಡೋಲಗಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸಮಯವರಿತು ಅರಸನನ್ನು ಕಂಡು ಎಲ್ಲ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಅವನ ಮಗಳ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.

 ಜಾಹ್ನವಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ಸತ್ತು ಬಿದ್ದಿರುವ ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತಿತರರನ್ನು ಬದುಕಿಸಲು ಸಂಜೀವಮಣಿಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು. ಅಂತಹವರಿಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಗೌರವ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಎಂದನು. 

ಫಣಿರಾಜನು ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿದನು. ಅರ್ಜುನನು ಕೃಷ್ಣನ ಭಕ್ತ. ಪರಾಕ್ರಮಿ. ತನ್ನ ಅಳಿಯನೂ ಹೌದು. ಮಣಿಯನ್ನು ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಲೋಪವೇನಿದೆ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದನು.

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ತಮ್ಮತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿ  ಕೊನೆಗೆ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಎಂಬುವನು ರಾಜನಿಗೆ ಮಾನವರು ಮೋಸಗಾರರು. ಖೂಳರು. ಕೃತಘ್ನರು. ಇದನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ಮರಳಿ ಬರುವುದು ಸಂದೇಹ. ರಾಜನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ನಿನ್ನಂತಹವರು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಕಷ್ಟದಿಂದಬೇಡಿದೃ ಕೊಡದಿರಲಾಗುವುದೆ? ಕಿರೀಟಿಗೆ ಇದನ್ನು ಕೊಡುವೆನೆನಲು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ.ಸಾವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಪ್ಪಿದ್ದಲ್ಲ. ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ದಿನ ಅರ್ಜುನನು ಸಾಯುತ್ತಾನಲ್ಲವೆ? 

 ರಾಜನು ತಾವು ಮಣಿಯನ್ನು ಕೊಡದಿದ್ದರೂ ಕೃಷ್ಣನು ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಾವು ಕೊಟ್ಟರೆ ಗೌರವವುಂಟು ಎನ್ನಲು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ನು ಹಾಗೇ ಆಗಲಿ. ವಾಸುದೇವನೇ ಅವನನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿ. ನೀನು ಮಣಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ನಮ್ಮನ್ನು ಕೆಡಿಸಬೇಡ. ಪುಂಡರೀಕನನ್ನು ತಿರುಗಿ ಕಳಿಸು ಎನ್ನಲು ಕೊನೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದ ಫಣಿರಾಜನು ಮಂತ್ರಿಗಳು, ಪ್ರಜೆಗಳ ಮಾತನ್ನು ಮೀರಲಾರೆನು. ನೀನು ವಾಪಸಾಗು ಎನ್ನಲು ಅದರಂತೆ ಪುಂಡರೀಕನು ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ರಣಭೂಮಿಗೆ ಬಂದು ಎಲ್ಲ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

 ಬಭ್ರುವಾಹನನಿಗೆ ಕೋಪ ಉಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರಾಂಗದೆ ಅಗ್ನಿಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುವೆನೆನ್ನುತ್ತಾಳೆ. ಆಗ ಮಗನು ಅವಳನ್ನು ತಡೆದು ಯಾರೇ ಎದುರಾದರೂ ಬಿಡದೆ ಅವರ ಹಣೆಬರಹ ಅಳಿಸಿಯಾದರೂ ಸರಿ ನಾನು ಸಂಜೀವಮಣಿ ತರುತ್ತೇನೆಂದೂ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಇವರ ದೇಹಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿರಬೇಕೆಂದೂ ಹೇಳಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳ್ಳಲು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದ ಫಣಿರಾಜನು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನನ್ನು ಬಯ್ದು ಫಣಿಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಇಪ್ಪತ್ತುನಾಲ್ಕನೆಯ ಸಂಧಿ ಮೊದಲ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 1 ರಿಂದ 30

ಸೂಚನೆ | ಪತ್ನಿಯರ ದೆಸೆಯಿಂದ ಮಡಿದಿರ್ದ ಪಾರ್ಥ೦ ಪ್ರ | ಯತ್ನದಿಂ ನಿಜಸುತಂ ತಂದ ಸಂಜೀವಕದ | ರತ್ನದಿಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ರಸಾದದಿಂ ಜೀವಿಸಿದನುರ್ವಿಗಾಶ್ವರ್ಯಮೆನಲು |

ರಾಯ ಕೇಳ ಲ್ಲಿಗಸುರಾಂತಕಂ ಬಂದು ಕೌಂ | ತೇಯನಂ ನೋಡದಿರನನ್ನೆಗಂ ಸೈರಿಪುದು | ಪಾಯಮುಳ್ಕೊಡೆ ನರನ ಜೀವಮಂ ಪಡೆವುದಿಂತಗ್ನಿ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ || ಸಾಯಲೇನಹುದೆಂದಳಲ್ದು ಸುತನಂ ಬೈದು | ಬಾಯಾರಿ ಚೀರಿ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆ ಹಲುಬಲೊಂದು | ಪಾಯಮಂ ಕಂಡು ನುಡಿದಳ್ ಪನ್ನಗೇಂದ್ರ ಸಂಭವೆ ಬಭ್ರುವಾಹನಂಗೆ||೧||

ಮಗನೆ ಮಡಿದರ್ಜುನಂ ಮಗುಳೇ ಳ್ವತೆರನಂ ನಿ । ನಗೆ ಪೇಳ್ವೆ ನಾನೀಗ ಪಾತಾಳ ಲೋಕದೊಳ್ | ಖಗರಾಜನೊರಸಿದಹಿ ನಿಕರದಸು ಮರಳ್ವಂತೆ ಫಣಿವರಂ ಬೇಡಿಕೊಳಲು || ಅಗಜಾರಮಣನಿತ್ತ ಸಂಜೀವಕದ ಮಣಿಯು | ರಗಪತಿಯೊಳಿಹುದದಂ ಸತ್ವದಿಂ ತರಬಲ್ಲ | ವಿಗಡರಂ ಕಾಣೆನೀ ಮೂಜಗದೊಳೆನೆ ಬಭ್ರುವಾಹನಂ ಖತಿಗೊಂಡನು ||೨||

ಸಂಜೀವಕದ ಮಣಿಯನೀಗ ತಾರದೊಡೆ ತ | ನ್ನಂ ಜನನಿ ಪೆತ್ತಳೇತಕೆ ಮತ್ತೆ ಮಡಿದಿಹ ಧ | ನಂಜಯನ ಹರಣಮಂ ಪಡೆವೆ ನವನೀಯದೊಡೆ ಫಣಿಲೋಕಮಂ ಸುಡುವೆನು|| ಕಂಜಜ ಕಪರ್ದಿಗಳೊಳ್ ತೊಡಕಿದೊಡೊರ ಲ್ಚು ವೆಂ | ಭಂಜಿಸುವೆನಖಿಳ ದಿಕ್ಷಾಲರಂ ಸೆಣಸಿದೊಡೆ | ಸಂಜಾತನಾದುದಕೆ ಸಫಲವಾಯ್ತೆ ನುತುಬ್ಬಿದಂ ಬಭ್ರುವಾಹನಂದು||೩||

ಮರುಳಾಟಮೇಕೆ ನಿನ್ನ ದಟು ಕೊಳ್ಳದು ಮಗನೆ | ಗರಳಮಯದುರಿಯೊಳೆವೆ ಸೀವುದು ಕಣಾ ನೋಡ | ಲುರಗಪತಿ ಶೇಷರಾಜನ ಕೋಶದೆಡೆಯೊಳಿಹ ಸಂಜೀವಕದ ಮಣಿಯನು || ತರಬಲ್ಲನಾವವಂ ಗುಳಿಕ ವಾಸುಕಿ ತಕ್ಷ | ಕರ ಶಂಖ ಪದ್ಮ ಕರ್ಕೋಟಕಾದಿಗಳ ಭೀ | ಕರ ವಿಷೋತ್ಕರದಿಂದೆ ಕಾಹು ಬಲಿದಿಹುದೆನಲುಲೂಪಿಗವ ನಿಂತೆಂದನು||

ಈ ಮಹಾಹಿಗಳ ವಿಷಕಳಕುವೆನೆ ಯೆನ್ನ ಮಾ | ತಾಮಹಂ ಹರಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆಯಾದವಂ ಮೇಲೆ | ಭೂಮಿಯಂ ಪೊತ್ಸವಂ ಶೇಷರಾಜಂ ಗಾಸಿಯಹನೆಂಬ ಭಯವಲ್ಲದೆ ॥ ಆ ಮಣಿಯನೀಯದೊಡೆ ಸಪ್ತಪಾತಾಳಮಂ | ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದು ಸು | ತ್ರಾಮಸುತನಂ ಬರ್ದುಕಿಸದೆ ಮಾಣ್ಣ ಪೆನೆ ತಾಯೆ ಹೇಳೆಂದೊಡಿಂತೆಂದಳು ||೫||

ಒಂದು ಮೊದಲೊಂಬತ್ತು ನೂರು ಕಡೆಯಾದ ಪೆಡೆ | ಯಿಂದೆಸೆವ ನಾಗಂಗಳತಿ ವಿಷಷೋಲ್ಬಣದುರಗ | ವೃಂದ ವೋಲೈಸುವುದು ಸಾಸಿರ ಮೊಗದ ಶೇಷರಾಜನಂ ಪಾತಾಳದ || ಮಂದಿರದೊಳೊಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಗರುಡನಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು | ಕೊಂದಹಿಗಳಂ ಬರ್ದುಕಿಪೊಡೆ ತೋರಿಸುವರಲ್ಲ | ದೆಂದುಂ ತೆಗೆಯರಾ ಮಣಿಯನೆಂದುಲೂಪಿ ನುಡಿಯಲ್ಕಾತ ನಿಂತೆಂದನು ॥ ೬||

ಲೇಸನಾಡಿದೆ ತಾಯೆ ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿಹ ಮ | ಹಾಸರ್ಪ ಸಂಕುಳವನೆಲ್ಲಮಂ ಕೊಂದಳಿದ | ವಾಸವನ ಸುತನಂ ಮಡಿದ ವೀರವೃಷಕೇತುವಂ ಬಿದ್ದ ಸೈನಿಕವನು || ಆ ಸುಮಣಿಯಂ ಕೊಂಡು ಬಂದೆಬ್ಬಿಸಿದ ಬಳಿಕ |  ಮೀಸಲಾಗಿರ್ದ ಸಂಜೀವಕವನೀವೆಂ ಗ | ತಾಸುವಾಗಿರ್ದ ಫಣಿಗಳೆಂದು ಪಾರ್ಥಜಂ ನುಡಿದೊಡವಳಿಂತೆಂದಳು. ||೭||

ತನಯ ಕೇಳನ್ಯರೊಳ್ ಕೊ ಳ್ವಕಜ್ಜದ ಮಾಳ್ಕೆ | ವಿನಯದಿಂದೆಸಗಿದೊಡೆ ಸಲೆ ಸುಗುಣಮಾದಪುದು | ಮೊನೆಯ ಮೇಲಪ್ಪುದಾಯಾಸಮಂತದರಿಂದ ನೀನತಿಕ್ರಮಿಸಬೇಡ || ತನಗುಂಟು ಕೆಳೆ ಪುಂಡರೀಕನೆಂಬಹಿಯೊರ್ವ | ನನುಕೂಲನೆಮ್ಮ ತಂದೆಗೆ ಮಂತ್ರಿ ತಾನೀಗ | ನೆನೆದೊಡಿಲ್ಲಿಗೆ ಬರ್ಪನಾತನಂ ಕಳುಹಿ ತರಿಸುವೆನಾ ಮಣಿಯನೆಂದಳು || ೮ ||

ಇಂತೆಂದುಲೂಪಿ ಬಳಿಕಾ ಪುಂಡರೀಕನಂ | ಚಿಂತಿಸುವಿನಂ ಬಂದಿದೇಕೆ ಬರಿಸಿದೆಯೆನಲ | ನಂತನಲ್ಲಿಗೆ ಪೋಗಿ ನಿನ್ನ ತನುಜೆಯ ಕರ್ಣ ತಾಟಂಕದುಳಿವಿಗಳಿದ || ಕುಂತೀಕುಮಾರಕಂ ತನ್ನ ರಮಣಂ ಬರ್ದುಕು | ವಂತಮೃತ ಸಂಜೀವಕದ ಮಣಿಯನೀವುದೆಂ । ದಂತರಿಸದಖಿಳ ವೃತ್ತಾಂತಮಂ ಪೇಳದಂ ಕೊಂಡು ಬಾ ನಡೆಯೆಂದಳು || ೯ ||

ಆ ಪುಂಡರೀಕ ಫಣಿ ಬಳಿಕ ದುಃಖತೆಯಾದು | ಲೂಪಿಯಂ ಸೈತಿಟ್ಟು ಸಂಜೀವಕದ ಮಣಿಗೆ | ಪೋಪೆನಾ ನಹಿಪತಿಯ ಸಮಯಮಂ ಕಾಣ್ಣು ದರಿದಲಿ ತಳುವಾಗದಿರದು|| ಈ ಪಾರ್ಥನಂಗ ಕಳವಾಗದಿರದನ್ನೆ ಗಂ | ರೂಪು ಕೆಡದಂತೆ ಕಚ್ಚುವೆನೀಗ ಮದ್ವಿಷಂ | ವ್ಯಾಪಿಸಲೊಡಲ್ ಕಳಲದೆನೆ ಬಭ್ರುವಾಹನಂ ಕೇ ಳ್ದು ಮತ್ತಿಂತೆಂದನು ||೧೦||

ಎಲೆ ಪುಂಡರೀಕ ಕೇ ಳೀ ಕರ್ಣಸಂಭವಂ | ಕಲಿ ಚೆಲ್ವನತಿಬಲಂ ಶುಚಿ ಸುಗುಣಿ ಕೋವಿದಂ। ಕುಲವರ್ಧನೀತನಂಗಮಂ ಕೆಡದಂತೆ ಮೊದಲೆ ನೀ ಕಚ್ಚಿ ಬಳಿಕ ಫಲುಗುಣನ ದೇಹಮಂ ಕಚ್ಚೆನಲೊಡರ್ಚಿ ಫಣಿ | ತಿಲಕನವರಿರ್ವರ ಶರೀರಂಗಳಂ ಕಚ್ಚಿ | ನೆಲೆ ಸಂತವಿಟ್ಟು ನಂಬುಗೆಗೊಟ್ಟು ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ತಂದನು |೧~||

ಆತಳದಾಶ್ಚರ್ಯಮಂ ವಿತಳದ ವಿಚಿತ್ರಮಂ | ಸುತಳದ ಸುರುಚಿಯಂ ಮಹಾತಳದ ಮಣಿಯೋ |  ನ್ನತಿಯಂ ತಳಾತಳದ ತಾಣದತಿಶಯಮಂ ರಸಾತಳದ ರಂಜಿತವನು | |ಪ್ರತಿದಿನದೊಳರಿದರಿಯುತಾ ಪುಂಡರೀಕಫ ಣಿ | ಪತಿ ನೋಡಿ ನೋಡಿ ವಿಸ್ಮಿತನಾಗುತೈದಿದಂ | ವಿತತ ರತ್ನ ಪ್ರಭಾ ಶೋಭಿತದ ಪಾತಾಳಲೋಕದಹಿರಾಜನೆಡೆಗೆ||೧೨||

ಫಲಿತ ಕಾಂಚನ ವೃಕ್ಷಲತೆಗಳ ಬನಂಗಳಿಂ | ಜ್ವಲಿತ ನವರತ್ನ ಸೌಧಂಗಳ ಪುರಂಗಳಿಂ | ಕಲಿತ ಪೀಯೂಷ  ದೀರ್ಘಿಕೆಗಳಿಂ ಕನಕಾರವಿಂದದ ಕೊಳಂಗಳಿಂದದೆ || ಲಲಿತ ಲಾವಣ್ಯದುರಗಾಂಗನೆಯರಿಂ ಸಮಾ | ಕುಲಿತವಾಗಿಹ ಭೋಗವತಿಯ ನದಿಯಿಂದ ನಿ। ಶೈಲಿತ ಸುಖನಿಲಯಮೆನಿಸಿರ್ದ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಪುಂಡರೀಕಂ ಬಂದನು |೧೩||

ನವರತ್ನ ಮಯದ ಗೋಪುರದ ಕಾಂತಿಯ ದಿವ್ಯ | ಭವನದಿಂ ನಾಗ ವಧುಗಳ ನೃತ್ತಗೀತದು | ತ್ಸವದಿಂದ ಪುಣ್ಯ ಗಂಥೋತ್ಕರದ ಪದ್ಮವನ ಪುಷ್ಪವಾಟಿಕೆಗಳಿಂದೆ || ವಿವಿಧೋಪಚಾರ ಕೃತಪೂಜೆಗಳ ನಾನಾ ವಿ | ಭವದಿಂದೆಸೆವ ಮಹಾ ಹಾಟಕೇಶ್ವರನೆಂಬ | ಶಿವಲಿಂಗಮಿರೆ ಭೋಗವತಿಯ ತಟದೊಳ್ ಕಂಡು ಪುಂಡರೀಕಂ ಮಣಿದನು||೧೧೪||

ದಿವ್ಯಭವನದೊಳನೇಕಾಸುರ ಸುರಾದಿ ವಿಖಿ| ಳ ವ್ಯಾಳೆ ವೃತನಾಗಿ ವರ ಫಣಾಮಣಿ ಸಹ | ಸ್ರವ್ಯೂಹದರ್ಚಿಯಿಂದುರು ಕಾಯಕಾಂತಿಯಿಂ ವೇದಿಪ್ಯಮಾನವಾಗಿ || ಅವ್ಯಾಕುಲದೊಳಚ್ಯುತ ಧ್ಯಾನದಿಂದೆ ಕ | ರ್ತವ್ಯದಿಂದ ನಿಜಾಂ ತಾಳನರ್ಘೋತ್ತಮ/ದ್ರವ್ಯಕಧಿಪತಿಯಾಗಿ ರಂಜಿಸುವ ಶೇಪನೋಲಗಕುರುಗ  ನೈತಂದನು||೧೫||

ಪುಂಡರೀಕಂ  ಸಮಯಮರಿದುರೆಗೆ ರಾಜನಂ| ಕಂಡೆರಗಿ ನುಡಿದನಾಧರಿಸಿರೆ ವಣೇಂದ್ರ ಭೂ । ಮಂಡಲದ ರಾಯರೊಳ್ ಪಾಂಡುಸುತ ಕೌರವರ್ಗದುವಾಹವಮದರೊಳು || ದಿಂಡುವರಿದಷಿತರು ಭೀಷ್ಮನಂ ಕೊಂದನಾ | ಖಂಡಲಾತ್ಮ ಜನದರ ಪಾತಕಕೆ ವ ನೃವತಿ ಕೈ! ಕೊಂಡನಚ್ಯುತನಾಜ್ಞೆಯಿಂ ಕ್ರತುವನಾಯ್ತು ಗಂಗಾಶಾಪಮರ್ಜುನಂಗೆ ||೧೬||

ಆ ಜಾಹ್ನವಿಯ ಶಾಪದಿಂ ಬಭ್ರುವಾಹ ನಂ । ವಾಜಿನಹಿತೈದಿದ ಧನಂಜಯನ ತಲೆಯಿಂ ಮ ಹಾಜಿಯೊಳ್ ತರಿದಯೆ ಪತಿತೋಕಮಂ ತಾಳಲಾರದೆ ನಿನ್ನ ಮಗಳುಲೂಪಿ | ತೇಜದಿಂದೆಸೆವ ಸಂಜೀವಕದ ಮಣಿಯಂ ಪ್ರ| ಯೋಜನಕೆ ತಹುದೆಂದು ಕಳು ಹಿದೊಡೆ ಬಂದೆನೀ |ವ್ಯಾಜದಿಂದೆ ನೋಡೆನುತೆ ಕೊಟ್ಟ ನವಳ ಕುರಹಂ ಪನ್ನ ಗೇಶ್ವರಂಗೆ ||೧೭||

ಆ ಪುಂಡರೀಕನಿಂತೆಂದುರಗ ರಾಜಂಗು | ಲೂಪಿ ಕಳುಸಿದ ಕರ್ಣಕಂಠ ಭೂಷಣದ ಸ್ವ| ರೂಪಮಂ ಮುಂದಿರಿಸಿ ನಿನ್ನ ವಿಜ ಜಾಮಾತನರ್ಜುನಂ ಸುಜನನಿಳೆಗೆ || ಶ್ರೀಪತಿಯ ಸಖನಿಂದ್ರ ಸೂನು ಧರ್ಮಾನುಜಂ ಭೂಪಾಲರೊಳ್' ಪೆಸರ್ವಡೆದವಂ ಜೀವಿಸೆ ಪ | ರೋಪಕಾರಂ ಪೊಲ್ಲಮಲ್ಲ ನಿನಗದರಿಂದ ಕುಡುವುದು ಮಣಿಯನೆಂದನು |೧೮)|

ಶೇಷರಾಜಂ ಬಳಿಕ ತನ್ನ ತಮಜೆಯ ಕರ್ಣ | ಭೂಷಣವನಾ ಕಂಠಸೂತ್ರಮಂ ಕಂಡು ಸಂ | ತೋಪವರ್ಜಿತನಾಗಿ ಪೊರೆಯೊಳಿಹ ತಕ್ಷಕಾದ್ಯಹಿವತಿಗಳಂ ನೋಡುತೆ || ದೋಪಮೇನಿದಕೆ ಮಣಿಯಂ ಕುಡುವೆವೈ ಸಲೆ  ವಿ। ಶೇಷ ಫಲಮಹುದಾರ್ಜಿಸಿದ ವಸ್ತು ಲೋಗರಭಿ | ಲಾಷೆ ಗಾದೊಡೆ ಪಾರ್ಥನುತ್ತಮಂ ವೈಷ್ಣವ ಜಾಮಾತನೆ ಮಾಗೆಂದನು |೧೯||

ಕೇಳಿ ದುಮ್ಮಾನದಿಂ ತಮತಮಗೆ ನಿಖಿಳ ಸ | ರ್ಪಾಳಿ ಚಿಂತಿಸೆ ಬಳಿಕ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನೆಂಬ ದು | ರ್ವ್ಯಾಳಪತಿ ನುಡಿದನೆಲೆ ನಾಗೇಂದ್ರ ತಮ್ಮ ವಸರಕ್ಕೆ ಬೇಹುರದನ ನ್ಯರ || ವೇಳೆಗಿತ್ತೊಡೆ ಮರಳಿ ಬಂದಪುದೆ ಮಾನವರ್ | ಖೂಳರ್ ಕೃತಘ್ನ ರುಪಕಾರಮಂ ಬಲ್ಲರೆ ವೃ | ಥಾಳೋಚನೆಗಳೇತಕಿದಕೆ ಮಣಿಯಂ ಕುಡದಿರೆನೆ ಫಣಿಪನಿಂತೆಂದನು | ೨೦ ||

ನಾಡೊಳೂರೊಳ್ ಮನೆಯೊಳೋರೋರ್ವರುಂಟು ಪರ | ಪೀಡೆಗಳುಕದೆ ವಕ್ರಗತಿಯಿಂದೆ ನಡೆವ ಕಡು | ಗೇಡಿಗರ್‌ ನಿನ್ನಂತೆ ಶಿವಶಿವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ್ ದುಃಖಾರ್ತರಾಗಿ ಬಂದು || ಬೇಡಿದೊಡೆ ತನಗುಳ್ಳ ವಸ್ತುವಂ ಕುಡದೆ ಕೆಡೆ | ನೋಡುವವನಧಿಕನೆ ದಧೀಚಿ ಶಿಬಿಗಳ ಮಾಲೆ | ಜೋಡಿಯಾದುದೆ ಮಣಿವೆಂ ಕಿರೀಟಿಗೆನೆ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಂತೆಂದನು |೨೧||

ಹೇಳಿದಂತಿರದು ಪುರುಷಾರ್ಥಮಂ ನೋಡಿದೊಡೆ | ಕಾಳಹುದು ನಾಗಲೋಕದ ಬಾಳಳ್ವೆ ಮೀರಿ ಪಾ | ತಾಳಕೆ ಮತಂಗ ಋಷಿಶಾಪದಿಂ ಬಾರನೈಸಲೆ ಗರುಡನಿಳೆಯಮೇಲೆ || ತಾಳಬಲ್ಲನೆ ನಮ್ಮ ರತ್ನ ಮಂ ಕಂಡು ನರ | ರಾಳಿಕೆಗಳಲ್ಪ ಕಾಲಂಗಳಿಂದುಳಿದೊಡಂ | ನಾಳೆ ಪಾಂಡವನಳಿಯದಿರ್ದಪನೆ ಮಣಿಯಂ ಕುಡದಿರ ಲ್ಕಿಂತೆಂದನು | ೨೨ ||

ಕಷ್ಟ ದಿಂದಾವು ಮಣಿಯಂ ಕುಡದೆ ಮಾಣ್ದೊಡೇಂ । ನಷ್ಟ ಮಾದಪುದೆ ಪಾರ್ಥನ ಜೀವನಸುರಾರಿ | ಯಪ್ಪನಲ್ಲವೆ ಪಾಂಡವಪ್ರಾಣನಾಗಿರ್ಪನಂತಲ್ಲ ದಾನತರ್ಗೆ || ಸ್ಪಷ್ಟದಿಂ ಕೃಷ್ಣ ಕಾರುಣ್ಯಸಂಜೀವನಂ | ದೃಷ್ಟವಾಗಿರಲಿದರ ಹಂಗದೇತಕೆ ನೀನ | ರಿಪ್ಪನಾಗದಿರಿನ್ನು ಮಿಗಿಸಿಕೊಟ್ಟೆವು ಲೇಸನೆಂದೊಡವನಿಂತೆಂದನು | ೨೩ ||

ಉರಗೇಂದ್ರ ನೀನಾಡಿದವೊಲೆಂತುಮರ್ಜುನಂ | ಮುರಹರನ ಕರುಣದಿಂ ಸಪ್ರಾಣನಪ್ಪನದ | ಕುರುತರದ ಸಂಜೀವಕದ ಮಣಿಯನಿತ್ತು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಂ ಕೆಡಿಸಬೇಡ || ಗರುಡದೇವನ ಹಾವಳಿಗೆ ಜೋಕೆಯಾಗಿರಲಿ | ತಿರುಗಿ ಕಳುಹಿಸು ಪುಂಡರೀಕನಂ ತವಸುತೆಯ | ಪೊರೆಗೆಂದು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನೆನಲೊಪ್ಪಿ ನಿಖಿಳ ಸರ್ಪಾಳಿ ಗರ್ಜಿಸುತಿರ್ದುದು |೨೪||

ಭೂಪಾಲ ಕೇಳ್ ದೊರೆಗಳೊಲಿದೀವ ಕಜ್ಜಂ ಸಂ।  ಮೀಪದ ದುರಾತ್ಮರಿಂ ಕೆಡದೆ ಮಾಣ್ಯಪುದೆ ಹೇ | ಳಾಪನ್ನಗೇಶ್ವರಂ ದೃತರಾಷ್ಟ್ರನೆಂದ ಮಾತಿನ ಮೇಲೆ ಖಿನ್ನನಾಗಿ || ಆ ಪುಂಡರೀಕನಂ ಕರೆದು ಕುಡಲೀಸರ್‌ ಪ | ರೋಪಕಾರಕೆ ಮಣಿಯನ್ನೀ ಫಣಿಗಳಿಂತೆಂದು | ಲೂಪಿಗರಿಪೆಂದು ಕಳುಹಿದೊಡಮಂ ನರನಳಿದ ರಣಭೂಮಿಗೈತಂದನು ॥೨೫||

ಚಂದನದ ತೈಲದಿಂದುರಿವ ಬೊಂಬಾಳಂಗ ಳಿಂದೆ ಕರ್ಪೂರದ ಸೊಡರ್ಗಳಿಂ ಮಣಿಲೀಪ | ದಿಂದಿರುಳ್ ಕಂಗೊಳಿಸುತಿರೆ ಬಭ್ರುವಾಹನಂ ಮಂದಿಸಹಿತಾ ರಣದೊಳು || ನಿಂದಿರಲುಲೂಪಿ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯರಮರೇಂದ್ರ | ನಂದನನ ಬಳಿಯ ಸಂಜೀವಕದ ರತ್ನಮಂ | ದಂದ ಶೂಕೇಶ್ವರಂ ಕುಡುವನೆಂಬಾಸೆಯಿಂ ಪಂಬಲಿಸುತಿರುದಿರ್ದರು ||೨೬||

ಆನ್ನೆಗಂ ಪುಂಡರೀಕಂ ಬಂದುಲೂಪಿಯೊಳ್ | ಪನ್ನಗೇಂದ್ರಂ ಸುಧಾಮಣಿಯಂ ಕುಡದೆ ತಿರುಗಿ | ತನ್ನಂ ಕಳುಹಿದ ವೃತ್ತಾಂತಮನುಸಿರಲದಂ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಗೆ ಸೂಚಿಸೆ || ಇನ್ನು ವೈಧವ್ಯದಿಂದೊಡಲಂ ಪೊರೆಯೆನೆಂದು | ನನ್ನಿಯಿಂದಗ್ನಿ ಪ್ರವೇಶಮಂ ನಿ ಶ್ಚೈ ಪ | ಳಂ ನೋಡಿ ಕೋಪದಿಂದಾ ಬಭ್ರುವಾಹನಂ ನಿಜಮಾತೆಗಿಂತೆಂದನು||೨೭||

ಚಕ್ರಿಸೇವಕನೀ ಕಿರೀಟಿ ಧರ್ಮಾನುಜಂ | ಶಕ್ರಸುತನೆನ್ನ ತಾತಂ ಮೇಲೆ ತುರಗಮೇ | ಧ ಕ್ರತುವಿಗೋಸುಗಂ ಮಡಿದಿರಲ್ ಬೇಡಿದೊಡೆ ಮಣಿಯಂ ಕುಡದೆ ಶೇಷನು || ವಕ್ರನಾದೊಡೆ ವಾಸುಕಿ ಪ್ರಮುಖ ಫಣಿಗಳ ನ| ತಿಕ್ರಮಿಸಿ ತದ್ರತ್ನಮಂ ಕೊಂಡುಬಹೆನೆನ್ನ | ವಿಕ್ರಮನನೀಗ ನೋಡೆನುತೆದ್ದು ಕರೆಸಿದಂ ಪಾರ್ಥಿ ನಿಜಸೈನಿಕವನು||೨೮||

ಫಣಿಕುಲವನಾಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡು ಬಹೆನಾ ಮಹಾ | ಮಣಿಯ ನಲ್ಲಹುದೆಂದೊಡಜ ಹರಿ ಪಿನಾಕಿಗಳ | ಪಣೆಯಕ್ಕ ರಂಗಳಂ ತೊಡವೆ ನೊರಸುವೆನಪ್ಪದಿಕ್ಷಾಲರಾಯುಗಳನ್ನು || ಎಣಿಕೆ ಬೇಡಿದಕಿನ್ನು ವೀರ ವೃಷಕೇತು ಫ| ಲ್ದುಣರ ದೇಹಂಗಳತಿ ಜತನವೆಂದಾ ಪ್ತರ್ಗೆI ರಣದ ಸುದ್ಧಾನಮಂ ಪೇಳ್ದು ನಿಜ ಬಲಸಹಿತ ಪಾರ್ಥಸುತ ನನುವಾದನು ||೨೯||

ಏರಿಸಿ ಮಹಾಧನುವನತನಿಬಾಣವನೆಚ್ಚು | ತೋರುಗಳೆದವನಿಯಂ ಸಪ್ತ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ| ತೋರಿಸಿದನೊಂದು ಪರ್ಬಟ್ಟೆಯಂ ನಡೆದ ನಾರ್ಜುನಿ ತನ್ನ ಸೇನೆ ಸಹಿತ||  ಮೀರಿದ ಶರಾವಳಿಯ ಘಾತಿಯಂ ತವೆ ತಾಳ | ಲಾರದೆ ಸಕಲ ಭೋಗಿತತಿ ಬಂದನಂತಂಗೆ | ದೂರಲ್ಕೆ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ನಂ ಬೈದು ಫಣಿಗಳಂ ಕಾಳಗಕೆ ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟನು||೩೦||

ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ 47

ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೆಯ ಸಂಧಿ ಮುಂದುವರೆದ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 31 ರಿಂದ 60

ಕೃಷ್ಣಾದಿಗಳ ಆಗಮನ

ನಿರೂಪಣೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ Lrphks Kolar

________________________________

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ

ನಾಗ ಬಲದವರ ಮೇಲೆ ಬಭ್ರುವಾಹನನ ಕಾಳಗ ಬಹಳ ಆರ್ಭಟದಿಂದ ನಡೆಯಿತು.ಘೋರ ಸರ್ಪಗಳ ವಿಷ ಆಕಾಶಕ್ಕೂ ಹರಡಿತು. ತಕ್ಷಕ, ಶಂಖ, ಗುಳಿಕ ಮೊದಲಾದ ಸರ್ಪಗಳು ಇವನ ಸೇನೆಯನ್ನು ವಿಷದಿಂದ ಉರುಳಿಸತೊಡಗಿದವು. ಅವುಗಳ ಹಣೆಯ ಮಣಿಗಳು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಂತೆ ಹೊಳೆದವು.ಆಗ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸತೊಡಗಿದನು.

ಅರ್ಜುನಸುತನ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಾರಂಗ, ಮುಂಗುಸಿ, ನವಿಲು, ಗರುಡಗಳು ಸುರಿದು ಬಂದು ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ಬಿಡದೆ ನುಂಗತೊಡಗಿದವು. ಮತ್ತೆ ಮಧುಶರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ಸುರಿದ ಜೇನಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಪಗಳು ನೆಂದವು. ಮರುಕ್ಷಣ ಪಿಪೀಲಿಕಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಿಡಲು ಸಹಸ್ರಾರು ಕಟ್ಟಿರುವೆಗಳು ಮುತ್ತಿ ಕಚ್ಚತೊಡಗಿದವು. ಅಸ್ತ್ರಗಳ ವಿಶೇಷತೆಗಳು ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿವೆ. ನಾಗಬಲ ನರಳಿತು. ರಥಗಳು ಮುರಿದು ಬಿದ್ದವು. ಅಳಿದುಳಿದ ಸೇನೆ ಫಣಿರಾಜನಿದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಓಡಿಹೋಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಬೇಡಿತು. ಅರ್ಜುನನ ಮಗನಿಗೆ ಮಣಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸು ಎನ್ನಲು ಮೊದಲು ಬುದ್ಧಿ ಏನಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅರಸನು ಬಯ್ದನು.

 ಲೋಭಿಯ ಧನವು ಅಡವಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಪತ್ತಿನಂತೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಉಚಿತವಾಗಿದೆ. ಫಣಿರಾಜನು ತನ್ನ ಮಣಿಯಿಂದೇನು, ಕೃಷ್ಣನಿರಲು ಅರ್ಜುನ ಉಳಿದೇ ಉಳಿಯುವನು ಎಂದು ಹೇಳಿದನು . ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಎಲ್ಲರೂ ಬೇಡಿಕೊಂಡು ಸಮಸ್ತ ಸುವಸ್ತುಗಳೋಂದಿಗೆ ರಣಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು. ಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನದ ಆಸೆಯಿಂದ. ಈ ವಿಷಯದಿಂದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಬೆಸರಗೊಂಡು ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಬದುಕಿಸಬಾರದೆಂದು ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಾದ ದುರ್ಬುದ್ಧಿ, ದುಸ್ವಭಾವ ಎಂಬವರನ್ನು ಕರೆದು ಅರ್ಜುನನ ಶಿರವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಲು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ಮಾಯೆಯಿಂದ ಬಂದು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಅರ್ಜುನನ ಶಿರವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ಬಕನ ಮಹಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಜನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಕಾಂತೆಯರು ಶಿರವನ್ನು ಕಾಣದೆ ಗಾಬರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅಹಿಪತಿಯೊಡನೆ ಬಭ್ರುವಾಹನ ಬರುವನು. ಎಲ್ಲರೂ ಗಜಿಬಿಜಿಯಿಂದ ಅಳುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಇತ್ತ ಹಸ್ತಿನಾವತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಂತಿಗೆ ಕೆಟ್ಟ ಕನಸು ಬಿದ್ದು ಬೆಚ್ಚಿದ ಅವಳು ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಏನೋ ಅನರ್ಥ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕಳವಳಿಸಿದಾಗ ಕೃಷ್ಣನು ಕುಂತಿ, ಭೀಮ, ದೇವಕಿ, ಯಶೋದೆಯರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಗರುಡನ ಮೇಲೇರಿ ಮಣಿಪುರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿನ ರಣರಂಗದ ವಿಕಾರತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಭೀಮನಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾರ್ಥನ ಶರೀರವಿದೆ. ಶಿರವಿಲ್ಲ. ಏನಾದುದೋ ಎಂದು ಕಾತರದಿಂದ ಇರುವಾಗ ಕೃಷ್ಣ ರಣರಂಗದ ನಡುವೆ ಗರುಡನಿಂದ ಇಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಅರ್ಜುನನ ಬಳಿ ಕುಳಿತು ಕೃಷ್ಣನೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಜನಂತೆ ಗೋಳಿಡುತ್ತಾನೆ.  ನಿನ್ನ ಕೃಷ್ಣಬಂದಿರುವನು ಏಳು ಎನ್ನುವನು. ನೀನಿಲ್ಲದೆ ಧರ್ಮಜ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡುವನು? ನಿನ್ನ ತಾಯಂದಿರು ಬಂದಿರುವರು ಎಂದೆಲ್ಲ ಮರುಗುತ್ತಾನೆ. ಕಲಿಭೀಮ ಅವನನ್ನು ಸಂತೈಸುತ್ತಾನೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಮಾಡಿದವನು ಯಾರು? ಅವನನ್ನು ಮುಗಿಸುವೆ ಎಂದು ಭೀಮನು ಗರ್ಜಿಸಿದನು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಸಾತ್ಯಕಿ ಮೊದಲಾದವರು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡು ಎದ್ದು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಂದ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಬಭ್ರುವಾಹನ ಬಂದು ಭೀಮನ ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದು ನಾನು ಪಾಪಿ. ನಿನ್ನ ಸೋದರನೊಡನೆ ಕಾದಿದವನು ನಿನಗೆ ಹಗೆಯಾಗಿರುವೆನು. ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲು ಎಂದು ಗೋಳಾಡಿದನು. ನಂತರ ಅಚ್ಯುತನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಹಾಗೇ ರೋಧಿಸಿದನು. ನಿನ್ನ ಚಕ್ರದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಕತ್ತರಿಸು ಎಂದನು. ಅವರಿಬ್ಬರ ಮನ ಮರುಗಿತು. ದೇವಕಿ ಮೊದಲಾದವರ ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು. ಉಲೂಪಿ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯರನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು. ಅವರೂ ಗೋಳಾಡಿದರು. ಕುಂತಿ ಅರ್ಜುನನ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಹರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು. ನೀನು ಇನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಸಾರಥಿಯಾಗುವೆ? ಧರ್ಮಜನು ಇನ್ನು ಯಾರನ್ನು ಅಪ್ಪುವನು ಇತ್ಯಾದಿ. ಕರ್ಣನ ಮರಣದ ನೋವುಗಳನ್ನು ವೃಷಕೇತುವನ್ನು ಕಂಡು ಸಹಿಸಿದ್ದೆ. ಈಗ ನೋಡು, ಅವನೂ ಇಲ್ಲ. ಅಕಟಾ ಎಂದು ಮರುಗಿದಳು

ಇಪ್ಪತ್ತುನಾಲ್ಕನೆಯ ಸಂಧಿ ಮುಂದುವರೆದ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 31 ರಿಂದ ‌60

ನಾಗ ರಥವಾಜಿಗಳ ಕಾಲಾಳ ಕೈದುಗಳ | ನಾಗದಳಮೈದು ಯೋಜನದಗಲದಿಂದ ನಾ | ನಾಗತಿಯೊಳೈತಂದುದಾರ್ಜುನಿಯ ಸೈನಿಕದಮೇಲೆ ಸನ್ನಾಹದಿಂದ || ತಾಗಿದುದು ಸರ್ಪಾವಳಿ ತಮತಮಗೆ ವಾಸಿ ಮುಂ | ತಾಗಿ ವದನದ ವಿಷಜ್ವಾಲೆ ಮಿಗೆ ಡಾವರಿಸಿ ! ತಾ ಗಿರಿಶನಕ್ಷಿಯಿಂ ಪೊರಮಡುವ ದಳ್ಳುರಿಯ ದಾಳಿಯೆನೆ ಪರಬಲದೊಳು ||೩೧||

ಗುಳಿಕ ತಕ್ಷಕ ಶಂಖ ಕರ್ಕೊಟಕಾದಿ ಫಣಿ | ಗಳ ತಂಡದಿಂದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನುರವಣಿಸಿ ಪರ | ಬಲದೊಳಿಪ್ಪತ್ತೊಂದುಸಾಸಿರ ಭಟಾಳಿಯಂ ಕೆಡಹಲಾರ್ಜುನಿ ಕನ ಲ್ದು || ಪೊಳೆವ ಕೂರ್ಗಣೆಗಳಂ ಕರೆಯಲ್ಕೆ ಪನ್ನಗಾ । ವಳಿಯ ತಲೆಗಳಪರಿದು ಬೀಳುತಿರ್ದುವು ಮಹಾ | ಪ್ರಳಯದೊಳ್ ಗಗನದಿಂದುದಿರ್ವುಡುಗಳಂತೆ ತೊಳತೊಳಪ ಪೆಡೆವಣಿಗಳೊಡನೆ||೩೨||

ದರ್ವಿಕರಾವಳಿಯ ನರೆಗಡಿಯಲವು ಮತ್ತೆ। ಸರ್ವದಳಮಂ ವಿಷಜ್ವಾಲೆಯೊಳುರಿಪಲದಕೆ | ನಿರ್ವಾಹಮಂ ಕಂಡು ಸಾರಂಗ ಶಿಖಿ ನಕುಲ ಗೃಧ್ರಂಗಳಾಗಿ ಸೀಳ್ವ || ಉರ್ವ ಮಂತ್ರಾಸ್ತ್ರಂಗಳಂ ತಿರುವಿನೊಳ್ ಪೂಡಿ | ಗೀರ್ವಾಣಪತಿ ಸುತನ  ಸೂನು ಕಾಲದ ಕಡೆಯ | ಶರ್ವನಂತಿರೆ ಕೋಪಮಂ ತಾಳ್ದು ತೆಗೆದೆಚ್ಚನೇವೇಳ್ವೆ ನದ್ಭುತವನು||೩೩||

ಇಟ್ಟ ಣಿಸಿ ಪದ್ದು ಸಾರಂಗ ಮುಂಗುಲಿ ನವಿಲ | ಥಟ್ಟು ರಗಸೇನೆಯಂ ಘಾತಿಸಿ ಪೊರ ಳ್ಚಿದುದು | ಬಿಟ್ಟ ನಾರ್ಜುನಿ ಮತ್ತೆ ಮಧುತರವನಾ ಕ್ಷತಂಗಳಮೇಲೆ ಜೇನ್ಗರೆವೊಲು|| ತೊಟ್ಟು ತೆಗೆದೆಚ್ಚಂ ಪಿಪೀಲಿಕಾಸ್ತ್ರವನೊಡನೆ | ಕಟ್ಟಿರುಹೆ ಮುತ್ತಿದುವು ಫಣಿಗಳಂ ಕಚ್ಚಿದುವು | ನಿಟ್ಟಿಸುವ ಕಂಗಳಂ ತಿಂದವು ನೆಣಂಗಳಂ ಕೊರೆದು ವೊಡಲಸ್ಥಿಗಳನು||೩೪||

ಪೋಟೆಗೊಂಬುಗಳ ಪಳಮರದಂತೆ ತಿರುಳಿಲ್ಲ | ದೋಟೆಗಳ ತಿಂತ್ರಿಣೀ ಫಲದಂತೆ ಕುಳಿಕ ಕ| ರ್ಕೋಟಕಾದಿಗಳೊಡಲ್ ಪೊಳ್ಳಾದುವಿರುಹೆಗಳ ಮುತ್ತಿಗೆಗೆ ಕಂಗೆಟ್ಟು ವು|| | ತೋಟಿಯಂ ತಂದು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ವರೂಥಮಂ | ಘಟಕವ ನಿಷುಕಾರ್ಮುಕಂಗಳಂ ಖಂಡಿಸಿ ಕಿ | ರೀಟಿಸುತ ನುರುಬಿದೊಡೆ ಮುರಿವಡೆದುರಗಸೇನೆ ಶೇಷನಿದ್ದೆಡೆಗೋಡಿತು ||೩೫||

ಕೆಟ್ಟೋಡಿ ಬಂದಹಿಗಳಾರ್ಜುನಿಗೆ ರತ್ನ ಮಂ | ಕೊಟ್ಟುಳುಹಬೇಕೆಂದು ನಾಗರಾಜಂಗೆ ಮೊರೆ | ಯಿಳ್ಕೊಡಾತಂ ಕ ನಲ್ದೇಕೆ ತಡೆದಿರಿ ಮೊದಲ್ ಮಂತ್ರಜ್ಞರಿಳೆಯ ನರರು|| ಕಟ್ಟು ಗ್ರಮಾಗಿರ್ದ ನಿಮ್ಮ ವಿಷಕಂಜರಿ | ನಟ್ಟಿ ಸುಡದಿರನೀಗ ಪಾರ್ಥಿ ಪಾತಾಳಮಂ | ನೆಟ್ಟನೆ ಸಮರ್ಥಗ   ತನುವನೊಪ್ಪಿಸದೊಡುಳಿವರೇ ಕೃಶರೆಂದನು||೩೬||

ಸಾಕದಂತಿರಲಿನ್ನು ಪಾರ್ಥಿಯ ಶರಾಗ್ನಿಯಿಂ ಕಾಕೋದರಾಳಿ ಬೇಯದ ಮುನ್ನ ಮಾರ್ಜುನಿಗೆ | ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುವಂ ಕೊಟ್ಟೆಮ್ಮ ನುಳುಹೆಂದು ಫಣಿಕುಲಂ ಬಾಯ ಬಿಡಲು|| ಲೋಕದೊಳ್ ದಾನ ಧರ್ಮೋಪಕಾರಂಗಳೆ | ತಾ ಕುಡದೆ ಮಾಜಿಕೊಂಡಿರ್ದ ಲೋಭಿಯ ಧನಂ | ಕಾಕಭಾಜನಮಪ್ಪು ದಡವಿಯೊಳ್ ಬಿದ್ದ ಪೆಣನಂತೆಂದನುರಗೇಂದ್ರನು||೩೭||

ಧರಣಿಧರ ನಮ್ಮ ದುರ್ನೀತಿಯಂ ನೋಡದಿರ್ | ಮುರಹರ ಪ್ರೀತಿಯಪ್ಪಂತೆ ಕುಡು ರತ್ನಮಂ | ನರ ಸುತಂ ಗರ್ಜುನಂ ಬದುಕಲೆಂದಹಿಗಳಾ ಶೇಷನಂ ಬೇಡಿಕೊಳಲು || ಹರಿಯ ಕಾರುಣ್ಯಸಂಜೀವನಂ ಪಾಂಡವ | ರಿ ರಲದೇಗೆಯ್ದು ದಾವಿತ್ತಮಣಿ ದುಗ್ಧ ಸಾ | ಗರಕಜಕ್ಷೀರಮಂ ಬೆರಸಿದುಪಕಾರಮಹುದೆಂದು ಮತ್ತಿತ್ತೆಂದನು||೩೮||

ಈ ಮಣಿಯುಮಂ ಕಲ್ಪತರು ಕಾಮಧೇನು ಚಿಂ । ತಾಮಣಿಯುಮಂ ಬಯಸಲೇಕಕಟ ಯಾದವ ಶಿ | ಖಾಮಣಿಯನುನ್ನತದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದರಿವರ್ಗೆ ಸಾಕದಂತಿರಲಿ ನೀವು || ಆ ಮಣಿಯ ದಾನಮಂ ತಡೆದ ಪಾಪಂ ಹರಿಯ | ರಾಮಣೀಯಕ ಮೂರ್ತಿ ದರ್ಶನದೊಳಲ್ಲದು ದು | ತಾ ಮಣಿಯದಂಜದಿರಿ ಗರುಡಂ ಮುಳಿವನಲ್ಲ ಬನ್ನಿ ಪೋಗುವವೆಂದನು ||೩೯||

ಇಂತೆಂದಖಿಳ ಪನ್ನ ಗಾವಳಿಯ ನೊಡಗೊಂಡ | ನಂತರದೊಳಾ ಮಹಾ ಮಣಿವೆರಸಿ ಪೊರಮಟ್ಟ । ನಂತನುರು ಕುಂಡಲ ದ್ವಿತಯಮಂ ಶತ ಶಲಾಕೆಯೊಳೆಸೆವ ಸತ್ತಿಗೆಯನು || ಸಂತಸದೊಳಾರ್ಜುನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಕಂಡಾತನಂ | ಸಂತೈಸಿ ಪಾತಾಳದುತ್ತಮ ಸುವಸ್ತು ಸಹಿ | ತಂತರಿಸುತ್ತೆದಿದಂ ಫಲುಗುಣಂ ಮಡಿದಿಹ ರಣಾವನಿಗೆ ಸಂಭ್ರಮದೊಳು॥೪೦]|

ಸುಮ್ಮಾನದಿಂದ ಶೇಷಂ ಪೋಗುತಿರೆ ಕಂಡು | ದುಮ್ಮಾನದಿಂದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಂ ನಿಜಾಲಯದೊ । ಳುಮ್ಮಳಿಸಿ ಮಣಿವಿಜಯಮಾರ್ಜುನಿಗೆ ಪಾರ್ಥಂಗೆ ಜೀವಂ ಯುಧಿಷ್ಠ ರಂಗೆ ||ತಮ್ಮ ನಭ್ಯುದಯಂ ಮಹಾಧ್ವರಕೆ ತುರಗ ಮಿನಿ | ತೊಮ್ಮೆ ಸಂಜನಿಸುತಿರ್ದಪುದಕಟ ಬಹು ವಿಘ್ನ | ಮಂ ಮಾಡಿದೆಂ ತಪ್ಪಿ ತೀಗಳಾನೇಗೈವೆನೆಂದು ಚಿಂತಿಸುತಿರ್ದನು||೪೧||

ಅನ್ನೆಗಂ ದುರ್ಬುದ್ದಿ ದುಷ್ಪಭಾವರ್ಕಳೆಂ | ಬುನ್ನ ತದ ಹೆಸರುಳ್ಳ ಮಕ್ಕಳುಂಟರ್ವರಾ | ಪನ್ನ ಗಂಗವರಾತನಂ ಸಂತವಿಟ್ಟು ನೀಂ ಬಹುದು ಫಣಿರಾಜನೊಡನೆ || ಮುನ್ನಮೆ ರಣಕೆ ಪೋಗಿ ಪಾರ್ಥನ ತಲೆಯನಾವು | ಗನ್ನದಿಂ ಕೊಂಡೊಯ್ಯವೆಮ್ಮ ಚೇಷ್ಟೆಗಳಿಂದೆ | ಭಿನ್ನ ಮಾಗದೆ ನರರ್ಗೆ ಬಾಳ್ಮೆ ಬಾರದೆ ನರಕಮಂಜಬೇಡಿದಕೆಂದರು||೪೨||

ಅರಸ ಕೇಳ್ ದುರ್ಬುದ್ದಿ ದುಸ್ವಾಭಾವರ್ ಮೊದಲೆ | ಧರೆಗೆ ಬಂದರ್ಜುನನ ತಲೆಯನಪಹರಿಸಿಕೊಂ | ಡಿರದೆ ಬಕದಾಲ್ಬ್ಯನ ಮಹಾಘೋರ ನಿರ್ಜನಾರಣ್ಯದೊಳ್ ಬಿಸುಡಲಿತ್ತ|| ಹರಿಸದಿಂ ಶೇಷನಂ ಮುಂದಿಕ್ಕಿಕೊಂಡು ಮಣಿ | ವೆರಸಿ ರಣಮಂಡಲಕೆ ಕಲಿ ಬಭ್ರುವಾಹನಂ | ಬರಲಾ ಸಮಯದೊಳಾದುದು ಬಹಳ ಕಳಕಳಂ ಕಾಣದೆ ನರನ ಶಿರವನು [೪೩||

ಕಾಂತೆಯರೊಡನೆ ತನ್ನ ಜನನಿಯರ್ ಕುಂಡಲದ | ಕಾಂತಿಯಿಂದಾ ರಣಾಗ್ರದೊಳೆಸೆಯುತಿರ್ದ ನಿಜ | ಕಾಂತನ ಶಿರವನಲ್ಲಿ ಕಾಣದೇನಾಡುದಾರೊಯ್ದರೆಲ್ಲಿರ್ಪುದೆಂದು || ಪ್ರಾಂತದೆ ಣ್ದೆಸೆಗಳಂ ನೋಡಿ ಹಮ್ಮೈಸಿ ವಿ ಭ್ರಾಂತಿಯಿಂದರಸಿ ಹಾಹಾಯೆಂಬ ರಭಸಮಾ | ಪ್ರಾಂತಮಂ ತೀವಲಾ ಸಮಯಕಹಿಪತಿ ಸಹಿತ ಬಭ್ರುವಾಹಂ ಬಂದನು ॥೪೪||

ಅಕ್ಕರೊಳುಲೂಪಿ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯರನ್ನೆಗಂ | ಕಕ್ಕಸದ ರಣದೊಳರ್ಜುನನ ಕಾ ಲ್ದೆ ಸೆ ಯೊಳೆವೆ |ಯಿಕ್ಕದೆ ರಮಣನ ತಲೆತನುಗಳಂ ನೋಡುತಿರ್ದವರಾಗ ಪಾರ್ಥಿ ಬರಲು || ಇಕ್ಕೆಯೊಳ್ ಶಿರವಿಲ್ಲದಿರೆ ಬೆದರಿ ಮೈಮರೆಯೆ । ಮಿಕ್ಕ ಸತಿಯರ ನೆರವಿ ಗಜಬಜಿಸಿ ಕಂಡಿಳೆಯೊ ಳೊಕ್ಕನೊಡಲಂ ಬಭ್ರುವಾಹನಂ ಮೃತಕಲ್ಪನಾಗಿ ಪಲವೆಣಿಕೆಯಿಂದದೆ||೪೫||

ಇಂತಾಗುತ್ತಿರಲಿ ತ್ತ, ಲತ್ತಲಿಭಭನಗರದೊಳ್ | ಕುಂತಿ ಪಾರ್ಥ೦ ಬಿದ್ದದ್ದನದಿರುಳ್ ಕಂಡಳ | ತ್ಯಂತ ಭೀಕರದ ಕನಸಂ ಪಳ್ದಳಸುರಾರಿ ಧರ್ಮಜ ವೃಕೋದರರ್ಗೆ ॥ ಅಂತಕನ ದೆಸೆಗೆ ಸೈರಿಭವನೇರಿ ಪೋ | ಪಂ ತೈಲ ವಾಪಿ ಗತನಾಗಿ ದಾಸಣದ ಪೂ | ವಂ ತೊಡಂದಾಳು ಗೋಮಯ ವಿಲಿಪ್ರಾಂಗನಾಗಿರ್ದಪಂ ವಿಜಯನೆಂದು ॥೪೬||

ಬೆಂದಪುದು ಪಡೆದೆನ್ನೊಡಲ್ ಸುಭದ್ರೆಯ ಕಂಗ | ಳಿಂದೊಸರ್ದಪುದು ಕಂಬನಿ ಕೃಷ್ಣ ನಿನ್ನ ಸಖ | ನಿಂದು ಜೀವಂತನಾಗಿರ್ಪುದರಿದೆಂದು ಪೃಥೆ ಹಂಬಲಿಸಿ ಮರುಗುತಿರಲು | ಇಂದಿರಾವಲ್ಲಭಂ ಗರುಡನಂ ನೆನೆಯಿ | ಬಂದನಾತಂ ಬಳಿಕವನ ಬೆನ್ನಡರ್ದನಿಲ | ನಂದನ ಯಶೋದೆ ದೇವಕಿ ಕುಂತಿಯರ್ವೆರಸಿ ಮಣಿಪುರಕೆ ನಡೆತಂದನು ||೪೭||

ವಿಸ್ತರದ ರಾಜಭವನದ ಮಾಟಕೂಟದಯು | ತ ಸ್ತಂಭದಿಂದೆಸೆವ ಸಭೆಯ ನವರತ್ನದ ಗ || ಭಸ್ತಿಗಳ ಕೋಟಾವಲಯದ ಮಣಿಪುರಮಂ ಪೊರಗೆ ಕಾದಿ ಮಡಿದ ರಣದ | ಹಸಿ ಹಯ ನರವೃಂದಮಂ ಸುತ್ತುಲುರಿವ ದೀ । ಪಸ್ತೋಮಮಂ ಬಿದ್ದ ಪಾರ್ಥನಂ ನೆರೆದಿಹ ಸ | ಮಸ್ತ ಸತಿಯರನಭ್ರದಿಂ ಶೌರಿ ಭೀಮಂಗೆ ತೋರಿ ಮಗುಳಿಂತೆಂದನು ||೪೮ |

ಭೀಮ ನೋಡಿಲ್ಲ ಪಾರ್ಥನ ದೇಹಮಿದೆ ವದನ | ತಾಮರಸಮಂ ಕಾಣಿನಡಗಿದುದೆ ಬಳಸಿರ್ದು | ಭಾಮಿನಿಯ ರಾನನ ಶಶಾಂಕ ಮಂಡಲದಿಂದ ಹರಿಗನಿಲಸೂನು | ಶ್ರೀಮನೋಹರ ನಿನ್ನ ಮೂರ್ತಿರವಿ ಮೂಡೆ ನು | ತ್ರಾಮ ಸುತನಾಸ್ಯಾಬ್ಬ ಮಪ್ರಕಾಶಿತಮಹುದೆ | ಭೂಮಿಯೊಳ್ ಪೇಳೆನೆ ಮುರಾರಿ ಪಕ್ಷೀಂದ್ರನಿಂದಿಳಿದನಾ ರಣದೆಡೆಯೊಳು ||೪೯||

ಲಲಿತ ರತ್ನ ಪ್ರದೀಪಂಗಳಿಂ ಬಳಸಿರ್ದ |ಲಲನೆಯರ ಭೂಷಣದ ಕಾಂತಿಯಿಂ ಕಪ್ಪುರದ|  ಮಲಯಜದ  ತೈಲದ ಸೊಡರ್ಗಳಂ ನಡುವಿರುಳ್ ಪಗಲಂತೆ ಕಾಣಿಸುತಿರೆ | | ಕಲಿಭೀಮ ದೇವಕಿ ಯಶೋಧೆ ಪೃಥೆಯರ್ವೆರಸಿ | ನೆಲಕಿಳಿದು ಪಾರ್ಥನ ಶರೀರಮಂ ಕಂಡಾಗ| ಜಲಜಾಂಬಕಂ ಮರುಗುತಾವನಿಂದಾದುದೈ ತಂದೆ ಮೃತಿ ನಿನಗೆಂದನು||೫೦||

ಬಂದೆನೇಳ್ಳೆ ಪಾರ್ಥ ಕೃಷ್ಣನಾಂ ಕುಂತಿಗಭಿ | ವಂದಿಸೈ ಮಾತೆಯಲ್ಲವೆ ನಿನಗೆ ನೀನಳಿಯ | ನೆಂದು ಪರಸುವರೈ ದೇವಕಿ ಯಶೋದೆಯರ್ ಭಾವಿಸೆಯದೇಕಿವರನು || ಎಂದಿನಂತಗ್ರ ಜನ ನೀಕ್ಷಿಸೈ ಭೀಮನಂ | ತಂದೆ  ಪೇಳಿಂತು ಮಾತಾಡದಿರ್ದಪರೆ ನೀಂ| ಮುಂದೆ ನೃಪಯಜ್ಞಮಂ ನಡೆಸುವವರಾರೆನುತೆ ಕಳವಳಿಸಿ ಹರಿ ನುಡಿದನು [೫೧||

ಮರುಗಿದಂ ಮೈದುನಂಗಸುರಾರಿ ಮಾನವರ | ತೆರದಿಂದೆ ದೇವಕಿ ಯಶೋದೆಯರ್ವೆರಸಿ ಮೈ | ಮರೆದಳಾ ಕುಂತಿ ನಿಜ ತನಯನಿರವಂ ಕಂಡು ಶೋಕದಿಂದಾಕ್ಷಣದೊಳು || ಕರೆದುವತಶ್ರುಗಳಾ ವೃಕೋದರನ ಕಂಗಳಿಂ| ತುರುಗಿತಳಲೊಡಲೊಳ್ ಸಹೋದರನ ಮರಣದೊಳ್ | ಪೊರಗೆಗಿರ್ಪ೦ ಕೃಷ್ಣನೆಂದು ಮನದೊಳ್ ತಿಳಿದು ಕಲಿಭೀಮನಿಂತೆಂದನು [೫೨||

ದೇವ ರವಿಗಂಧಕಾರಮೆ ಮಾರ್ಗಮರ್ಜುನಂ | ಜೀವಿಸದೆ ಮಾಣ್ದಪನೆ ಮರುಗಲೇಕೀಕ್ಷಿಸು ಕೃ | ಪಾವಲೋಕನದಿಂದೆ ಕರ್ಣಜಂ ಬಿದ್ದಿರ್ದಪಂ ನೋಡು ಪಾರ್ಥನೊಡನೆ || ಭೂವಲಯದೊಳ್ ತಮ್ಮ ತುರಗಮಂ  ಕಟ್ಟಿಕೊಂ। ಡೀ ವೀರರಿರ್ವರಂ ಕೆಡಹಿದ ಪರಾಕ್ರಮಿಯ | ದಾವನೋ ಕಾಣೆನೈಸಲೆ ಬರಲಿ ಕದನಕೆಂದನಿಲಜಂ ಗರ್ಜಿಸಿದನು||೫೩||

ಈಪರಿಯೊಳನಿಲಜಂ ಕೃಷ್ಣನೊಳ್ ಮಾತಾಡು | ವಾ ಪಥದೊಳನಿರುದ್ಧ ಸಾತ್ಯಕಿ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ | ರಾಪುರದ ಮಧ್ಯದೊಳುಲೂಪಿಯ ನಿವಾಸದೊಳ್ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡು ಕೂಡೆ || ಶಾಪ ಹತನಾಗಿ ಫಲುಗುಣನಿರ್ದ ರಣಕೆ ಬಂ |  ದೀ ಪಂಕಜಾಕ್ಷ ಮಾರುತಿಗಳಂ ಕಂಡು ಬಳಿ | ಕಾ ಪಾರ್ಥನಂದನಂಗೆಚ್ಚರಿಸಿ ಕಾಣಿಸಿದರಚ್ಯುತ ವೃಕೋದರರನು||೫೪||

ಜನಪ ಕೇಳ್ ಫಲುಗುಣನ ಕೃತ್ಯಮಂ ಬಭ್ರುವಾ | ಹನನ ವೃತ್ತಾಂತಮಂ ಪವನಜ ಮುರಾರಿ | ಇನಿರುದ್ಧ ಸಾತ್ಯಕಿ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ರರಿಪಿ ಬಳಿಕಾತನಂ ಕಾಣಿಸಿ ||ಅನುಜಂಗೆ ಮುನಿದವಂ ಪಗೆಯಾಗದಿರ್ದಪನೆ | ಜನಕನಂ ಕೊಂದವಂ ಪಾಪಿಯಲ್ಲವೆ ತನ್ನ | ನನುವರಸದಪ್ಪಳಿಸು ಗದೆಯೊಳೆಂದೆರಗಿದಂ ಪಾರ್ಥಿ ಭೀಮನ ಪದದೊಳು||೫೫||

ಶಿಕ್ಷರಕ್ಷೆಗೆ ಕರ್ತೃ ವೈಷ್ಣವದ್ರೋಹಿಗ |  ಳ್ಗಕ್ಷಮಂ ನೀನದರಿನರ್ಜುನಂ ಭಾಗವತ | ಪಕ್ಷಕಗ್ರೇಸರಂ ತನಗೆ ಪಿತನಾತನಂ ಕೊಂದ ಕತದಿಂದ ಕೊಲೆಗೆ || ದಕ್ಷನಾಂ ಮಾರಿದೊಡೆ ರಾಹುವಿನ ಕಂಠಮಂ | ತ ತ್ತ್ಣಣದೊಳರಿದಂತೆ ಕತ್ತರಿಸು ಚಕ್ರದಿಂ | ಪಕ್ಷಿವಾಹನ ತನ್ನ ಕೊರಲನೆಂದಾ ಪಾರ್ಥಿ ಕಡೆದನಚ್ಯುತನಡಿಯೊಳು||೫೬||

ಇಂತಾಗಳನಿಲಸುತ ಕೃಷ್ಣರ ಮನಂ ಮರುಗು | ವಂತಳ ಲ್ದೊಡನೆ ದೇವಕಿಯಂ ಯಶೋದೆಯಂ | ಕುಂತಿಯಂ ಕಂಡು ಕಡುಶೋಕದಿಂದವರವರ ಚರಣಂಗಳೊಳ್ ಳ್ಪೊರಳ್ದು || ಎಂತುಟಿದಕಯ್ಯನಂ ಕೊಂದೆನಾ ನಿಮಗೆ ಮೊ | ಮ್ಮ ಗಂ ತನ್ನನೇಕೆ ಪರಸುವಿರಕಟ ಪಾರ್ಥ ಸೀ | ಮಂತಿನಿಯರಿರ್ದಪರುಲೂಪಿ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯರಿವರ ನೀಕ್ಷಿಪುದೆಂದನು||೫೭||

ಅನಿತರೊಳುಲೂಪಿ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯರ್ಜುನನ | ಜನನಿಯಂ ಕೃಷ್ಣ ಮಾತೆಯರಂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿ ನ | ರನ ಪೆಂಡಿರಾವೆಂದು ಪ ಳ್ದವರ ಚರಣಂಗಳೊಳ್ ಪೊರಳ್ದಳಲ್ದು ಕೂಡೆ || ವನಜಾಂಬಕಿಯರೊರಲೆ ಬಳಿಕನಿಬರೆಲ್ಲರುಂ | ಘನಶೋಕದಿಂದೆ ಹಾಹಾರವಂಗೆಯ್ಯ ನಿಜ ! ತನುಜನಂಗದಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ದುಃಖತೆಯಾಗಿ ಕುಂತಿ ಹರಿಗಿಂತೆಂದಳು||೫೮||

ಕಂಡೆ ಲೈ ಕೃಷ್ಣ ಫಲುಗುಣನಿರವನಿನ್ನು ಭೂ ! ಮಂಡಲದೊಳೆನಗೆ ಸುತರಿರ್ದಪರೆ ನೀನಾರ| ಬಂಡಿಯಂ ಪೊಡೆದಪೈ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವೀರನೆಂದೆನಿಸಿಕೊ ಳ್ವವನದಾರು || ಖಂಡಪರಶುವಿನುತ್ತಮಾಂಗಮಂ ಪೊಯ್ದು ಕೋ । ದಂಡಮಂ ಪಿಡಿವರಾರನುಜಾಗ್ರಜರ ನಡುವೆ | ಚಂಡ ತೇಜದೊಳೆಸೆವರುಂಟೆ ಧರ್ಮಜನಾರನಪ್ಪುವಂ ಪೇಳೆಂದಳು||೫೯||

ಈತನಂತಿರುತ್ತನೋಡೆಲೆ ಮುಕುಂದ ವೃಷ! ಕೇತು ಮಡಿದಿರ್ದಪಂ ಸೈರಿಸುವೆನೆಂತಿವನ | ತಾತನಂ ಕಂಡು ಹಿಗ್ಗು ವನಾರುಮರಿಯದಂತಾತ್ಮ ಜ  ಸ್ನೇಹದಿಂದೆ||ಆತನಂ ಕೊಂದನೀ ಪಾರ್ಥನಂದಾನೋವ | ನೀತರಳನೇಳ್ಗೆಯಿಂ ಮರೆದಿರ್ದೆನಿನ್ನೆ ಗಂ! ಬೀತುದೆನಗಿಂದು ಸಂತತಿ ಕರ್ಣಜನೊಳೆಂದಳಲ್ದಳಾ ಕುಂತಿ||೬೦||

ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ 48

ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೆಯ ಸಂಧಿ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 61 ರಿಂದ 82

ಅರ್ಜುನ ವೃಷಕೇತುಗಳಿಗೆ ಜೀವದಾನ

ನಿರೂಪಣೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ Lrphks Kolar

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫಣಿರಾಜನು ಮಣಿಸಹಿತ ಬಂದು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನಮಿಸಿ ನಿನಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದು ಯಾವುದಿದೆ? ನಿನ್ನ ಡಿಂಗರಿಗೆ ಸದಾ ಕರುಣೆ ತೋರು. ನೀನಿರಲು ಅವರಿಗೆ ಪಾಪ, ಭಯ, ಶೋಕ ತಾಪಗಳು ಎಲ್ಲಿಯವು? ಅರ್ಜುನನ ಶಿರವನ್ನು ತರಿಸು. ನಿನ್ನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆಂದೇ ನಾನು ಬಂದೆನೆಂದನು

.

ಆಗ ಕೃಷ್ಣನು ತಾನು ಬ್ರಹಚರ್ಯೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದ್ದೇ ಆದರೆ ಅರ್ಜುನನ ಶಿರವು ಬರಲಿ. ಅದರ ಕಳ್ಳರು ಹತರಾಗಲಿ ಎಂದು ಸಾರಿದನು. ತಕ್ಷಣ ಅರ್ಜುನನ ಶಿರಸ್ಸು ಬಂದಿತು. ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ದುರ್ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ದುಸ್ವಭಾವರು ಹತರಾದರು. ಫಣಿರಾಜ ಮಣಿಯನ್ನು ಇತ್ತನು. ಕೃಷ್ಣನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಕರ್ಣಜರನ್ನು ನೋಡಿದನು.

ವೃಷಕೇತುವಿನ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಮಣಿಯನ್ನಿಟ್ಟು ನೇವರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅರ್ಜುನನ ದೇಹಕ್ಕೆ ತಲೆಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಮಣಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲು ಇಬ್ಬರ ದೇಹದಲ್ಲಿಯೂ ಚಟುವಟಿಕೆ ಕಂಡುಬಂತು. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕಂಡು ಪಾದಕ್ಕೆ ಎರಗಿದರು. ಆಕಾಶದಿಂದ ಹೂಮಳೆ ಸುರಿಯಿತು. ದುಂದುಭಿಗಳು ಮೊಳಗಿದವು.

 ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಕಳೆದ ರವಿಯಂತೆ, ರಾಹು ತೊಲಗಿದ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಡುಚೆಲುವನಾದ ಹರಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಮೈಮರೆತರು. ಕುಂತಿಯು ಆಲಂಗಿಸಿದಳು. ಭೀಮನು ಆದರಿಸಿದನು. ದೇವಕಿ, ಯಶೋಧೆ ಹರಸಿದರು. ಫಣಿರಾಜನಿಗೆ ನಮಿಸಿದರು. ಹರಿಯು ತನ್ನ ಪಾಂಚಜನ್ಯವನ್ನು ಊದಿದನು. ಕೃತವರ್ಮ, ಸಾತ್ಯಕಿ ಮೊದಲಾದ ಪರಿವಾರದವರು ತಮತಮಗೆ ತೋರಿದಂತೆ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ಉಲೂಪಿ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯರು ಬಂದು ನಮಿಸಿದರು. ಜಾಹ್ನವಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಆಯಿತೆಂದು ಕೃಷ್ಣ ವಿವರಿಸಿದನು. ಕೃಷ್ಣನದರ್ಶನದಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಸಮಸ್ತ ಸಂತಾಪಗಳು ಕಳೆದವು.

ಬಭ್ರುವಾಹನನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಅರಮನೆಗೆ ಬರಲು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು. ಇಡೀ ನಗರ ಶೃಂಗಾರಗೊಂಡಿತು. ವೈಭವದಿಂದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ವಿವಿಧ ಉಪಚಾರಗಳು, ಮನರಂಜನೆಗಳು ನಡೆದವು. ಅರ್ಜುನನು ಏನೂ ಮಾತನಾಡದೆ ಇದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡು ಭೀಮನು ಅವನನ್ನು ಸಂತೈಸಿದನು. ಶಾಪದಿಂದಾಗಿ ನಿನಗೆ ಈ ಅಪಜಯ, ಮರಣ ಎಲ್ಲ ಬಂದಿತು. ಚಿಂತಿಸದಿರು. ಕೃಷ್ಣನಿರಲು ನಿನಗೆ ಚಿಂತೆ ಬೇಡ. ಮಗನನ್ನು ಆದರಿಸು ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಆಗ ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನ ರಾಣಿಯರನ್ನೂ ಮಗನನ್ನೂ ಆದರಿಸಿದನು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು.

 ಬಭ್ರುವಾಹನನು ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ತಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಂದೆಗೊಪ್ಪಿಸಿ ವನಕ್ಕೆ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ನಡೆಯುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಲು ಮತ್ತೆ ಭೀಮನು ತಾವು ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊಂದ ಪಾಪವನ್ನೇ ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಕಳೆದಿದ್ದೇವೆ. ನೀನು ಚಿಂತಿಸದಿರು. ಎಂದು ಸಂತೈಸಿದನು. ಹರಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರಿಗೆ ದು;ಖ ಭಯ ಶೋಕಗಳು ಬರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದನು. ಅರ್ಜುನನ ಜೊತೆಗೆ ಇದ್ದು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸು ಎಂದನು. ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವಗಳು ನಡೆದವು. ಫಣಿರಾಜನು ತನ್ನ ಸರ್ಪಾಳಿಗಳ ಸಹಿತ ತಮ್ಮ ಲೋಕಕ್ಕೆ ವಾಪಸಾದನು.

ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ಐದು ದಿನಗಳಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಜನು ಚಿಂತಿಸುವನೆಂದು ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಪರಿವಾರವನ್ನೂ, ಅರ್ಜುನನ ರಾಣಿಯರನ್ನೂ, ಸುವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿ ತಾನು ಪಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಥಿಯರೊಡನೆ ಇದ್ದು ಕುದುರೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆದನು.

ಧರೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದವರಿಗೆ ಸಕಲ ಸಂಕಷ್ಟಗಳೂ ದೂರವಾಗಿ ನೆಮ್ಮದಿ ಬರುವುದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಕವಿ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಮುಗಿಸುತ್ತಾನೆ. 

ಇಪ್ಪತ್ತುನಾಲ್ಕನೆಯ ಸಂಧಿ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 61 ರಿಂದ ‌82

ಆ ಸಮಯಕೈ ತಂದು ಕಂಡನಹಿಪತಿ ಪೀತ| ವಾಸನಂ ಪೊಡಮಟ್ಟ ನಡಿದಾವರೆಗೆ ನುಡಿದ | ನೀ ಸಕಲ ಲೋಕಮಂ ಪೊರೆವ ನಿನಗೀ ನರನ ಜೀವಮಂ ಪಡೆವುದರಿದೆ | ಬೇಸರೇತಕೆ ದೇವ ಧರ್ಮಜನ ಕುಲಮದ್ದು| ಮೋಸರಿಸದುದ್ಧರಿಸು ನಿನ್ನ ಡಿಂಗರಿಗರ್ಗೆ ಲೇಸಲ್ಲದಘ ಶೋಕ ಭಯ ತಾಪ ದುಃಖಂಗಳಿರ್ದಪುದೆ ಪೇಳೆಂದನು||೬೧||

ತಾತನನುವಂ ಪಡೆಯಲೀ ಬಭ್ರುವಾಹನಂ | ಪಾತಾಳಕೆಯ್ದೆ ಜೀವದ ರತ್ನಮಂ ಬೇಡಿ | ಘಾತಿಸಿದ ನ ಹಿಗಳಂ ತಾನದಂ ಪರಿಹರಿಸಿ ನಿನ್ನ ನೀಕ್ಷಿಸುವೆನೆಂದು || ಭೂತಳಕೆ ಬಂದೆನಿದೆ ಮಣಿ ತನ್ನ ಕೈಯೊಳೀ | ಶ್ವೇತವಾಹನನ ತಲೆಯಂ ತರಿಸು ಜಗದೊಳ | ಜ್ಞಾತಮಾವುದು ನಿನಗೆ ಸರ್ವಗತನಪ್ಪ ನೀನೆಂದು ಫನಲಣಿಪತಿ ನುಡಿದನು ।೬೨|| ಭಾಷೆಯಂ 

ಶೇಷನಿಂತೆಂದೊಡಾಲಿಸಿ ಕೃಷ್ಣನಬಲೆಯರ | ಘೋಷಮಂ ನಿಲಿಸಿ ನೀವೆಲ್ಲರುಂ ಕೇಳ್ವುದೀ | ಭಾಷೆಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದೊಳಿಂದ್ರಿಯಂಗಳು ತಾನಿನ್ನೆಗಂ ಧರೆಯೊಳು|| ಪೋಷಿಸಿದೆನಾದೊಡಾ ಪುಣ್ಯದಿಂ ಕುಂಡಲ ವಿ | ಭೂಷಿತದ ಪಾರ್ಥನ ಶಿರಂ ಬರಲಿ ಕ ಳ್ದೊಯ್ದ | ದೋಷಿಗಳ್ ತನ್ನಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹತರಾಗಲರಿದಿಹುದು ಸಾರಿದೆನೆಂದನು [೬೩||

ಜನಪ ಕೇಳಾಶ್ಚರ್ಯಮಂ ಬಳಿಕ ಕೃಷ್ಣನಿಂ । ತೆನೆ ದು ಸ್ವಭಾವ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಗಳನರಿದು ಪಾ | ರ್ಥನ ತಲೆಯನಾಕ್ಷಣಕೆ ತಂದುದು ಸುದರ್ಶನಂ ಮಣಿಪುರದ ರಣಭೂಮಿಗೆ || ಜನಮೈದೆ ಕೊಂಡಾಡಿತುರಗಪತಿ ಹರಿಸದಿಂ । ವಿನುತ ಸಂಜೀವಕದ ಮಣಿಯನಿತ್ತಂ ಮುಕುಂ | ದನ ಕೈಯೊಳಾಗ ಹರಿ ನೋಡಿದಂ ಕೃಪೆಯಿಂದೆ ಕರ್ಣಸುತ ಫ ಲ್ಗುನರನು|೬೪||

ತದನಂತರದೊಳಂಬುರುಹ ಲೋಚನಂ ತಾನೆ | ಮೊದಲಿನಜಸುತನ ತನುತಲೆಗಳಂ ಕೂಡಿ ಜೀ | ವದ ಮಣಿನೆದೆಯಮೇಲಿರಿಸಿ ಬಳಿಕರ್ಜುನನ ಕಾಯಕೆ ಶಿರವನೊಂದಿಸಿ || ಹೃದಯದೆಡೆಗಾ ದಿವ್ಯರತ್ನಮಂ ಸಂಗರಿಸಿ | ಬದುಕಲವರೀಶನಾಜ್ಞೆಯೊಳೆಂದು ಪರಸಿ ಕರು |  ಣದೊಳವರನೀಕ್ಷಿಸಿದೊಡಭವಪ್ರಸಾದದಿಂ ಜೀವಿಸಿದರಾ ಕ್ಷಣದೊಳು||೬೫||

ಲೀಲೆಯೊಳಜಾಂಡ ಕೋಟಿಗಳಳಿವುವಾದಪುವು | ಪಾಲಿಸಿದೊಡಿರ್ದಪುವು ಗಡ ಪರಮ ಪುರುಷನ ಕೃ | ಪಾಲೋಕನದೊಳೇಳುದರಿದೆ ಮಡಿದರ್ಜುನಾದಿಗಳೆಂದು ಧರೆ ಪೊಗಳಲು || ಆಲಿಗಳರಳು ವಸು ಪ ಸರಿಸಿತೊಡಲೊಳಗೆಸೆದು | ದಾಲಲಿತ ಮುಖಕಾಂತಿ ಪೊಗರೇರಿತವಯವಂ | ಮೇಲೆ ಮೈಮುರಿದರೊಯ್ಯನೆ ಪಾರ್ಥ ಕರ್ಣ ಸುತರಸುರಾರಿಯಂ ಜಪಿಸುತೆ||೬೬||

ಇಡಿದ ಕತ್ತಲೆಯಿಂ ಜಗುಳ್ದ ವಾರಿಜದಂತೆ | ಬಿಡದೆ ಮುಸುಕಿದ ಮೇಘಮಂ ಕಳೆದ ರವಿಯಂತೆ | ತುಡುಕಿರ್ದ ರಾಹು ತೊಲಗಿದ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕರ್ಣಜ ಪಾರ್ಥರಾಸ್ಯಂಗಳು || ಕಡುಚೆಲ್ಪ ಕಾಂತಿ ಕಳೆಗಳನಾಂತುವಾಗ ಪಾ | ಡಲೊಡೆಯನಂ ಮುಂದೆ ಕಂಡು ಪದ ಕಮಲದೊಳ್ | ಪೊಡಮಡಲವರ್ಗಳಂ ತೆಗೆದಪ್ಪಿ ಚುಂಬಿಸುತೆ ಮೈದಡವಿದಂ ಕೃಪೆಯೊಳು |೬೭||

ದುಂದುಭಿಗಳಭ್ರದೊಳ್ ಮೊಳಿಗಿದುವು ಸೂಸಿದುದು | ಮಂದಾರದರಲ ಸರಿ ನರ ಕರ್ಣಜರ ಮೇಲೆ | ಬಂದಪ್ಪಿದಂ ಬಳಿಕವರ್ಗಳಂ ಭೀಮನಾಲಿಂಗಿಸಿದಳಾಗ ಕುಂತಿ | |ವಂದಿಸಲ್ ಪರ ಸಿದರ್ ದೇವಕಿ ಯಶೋದೆಯರ್ | ಮುಂದಿರ್ದ ಶೇಷನಂ ಕಾಣಿಸಲ್ ಪೊಡಮಟ್ಟ | ರಂದವರ್ ಮುದದಿಂದ ಹರಿ ಪಾಂಚಜನ್ಯಮಂ ಪಿಡಿದನುರುಘೋಷಮಾಗೆ ।।೬೮ ||

ಪದುಳಿಸಿದನನಿರುದ್ಧ ಸಾತ್ಯಕಿ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ | ಗದ ಸಾಂಬ ಕೃತವರ್ಮ ಶಠ ನಿತರ ಪ್ರಮುಖ | ಯದುವೀರರನುಸಾಲ್ವ, ಯೌವನಾಶ್ವಾಸಿತಧ್ವಜ ಹಂಸಕೇತುಗ ಳ್ಗೆ || ಮುದವೇರಿತಸುರಾರಿಯಂ ಕಂಡು ತಮತಮಗೆ | ಪದಕೆರಗಿ ಬಿನ್ನೈಸಿದರ್ ಬಭ್ರುವಾಹನನ | ಕದನದಾಯಾಸಮಂ ನಗರದೊಳುಲೂಪಿ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯರೆಸಗಿದುದನು || ೬೯ ||

ಹರಿ ಬಳಿಕ ಜಾಹ್ನವಿಯ ಶಾಪದಿಂದಾದುದೀ |  ಪರಿಭವಂ ನಿನಗೆಂದು ಪಾರ್ಥನಂ ತಿಳಿವಿದಂ |

ತರಿಸಿ ಕಾಣಿಕೆಗೊಟ್ಟುಲೂಪಿ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯರಸುರಾರಿಯಂ ಕಂಡರು|| ನೆರೆದುದುಭಯರ ಸೇನೆ ಬಹಳ ಪರಿತೋಷದಿಂ। ಮೊರೆದುದುತ್ಸವದಿಂದ ನಿಖಿಳ ವಾದ್ಯ ಪ್ರತತಿ | ಪರೆದುವು  ಸಮಸ್ತ ಸಂತಾಪಂಗಳೆಲ್ಲರ್ಗೆ ಕೃಷ್ಣ ದರ್ಶನದೊಳಂದು||೭೦||

ಪಾರ್ಥಜಂ ಬಳಿಕನಿಬರೆಲ್ಲರಂ ವಿನಯದಿಂ | ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದೊಡಲ್ಲಂದೆ ಮಣಿಪುರಕೆ ಬರಲಾಗಿ ತೀರ್ಥಸ್ವರೂಪನಹ ಕೃಷ್ಣನಂ ಶೇಷನಂ ಮಂಡಲಾಧೀಶರೆನಿಪ || ಪಾರ್ಥಿವರನಳಿದೆದ್ದ ವಿಜಯನಂ ಕಂಡತಿ ಕೃ | ತಾರ್ಥರಾದ ವೆಂಬ ಹರ್ಷದಿಂ ತಮತಮಗೆ | ಸಾರ್ಥ ವೈಭವದಿಂದಲಂಕರಿಸಿ ನಗರಮಂ ನಿಖಿಲಜನಮಿದಿರ್ಗೊಂಡುದು 1 ೭೧||

ತಳಿತ ಗುಡಿಗಳ ಚೆಲ್ವಿನೋರಣದ ತೋರಣದ | ಕಳಸ ಕನ್ನಡಿವಿಡಿದ ಕನ್ನೆಯರ ಮನ್ನೆಯರ | ದಳದ ಪೊಡೆಪಿನ ಮೊರೆವ ಭೇರಿಗಳ ಭೂರಿಗಳ ಮೃದುಮೃದಂಗಧ್ವನಿಗ ಳ || ತೊಳಗಿ ಬೆಳಗುವ ಲೋಚನಾಂತೆಯರ ಕಾಂತೆಯರ | ಲಳಲುಳಿಯ ನರ್ತನದ ಕೋಪುಗಳ ರೂಪುಗಳ | ತಳಿವ ಸೇಸೆಯ ಪೂಗಳೊತ್ತುಗಳ ಮುತ್ತುಗಳ ವಿಭವದಿಂ ಪೊಳಲೆಸೆದುದು||೭೨||

ಈ ಸಂಭ್ರಮದೊಳೆಸೆವ ನಗರದೊಳ್‌ ನಡೆತಂದು | ವಾಸುದೇವಾದಿಗ ಳ್ ಬಭ್ರುವಾಹನ ಸದನ | ದಾಸಭೆಗೆ ವಿವಿಧೋಪಚಾರ ವಿಭವಂಗಳಂ ಕೈಕೊಳ್ಳುತೆ ಬಂದು ಪುಗಲು || ಆ ಸವ್ಯಸಾಚಿಗೆ ನಿಜಾತ್ಮಜಂ ತನ್ನ ಸಿಂ | ಹಾಸನವನಿತ್ತಖಿಲ ರಾಜ್ಯಮಂ ಕೊಟ್ಟು ಲ |  ಜ್ಜಾಸಮನ್ವಿತನಾಗಿ ಸುಮ್ಮನಿರಲರ್ಜುನಂ ಮಾತಾಡದಿರುತಿರ್ದನು||೭೩||

ರಾಯ ಕೇಳರ್ಜುನಂ ಖಿನ್ನನಾಗಿರೆ ಕಂಡು | ವಾಯುಸುತ ಶೇಷಾದಿಗಳಳ್ ನುಡಿದರೆಲ್ಲಿಯುಮ | ಜೇಯನಹೆ ಧರೆಯೊಳಿಂದಾತ್ಮಜನ ದೆಸೆಯಿಂದೆ ನಿನಗಪಜಯಂ ಬಂದುದು || ನೋಯಲೇತಕೆ ಬರಿದೆ ಮನ್ನಿಸು ಕುಮಾರನಂ | ಪ್ರೀಯವಾಗಿದೆ ಮಗನ ಮೇಲಿನ್ನು ಮಕಟ ಕಟ | ಪಾಯವಿದು ಸುರನದಿಯ ಶಾಪದಿಂದಾಯ ಯ್ತುಳಿದೆ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ||೭೪||

ಅರಸಿಯರುಲೂಪಿ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯರಿವರನಾ | ದರಿಸದೆ ನಿಜಾತ್ಮಜಂ ಬಭ್ರುವಾಹನವನ | ಸಿರಿಯನಂಗೀಕರಿಸದೀತನಂ ಮನ್ನಿ ಸದೆ ಫಲುಗುಣನಿದೇಕೆ ಬರಿದೆ || ಮರುಳಾದನಕಟ ನೀಂ ಪೇಳಲಿಲ್ಲವೆ ಚಕ್ರ | ಧರ ನಿನ್ನ ಮೈದುನಂಗೆಂದು ಪವನಜ ಫಣೀ |  ಶ್ವರ ಹಂಸಕೇತು ದೇವಕಿ ಕುಂತಿ ವರ ಯಶೋದಾದಿಗಳ್ ಪೇಳ್ದರಂದು ॥ ೭೫ ||

ಲಜ್ಜಿಸಿದನಾ ಬಭ್ರುವಾಹನಂ ಬಳಿಕ ತ । ನ್ನು ಜ್ಜುಗವನೆಲ್ಲರುಂ ಕೇಳ್ವುದೀ ರಾಜ್ಯಮಂ | ಮಜ್ಜನಕನಂಫ್ರಿಗೊಪ್ಪಿಸಿ ನಿಜ ತರೀರಮಂ ಕೆಡಹಿ ತುಹಿನಾಚಲದೊಳು || ಸಜ್ಜನರ ಗತಿವಡೆವೆನಲ್ಲದೊಡೆ ಗುರುಧರ್ಮ | ಕೃಷ್ಣನಾರ್ದನ ಭಕ್ತನೀತನಂ ಘಾತಿಸಿದ | ಕಜ್ಜದಿಂದೊದವಿದ ಮಹಾಪಾತಕಂ ಪೋಗದೆನೆ ಭೀಮನಿಂತೆಂದನು ||೭೬||

ತಪ್ಪನಾಡಿದೆ ಮಗನೆ ಕೃಷ್ಣನಿರುತಿರೆ ಮುಂದೆ | ಬಪ್ಪುದೇ ಪಾತಕಂ ಗುರು ಪಿತಾಮಹ ಮುಖ್ಯ | ರಪ್ಪ ವರನೆಲ್ಲರುಂ ಕೊಂಡೆಮಗೆ ನಿಂದುವೇ ದೋಷ ಲೇಶಂಗಳೀಗ || ಒಪ್ಪುವಾದಿತ್ಯನಂ ಕಂಡಬಳಿಕಿರ್ದಪುದೆ! ಕಪ್ಪಿನ ತಮಂ ಮರುಳೆ ಹರಿಯನಾ ಶ್ರೈಸಿದರ | ನಪ್ಪುವದೆ ಕಲಿತಾಪ ದುಃಖ ಭಯಶೋಕ ನರಕಾದಿ ಪೀಡೆಗಳೆಂದನು||೭೭||

ಸಲೆ ನಿ ಷ್ಕೃತಿಗಳಿಲ್ಲದೈದು ಪಾಪಂಗಳಂ | ಕಲಿಯುಗದ ಮಾನವರ ಬಹಳ ದುರಿತಂಗಳಂ । ತೊಲಗಿಸಿ ಭವಾಂಬುಧಿಯನುತ್ತರಿಪ ಹರಿಯ ನಾಮಂಗಳಾವ ಜಿಹ್ನೆಗೆ || ನೆಲೆಗೊಂಬುವಾತನಂ ಕಂಡವಂ ಶುಚಿ ನಿನಗೆ | ಜಲರುಹಾಕ್ಷಂ ಕಣ್ಣ ಮುಂದಿರಲ್ ಪಾತಕವೆ | ಪಲವೆಣಿಕೆ ಬೇಡ ಪಾಲಿಸು ನೃಪನ ತುರಗಮಂ ಮಗನೆ ಸುಖಿಯಾಗೆಂದನು ||೭೮||

ಇಂತೆಂದು ಭೀಮನಾಡಿದೊಡನಿಬರೆಲ್ಲರುಂ | ಸಂತೋಷಮಂ ತಾ ಳ್ದರರ್ಜುನಂ ತನಯನಂ । ಸಂತೈಸಿ ಕುಳ್ಳಿರ್ದನಸುರಾರಿ ಪವನಜರ್ವೆರಸಿ ಸಿಂಹಾಸನದೊಳು || ಕುಂತಿ ನಿಜಪುತ್ರ ಪೌತ್ರರ ವಿಭವಕುಬ್ಬಿದಳ್ | ನಂತರದೊಳಾದುದಾ ಮಣಿಪುರದೊ

ಳುತ್ಸವ ಮ | ನಂತನಂ ಸತ್ಕರಿಸಿ ಕಳುಹಿದರ್ ಪಾತಾಳಕಖಿಳ ಸರ್ಪಾಳಿ ಸಹಿತ||೭೯||

ನತ್ಯಭಾಮಾಕಾಂತ ಭೀಮ ನರ ಮನ್ಮಥಾ | ದಿತ್ಯಭವಸುತ ಕುಂತಿ ದೇವಕಿ ಯಶೋದೆಯರ | ನತ್ಯಂತ ಹರ್ಷದೊಳುಲೂಪಿ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯರಾದರಿಸಿ ನೃಪಗ್ರಹದೊಳು|| ನಿತ್ಯಕೃತ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭೋಗ ವಿಭವಂಗಳಿಂ | ನೃತ್ಯಗೀತಂಗಳ ವಿಲಾಸ ಗೋಷ್ಠಿಗಳಿಂದೆ| ಪ್ರತ್ಯೇಕವೆಲ್ಲರುಂ ಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿರ್ದರೈದುದಿನಮಾಪುರದೊಳು||೮೦||

ದಿವನಮೈದರ ಮೇಲೆ ಚಿಂತಿ ಪಂ ಗಜಪುರದೊ | ಳವನೀಶನೆಂದಲ್ಲಿ ಕೂಡಿದ ಸುವಸ್ತುಗಳ | ನಿವಹಮಂ ಕುಂತಿ ಚಿತ್ರಾಂಗದೆ ಫಣೀಂದ್ಸುತೆ ದೇವಕಿ ಯಶೋದೆಯರನು|| ಪವನಜನೊಡನೆ ಹಸ್ತಿನಾವತಿಗೆ ಕಳುಹಿ ಪಾ | ರ್ಥಿನ ಪಾರ್ಥಿ ಪಾರ್ಥರಂ ಸಲೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ದಾ | ನವ ಮರ್ದನಂ ತಾನೆ ಕುದುರೆಯಂ ಬಿಡಿಸಿ ರಕ್ಷೆಗೆ ನಡೆದನದರ ಪಿಂತೆ ||೮೧||

ಸಂಜೀವಕದ ಮ ಣಿ ಫಣಿಪತಿಯ ಕೃಷ್ಣನ ಧ | ನಂಜಯನ ಪುಣ್ಯಪ್ರಸಂಗದಿಂದಪಮೃತ್ಯು | ನಂಜು ದುಷ್ಕೃತಿ ತತೃಪೀಡೆಗಳ್ ಪೊರ್ದವೆಂಬ ಮಹಾ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ|| ರಂಜಿಪಿ ಕಥೆಗೇಳ್ದೊಡಾಯುರಾರೋಗ್ಯ ಮತಿ | ಮಂಜುಳ ಸುಕೀರ್ತಿ ಸುಖ ಸಂಪತ್ಕಳತ್ರ ಸುತ | ಸಂಜಾತ ಹರಿಭಕ್ತಿ ಸಮನಿಪುದು ದೇವಪುರ ಲಕ್ಷ್ಮೀತನಾಜ್ಞೆಯಿಂದೆ||೮೨||

ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ 49

ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯ ಸಂಧಿ ಮೊದಲಭಾಗ

ಪದ್ಯ 1 ರಿಂದ 30

ತಾಮ್ರಧ್ವಜನೊಂದಿಗೆ ಕದನ

ನಿರೂಪಣೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ Lrphks Kolar

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ

ಮುಂದೇನಾಯಿತು ಎಂಬ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಜನಮೇಜಯ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜೈಮಿನಿ ಮುನಿಗಳು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸಕಲ ಬಳಗವನ್ನೂ ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ ಭೀಮನೊಡನೆ ಕಳಿಸಿ ಕೃಷ್ಣ ಅರ್ಜುನನೊಂದಿಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಕುದುರೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.  ಬಭ್ರುವಾಹನನೂ ಇವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾನೆ.

ಶರತ್ಕಾಲ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ತಂಪಾದ ಬೆಳಕು. ಹಸಿರಿನ ಸೊಗಸು. ಹಂಸಗಳ ಕಲರವ. ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸೌಂದರ್ಯ, ನವ ವಧುವಿನಂತೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಕಂಗೊಳಿಸಿತು. ನದಿಗಳು ಸಿಂಧುರಾಜನಲ್ಲಿಗೆ ಸಂಗಮವಾಗಲು ಹೊರಟ ದೃಶ್ಯ ಮನೋಹರವಾಗಿ ಶೋಭಿಸಿತು.ಶರತ್ಕಾಲದ ಬೆಳದಿಂಗಳಿನ ಸೊಗಸು ಹೆಚ್ಚಿನದು. ಬಿಳಿಯ ಮೋಡಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯ ರಮಣೀಯ.

ಕುದುರೆ ಸೈನ್ಯದ ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲಾಸದಿಂದ ನಡೆಯಿತು. ಅದರ ನಡಿಗೆ ಸೊಗಸಾಗಿತ್ತು. ರತ್ನಪುರವೆಂಬ ನಗರವನ್ನು ಹೊಕ್ಕಿತು. ಅಲ್ಲಿನ ದೊರೆ ಮಯೂರಧ್ವಜ. ಅವನು ಹಿಂದೆ ಏಳು ಅಶ್ವಮೇಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಈಗ ಎಂಟನೆಯದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ಯಾಗದ ಕುದುರೆಯನ್ನು ತಾಮ್ರಧ್ವಜನೆಂಬ ಮಗನ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಿದ್ದನು.

ಈ ಕುದುರೆಯು ಆ ಕುದುರೆಯನ್ನು ನೋಡಿತು. ಎರಡೂ ಸೇರಿ ಉಲ್ಲಾಸ ದಿಂದ ಕುಣಿದವು. ಹಲವು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಕ್ರೀಡಿಸಿದವು. ಭೂಷಣಗಳು ಹರಿದು ಮುತ್ತು ರತ್ನಗಳು ಚೆಲ್ಲಾಡಿದವು.

ತಾಮ್ರಧ್ವಜನ ಮಂತ್ರಿ ನಕುಲಧ್ವಜನು ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಇದರ ಹಣೆಯ ಫಲಕವನ್ನು ಓದಿಕೊಂಡು ಒಡೆಯನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಕೆರಳಿದ ತಾಮ್ರಧ್ವಜನು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದನು. ಈ ಹಿಂದಿನ ಏಳು ಯಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ಆಗುವುದೆಂದು ಮನದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕೇರಿದನು.

 ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸಜ್ಜಾಗಿಸಿದನು. ಕೃಶರಾದ ನಾವು ಎದುರು ನಿಲ್ಲಬಹುದೆ ಎನ್ನಲು ಮಂತ್ರಿಯು ನಿನ್ನಂತಹ ವೀರರಿಲ್ಲವೆಂದು ಹುರಿದುಂಬಿಸಿದನು. ಅದಕ್ಕೆ ತಾಮ್ರಧ್ವಜನು ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ನಾರದರು ಬಂದು ತನಗೆ ಹೇಳಿದರೆಂದು ಕರ್ಣಜ ಬಭ್ರುವಾಹನ ನರ ನಾರಾಯಣರ ಪೌರುಷವನ್ನು ಎಂದು ತಿಳಿಸುವನು.  ಇಂತಹ ಉದ್ಧತ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳೊಡನೆ ನಮಗೆ ಯುದ್ಧವಾಗುವುದು. ಆಗಲಿ ಎಂದು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು. ಪಾಂಡವರ ಬಲದಲ್ಲಿ ಅನುಸಾಲ್ವ, ಕರ್ಣಸುತ, ಸಾಂಬ, ಅನಿರುದ್ಧ ಮುಂತಾದವರು ತಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಮಸೆದು ಸಿದ್ಧರಾದರು. ಕೃಷ್ಣನು ತಾಮ್ರಧ್ವಜನು  ಸತ್ಯವಾದಿ, ಶುಚಿ, ವೈಷ್ಣವ ಇವನೊಡನೆ ಕಾಳಗ ಸುಲಭವಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿ ಎಲ್ಲ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹದ್ದಿನ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು. ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಯಾ ವೀರರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು. ಅದರ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನೊಂದಿಗೆ ತಾನು ನಿಂತನು. ( ಪದ್ಯ 16, 17 ) 

  ಪಾಂಚಜನ್ಯದ ಮೊಳಗಿನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮೊದಲಾಯಿತು. ತಾಮ್ರಧ್ವಜನು ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖರನ್ನು ನೋಯಿಸಿದ.ಮುರಹರನು ಬೆರಗಾದನು. ಆಗ ಅನಿರುದ್ಧನು ಮುಂದೆ ಬಂದು ಕಾದತೊಡಗಿದನು. ಅವನೇನಿದ್ದರೂ ಶೃಂಗಾರಕ್ಕೆ ಸರಿ ಎಂದು ಮೂದಲಿಸಲು ಕದನದಲ್ಲಿ ಮಾತುಗಳೋ ಬಾಣಗಳೋ ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಮುಂದುವರಿದನು. ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವನ ಅಡೋಪವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಬಾರದು. ಅಕ್ಷೌಹಿಣೀ ಬಲವು ಕರಗುತ್ತ ಬಂತು. ಸಹಸ್ರಾರು ಕುದುರೆಗಳು ಸತ್ತವು. ತಲೆಗಳು ಉರುಳಿದವು.  ರಣವು ಭೀಕರವಾಯಿತು.

 ದಿಕ್ಕುಗಳು ನಡುಗಿದವು. ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತ ಆದಿಶೇಷನು ಮಿಸುಕಿದ. ಕುಲ ಗಿರಿ ಗಳು ಅಲ್ಲಾಡಿದವು. ಅನಿರುದ್ಧನು ಮೂರ್ಛೆಗೆ ಸಂದನು. 

ನಂತರ ಹಂಸಕೇತು, ಕೃತವರ್ಮಾದಿಗಳು ಕಾದಿದರು. ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರನ್ನೂ ಸೋಲಿಸುತ್ತ ಕಲಿ ತಾಮ್ರಧ್ವಜನು ಮೆರೆದನು. ಒಂದು ರಥ ಮುರಿದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಎಂದು ನೂರು ರಥಗಳನ್ನು ಹತ್ತುವಂತೆ ಕರ್ಣಜನು ಇವನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಕಾದಿದನು. ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕಂಗೆಡಿಸಿ ತಾಮ್ರಧ್ವಜನು ಬೊಬ್ಬಿರಿದನು.  ಬಲದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲದೆ ಹಲವರು ಪಲಾಯನಗೈಯಲು ಅದನ್ನು ಕಂಡ ಅರ್ಜುನನು ಮಹಾ ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕೋದಂಡವನ್ನು ಜೇಗೈಯ್ದು  ಕೆಂಗರಿಯ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು.

ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯ ಸಂಧಿ ಮೊದಲ ಭಾಗ 

ಪದ್ಯ 1 ರಿಂದ ‌30

ಸೂಚನೆ | ಊರ್ಜಿತ ಪ್ರಬಲ ರಿಪುವೀರರು ಗೆಲ್ದು  ಕೃ | ಷ್ಣಾರ್ಜುನರನಾಹವದೊಳೊಟೈಸಿ ಭುಜ ವಿಕ್ರ | ಮಾರ್ಜಿತ ವಿನಯದೊಡನೆ ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ ತುರಗಮಂ ತಂದೆಗೊಪ್ಪಿಸಿದನು |

ಎಲೆ ಮುನಿಪ ಸದಮಲಂ ಮೊದಲೆ ಪಾಲ್ಗ ಡಲದಕೆ | ಮಲಯಾನಿಲಂ ತೀಡೆ ಬೆಳುದಿಂಗಳಂ ಪೂಡೆ| ಲಲಿತ ಸುಮನೋವಾಸಿತಂ ಕೂಡೆ ಮೇಲೆಮೇಲಿದಾಗಿ ತೋರುವಂತೆ| | ಸಲೆ ಸೊಗಸು ನಿನ್ನ ನುಡಿ ಸರಸಮಚ್ಚರಿ ಪುಣ್ಯ | ನಿಲಯಮೆನೆ ಕೃಷ್ಣ ಚರಿತಾಮೃತವ ನೀಕಿವಿಗೆ | ಳೊ ಲಿದೀಂಟಿ ತಣಿದಪುವೆ ಮುಂಗತೆಯನುಸಿರೆಂದು ಬೆಸಗೊಂಡನವನೀತನು || ೧ ||

ಕೈಮುಗಿಯುತಾದರದೊಳವನಿಪಂ ಬೆಸಗೊಳಲ್ | ಜೈಮಿನಿ ಮುನೀಶ್ವರಂ ಪೇ ಳ್ದನೆಲೆ ನೃಪತಿ ಕೇ | ಕೈ ಮುಂದಣಾಶ್ಚರ್ಯಮಂ ಭೀಮಸೇನನಂ ಗಜಪುರಕೆ ಕಳುಹಿ ಬಳಿಕ || ಹೈಮಾಂಬರಂ ಸಕಲ ದಳಸಹಿತ ಮೈದುನನ | ಮೈಮೆಚ್ಚಿಕೆಗೆ ಮಖ ತುರಂಗದೊಡನೈದಿದಂ | ವೈಮಾನಿಕ ಪ್ರತತಿ ಬೆರಗಾಗೆ ಕಲಿ ಬಭ್ರುವಾಹನಂ ಕೂಡೆ ಬರಲು||೨||

ತುರಗಂ ನಡೆದುದು ಮಣಿಪುರದಿಂ ತರದಿನದೊ | ಳರಸಂಚೆ ಸಂಚರಿಸತೊಡಗಿದುವು ನದಿಗಳು | ಬ್ಬರಮಡಗಿ ತಿಳಿದು ಪರಿದುವು ಬೆಳತುದಾಗಸಂ ಮೆರೆದುದುಡುರಾಜಿಕೂಡೆ|| ತರಣ ಶಶಿಗಳ ಕಿರಣಮ್ಮೆದೆ ನಿರ್ಮಲವಾದು | ವರವಿಂದದಲರ ನರಸಿದುವಳಿಗಳೆಣಿಸೆಯ | ತರುಣಿಯರ ಗುರುಕುಚದ ಮೇಲುದಂ ಸೆಳೆದಂತೆ ಗಿರಿನಿಕರಮೆಸೆದಿರ್ದುದು |೩ ||

ಪುಳಿನ ಜಘನಂ ಮತ್ಸ್ಯಲೋಚನಂ ಹಂಸಗತಿ । ಸುಳಿನಾಭಿ ಕೋಕಸ್ತನಂ ಪಂಕಜಾನನಂ । ಸೆಳೆನಡು ಸುಕಂಬು ಕಂಠಂ ತರಂಗ ತ್ರಿವಳಿ ಶೈವಾಲ ರೋಮಾವಳಿ || ಲಲಿತಪ್ರವಾಹ ಲಾವಣ್ಯ ಲಹರಿಗಳೆಸೆಯೆ | ತೊಳತೊಳಗಿ ಬೆಳಗುವ ನದೀವಧುಗಳುಳ್ಳ ದಡು | ತಿಳಿದು ನಿಜಕಾಂತನಾಗಿಹ ಸಿಂಧುರಾಜನಂ ನೆರೆಯದಿರರೆಂಬೊಲಾಯ್ತು||೪||

ಕರೆಕರೆದ ತಮ್ಮ ಮಳೆವೊನಲಿಂದೆ ಶಶಿಕಾಂತ | ದೊರತೆವೊನಲುರೆ ವೆಗ್ಗಳಿಸೆ ನಾಚಿ ಬೆ ಳ್ಪಾದ | ತೆರದಿಂ ಮುಗಿಲ್ಗಳಿರೆ ಬೆಳುದಿಂಗಳೊಪ್ಪಿದುದು ಬೆಳಸುಗಳ ಪಣ್ದೆನೆಗಳ || ಮಿರುವ ಹೊಂಬಣ್ಣದ ಹರಿದ್ರಾನುಲೇಪನದ |  ಮೆರೆವ ಮೈಸಿರಿಯ  ಮಾಂಗಲ್ಯದಿಂ ಭೂದೇವಿ |ನೆರೆ ಶೋಭಿಸುವ ಶರತ್ಕಾಲದೊಳ್ ತಿರುಗಿತಧ್ವರ ಹಯಂ ಧರೆಯಮೇಲೆ | |೫||

ವಿಟನಂತೆ ಕಾಂತಾರತಲಸದ್ವಿಲಾಸ ಪ |  ರ್ಯಟನದಿಂದೊಪ್ಪಿದುದು ಸುಕವೀಂದ್ರನಂತೆ ಸಂ | ಘಟಿತ ಚಾತುರ್ಯ ಪದ ರಚನೆಯಿಂ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಂಗಳೊಳ್ ಕಾಣಿಸಿದುದು || ಭಟನಂತೆ ಸಮ್ಯಗ್ನಿರಾಜಿತ ಭೂಮಿ ಭ್ರ । ಘಟಕಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದುದು ಪಾಂಡವನ | ಪೆಟುತರ ಮಹಾಧ್ವರ ತುರಂಗಮಂ ಬೆಂಬಿಡದೆ ಬಹ ನೃಪರ ಸೇನೆನಹಿತ ।೬।|

ಪೋದುದಧ್ವರವಾಜಿ ರತ್ನ ಪುರವೆಂಬ ಪುಟ | ಭೇದನದ ಪತಿ ಮಯೂರಧ್ವಜನ ರಾಷ್ಟ್ರಕವ | ನಾದಿಯೊಳ್ ತುರಗಮೇಧಂಗಳೇಳಂ ಮಾಡಿ ನರ್ಮದಾತಟಕೆ ಬಂದು || ಸಾದರದೊಳೆಂಟನೆಯ ಮಖಕೆ ದೀಕ್ಷಿತನಾಗಿ | ಮೇದಿನಿಯ ಮೇಲೆ ಹಯಮಂ ಬಿಡದಿರಾಗಿ | ಬೀದಿಯೊಳ್ ಬರುತಿರ್ದುದಾ ನೃಪನ  ಸೂನು ತಾಮ್ರಧ್ವಜನ ಕಾಪಿನಿಂದೆ [೭]|

 ಕ್ಷೋಣೀಂದ್ರ ಕೇಳೀ ತುರಂಗಮಾ ಕುದುರೆಯಂ| ಕಾಣುತುಂ ಧ್ವನಿಗೈದು ಪರಿತಂದು ಮೊಗವನಾ | ಫ್ರಾಣಿಸಿ ಮಿಳರ್ಚಿ ಕಿವಿಗಳ ನೊಡನೆ ಪೆರದೆಗೆದು ಮುಂಗಾಲ್ಗಳಿಂದಡರ್ದು || ಮೇಲೊಂದನೊಂದದು ಹಿಂದಣ ಖುರಂಗಳಿಂ | ಮಾಣದಡಿಗಡಿಗೆ ಕಂದದ ತೀಟೆಗಳನಾಡಿ | ಮಾಣಿಕ್ಯಮುಕ್ತಾಳಿಗಳ ಭೂಷಣಂಗಳಂ ಪರಿದಿಕ್ಕಿ ಬಿರುಗೊಂಡುವು||೮||

ಭಾರಣಿಯ ಬಲದೊಡನೆ ಕುದುರೆಗಾವಲೊಳಿರ್ದ | ವೀರತಾಮ್ರಧ್ವಜನ ಮಂತ್ರಿ ನಕುಲಧ್ವಜಂ | ದೂರದೊಳ್ ಕಂಡನೀ ತೆರನಂ ವಿಚಾರಿಸಿದನೆತ್ತಣ ತುರಂಗವೆಂದು || ಚಾರರಂ ಕಳುಹಿ ತರಿಸಿದನದರ ಮಸ್ತಕದೊ | ಳಾರಾಜಿಸುವ ಕನಕ ಪಟ್ಟ ಲಿಖಿತವನೋದಿ | ಭೂರಮಣ ಧರ್ಮಜನ ಬಿರುದುಗಳ ವಿಸ್ತರವ ನೊಡೆಯಂಗೆ ಕೇಳಿಸಿದನು ||೯||

ಕೇಳುತ ಕನಲ್ದು ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ ಕಟ್ಟಿದಂ| ತೋಳ ಬಲ್ಪಿಂದೆ ಪಾರ್ಥನ ತುರಗಮಂ ಬಳಿಕ | ಮೇಲೈಸಿ ನಿಲಿಸಿದಂ ನಿಜಬಲದ ಪೌಜುಗಳನರ್ಧಚಂದ್ರಾಕೃತಿಯೊಳು || ಏಳದ್ವರಂ ಪಿಂತೆ ಕೃಷ್ಣವರ್ಜಿತವಾಯ್ತು | ಹೇಳಲೇನಿದು ಕೃಷ್ಣ ಸಂಯುಕ್ತಮಾದಪುದು | ಕಾಳೆಗಂ ಕೃಷ್ಣನೊಳ್ ದೊರಕೊ ಳ್ವುದೀಗಳೆಂ ದುಬ್ಬೇರಿದಂ ಮನದೊಳು |೧೦||

ತಂದೆಯ ಮಹಾಧ್ವರ ಕೆ ಕೃಷ್ಣನೊಡಗೂಡುವಂ | ಮುಂದೆ ಪಾಂಡವ ವೀರರೊಳ್ ತನಗೆ ಕಾಳೆಗಂ | ಬಂದಪುದು ಲೇಸಾದುದೆಂದು ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ ನಕುಲಧ್ವಜನೊಳಾಡಲು || ಮಂದ ಪೌರುಷದಲ್ಪ ಭಾಗ್ಯದತಿಕೃಶವಾದ | ಮಂದಿ ಕುದುರೆಯ ಮೇದಿನೀಶ್ವರರ್ ಕಾಳೆಗಕೆ ! ನಿಂದಪರೆ ನಿನ್ನೊಳಿದು ಪುಸಿಯೆನುತೆ ಮತ್ತಂ ನನುನಗೆಯೊಳೆಂತೆಂದನು ॥೧೧॥

ಚಪ್ಪನ್ನ ದೇಶದೊಳ್ ನಿನಗೆ ಮರೆತಿದಿರಾಗಿ| ಬಪ್ಪ ಭೂಮಿಪರಿಲ್ಲ ನಿಮ್ಮ ಯ್ಯನರಮನೆಯೊ | ಳೊಪ್ಪಂಬಡೆದ ನರ್ತಕೀಜನದ ನಿತ್ಯ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿಯ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ || ತಪ್ಪದೆಂದು ತೆರುವ ಕಟ್ಟಳೆಯ ಮುತ್ತುಗಳ | ಕಪ್ಪಮಂ ಕೊಂಡು ಬಂದನೊ ಬಭ್ರುವಾಹನಂ | ಸಪ್ಪುಳಿದು ಪೊಸತೆತ್ತಣದೊ ಸೈನ್ಯ ಮೆನೆ ತಾಮ್ರಕೇತು ಮಗುಳಿಂತೆಂದನು |೧೨||

ಧಾತ್ರಿಯೊಳ್ ವೀರರಿಲ್ಲೆನ್ನದಿರ್ ನಾರದಂ। ರಾತ್ರಿಯೊಳ್ ಬಂದೆನ್ನೊಳಾಡಿದಂ ಧರೆಗತಿ | ಕ್ಷಾತ್ರ ಪೌರುಷದಿಂದ ವರ್ತಿಪರ್ ಬಭ್ರುವಾಹನ ಕರ್ಣತನಯರೆಂದು || ಗೋತ್ರಾರಿ ಪುತ್ರ ದಾನವ ಸೂದನರ್ ಮನುಜ । ಮಾತ್ರರಲ್ಲಿಯೇ ನರನಾರಾಯಣರ್ ಕಮಲ | ನೇತ್ರ ಸಮರನಿರುದ್ಧ ಸಾತ್ಯಕಿ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಭೋಜಾದಿ ಯದುಗಳೆಂದು ॥ ೧೩ ||

ಉದ್ದತ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಿ ನಿಬರಿಂದಿವರೊಡನೆ | ಯುದ್ಧ ಮಾದಪುದೆಮಗೆ ನಮ್ಮ ಖಿಳಸೇನೆ ನ | ನ್ನದ್ಧಮಾಗಿರ ಲರ್ಧಚಂದ್ರಾಕೃತಿಯೊಳೆಂದು ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ ಮಂತ್ರಿಗೆ || ಬುದ್ದಿಗಲಿಸಿದನಿತ್ತ ಪಾಂಡವನ ಬಲದೊಳ್ ಪ್ರ| ಸಿದ್ದ ಭಟ ರನುಸಾಲ್ವ ಕರ್ಣಸುತ ಸಾಂಬಾನಿ | ರುದ್ದ ಕೃತವರ್ಮಾದಿಗಳ್ ಮಸಗಿದರ್ ತುರಂಗಮಂ ಬಿಡಿಸುವುಜ್ಜುಗದೊಳು||೧೪||

ಕುದುರೆಯಂ ಕಟ್ಟಿ ಪಡೆನಹಿತ ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ|  ಕದನಕಿ ದಿರಾಗಲಸುರಾಂತಕಂ ಕಂಡು ತೋ|  ರಿಸಿದನರ್ಜುನಂಗಿದಂ ಬರ್ಹಿಧ್ವಜನ ತನುನನಸೂಯಕಂ ಧಿರನು||  ಉದಿತ ಕಾಮಂ ಸತ್ಯವಾದಿ ಶುಚಿ ವೈಷ್ಣವಂ। ಸದರಮಲ್ಲಿವನೊಡನೆ ಕಾಳಗಂ ನರ್ಮದಾ | ನದಿಯ ತೀರದೊಳಿವನ ತಂದೆ ದೀಕ್ಷಿತನಾಗಿಹಂ ಗೆಲ್ವುದರಿದೆಂದನು ||೧೫||

ಎಂದ ಖಿಳಸೇನೆಯಂ ಗೃಧ್ರದಾಕಾರಕ್ಕೆ | ತಂದು ನಿಲಿಸಿದನಸುರಮರ್ಧನಂ ಮೇಣದರ| ಮುಂದೆಸೆ ಯೆ ಕೊರಲೊಳನುಸಾಲ್ವನಂ ಕಂಗಳೊಳ್ ನೀಲ ಹಂಸಧ್ವಜರನು|| ಕಂದರ್ಪಕಾ  ನಿರುದ್ಧ ರನುಭಯ ಪಕ್ಷದೆಡೆ | ಗಂದದಿಂದಡಿಗಳ್ಗೆ ಭೋಜ ಸಾತ್ಯಕಿಗಳಂ | ಹಿಂದಣಗರಿಗೆ ಮೇಘನಾದನಂ ಕಲಿಯೌವನಾಶ್ವನಂ ಜೋಡಿಸಿದನು.||೧೬||

ವ್ಯೂಹಚಂಚು ಸ್ಥಾನಕಿರಿಸಿದಂ ಕಲಿ ಬಭ್ರು | ವಾಹನ ವೃಷಧ್ವಜನನುಳಿದ ಭಟರಂ ಗೃದ್ರ | ದೇಹದವಯವದೆಡೆಗೆ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ ಬಳಕದರ ಹೃದಯದೊಳ್ ಫಲುಗುಣನನು || ವಾಹಿನಿ ಸಹಿತ ನಿಲಿಸಿ ದಾರುಕನೆಸಗೆ ರಥಾ | ರೋಹಣಂಗೈದು ಮುರಮಥನಂ ಪಿಡಿದನಾ ಮ | ಹಾಹವಕೆ ವರಪಾಂಚಜನ್ಯಮಂ ಘೋರ ರವದಿಂದಹಿತರೆದೆಗಳೊಡೆಯೆ |೧೭||

ಪಾಂಚಜನ್ಯಧ್ವನಿಗೆ ಬೆದರದುಬ್ಬೇರಿ ರೋ | ಮಾಂಚನದೊಳಾಗ ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ ಶ್ರೀವತ್ಸ | ಲಾಂಛನಂಗಿದಿರಾಗಿ ನುಡಿದನೆಲೆ ದೇವ ಕಟ್ಟಿದೆನರ್ಜುನನ ಹಯವನು || ವಾಂಭೆಯುಳ್ಕೊಡೆ ಬಿಡಿಸು ಪಾಲಿಸು ಕಿರೀಟಿಯಂ | ನೀಂ ಚಕ್ರಮಂ ತುಡುಕು ಶಾರ್ಙ್ಗಮಂ ಪಿಡಿ ರಣಕೆ | ನಾಂ ಚ ಲಿಸೆದೆಯನ್ನ ವಾಜಿಯಂ ತಡೆ ಸತ್ವ ಮುಳ್ಕೊಡೆನುತಾರ್ದೆಚ್ಚನು ॥೧೮||

ಹರಿಗೆ ಕೂರ್ಗ ಣೆ ಮೂರು ದಾರುಕಂಗೈದು ರಥ | ಹರಿಗಳ್ಗೆ ನಾಲ್ಕು ಸಿತವಾಹನಂಗಿಪ್ಪತ್ತು | ವರಭೋಜಪತಿಗೆಂಟು ಶಿನಿಸುತಂಗೊಂಬತ್ತು ಹಂಸಧ್ವಜಂಗೆ ಪತ್ತು॥ ತರಣಿತನಯಜ ಬಭ್ರುವಾಹಾನುಸಾಲ್ವಕ | ಸ್ಮರ ಯೌವನಾಶ್ವಾನಿರುದ್ಧ ನೀಲಧ್ವಜ | ರ್ಗೆರಡೆರಡು ಮೇಘನಾದಂಗಳು ಕೋಲ್ಗಳಂ ಕರೆದವಂ ಬೊಬ್ಬಿರಿದನು |೧೯||

ಅಚ್ಯುತಂ ಬೆರಗಾದನಾತನ ಪರಾಕ್ರಮಕೆ | ಮೆಚ್ಚಿದಂ ಫಲಗುಣಂ ಮಿಕ್ಕುಳಿದ ಪಟುಭಟರ್ | ಬೆಚ್ಚಿದರ್ ಮಸಗಿ ವೀರಾವೇಶದಿಂದೆ ತಮತಮಗೆ ಬಳಿಕನಿರುದ್ದನು || ಎಚ್ಚನೆಲವೆಲವೊ ತಾಮ್ರಧ್ವಜ ವಿಚಾರಿಸದೆ | ಕೆಚ್ಚೆದೆಯೊಳಿದಿರಾದೆ ಮುರಹರನ ಮೊಮ್ಮನಾಂ | ಬೆಚ್ಚುವೊಡೆ ಬಿಡು ಹಯವನಲ್ಲದೊಡೆ ನೋಡೆನ್ನ ಬಾಣ ಜಾತವನೆಂದನು ॥೨೦||

ಬಾಣಜಾತವನೀಗ ನೋಡಲಿರ್ದಪುದೆ ನೀಂ । ಬಾಣಜಾತೆಯ ರಮಣನಂತುಮಲ್ಲದೆ ಪುಷ್ಪ | ಬಾಣಜಾತಂ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಮಗಳುಷೆಗೆ ನೀಂ ಪ್ರಾ ಣೇಶನೆಂದು ರಣದೆ || ಬಾಣನುಳುಹಿದನಂದು ಕೈಗಾಯ್ದುವಲ್ಲೆಮ್ಮ | ಬಾಣಂಗಳೀಕ್ಷಿಸೆಂದಾರ್ದು ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ | ಬಾಣಾಯುತಂಗಳಂ ಸುರಿಯಲ್ಕೆ ಮಧ್ಯದೊಳ್ ತರಿದೀತನಿಂತೆಂದನು||೨೧||

ಸಂಗರಕೆ ಸಾಹಸವೊ ಮಾತುಗಳೊ ಪೂರ್ವಪ್ರ | ಸಂಗಮೇತಕೆ ಮರುಳೆ ತರಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳೆನುತೆ | ಸಂಗಡಿಸಿದವನ ರಥದಚ್ಚು ನೊಗ ಗಾಲಿ ಟೆಕ್ಕೆಯ ಕುದುರೆ ಸಾರಥಿಗಳ| | ಅಂಗಿ ಬಿತ್ತಳಿಕೆ ಸೀಸಕಂಗಳ ಜಂಜ ! ಡಂಗಳಿಲ್ಲೆನಿಸಿ ಕೆಲಬಲದ ರಕ್ಷೆಯ ಚಾತು | ರಂಗಮಂ ಸವರಿ ರಿಪುಮೋಹರಕೆ ಪೊಕ್ಕನ ವಿರುದ್ಧನದನೇವೇಳ್ವೆನು||೨೨||

ರಣದೊಳನಿರುದ್ಧ ನಾಟೋಪದಿಂ ಚಾಪದಿಂ | ಕಣೆಗಳಂ ತೆಗೆದಿಸಲ್ಕರಿಗಳಂ ಹರಿಗಳಂ | ಮಣಿಮಯ ರಥಂಗಳಂ ಕಾಲಾಳ ಮೇಲಾಳ ಸಂದಣಿಯ ಮಂದಿಗಳನು ||ಹಣಿದು ವಾಡಿದುದಹಿತ ಬಲದೊಳಗೆ ನೆಲದೊಳಗೆ | ಪೆಣನ ಮೆದೆ ಕೆಡೆಯಲಕ್ಷೌಹಿಣಿಯ ವಾಹಿನಿಯ | ಗಣನೆ ಮೂರಳಿದುದೊಂದೇ ಕ್ಷಣಕೆ ವೀಕ್ಷಣಕೆ ನೆರೆ ಭಯಂಕರವಾಗಲು ||೨೩||

ಒತ್ತಿಬಹ ರಥಿಕರಂ ವ್ಯಥಿಕರಂ ಮಾಡಿದುವು | ಮುತ್ತುವ ತುರಂಗಮದ ತುಂಗ ಮದದಂತಿಗಳ | ಮೊತ್ತಮಂ ಪೋಳಾಗಿ ಸೀಳಾಗಿ ಕೆಡಹಿದುವು ಕೊಡಹಿದುವು ವಾಹಕರನು || ಮತ್ತೆ ಭಟರಂಗಮಂ ಭಂಗಮಂ ಪಡಿಸಿದುವು | ಕತ್ತರಿಸಿ ತಲೆಗಳಂ ಕೊಲೆಗಳಂ ಕೊಂದು ಬಿಸಿ | ನೆತ್ತರಂ ಪರಪಿದುವು ನೆರವಿದುವು ಮರುಳ್ಗಳು ಮನನಿರುದ್ಧನಸ್ತ್ರಂ ಗಳು||೨೪||

ಪೊಸರಥದೊಳೈದಿದಂ ಮತ್ತೆ ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ । ಮುಸುಕಿತಗಣಿತ ಚಾತುರಂಗಮನಿರುದ್ಧನಂ | ಮನುಗಿತು ತಮಸ್ಕೊಮ ಮಾದಿತ್ಯಮಂಡಲದ ಗಸಣಿಯಿಲ್ಲೆನೆ ನಭದೊಳು || ವಸುಧೆಯದಿರಿತು ಗುರುಶೈಲ ಮಲ್ಲಾಡಿದುದು | ಬಸವಳಿದ ನಹಿ ಕೂರ್ಮನೆದೆಗೆಟ್ಟ ನುಡುಗಿದುವು | ದೆಸೆಯಾನೆ ಕಡಲು ತಾಹವಂ ಘೋರವಾದುದು ರೋಮಹರ್ಷಣದೊಳು|೨೫||

ಕೋಪದಿಂ ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿ ಯಂದದ ಶರಂಗಳಂ | ಚಾಪದಿಂ ತೆಗೆದಿಸುತ್ತನಿರುದ್ಧ ನಮಿತ ಪ್ರ | ತಾಪದಿಂದುಜ್ವಲಿಸುತಿರ್ದಂ ವಿಧೂಮ ಪಾವಕನಂತೆ ಪರಬಲದೊಳು ||ಶ್ರೀಪತಿಯ ಪೌತ್ರನೆಂದಿನ್ನೆ ಗಂ ತಾಳ್ಕೊಡಾ । ಟೋಪಮೇ ನಿನಗೆನುತೆ ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ ಕನ | ಲ್ದಾಪುಪ್ಪ ಬಾಣ ತನುಜನ ಮೇಲೆ ಕ ಣೆಗರೆದನಂಬರಂ ತುಂಬುವಂತೆ||೨೬||

ಪರ್ಬಿದುವು ತೆಗೆದಿಸಲ್ ತಾಮ್ರಧ್ವಜನ ಕ ಣೆಗ | ಳರ್ಬುದಂಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದೊಡನೆ ನರನ | ಪೆರ್ಬಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕವಿದುದು ನೊಂದನನಿರುದ್ಧನೇರ್ವಡೆದು ಮೂರ್ಛೆಯಿಂದೆ|| ಸರ್ಬದಳಮಂ ತಗಳು ವು ಬೇಸಗೆಯ ಬಿರುವೆ | ಲರ್ಬಿಸಿ ರಜಮಂ ತೆರಳುವಂತಾಗ ವೀ | ರರ್ಬಿಂಕದಿಂದಾಂತು ನಿಂದರನುಸಾಲ್ಪಕ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಸಾತ್ಯಕಿಗಳು||೨೭||

ಹಂಸಕೇತುವನೆಚ್ಚು ಕೃತವರ್ಮ ಸಾತ್ಯಕಿಗ | ಳಂ ನಡೆದು ಬಭ್ರುವಾಹನ ಯೌವನಾಶ್ವರ್ಗೆ | ಹಿಂಸೆಯಂ ಕೈಗೈದು ನೀಲಧ್ವಜಾನುಸಾಲ್ವಾದಿ ಭಟರಂ ಘಾತಿಸಿ ॥ ಕಂಸಾರಿ ಸುತನಂ ಪಚಾರಿಸಿ ವಿಜಯ ಮುರ | ಧ್ವಂಸಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆತರೆ ಕಂಡು ಕರ್ಣ ತನ | ಯಂ ಸರಸಕಿದಿರಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಕೆಡಹಿದಂ ತಾಮ್ರಧ್ವಜನ ರಥವನು || ೨೮ ||

ತೇರುಡಿಯೆ ಮತ್ತೊಂದು ತೇರ ನಳವಡಿಸಲಾ | ತೇರನಿಸಲೊಡನೆ ಪೊಸತೇರೊಳವನೈದಲಾ | ತೇರುಮಂ ಕತ್ತರಿಸಿ ತೇರೈಸದಂತಿಂತು ನೂರುತೇರಂ ಖಂಡಿಸಿ || ಸೇರಿಸೇರಿದ ಸೇನೆಯಂ ಸವರಿ ಕರ್ಣಜಂ । ಸೇರಿಬರೆ ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ ಕ ನಲ್ದವನಿಯಂ | ಸೇರಿ ಬಾಣತ್ರಯದೊಳಾತನಂ ಘಾತಿಸಿ ರಥಾರೋಹಣಂಗೈದನು||೨೯|

ಅನಿರುದ್ಧನಂ ಗೆಲ್ಲು ವೃಷಕೇತುವಂ ಕೆಡಹ | ಲನುಸಾಲ್ವನಿದಿರಾದೊಡಾತನ ಪರಾಕ್ರಮವ ! ನನುವರದೊಳುರೆ ಮುರಿದು ಕೃತವರ್ಮ ಸಾತ್ಯಕಿ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ರಂ ಸೋಲಿಸಿ || ಅನುಪಮ ಬಲಂ ಬಭ್ರುವಾಹನಂ ಕಾದಲವ ! ನನುವನೊಪ್ಪಂಗೆಡಿಸಿ ಹಂಸಧ್ವಜನ ಜಯವ | ನನುಕರಿಸಿ ಯೌವನಾಶ್ವಾಸಿತಧ್ವಜರಂ ತ ಗುಳ್ದವಂ ಬೊಬ್ಬಿರಿದನು ॥೩೦||

ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ 50

ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯ ಸಂಧಿ ಕೊನೆಯಭಾಗ

ಪದ್ಯ 31 ರಿಂದ 62

ತಾಮ್ರಧ್ವಜನ ವಿಜಯ

ನಿರೂಪಣೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ Lrphks Kolar

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ

ಅರ್ಜುನನು ನೂರಾರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆಗೇ ಬಿಡುತ್ತ ಗಗನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದನು.ಕೃಷ್ಣನ ಸಹಾಯದಿಂದ ನೀನು ಎಲ್ಲ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವೆ. ಈಗ ನೀನೊಬ್ಬನೇ ಕಾದುತ್ತಿರುವೆಯಾ? ಎಂದು ಹಂಗಿಸಿದನು.  ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸುಮ್ಮನೆ ಬಳಲಿಸಬಾರದು. ಧರ್ಮಮಂ ನೋಡು ನಿರರ್ಥಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡದಿರು ಎಂದು ಚುಚ್ಚಿದನು. ಸಹಸ್ರ ರಥಗಳು ಮುರಿದವು. ಹೊಸ ಹೊಸ ರಥಗಳನ್ನು ಏರಿ ತಾಮ್ರಧ್ವಜನು ಕಾದಿದನು.  ಒಮ್ಮೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ಅರ್ಜುನನು ತಕ್ಷಣ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡೆದ್ದು ಹೋರಾಡಿದನು.ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ದಾರಿ ಕಾಣದಂತೆ ಬಾಣಗಳು ನಡ್ಟವು.ಇಬ್ಬರೂ ಅತ್ಯಂತ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಕಾದಿದರು.

ಹೀಗೆ ಏಳು ದಿನಗಳು ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿಗಳು ನಾಶವಾದವು. ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಬಲ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ತಾಮ್ರ ಧ್ವಜನು ತನಗೆ ಎದುರು ಬಂದ ಹಂಸಧ್ವಜ, ಅನುಸಾಲ್ವ, ಸಾತ್ಯಕಿ ಕೃತವರ್ಮ, ಬಭ್ರುವಾಹನ ಮುಂತಾದವರನ್ನು ನೋಯಿಸಿದನು. ಪಾರ್ಥನ ರಥವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಗಗನದಲ್ಲಿ ಎಸೆದು ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಗೆ ಚೆಂಡಿನಂತೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದನು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಕರಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಮಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಂದನು. ಭಕ್ತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದ ಭಗವಂತನುಂಟೆ?

ನೀನೊಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸು. ನಾನೊಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಕಾದುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಹೇಳಿ ನರ ನಾರಾಯಣರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದರು.ಆದರೂ ತಾಮ್ರಧ್ವಜನು ಅಡಿಗಡಿಗೆ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ನೋಯಿಸಿದನು. ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಸಾರಥಿಯಾಗಿರು ಎಂದು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ತಡೆದನು. ಕೃಷ್ಣನು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿದನು. ಅವನಿಗೆ ಇವನೂ ಭಕ್ತನಲ್ಲವೆ! ಅವನ ಸಾರಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಗಳು ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಓಡಿದುವು. ಅರ್ಜುನನು ಹೆಚ್ಚು ಹುರುಪಿನಿಂದ ಚಚ್ಚಿದನು. ಆಹವವು ಎರಡೂ ಕಡೆ ಸಮನಾಗುತ್ತಿತ್ತು.ಪಾಂಡವರ ಕಡೆ ಕಾದುವರಿಲ್ಲದಂತಾಗಲು ಕೃಷ್ಣನು ಚಕ್ರವನ್ನು ತುಡುಕಿದನು.ದಿಕ್ಕುಗಳು ಕಂಪಿಸಿದವು. ಚಕ್ರದಿಂದ ತಾಮ್ರಧ್ವಜನ ಸೈನ್ಯ ನುಚ್ಚುಚೂರಾಯಿತು. ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರಧ್ವಜನು ಕೃಷ್ಣನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ನಮಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಕಾದತೊಡಗಿದನು.

 ಮೂವರೂ ನೊಂದು ಮೂರ್ಛೆಗೊಂಡರು. ತಾಮ್ರಧ್ವಜನೆದ್ದು ಕಾದಲು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲವಾಗಲು ಎರಡೂ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ತಂದೆಯೆಡೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು.ಇವನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಚಕಿತನಾದ ಮಯೂರಧ್ವಜನು ವಿಚಾರಿಸಿದನು. ವರುಷ ಮುಗಿಯುವ ಮೊದಲೇ ನಮ್ಮ ಯಜ್ಞದ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಏಕೆ ಹಿಂದೆ ತಂದೆ? ಇದು ಯಾರ ಕುದುರೆ? ಎಲ್ಲ ಕೇಳಿದನು. ತಾಮ್ರಧ್ವಜ ವಿವರಿಸಿದನು. ಮಂತ್ರಿಯೂ ಹೊಗಳಿದನು.  ಮಯೂರಧ್ವಜನಿಗೆ ತುಂಬಾ ಸಿಟ್ಟು ಬಂದಿತು. ಅವನು ಮಹಾ ಕೃಷ್ಣಭಕ್ತ. ಅಂತವನ ಜೊತೆ ಕಾಳಗವೆ? ತಪ್ಪಾಯಿತು ಎಂದು ಮಗನನ್ಬು ಹಳಿದನು.  ಈ ಯಜ್ಞವೇಕೆ? ಸಾಕು. ಅವರು ಎಲ್ಲಿರುವರು ಹೇಳು ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ತನ್ನ ಮಡದಿಯ ಸಹಿತ ಮನದಲ್ಲಿ ಬಜಳವಾಗಿ ಮರುಗಿದನು.

ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯ ಸಂಧಿ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 31 ರಿಂದ 62

ಬಲದೊಳಗೆ ಮಿಡುಕುಳ್ಳ ವೀರರೊಳ್ ಧೀರರೊಳ್ | ಕಲಿತನದೊಳಿದಿರಾಗಿ ನಿಲ್ವರಂ ಗೆಲ್ವರಂ | ಸಲೆ ಪಲಾಯನಕೆ ಮೈಗುಡುವರಂ ಬಿಡುವರಂ ವಾಹನಾಯುಧ ತತಿಯನು || ಫಲುಗುಣಂ ಕಾಣುತತ್ಯುಗ್ರದಿಂ ವ್ಯಗ್ರದಿಂ | ಸೆಳೆದು ಕೋದಂಡಮಂ ನೀಡಿದಂ ಪೂಡಿದಂ | ಪೊಳೆವ ಕೆಂಗರಿಯ ನಿಡುಗೊಲ್ಗಳಂ ಸಾಲ್ಗಳಂ ಕಟ್ಟಿದಂ ಗಗನ ಪಥಕೆ || ೩೧ ||

ಲೇಸಾದುದೈ ಪಾರ್ಥ ಕೃಷ್ಣನ ಸಹಾಯದಿಂ । ದೀಸು ದಿನಮಾಹವದೊಳೆಲ್ಲರಂ ಗೆ ಲ್ದೆಬಿಡು | ವಾಸಿಯಂ ತನ್ನೊಡನೆ ಗೋತ್ರ ಹತ್ಯಾದೋಷಮಂ ಕಳೆದುಕೊಂಬ ಮಖಕೆ || ಏಸು ಹರಿಗ ಬೇಕು ನಿನಗೈಸನೀವೆ ನಾ | ನೀ ಸರೋಜಾಕ್ಷನಿರಲೇತಕೆ ಮರುಳೆ ಧನ | ದಾಸೆಯಿಂ ಧರ್ಮಮಂ ಮಾ ಣ್ದನಂತಾದೆ ಹೋಗೆನುತವಂ ತೆಗೆದೆಚ್ಚನು ||೩೨||

ಎಲವೊ ತಾಮ್ರಧ್ವಜ ಸುವಿತ್ತದಿಂ ಧರ್ಮಮಂ | ನಿಲಿಸಬೇಕಲ್ಲದೆ ನಿರರ್ಥಕದೊಳಾದಪುದೆ | ಜಲಜಾಕ್ಷನಂ ಬರಿದೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಬಹುದೆ ವಿಧಿ ವಿಧಾನದೊಳಲ್ಲದೆ| ಪಲವು ಮುಖದಿಂದೆ ಪರಿಪೂರ್ಣನಾಗಿಹ ಹರಿಯ || ನೆಲೆಯ ನೀನೆಂತರಿವೆ ಮೂಢ ಫಡ ಹೋಗೆನುತೆ | ಫಲುಗುಣಂ ತೆಗೆದೆಚ್ಚ ನಾತನ ವರೂಥ ಹಯ ಸಾರಥಿಗಳೆಡೆಗೆಡೆಯಲು | ೩೩||

ಆ ರಥಂ ಮುರಿಯೆ ಪೊಸರಥವನವನೇರಿ ಬರ ! ಲಾಗಥಂ ಪುಡಿಯಾಗೆ ನರನಿಸಲ್ ಬಳಿಕಾ ಮ | ಹಾ ರಥಂ ಮತ್ತೊಂದು ರಥದೊಳುರವಣಿಸಲದನರ್ಜುನಂ ತಡೆಗಡಿದನು || ಆ ರಣದೊಳಿಂತವನ ಸ್ಯಂದನ ಸಹಸ್ರಮಂ | ಬಾರಿಬಾರಿಗೆ ಕತ್ತರಿಸಿ ಕೆಡಹಿ ಫಲುಗುಣಂ | ಪೂರೈಸಿದಂ ದೇವದತ್ತಮಂ ಕೊಂದನಿರ್ಕೆಲದ ಚಾತುರ್ಬಲವನು ||೩೪||

ಅರ್ಜುನನ ಸಾಹಸಕೆ ಮೆಚ್ಚಿ ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ | ಗರ್ಜಿಸಿ ಕನ ಲ್ದಮಮ ತಾನದೇಂ ಪೌರುಷ ವಿ | ವರ್ಜಿತನೆ ಪಡೆಯೆನುತ ತೆಗದಿಸಲ್ ಬರಸಿಡಿಲ್ ಪೊಡೆದು ಗಿರಿ ಜರಿವಂತಿದೆ|| ನಿರ್ಜರೇಂದ್ರನ ಸೂನು ಪೊನಲಿಡಲ್ ಬಿಸಿಯ ನೆ | ರ್ಜೊಂಪಿಸುತೆ ಮೈಮರೆದು ಬಿದ್ದನಿಳೆಯೊಳ್ ಪು | ನರ್ಜನ್ಮ ಮೆನೆ ಕೂಡೆ ಚೇತರಿಸಿ ನರ ನೆಚ್ಚು ಕಡಿದನಾತನ ಧನುವನು||೩೫||

ಬಿಲ್ಮುರಿಯೆ ಮತ್ತೊಂದು ಬಿಲ್ಗೊಂಡು ಕೋಪದಿಂ | ಪಲ್ಗೊರೆಯುತೊಡನೆ ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ ತೆಗೆದಾರ್ದಿ ಸಹಿಯೊಳರ್ಜುನನ ತೇರೊಂದುಯೋಜನಂ ಪೋಗೆ ತರಹರಿಸಿಕೊಳುತೆ || ನಿಲ್ಲೋರೆದೋರೆನುತೆ ಫಲುಗುಣಂ ಬೊಬ್ಬಿರಿದಿ । ಸಲ್ಮುಗಿಲ ಬಟ್ಟೆಯ ನಡರ್ದುದಾತನ ರಥಂ | ಬಿಗೆ ಮುರಧ್ವಂಸಿ ಮೆಚ್ಚಿ ತಲೆದೂಗಿದಂ ಭೂಪಕೇಳದ್ಭುತವನು||೩೬||

ಎಡಬಲದ ಮಂಡಲದ ಭೇದದಿಂ ಖೇದದಿಂ ! ದಡಿಗಡಿಗೆಸೆವ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಕ್ರಮದಿಂದೆ | ತುಡುವ ಬಿಡುವಂಬಿನ ತರಂಗದಿಂ ರಂಗದಿಂ ತೊಲಗದಗ್ಗಳಿಕೆಯಿಂದ || ದೃಢಚಾಪ ಘೋಷ ಭೀಕರದಿಂದೆ ನಿಕರದಿಂದೆ | ಜಡತೆ ಪೊದ್ಧದ ಸಾಹಸತ್ವದಿಂ ಸತ್ವದಿಂ। ಕಡುಗಿ ತಾಮ್ರಧ್ವಜ ವಿಜಯರಾಗ ಜಯರಾಗಕೆಚ್ಚಾಡಿದರ್ ಧುರದೊಳು ||೩೭||

ಧಾತ್ರೀಶ ಕೇಳ್ ಕೌತುಕವ ನೇಳುದಿನ ಮಹೋ | ರಾತ್ರಿಗಳೊಳಂ ಬಿಡದೆ ಕಾದಿದರ್ ಪಂಕರುಹ | ನೇತ್ರಂ ಸವಿಾಪದೊಳ್ ನೋಡುತಿರೆ ತಾಮ್ರಧ್ವಜಾರ್ಜುನರ್ ಬಳಿಕದರೊ ಳು|| ಗೋತ್ರಾರಿಸುತನವಂ ಮತ್ತೆ ಜೋಡಿಸಿ ತಂದ | ಮಾತ್ರದೊಳ್ ಸಾಸಿರ ರಥಂಗಳಂ ಕಡಿದತಿ | ಕ್ಷಾತ್ರದಿಂ ಕೆಡಹಿದಂ ಪಡೆಯೊಳಕ್ಷೌಹಿಣಿಗಳಿನ್ನೂರನಾಹವದೊಳು||೩೮||

ಆ ತಾಮ್ರಕೇತು ಪಾಂಡವಸೇನೆಯೊಳ್ ಪ್ರಯುತ | ಚಾತುರಂಗಮನೈದೆ ಸಂಹರಿಸಿ ಪಾರ್ಥನಂ | ಘಾತಿಸಿದನಡಿಗಡಿಗೆ ಪಳವಿಗೆಯ ಹನುಮನಂ ಪ ಲ್ಗಿರಿಸಿ ಹರಿಯನೆಚ್ಚು || ಸೂತವಾಜಿಗಳನೊಡನೆ ಜವಗೆಡಿಸಿ ವಿ | ಖ್ಯಾತ ಚಾಪದ ನಾರಿಯಂ ಕಡಿದು ಕಲಿ ಕರ್ಣ | ಜಾತಾನುಸಾಲ್ವ. ಸಾತ್ಯಕಿ ಬಭ್ರುವಾಹನಾದಿಗಳನ್ನುರೆ ನೋಯಿಸಿದನು ||೩೯||

ತೆತ್ತಿಸಿದುವುಭಯವೀರರ ಮೈಯೊಳಂಬುಗಳ್ | ನೆತ್ತರ ಭ್ರಕೆ ಚಿಮ್ಮಿ ಮಳೆವನಿಗಳಂತೆ ಹರಿ | ಯುತ್ತಮಾಂಗದಮೇಲೆ ಸೂಸಿದುವು ವಾಯುವಶದಿಂದೆ ಕೇಳದ್ಭುತವನು || ಮತ್ತೆ ಫಲುಗುಣನವನ ಧನುವನಿಕ್ಕಡಿಯಾಗಿ | ಕತ್ತರಿಸಿ ಖತಿಯೊಳೆ ತಂದು ಪಾಡಿ ರೈತಂದು ಪಾರ್ಥನ ರಥವ | ನೆತ್ತಿಕೊಂಡಾಗಸಕೆ ಪುಟನೆಗೆದು ಧರೆಯೊಳಪ್ಪಳಿಸಿದಂ ತಾಮ್ರಕೇತು||೪೦||

ನಭಕೆ ವಿಜಯನ ರಥವನೀಡಾಡಿ ಬಳಿಕದಂ | ರಭಸದಿಂದಿಳೆಗಪ್ಪಳಸುವಿನಂ ಪರಿತಂದು | ಶುಭಕರ ಕರಾಗ್ರದಿಂ ಪಿಡಿದಾ ವರೂಥಮಂ ಸ್ವಸ್ಥಾನವಾಗಿ ನಿಲಿಸಿ || ಅಭಯಮಂ ಪಾರ್ಥಂಗೆ ಮಾಡಿದಂ ಮುರಹರಂ ತ್ರಿಭುವನದೊಳಚ್ಯುತನ ಭಕ್ತರ್ಗೆ ಬರ್ಪುದೆ ಪ | ರಿಭವಮೆಂದನಿಮಿಷರ್ ಕೊಂಡಾಡೆ ಬಲಮೆರಡಕಾಶ್ಚರ್ಯವಾಗೆ ಕೂಡೆ ||೪೧||

ಭೂರಮಣ ಕೇಳ್ ಬಳಿಕ ನಸುನಗುತ ನುಡಿದನಸು | ರಾರಾತಿ ಪಾಂಡವಂಗಳು ಕದಿರಧರ್ಮಮಂ | ದೀರಣದೊಳೀತನಂ ಗೆಲ್ಲೊಡಾವಿರ್ವರುಂ ಸಾಹಸಂಗೈದಲ್ಲದೆ || ತೀರವೆಸು ನೀನೊಂದು ಕಡೆಯೊಳಾನಿಸುವೆನೀ | ವೀರನಂ ಮತ್ತೊಂದು ದೆಸೆಯೊಳೆಂದರುಪಿ ನರ | ನಾರಾಯಣ‌ರ್ ಕರೆದರಂಬುಗಳ ನೋರೊರ್ವರೊಂದೊಂದು ಮುಖದೊಳಿರ್ದು||೪೨|`

ಪಾಂಡವ ಮುಕುಂದರೊಂದೇಬಾರಿ ಮುಳಿದು ವರ | ಗಾಂಡೀವ ಶಾರ್ಙ್ಗ ಚಾಪಂಗಳಂ ಕೊಂಡ ಬ್ಜ | ಜಾಂಡಕಧಿಕ ಕ್ಷೋಭಮಾಗೆ ತಾಮ್ರಧ್ವಜನ ಮೇಲೆ ತೆಗೆದಿಸುತಿರಲ್ಕೆ ॥ ಕಾಂಡವಿಲ್ಲದೆ ಕವಿದುವಂಬುಗಳಡಗಿತು ಮಾ | ರ್ತಾಂಡ ಮಂಡಲಮಾಗ ಶಿಖಿಕೇತು ನಂದನಂ | ತಾಂ ಡಿಬಿಕಮರ್ದನಕಿರೀಟಿಗಳನಡಿಗಡಿಗೆ ಘಾತಿಸಿದನಾಹವದೊಳು||೪೩||

 ಮೀರಿದ ಪರಾಕ್ರಮದೊಳಕ್ಷಿಗಳರಲ್ದುವು | ಬ್ಬೇರಿ ಪುಳಕೋತ್ಸವದೊಳಾ ತಾಮ್ರಕೇತು ಕೈ| ದೋರಿ ಬೊಬ್ಬಿರಿದು ನಸುನಗುತೆ ಕೃಷ್ಣನೊಳೆಂದನೆಲೆ ದೇವ ತನ್ನ ಕೂಡೆ || ಬೇರೆ ನೀಂ ಬಡಿದು ಕಾದಿ ಕೌಂತೇಯನಂ | ಗಾರುಮಾಡದಿರರ್ಜುನಂಗೆ ಸಾರಥಿಯಾಗು | ಸಾರಿದೆಂ ಸಾಕೆಂದು ತೆಗೆದೆಕ್ಕೊಡಚ್ಯುತಂ ಮೆಚ್ಚಿನೊಳೊಡಂಬಟ್ಟನು||೪೪||

ಹರಿ ಬಳಿಕ ತನ್ನ ರಥಮಂ ಬಿಟ್ಟು ಫಲುಗುಣನ | ವರ ವರೂಥಾಗ್ರದೊಳ್ ಚಮ್ಮಟಿಕೆ ವಾಫೆಯಂ | ಧರಿಸಿ ತುರಗಂಗಳಂ ಚಪ್ಪರಿಸಲೆಡಬಲಕೆ ವಾಯುವೇಗದೊಳಡರ್ದ|| ಮುರಿದು ಮಂಡಲಭೇದ ಚಳವಳಿಕೆ ಚದರೋಜಿ | ವೆರಸಿ ರಣರಂಗದೊಳ್ ಕಾರಮಿಂಚಿನ ತೆರದೊ | ಳುರವಣಿಸಿದುವು ಕೂಡೆ ಶಕ್ರ ಸುತನೆಚ್ಚ ನಡಿಗಡಿಗೆ ತಾಮ್ರಧ್ವಜನನು||೪೫||

ಹರಿ ನಂದನನ ದಿವ್ಯ ಹರಿಮಯ ವರೂಥಮಂ | ಹರಿವೇಗದಿಂದೆಸೆವ ಹರಿ ಚತುಷ್ಪಯಮುಮಂ | ಹರಿಯುಮಂ ಪಳವಿಗೆಯ ಹರಿಯುಮಂ ಪಾರ್ಥನ ಲಹರಿಯುಮಂ ಧಾತುಗೆಡ|| ಹರಿಬದ ಕಲಿಗಳಂ ಪ್ರಹರಿಸಿ ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ | ಹರಿನಾದಮಂ ಮಾಡಿ ಹರಿದಾಡುತಿರೆ ಕೂಡೆ | ಹರಿಣಾಂಕ ಕುಲಜಂ ವಿಹರಿಸಿದಂ ಬಾಣದಿಂ ಹರಿಕಿರಣಮಡಗುವಂತೆ ||೪೬||

ಮತ್ತೆ ಮುರಹರನ ನೀರೈದುಕೂರ್ಗ ಣೆಯೊಳರು | ವತ್ತು ಮಾರ್ಗಣದಿಂದೆ ಸುರಪ ಸುತನಂ ಘಾತಿ | ಸುತ್ತವಂ ಬೊಬ್ಬಿರಿಯೆ ನರನವನ ರೋಮರೋಮಂಗಳಂ ಭೇದಿಪವೊಲು|| ತೆ ತೆತ್ತಿಸಿದನಂಬುಗಳನವನು ಮತ್ತಿಸುತಿರ್ದ | ನಿತ್ತಂಡದಾಹಮಂ ಸಮಮಾಗಿ ಬರೆ ವಿಜಯ | ನೊತ್ತಾಯದಿಂದವನ ಕುದುರೆ ಸಾರಥಿ ರಥವನೆಚ್ಚು ಹುಡಿಹುಡಿಗೈದನು [೪೭||

ಚೂರ್ಣಮಾದೊಡೆ ರಥಂ ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ ರೋ ಷ | ಪೂರ್ಣಮುಖನಾಗಿ ಕಲಿ ಪಾರ್ಥನ ಸವಿಾಪಮಂ | ತೂರ್ಣದಿಂದೈದಿ ಪೊಯ್ವನಿತರೊಳ್ ಚರಣಾಗ್ರದಿಂದೆ ಮುರಹರನೊದೆಯಲು || ಜೀರ್ಣತರು ಮುರಿದು ಬೀಳ್ಕೊಂತಿಳೆಗೆ ಬಿದ್ದೊಡನೆ | ಕೀರ್ಣ ಪ್ರತಾಪದಿಂದೆದ್ದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿ | ಸ್ತ್ರೀರ್ಣವಾಗಿರ್ದ ಮದಕುಂಜರಕಡರ್ದು ಶರಪಂಜರವ ನೊದವಿಸಿದನು|೪೮ ||

ಬೀದಿವರಿಸಿದನಾತನಾನೆಯಂ ಬಭ್ರುವಾ | ಹಾದಿ ವೀರರ ಮೇಲೆ ಕ ಣೆಗಳಂ ಕರೆದನಿದಿ | ರಾದ ಭಟರೆಲ್ಲರುಂ ಮೂರ್ಛೆಮೃತಿಯಂ ತಳೆದರ್ಜುನಂ ಮೈಮರೆದನು || ಕಾದುವವರಿಲ್ಲ ಪಾಂಡವ ಬಲದೊಳಾಗ ಮಧು | ಸೂದನಂ ಬೆರಗಾಗಿ ಕಡುಗೋಪದಿಂದೆ ತಾ | ನೇ ದಿವ್ಯಚಕ್ರಮಂ ತುಡುಕಿ ನಡೆದಂ ಧುರಕೆ ಮೂಜಗಂ ತಲ್ಲಣಿಸಲು [೪೯||

ಉರಗೇಂದ್ರ ಕಮಠ ದಿಕ್ಕರಿಗಳುಂ ಗಿರಿಗಳುಂ | ಶರಧಿಯುಂ ದೆಸೆಗಳುಂ ಧರಣಿಯುಂ ತರಯುಂ | ಪಿರಿದು ಕಂಪಿಸಲಾ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಂ ಚಕ್ರಮಂ ಕೊಂಡು ಕಾಳೆಗಕೆ ಬರಲು || ಅರುಣಧ್ವಜಂ ಕಂಡು ಕೋಪದಿಂ ಚಾಪದಿಂ । ಸರಳ ಮಳೆಯಂ ಕರೆಯುತುರುಬಿದಂ ತರುಬಿದಂ | ಹರಿಯನ ದ್ಭುತಮಾಗೆ ಸಂಗರಂ ಸಿಂಗರಂ ಮೆರೆಯಲಂತಕಪುರದೊಳು||೫೦ 

ಕಟ್ಟು ಗ್ರಕೋಪದಿಂದೈ ತಪ್ಪ ದಾನವ ಫ | ರಟ್ಟನಂ ತಡೆದು ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ ಕಾಳೆಗಂ | ಗೊಟ್ಟವಳವಿಗೆ ಸೇರಿತಾತನ ಚತುರ್ಬಲಂ ಸರ್ವಸನ್ನಾಹದಿಂದೆ | | ಇಟ್ಟೈಸಿ ತಾಹವಂ ಬಳಿಕ ಮುರವೈರಿ ತಿರು | ಪಿಟ್ಟ ಚಕ್ರದ ಪಲವು ಧಾರೆಗಳ ಸೋಂಕಿನಿಂ | ಥಟ್ಟು ಗೆಡೆದುದು ಪಗೆಯ ಪಡೆಯೊಳಕ್ಷೌಹಿಣಿಯ ಶತಕಮೊಂದೇ ಕ್ಷಣದೊಳು||೫೧||

ಪಡೆ ಮಡಿಯ ರೋಷದಿಂದಾಗ ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ | ನುಡಿದನನುರಾಂತಕನೊಳೆಲೆ ದೇವ ಸೈನ್ಯಮಂ | ತಡೆಗಡಿದೊಡೇನಹುದು ಹಿಂದೆ ಪಾರ್ಥಂಗಾಗಿ ನಿನ್ನ ಪುಣ್ಯವನಿತ್ತಲಾ ಕುಡದಿರು ಧನಂಜಯಗಾಗಿ ತನಗೀಗ ನಿ || ನ್ನೊಡಲನಿದು ನಿಶ್ಚಯಂ ನಿನ್ನಂ ಕಿರೀಟಿಯಂ | ಪಿಡಿದು ತಾತನ ಮಖವನಾಗಿಪೆಂ ನೋಡೆಂದು ಹರಿಯಂ ಪಚಾರಿಸಿದನು ॥೫೨||

ಧರಣೀಂದ್ರ ಕೇಳ್ ಚಕ್ರಪಾಣಿಯಾಗಿರ್ದ ಮುರ | ಹರನಂ ರಣಾಗ್ರದೊಳ್ ಮೇಲ್ಪಾ ಯ್ದು ತುಡುಕಿ ನಿಜ | ಕರವೊಂದರಿಂದೆರಡು ಕೈಗಳಂ ಮತ್ತೊಂದು ಹಸ್ತದಿಂ ಪದಯುಗವನು || ಹಿರಿದು ಸತ್ವದೊಳೊತ್ತಿ ಪಿಡಿದೊಂದುಗೂಡಿ ಹರಿ | ಚರಣಮಂ ನೊಸಲೆಡೆಯೊಳಿಟ್ಟು ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ | ಪರಿದನರ್ಜುನನಿದ್ದ ಬಳಿಗಾಗಿ ಸಾಹಸಕೆ ಮೂಜಗಂ ಬೆರಗಾಗಲು||೫೩||

ಹಿಡಿಗೈಯೊಳಿರ್ದಸುರರಿಪು ಪಾರ್ಥನಂ ಕರೆದು |ತುಡು ಮಹಾ ಸ್ತ್ರವನೆಂದು ನೇಮಿಸಲ್ ಫಲುಗುಣಂ | ಫಡಯೆನುತೆ ಬಾಣಮಂ ಗಾಂಡೀವದೊಳ್ ಪಡುವನ್ನೆಗಂ ಭರದೊಳೊದಗಿ || ತಡೆಗಾಲೊಳಾತನಂ ಕೆಡಹಿ ಭುಜಯು ಗ್ಮದಿಂ। ತೊಡರಿಕೊಂಡುಪ್ಪರಿಸಿ ನರ ಕೃಷ್ಣ ರಿರ್ವರಂ | ಮಿಡುಕಲೀಯದೆ ಬಿಗಿದು ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ ಧರೆಗೆ ಬಿದ್ದನಗಧರನೊದೆಯಲು[೫೪||

ಉದ್ದಂಡ ಭುಜಬಲದೊಳೊರ್ವರೋರ್ವರ ನೊತ್ತಿ | ಬಿದ್ದರಿಳೆಗಾ ಮೂವರುಂ ನೊಂದು ಮೂ ರ್ಛೆರ್ಗೊಂಡಿದ್ದ ರದರೊಳ್ ಪಾರ್ಥ ಶೌರಿಗಳ್ ಬಳಿಕ ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ ಸತ್ಯದಿಂದೆ.|| ಎದ್ದು ನೋಡಿದನಲ್ಲಿ ತನ್ನೊಡನೆ ಕಾಳೆಗಕೆ ಹೊದ್ದುವದಟರನಾರುಮಂ ಕಾಣದೆಲ್ಲರಂ | ಗೆದ್ದೆರಡು ಕುದುರೆಯಂ ಕೊಂಡುಳಿದ ಪಡೆ ಸಹಿತ ನಿಜನಗರಿಗೆ ತಂದನು ||೫೫ ||

ಪಟ್ಟಣದ ಪೊರವಳಯದೊಳ್ ಚಿತ್ರಮಯವಾಗಿ | ಕಟ್ಟಿದರ ಮಂಟಪದ ನಡುವೆ ದೀಕ್ಷೆಯಿಂ |ನೆಟ್ಟನೆ ಪರಿಗ್ರಹಿಸಿ ಭೂಸುರರ್ ವೆರಸಿ ಕುಳ್ಳಿರ್ಪ ಪಿತನೆಡೆಗೆ ಬಂದು | |ಮುಟ್ಟಿ ಚರಣಂಗಳಂ ಸಾಷ್ಟಾಂಗದಿಂದೆ ಪೊಡ | ಮಟ್ಟು ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ ತಾಮ್ರದ ಕೈಮುಗಿದು ತರಿಸಿ ಮುಂ | ದಿಟ್ಟನೆರಡಶೃಂಗಳಂ ಬಳಿಕ ಶಿಖಕೇತು ನಂದನಂಗಿಂತೆಂದನು||೫೬||

ವತ್ಸರಂ ತುಂಬದೇತಕೆ ತಿರುಗಿತಿ ಹಯಂ | ವತ್ಸ ಹೇಳಿದರೊಡನೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಾಜಿ ಬಲ | ವತ್ಸಮರ ಮುಖದಿಂದ ಜಯಿಸಿದಂತಿರ್ದುಪುದಿದೆತ್ತಣದು ನಿನಗಿಳೆಯೊಳು || ಮತ್ಸರದ ಕದನದಿಂದಾವ ಭೂಪನೊಳಾಯ್ತು | ಮತ್ಸಮೀಪಕೆ ಬಂದ ಹದನಾವುದೆಂದು ಶ್ರೀ | ಮತ್ಸಭಾಮಧ್ಯದೊಳ್ ನನುನಗುತೆ ಶಿಖಿಕೇತು ತನಯನಂ ಬೆಸಗೊಂಡನು||೫೭||

ಚಿತ್ತಯಿಸು ತಾತ ನೃಪವರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಮಖ | ದುತ್ತಮ ತುರಂಗವಿದು ರಕ್ಷೆಗರ್ಜುನ ಕೃಷ್ಣ | ರಿತ್ತಂಡವುಂ ಪಡೆವೆರಸಿ ಬಂದೊಡಾನದಂ ಕಟ್ಟಿದೊಡೆ ತನಗವರೊಳು || ತತ್ತು ದಾಹವನೆಂದು ನಿಜಸುತಂ ಬೆಸಸೆ। ಮತ್ತೆ ಸಂಶಯದಿಂದ ಭೂಪಾಲಕಂ ತನ್ನ | ಹರಿಹ ನಿಜಮಂತ್ರಿ ನಕುಲಕೇತುವನೀಕ್ಷಿಸಲ್ಕಾ ತನಿಂತೆಂದನು||೫೮||

ಜೀಯ ಪುಸಿಯಲ್ಲ ಪಾಂಡವರಾಯನ ಶ್ವಮಂ ಕಾಯಬಂದಿಹ ಬಭ್ರುವಾಹನಾದಿಗಳ ನೊ | ತ್ತಾಯದಿಂದೆಲ್ಲರಂ ಸದೆಬಡಿದುರುಳ್ಚಿ ಬಳಿಕೈದೆ ಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನರನು || ಸಾಯದಂತಡಗೆಡಹಿ ಪಿಡಿದು ಬಿ ಳ್ದೊಡನೆ ಕೌಂ | ತೇಯನ ತುರಂಗಮಂ ಕೊಂಡು ನಿನ್ನಾತ್ಮಜಂ | ನೋಯದೈತಂದನೆನೆ ಮರುಗುತೆ ಮಯೂರಧ್ವಜಂ ಮಂತ್ರಿಗಿಂತೆಂದನು ||೫೯||

 ಅಕಟ ಕೆಡಿಸಿದನಲಾ ಕಾರ್ಯಮಂ ನಮಗಿದೇ | ತಕೆ ಯಜ್ಞ ಮಿನ್ನು ನಮಗೀ ಮಗಂ ಪಗೆಯಿ| ಸ್ವಕರಸ್ಥನಾದ ಹರಿಯಂ ಬಿಟ್ಟು ಕಟ್ಟಿದಂ ಗರ್ದಭಾಕೃತಿ ಹರಿಯನು || ವಿಕಳಮತಿಯಾಗಿರ್ದ ನೀತನೇಪೇಳ್ವೆನು | ತ್ಸುಕದಿಂದಮೊಡಗೂಡಿ ಮಂಚದೊಳ್ ಪ್ರಾಣನಾ | ಯಕನಿರಲ್ ಮರೆದೊರಗಿದಧಮಾಂಗನೆಯವೊಲೆಂದವನಿಪಂ ಬಿಸುಸುಯ್ದನು||೬೦||

ಮತ್ತೆ ಸುತನಂ ನೋಡಿ ಬೈದನೆಲವೊ ಪೋ | ಗ ತ್ತ ನಿನ್ನಂ ಮಾಳ್ಪುದೇನಮಲ ತುಲಸಿಯಂ | ದುತ್ತಿವಿಡಿದಬ್ಬಮಂ ಮಾಣುತುತ್ತರದ ಕುಸುಮದ ತೊಡವುಗಟ್ಟುವಂತೆ|| ಉತ್ತಮವಿದೆಂದು ಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನರ ಬಿಟ್ಟು ತಂ। ದಿತ್ತೆ ತುರಂಗಂಗಳಂ ಸಾಕಿನ್ನು ಯಜ್ಞ ಮವ | ರೆತ್ತಲಿರ್ದಪರೆಂಬುದಂ ಪೇಳ್ಕೊಡುಳುಹಿದನವನೆಂದು ಭೂಪತಿ ಸುಯ್ದನು || ೬೧||

ಕಡೆಯಾದುದರಕೆ ಸಾಕಿನ್ನು ತುರಗಮಂ | ಪೊಡೆಯೆತ್ತಲಾದೊಡಂ ಮುರಮಥನ ಪಾರ್ಥರಾ | ವೆಡೆ ತನಗದಂ ತೋರವೇಳುದೆಂದಾ ಮಯೂರಧ್ವಜಂ ಮರುಗಿ ಮರುಗಿ || ಬಿಡದೆ ನಿಜ ತನಯನಂ ಬೈದು ಗರ್ಜಿಸಿ ತನ್ನ | ಮಡದಿಸಹಿತಿರುತಿರ್ದನಾ ದಿನಂ ದೇವಪುರ|ದೊಡೆಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀಶನಂ ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಾಣಬೇಕೆಂಬ ಕಡುತವಕದಿಂದೆ||೬೨||

ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ 51

ಇಪ್ಪತ್ತಾರನೆಯ ಸಂಧಿ ಮೊದಲ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 1 ರಿಂದ 32

ಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನರು ದ್ವಿಜ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಮಯೂರಧ್ವಜನ ಭೇಟಿ

ನಿರೂಪಣೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ

ಇತ್ತ ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚೆತ್ತ ಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನರು ಮತ್ತು ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖರು ಮುಂದೇನು ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದರು. ಸಕಲರನ್ನು ಸಂತೈಸಿ ಕೃಷ್ಣನು ಒಂದು ಉಪಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿದನು.  ಸೇನೆಯು ಹಿಂದೆ ಇರಲಿ. ನಾವಿಬ್ಬರೂ ವಿಪ್ರ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವಾ ಎಂದನು. ತಾನು ಮುನಿಯಾಗಿಯೂ ಅರ್ಜುನನು ಶಿಷ್ಯನಾಗಿಯೂ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಹೊರಟರು. ಸೇನೆ ಹಿಂದೆ ಉಳಿಯಿತು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ವಾಗಿ ಕತ್ತಲೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿತು.

 ತರಣಿ ಮುಳಗಲು ತಾರೆಗಳು ಮೂಡಿದವು. ಕಮಲಗಳು ಮುಚ್ಚಲು ನೈದಿಲೆಗಳು ಅರಳಿದವು. ಇವರು ಹೋಗುವಾಗ ವೇಶ್ಯೆಯರು ಆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯರನ್ನು ಅರಸಿ ಉತ್ತುಂಗ ಕಾಮಾತುರೆಯರಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ರತ್ನಪುರದಲ್ಲಿ ಕೇರಿ ಕೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಟರು, ಹೆಂಗಸರು, ಕಾಮಿನಿಯರನ್ನು ಕಾಣುತ್ತ ನಡೆದರು.  ಅವರ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಕಾಮದಾಟದ ಚೇಷ್ಟೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರು.

ಆಭರಣಗಳು ಅಲುಗಾಡಿದರೆ ಜನರ ನಿದ್ರಾಭಂಗವಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ ಮೆಲ್ಲಮೆಲ್ಲನೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವರಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ಕೂಡಲು ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಿಯಜನರು ಸಂತೈಸುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಆಭರಣಗಳಿಂದ, ಕೇಶಾಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡ ವನಿತೆಯರು ತಮ್ಮ ಸಂಕೇತ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಇನಿಯರಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಮನೆಯಿಂದ ಮೆಲ್ಲನೆ ಹೊರಟು ಆಭರಣಗಳ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಮುಸುಗಿಟ್ಟು ಪ್ರಿಯರನ್ನು ಸೇರಲು ಹೊರಟ ರಮಣಿಯರ  ಸಮೂಹ ಅಲ್ಲಿತ್ತು.

ಕೆಲವರು ಸಂಗಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಅದರ ಸೊಗಸನ್ನೂ, ನಖಕ್ಷತದಿಂದಾದ ನೋವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತ ವಾಪಸಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಕುಂಟಿಣಿಯರು ಒಬ್ಬರಿನ್ನೊಬ್ಬರ ಜೊತೆ ಮಾಡಲು ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಆ ವೇಳೆಗೆ ಚಂದ್ರೋದಯವಾಯಿತು. ನೈದಿಲೆಗಳು ಸಂತಸದಿಂದ ಅರಳಿದವು. ಸಮುದ್ರ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಎದ್ದು ಬಂದಂತೆ ಚಂದ್ರ ಶೋಭಿಸಿದನು. ಅವನ ಕಿರಣಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿದವು.ಶಾಂತನೂ ಕೃಷ್ಣಾಂಕನೂ ಆದ ಚಂದ್ರನು ಜಾರರಿಗೂ ಚೋರರಿಗೂ ಬೆಡವಾದವನು. ವಿರಹಿಗಳಿಗೆ ಶತ್ರು. ಪ್ರಿಯಜನರಿಗೆ ಮಿತ್ರನು. 

 ಪ್ರಿಯೆಯ ಕುಚಗಳಡಿಯ ಕಸ್ತೂರಿಯ ಕೃಷ್ಣ ವರ್ಣವನ್ನು ಕಂಡು ಕೃಷ್ಣಭಾವವನ್ನು ತಳೆದವಳೆಂದು ವಿಟನು ಹೇಳಿ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಅವಳನ್ನು ಓಲೈಸಿದನು. ಬೆಳದಿಂಗಳ ಕಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗಗಳ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾ ಸವಿಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಾ ನಲಿಯುತ್ತಿದ್ದರು.

ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಹಿಡಿವವರುಂಟೆ, ತಾರೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಡುಗೂಡಿಸುವರುಂಟೆ ಗಗನವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವರುಂಟೆ ಶಶಿಯನ್ನು ಚುಂಬಿಸುವರುಂಟೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಮಧುರ ನುಡಿಗಳನ್ನು ರಾಜಕೀರವು ನುಡಿಯುತ್ತ ಅವರನ್ನು ರಂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಿತು.

ಒಬ್ಬರಿನ್ನೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ಸರಪಡುತ್ತ ಕೊಂಕು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಕಾಮಿನಿಯರ ಎದೆ ಧಿಗಿಲೆನ್ನುವಂತೆ  ಕೋಳಿಗಳು ಕೂಗಿದವು. ಹಕ್ಕಿಗಳು ಉಲಿದವು. ಕಮಲಗಳಿಂದ ದುಂಬಿಗಳು ಹೊರಬಂದವು. ನೈದಿಲೆಗಳು ಸೊರಗಿದವು. ಸೂರ್ಯೋದಯವಾಯಿತು. ಬೆಳದಿಂಗಳು ತೊಲಗಿತು. ಒಂದೇ ಗಾಲಿಯ ರಥದ ಏಳು ಕುದುರೆಗಳ ಅಂಗವಿಕಲ ಸಾರಥಿ ಅರುಣನ ಕೂಟದೊಂದಿಗೆ ಆದಿತ್ಯ ಬಂದನು.

ಮಯೂರಧ್ವಜನು ಎದ್ದು ಶುಚಿಯಾಗಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕಾಣುವ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಓಲಗಸಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದನು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ವಿಪ್ರ ವೇಷದ ಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. ಸ್ವಸ್ತಿಯೆಂದರು. ನಿನಗೆ ಉತ್ತರೋತ್ತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ ಎಂದು ಹರಸಿದರು. ಅರಸನು ಇವರನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದನು.  ತಾನು ವಂದಿಸುವ ಮುನ್ನವೆ ಹರಸಿದಿರಿ. ಆಗಲೇ ತನಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಏನು ಬಂದಿರಿ ಹೇಳಿರೆಂದನು. ಹೌದು ಹಾಗೆ ಮೊದಲೇ ಹರಸಲಾಗದು. ಆದರೆ ಆರ್ತರಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇವೆನ್ನಲು ಹೇಳಿರಿ ಎಂದನು

ಇಪ್ಪತ್ತಾರನೆಯ ಸಂಧಿ ಮೊದಲ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 1 ರಿಂದ 32

ಸೂಚನೆ! ದ್ವಿಜನಾಗಿಬಂದು ಬೇಡಲ್ ಮಯೂರಧ್ವಜಂ ನಿಜ ಶರೀರದೊಳರ್ಧಮ೦ ಕೊಯ್ದು ಕೊಟ್ಟು ಪಂ | ಕಜ ಪತ್ರ ನೇತ್ರನಂ ಮೆಚ್ಚಿಸಿ ಹಯದ್ವಯಮನಿತ್ತು ಮಖಮಂ ಮಾಣ್ದನು

ಭೂರಮಣ ಕೇಳ್ ಕೃಷ್ಣಕಾಂಕ್ಷಿಯಾಗಿರ್ದ೦ ಮ | ಯೂರಧ್ವಜ ಕ್ಷಿತೀಶ್ವರನಿತ್ತಲು ರಣ | ಧಾರಿಣಿಯೊಳಸುರಾರಿಗೆಚ್ಚರಿಕೆ ತಲೆದೋರಿತರ್ಜುನಂಗರಿವಾದುದು || ವೀರಭಟರೆಲ್ಲರ್ಗೆ ಮೂರ್ಛೆ ತಿಳಿದುದು ಬಳಿಕ | ವಾರಿಜಾಕ್ಷಂ ಸಕಲ ಸೇನೆಯಂ ಸಂತೈಸಿ | ಚೋರಬುದ್ಧಿಯೊಳೊಂದುಪಾಯಮಂ ಕಂಡಾ ಧನಂಜಯಂಗಿಂತೆಂದನು ।|೧||

ನೋಡಿದೈ ಕುಂತೀಕುಮಾರ ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ | ಮಾಡಿದ ವಿಘಾತಿಯಂ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಂ ಧುರದೊ | ಳೀಡಿರಿದುರುಳ್ಚಿ ಹಯಮಂ ಕೊಂಡು ರತ್ನ ಪುರಿಗೈದಿದಂ ಪಿತನ ಬಳಿಗೆ || ಆಡಲೇನಹುದಿನ್ನು ಸೇನೆ ಮೆಲ್ಲನೆ ಪಿಂತೆ | ಬೀಡಾಗಿ ನಡೆತರಲಿ ಮುಂದೆ ಪೋದಪೆನೆನ್ನ | ಕೂಡೆ ಬಾ ನಿನಗೊಂದುಪಾಯಮಂ ತೋರಿಸುವೆನೆಂದನಸುರಾರಿ ನಗುತೆ || ೨||

ಆ ಹರಿಯ ನುಡಿಗೇ ಳ್ದುಫಲುಗುಣಂ ಸೇನಾಸ | ಮೂಹಮಂ ಪಿಂದುಳಿಪಿ ರತ್ನ ನಗರಿಗೆ ಪಕ್ಷಿ | ವಾಹನನಕೂಡೆ ನಡೆತಂದನವರಿರ್ವರುಂ ಮಾತಾಡಿಕೊಂಡು ಬಳಿಕ || ರೂಹುಗಾಣಿಸದಂತೆ ವಿಪ್ರವೇಷವನಾಂತು | ದೇಹಿಕರ ತೆರದಿಂದೆ ವೃದ್ಧನಾದಂ ಶೌರಿ | ಮೋಹದಿಂ ತನಗೆ ಕೈಗುಡುವ ಬಾಲಕ ಶಿಷ್ಯನಾದನಮರೇಂದ್ರಸೂನು | ೩ ||

ಬಟ್ಟೆ ವಿಡಿದವರಿರ್ವರುಂ ಮಯೂರಧ್ವಜನ | ಪಟ್ಟಣಕೆ ನಡೆತಂದರನ್ನೆಗಂ ದೆಸೆದೆಸೆಯೊ |  ಳಿಟ್ಟಣ್ಣಿಸಿ ಲೋಕಮಂ ಕಂಗೆಡಿಸುವಂಧಕಾರಂಗಳಂ ನಿಲಲೀಯದೆ || ಅಟ್ಟ ಹರಿಹರಿದುರೆ ಬಳಲ್ಲು ಕಾಹುರದೆ ಕಂ | ಗೆಟ್ಟು ಕಳೆಗುಂದಿ ಮೆಲ್ಲನೆ ನಭೋಮಾರ್ಗಮಂ | ಬಿಟ್ಟು ಪಶ್ಚಿಮಗಿರಿಯ ತಪ್ಪಲಂ ಸಾರ್ದನೆನೆ ರವಿ ಪಡುಗಡೆಯೊಳೆಸೆದನು |೪||

ಮೆಲ್ಲಮೆಲ್ಲನೆ ತರಣಿ ಮುಳುಗಿದಂ ಪಡುಗಡಲೊ |  ಳಲ್ಲಿಗಲ್ಲಿಗೆ ಮೂಡಿದುವು ಸಂಜೆದಾರಗೆಗೆ | ಳೆಲ್ಲೆಲ್ಲಿಯುಂ ತಮಂ ತುಂಬಿದುದು ತುಂಬಿಗಳೊಡನೆ ಮುಗಿದುವಂಬುಜಾಳಿ| | ನಲ್ಲನಲ್ಲರ ನೇಹ ಗಲಹದೊಳ್ ಮುನಿದು ರತಿ | ಗೊಲ್ಲದೊಲ್ಲದ ಕಾಂತೆಯರ ಮನಂ ತರಹರಿಸಿ | ನಿಲ್ಲನಿಲ್ಲದವೊಲಂಗಜ ನುರುಬತೊಡಗಿದಂ ಮರುಗಿದುವು ಕೋಕಂಗಳು | ೫ ||

ಹೊತ್ತು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಲವತ್ತರದೊ | ಳೊತ್ತಿಡಿದು ಸುತ್ತಲೆತ್ತೆತ್ತಲುಂ ಕೆತ್ತವೋಲ್ | ಮುತ್ತಿ ಮುಸುಕಿತ್ತು ಕಗ್ಗತ್ತಲೆ ಧರಿತ್ರಿಯಂ ಮುಳ್ಳದೊನೆ ಕೊಳ್ಳದಂತೆ || ಚಿತ್ತಜಂ ಕತ್ತಿಯಂ ಕಿತ್ತು ಕೊಂಡೆತ್ತಿ ಹೊ। ಯ್ಯುತ್ತೆ ಬರಲುತ್ತುಂಗ ವೃತ್ತ ಕುಜೆಯರ್‌ ತಮಗೆ | ತೆತ್ತಿರ್ದ ತೆತ್ತಿಗರನೊತ್ತಿಗರ ಸುತ್ತಿರ್ದರಾಗಳನುರಾಗದಿಂದೆ||೬||

ಆ ರಜನಿಯೊಳ್ ಬಳಿಕ ರತ್ನಪುರಮಂ ಪೊಕ್ಕು । ನೀರಜದಳೇಕ್ಷಣಂ ಕೇರಿಕೇರಿಗಳೊಳ್ ಸ |  ಮೀರಜನ ತಮ್ಮನಂ ಕೂಡಿಕೊಂಡೈತರುತೆ ಕಂಡನತಿ ನಿದ್ರೆಯಿಂದೆ || ಊರ ಜನಮೆಲ್ಲಮುಂ ಮರೆದೊರಗಲಲ್ಲಲ್ಲಿ | ಮಾರಜ ಭ್ರಮೆಯಿಂದೆ ಪೊರಮಟ್ಟು ಸಂಚರಿಪ | ಚಾರು ಜಲರುಹ ವದನೆಯರ ಬೇಟದಾಟದ ಪಲವು ಬಗೆಯ ಚೇಷ್ಟೆಗಳನು || ೭ ||

ಆಭರಣಮಲುಗಿದೊಡೆ ಕಣ್ಣಿದಿರ್ ಸೂಸಿದೊಡೆ | ಶೋಭಿಸುವ ತನುಗಂಧ ಮುಣ್ಮಿದೊಡೆ ಜನರ ನಿ । ದ್ರಾಭಂಗವಾಗಿ ಕಂಡವರೆಂಬ ಭೀತಿಯಿಂದೈತರ್ಪ ಕಾಮಿನಿಯನು || ಸಾಭಿಲಾಷೆಯೊಳೊರ್ವ ವಿಟನಿದಿರ್ವಂದು ಮ |  ತ್ತೇಭ ಗಾಮಿನಿ ಶೃಂಗ ನೀಲ ಕುಂತಲೆ ಪನ್ನ | ಗಾಭ ಸುಂದರ ವೇಣಿ ಬೆದರಬೇಡೆನುತ ತಕ್ಕೈಸಿದನಂ ಪ್ರೌಢನೋ ॥ ೮ ||

ತೋರ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಮಂ ತೊಟ್ಟು ಚಂದ್ರಮುಖಿ | ಕಾರ ಕತ್ತಲೆಯೊಳಡಿಯಿಡಲಂಜಿ ಪಣೆಗೆ ಕ| ಸ್ತೂರಿಯಂ ಕಣ್ ಕಾಡಿಗೆಯಂ ಕೊರಲ್ಗೆ ಹರಿ ನೀಲಮಣಿ ಭೂಷಣವನು| | ಸೇರಿಸದು ನೈಜಮಾಗೆ ಬೆರಗಾಗಿ ಬಳಿ 1 ಕೋರೆದುರುಬಂ ತೆಗೆದು ಜಡೆಕಟ್ಟಿ ಪೊರಮಟ್ಟು | ಕೇರಿಗೊಂಡೈದಿದಳ್ ಸಂಕೇತ ಭವನದೊಳ್ ಕಾದಿರ್ದ ಕಾಂತನೆಡೆಗೆ||೯||

ಸಂಚುವ ಸತೀಜನದೊಳಂಗಭವ ಕೇಳೀ ಪ್ರ | ಪಂಚ ವರನೊಳ್ ಸಮನಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಮನದೊ | ಳಿಂಚುವ ಬೆದರ್ಕೆಯಂ ಬಿಟ್ಟು ನಿಜ ಭವನಮಂ ಪೊರಮಟ್ಟು ಕತ್ತಲೆಯೊಳು || ಮಿಂಚುವ ವಿಭೂಷಣಕೆ ಮುಸುಕಿಟ್ಟು ಸುಳಿವರ್ಗೆ | ಹೊಂಚುವ ಚಮಕ್ತೃತಿಯ ನಳವಡಿಸಿ ನೆನಹಿಂಗೆ | ಮುಂಚುವ ಪದನ್ಯಾಸಮಂ ಕಲಿತು ನಡೆವ ಜಾರೆಯರ ಚದುರೆಸೆದಿರ್ದುದು||೧೦ ||

ಕಿಕ್ಕಿರಿದಡರ್ದುರವ ನಿಂಬುಗೊಂಡುರೆ ಬಳೆದ | ಕಕ್ಕನದ ಬಟ್ಟ ಬ ಲ್ಮೊಲೆಗಳೋಪನ ಕೈಗೆ | ವೆಕ್ಕೆ ಸಂ ನೋಳ್ಪರ್ಗೆ ಕಣ್ಗೆ ಸುರ್ ಮುದುಗಿದೊಡೆ ಮದನಂಗೆ ಮಾನಹಾನಿ || ಸೊಕ್ಕು ಲೇ ಸಾಗದೆಂದೊಪ್ಪಿಡಿಯೊಳೊದಗಿ ನೋ | ಟಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಸದೆ ಕಾಮನ ರೂಪನಳವಡಿಸಿ | ತಕ್ಕ ಬಡತನದೊಳಿರ್ದುದು ಸಣ್ಣ ಸೆಳೆನಡು ನಿಶೆಯೊಳೈದಿ ಬಹ ಜಾರೆಯ ||೧೧||

ನಿಟಿಲಮಂ ನೇವರಿಸುತಂಗುಲಿಯ ತುದಿಯಿಂದೆ | ತುಟಿವಿಡಿದು ನೋಡುತ್ತೆ ಮಣಿಮಣಿದು ವೃತ್ತ ಕುಚ | ತಟಮಂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತೆ ಕರ್ಣಪತ್ರವ ನಮರ್ಚುತ ಹಾರಮಂ ಸರಿಯುತೆ।| ಕಟಿಗೆ ನಿರಿಯಂ ಸೇರಿಸುತೆ ನಿಮಿರ್ದ ಕ್ಷತಕೆ | ವಿಟನನುರೆ ಬೈಯುತ್ತ ತಿರುಗಿ ನಿಜಮಂದಿರಕೆ | ಕುಟಿಲ ಕುಂತಳದ ಜಾರೆಯರೈದಿ ಬರುತಿರ್ದರಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲೆಯೊಳು ||೧೨||

ಕತ್ತಲೆಯೊಳಸುರಾರಿ ಫಲ್ಗುಣರ್ ಜಾರೆಯರ | ವೃತ್ತಾಂತಮಂ ನೋಡು  ತ್ತೈರ ಲ್ಕನಿತರೊಳ್ | ಪೊತ್ತದಿಹ ಜಕ್ಕವಕ್ಕಿಗಳ ವಿರಹದ ಬೆಂಕಿಪೊಗೆ ಪೊಗೆದು ಮೇದಿನಿಯೊಳು || ಸುತ್ತಿ ಸುತ್ತಲುಮಂಧಕಾರವಾಗಿರುತ್ತಿರಲ್ | ಚಿತ್ತಜಂ ತಂಬೆಲರೊಳೂದಿದೊಡೆ ಪಜ್ಜಳಿಸಿ | ಮತ್ತು ರಿವ ಕಿಚ್ಚನೇಳಿಗೆಯಂತೆ ಮೂಡಿದಂ ಚಂದ್ರನಿಂದ್ರನ ದೆಸೆಯೊಳು | ೧೩ ||

ಮರುಗಿದುವು ಕೋಕ ಕೋಕನದಂಗಳಾಗ ಬಾ । ಯ್ದೆರೆದುವು ಚಕೋರ ಕೋರಕ ಕುಮುದ ರಾಜಿಗಳ್ | ತುರುಗಿದ ತಮಿತ್ರಮಾಲೋಕಸ್ಥಿತಿಗೆ ತೊಲಗಿದುದು ದೆಸೆದೆಸೆಯೊಳು || ಮೊರೆದುದು ಸಮುದ್ರ ಮುದ್ರವದ ಪೆರ್ಚುಗೆಯಿಂದ | ಮೊರೆತುದುಡುಕಾಂತ ಕಾಂತ ಪ್ರತತಿ ಕುಸಮ ತರ | ನುರುಬಿದನಗರಂ ಚಾಪ ಚಾಪಲಹಸ್ತನಾಗಿ ಚಂದ್ರೋದಯದೊಳು ||೧೪||

ಪ್ರಾಚೀನಿತಂಬಿನಿಯ ಮುಖ ಬಿಂಬದೆಳನಗೆಯ | ರೋಚಿಗಳೊ ಪೆರ್ಚುಗೆಯೊಳುಟ್ಟಿದ್ದ ಪಾಲ್ಗಡಲ | ವೀಚಿಗಳೊ ಮನ್ಮಥನ ಕೀರ್ತಿಯ ಮರೀಚಿಗಳೊ ನಿಜಕಾಂತನಂ ಕಾಣುತೆ || ನಾಚಿ ಬೆಕ್ಕೇರಿದಳೂ ರಾತ್ರಿ ವಧು ಚೆಲ್ಲದನೊ | ಭೂಚಕ್ರಕಂಗಜಂ ಬೇಳುವೆಯ ಬೂದಿಯಂ । ವಾಚಿಸುವೊಡರಿದೆನಲ್ಪ ಸರಿಸಿತು ಚಂದ್ರಕಿರಣಂಗಳೆಲ್ಲಾ ದೆಸೆಯೊಳು||೧೫||

ತವೆ ಶಾಂತನಮೃತ ರೂಪಂ ಶೈತ್ಯ ವರ್ಧನಂ | ಭುವನ ಪ್ರಕಾಶಂ ಜನಾವಲೋಕ ಪ್ರಿಯಂ | ಧವಳ ತನು ವೃತ್ತಂ ನಿರಂತರಂ ವಿಷ್ಣು ಪದ ಸೇವಕಂ ಕೃಷ್ಣಾಂಕನು || ದಿವಿಜ ತೋಷಕನಾದ ರಾಜನಭ್ಯುದಯದೊಳ್ | ಕುವಲಯ ಶ್ರೀ ವಿರಾಜಿತಮಪ್ಪುದೇಂ ಕೌತು | ಕವೆ ಜಾರಜೋರರ್ಕಳಡಗದಿರ್ದಪರೆ ಪೇಳೆನಲಿಂದು ಮೆರೆದನಂದು||೧೬||

ಚಂದ್ರನುದಯಂಗೆಯೈ ದೆಸೆದೆಸೆಗಳೆಲ್ಲಮುಂ | ಚಂದ್ರಿಕೆಗಳಿಂದೆ ಬೆಳಬೆಳಗಿ ಬೆಳ್ಳಿವೊಲಾಗೆ | ಚಂದ್ರಕಾಂತಂಗಳಿಂದೊಲ್ದು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನವ ಸೌಧಸೌಧಾಗ್ರಂಗಳು|| ಚಂದ್ರಶಾಲೆಗಳೊಳಗೆ ರತಿ ಕಲಾ ಪ್ರೌಢಿಯಿಂ | ಚಂದ್ರವದನೆಯರಂತರಂಗದೊಳ್ ಪುಣ್ಯದ ಕೆ | ಚ್ಚಂ ದ್ರವಿಸುವಂತೆ ರಂಜಿಸಿ ರಮಿಸುತಿಹ ಪುರುಷರಾಪುರದೊಳೆಸೆದಿರ್ದರು||೧೭||

ಕುಚಮಂಡಲದ ಮೇಲೆ ಚಾರು ನಯನದ ನಡುವೆ | ಕಚದೆಡೆಯೊಳಿಹ ಕೃಷ್ಣ ವೈಭವಂ ತನ್ನ ಬಗೆ | ಗುಚಿತಮಪ್ಪುದು ನಿನ್ನೆದೆಯೊಳಿರ್ಪ ಕೃಷ್ಣಭಾವಂ ತನಗೆ ವಿರಹಿತವನು || ರಚಿಸದಿರದೆಂದೊರ್ವನಿನಿಯಳಂ ತಿಳಿಸಿ | ವಿಚಲಮಪ್ಪುದೆ ಕೃಷ್ಣಹೃದಯವೆಂದವಳೊದರೆ | ವಚನದೋಷಕೆ ಬೇಡಿಕೊಂಬವೊಲ್ ಕಾ ಲ್ಗೆರಗಿ ಸಂತೈಸಿದಂ ಪ್ರಿಯೆಯನು|೧೮||

ಅಚ್ಚ ಬೆಳ್ದಿಂಗಳೊಳ್ ಮತ್ತೋರ್ವನಿನಿಯಳಂ | ನಿಚ್ಚಟದೊಳುಳಿವಂತೆ ನೀವಿಯಂ ಬರೆ ಸೆಳೆದು | ಹೆಚ್ಚಳಿಸಿ ಪ್ರಿಯೆ ನಿನ್ನ ಸರ್ವಾಂಗಮಂ ನೋಡಿ ಕೃಷ್ಣಾವಲೋಕನವನು || ಮೆಚ್ಚಿ ತಣಿಯದವೊಲರ್ದಪುವನ್ನ ಕಂಗಳೆಂ । ದುಚ್ಚರಿಸಲೆಲೆ ಮರುಳೆ ತಪ್ಪನಾಡಿದೆ ದೃಷ್ಟಿ | ಗೊಚ್ಚ ತಂಗೊಂಡು ರಂಜಿಪ ಕೃಷ್ಣ ರೂಪಮಿರಲಮಿನ್ನೇಕೆಂದಳು||೧೯||

ಅಂಗಜ ಶ್ರಮದಿಂದ ಬೆಮರ್ದ ಕಾಮಿನಿ ತನ್ನ | ತುಂಗಕುಚ ತಟದ ಕಸ್ತೂರಿಯೊಳ್ ಪುದಿದಿನಿಯ | ನಂಗಮಂ ಕಂಡಿದೇತಕೆ ಕೃಷ್ಣ ರೂಪಾದೆ ನೀನೆಂದು ಬೆನಗೊಳಲ್ಕೆ || ಅಂಗನೆ ತಿಳಿಯದಾದೆ ಪೊತ್ತಿರ್ದನಂದು ಕೃ ಷ್ಣಂ ಗಿರಿಯನೊಂದ ನೆರಡದ್ರಿಗಳ ನೀಗಳಾಂ | ಹಿಂಗದಾಂತಿಹೆ ನೆನಗೆ ಕೃಷ್ಣಭಾವಂ ಬರ್ಪುದಚ್ಚರಿಯೆ ಪೇಳೆಂದನು||೨೦||

ಕತ್ತಲೆಯನಡಸಿ ಪಿಡಿದವರುಂಟೆ ತಾರೆಗಳ | ಮೊತ್ತಮಂ ಪೊಯ್ದು ಕೆಡವಿದರುಂಟೆ ಬಟ್ಟೆಗಳ ! ನೊತ್ತಿ ಕರದಿಂದೆ ಕದುಬಿದರುಂಟೆ ಗಗನಮಂ ತಕ್ಕೆ ಗೊಂದಿಸಿದರುಂಟೆ || ವೃತ್ತದಿಂದೆಸೆವ ಶಶಿಯಂ ಚುಂಬಿಸಿದರುಂಟೆ | ಚಿತ್ರ ಜಾಹವದ ಭಟರಂಗವಣಿ ಪೊಸತೆಂದು | ಹತ್ತಿರಿಹ ಪಂಜರದ ರಾಜಕೀರಂ ಪೇ ಳ್ದು ದೊರ್ವ ನಾಯಕಿಯ ಕೂಡೆ । ೨೧।|

ಹರತರ ಪ್ರಥಮಾವತಾರಲೋಚನೆ ಮಹೇ | ಶ್ವರ ಚಾಪ ತುಂಗ ವಕ್ಷೆಜಾತೆ ಹಿಮಕರಾ | ಭರಣ ಮೌರ್ವಿವೇಣಿ ತಾನಿರ್ದುಮನ್ಯಳಂ ಮದನ ಬಾಣಾಕ್ಷಿಯೆಂದು || ಸ್ಮರಕಾರ್ಮುಕ ಭೂಲತಾಶೋಭೆಯೆಂದು  ಶಂ| ಬರಮಥನ ಶಿಂಜಿನೀ ಲೋಲಕುಂತಳೆಯೆಂದು | ಕರೆದೆ ಗಡ ನೀನೆಂದು ಸವತಿಮತ್ಸರಕೊರ್ವಳೋಪನಂ ಕೋಪಿಸಿದಳು || ೨೨ ||

ಆವವಂ ಕೆಳೆಯಿಂದುರಿಯನಪ್ಪಿ ಬಾಳ್ವಂ | ಪಾವಗಿದು ಬದುಕಿದವ ನಾವವಂ ಮೃಡ ನಯನ ! ಪಾವಕಜ್ವಾಲೆಯಿಂದುರೆ ಬೆಂದು ಜೀವಿಸುವನಾವವಂ ತ್ರಿಭುವನದೊಳು| | ಈ ವಾಯುವೀಚಂದ್ರ ನೀಪುಷ್ಪಬಾಣನೀ | ಮೂವರುಂ ವಿರಹಿಗಳ ಕೊಲೆಗುಳಿದರಕಟ ತಾ। ನೇಗೈವೆನೆಂದೋಪನಗ ಕಾಮಿನಿಯೊರ್ವಳಾಗ ಚಿಂತಿಸುತಿರ್ದಳು||೨೩||

ವಂಚನೆಯೊಳಿಂತಿರುಳ್ ಪುರಜನದ ನಾನಾ ಪ್ರ | ಪಂಚೆಲ್ಲಮಂ ನೋಡುತಸುರಾರಿ ಫಲ್ಗುಣರ್ | ಸಂಚರಿಸುತಿರ್ದರಾ ಪಟ್ಟಣದೊಳನ್ನೆ ಗಂ ಕಾಂತರಾಲಿಂಗನದೊಳು | |ಹೊಂಚಿರ್ದ ಕಾಮಿನಿಯರೆದೆಗೆ ಧಿಗಿಲೆನಲ್ ಕೂಗ | ಲುಂಚದೊಳ್ ಕೋಳಿಗ ಳ್ ಕೂಟ ವೆಣೆವಕ್ಕಿಗಳ್ | ಮುಂಚಿದುವು ತಾವರೆಗೆ ತುಂಬಿಬಂಡೆರಗಿದುದು ಕೊರಗಿದುವು ನೈದಿಲೆಗಳು||೨೪||

ಬಳಿಕ ದಿನದಿನಕೊಂದು ಪರಿಯಾಗಿ ದೋಷಮಂ। ತಳೆದು ನಲೆ ಪೆಚ್ಚಿದ ಕರಂಗಳಿಂ ಸಿರಿಯಿರ್ದ | ನಿಳಯಂಗಳಂ ಬಾಧಿಸುವ ರಾಜನೈತ್ವರ್ಯಮಿರ್ದಪುದೆ ಹೇಳೆ ॥ ತೊಲಗಿದುವು ಬೆಳುದಿಂಗಳಾದಿತ್ಯನೊಳ್ ನೆರೆಯ | ಲೆಳಸಿ ಕುಂಕುಮದಿಂದ ಪೂರ್ವದಿನಿತೆ ಮಂ| ಗಳ ಮಜ್ಜನಂಗೈದಳೆಂಬಂತೆ ರಂಜಿಸಿತು ಮೂಡದೆಸೆ ಕೆಂಪಡರ್ದು||೨೪||

ಗಾಲಿಯೊಂದೇ ರಥಕೆ ಜೋಡಾಗಿ ಪೂಡುವೊಡೆ | ಸಾಲದೇಳೇಹಯಂ ನಡೆಸುವೊಡೆ ಸಾರಥಿಗೆ | ಕಾಲಿಲ್ಲ ಲೋಕ ಯಾತ್ರೆಯನೊಲ್ಲೆನೆಂದೊಡಾಗದೆ ತನಗೆ ತಿರುಗಲೇಕೆ || ಕಾಲಗತಿಯಂ  ಮೀರಬಾರದಿಂತೆಂಬುದಂ ! ಮೂಲೋಕಕೆಚ್ಚರಿಸುವಂತೆ ಪೂರ್ವಾಚಲದ | ಮೇಲೆ ಮೂಡಿದನೆಂದಿನವೊಲಬ್ಬ ಬಾಂಧವಂ ನಯನಾಂಧಮಂದಡಗಲು ||೨೬||

ಜನನಾಥ ಕೇಳ್ ಮಯೂರಧ್ವಜ ಮಹೀಶ್ವರಂ | ದಿನನಾಥನುದಯದೊಳ್ ವಿಮಲ ಸಂಧ್ಯಾವಿಧಿಯ । ನನುಕರಿಸಿ ಕೃಷ್ಣನಿದ್ದೆಡೆಗೆ ತಾಂ ಪೋಗಿ ಕಂಡಪೆನೆಂಬ ಕಾರಿಯವನು || ಮನದೊಳಗೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಪೊರಮಡುವನಾಗಿ ನಿಜ | ತನುಜನಂ ಕರೆಸಿ ಮಂತ್ರಿಗಳೆಲ್ಲರುಂ ಬರಿಸಿ! ವಿನುತ ಭೂಸುರ ನೃಪಾಲಸ್ತೋಮದೊಡಗೂಡಿ ಕುಳ್ಳಿರ್ದನೋಲಗದೊಳು||೨೭||

ಅನ್ನೆಗಂ ವೃದ್ಧ ವಿಪ್ರಾಕಾರಮಂ ತಳೆದ | ಪನ್ನಗಾರಿಧ್ವಜಂ ನಿಜ ಶಿಷ್ಯ ಪಾರ್ಥನಂ | ತನ್ನೊಡನೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡೊಯ್ಯನೊಯ್ಯನೆ ಹಯದ್ವಯದಿಂದ ಪತ್ನಿ ಸಹಿತ || ರನ್ನ ದೊಡವುಗಳ ಕತ್ತುರಿಯ ತಿಲಕದ ನೊಸಲ । ಮನ್ನೆಯರ ಗಡಣದಿಂ ದ್ವಿಜನಿಕರದಿಂದ ಸಂ| ಪನ್ನ ದೀಕ್ಷೆಯೊಳೆಸೆವ ಭೂಪನೆಡೆಗೆಯ ಕೇಳ್ ಸ್ವಸ್ವಸ್ತು ನಿನಗೆಂದು | ೨೮ ||

ಮತ್ತೆಲೆ ಮಹೀಪಾಲ ಶಾರ್ದೂಲ ನಿನಗಾಗ | ಲುತ್ತರೋತ್ತರವೆಂದು ತನಗೆ ನೀಂ ಬೇಡಿದುದ | ನಿತ್ತ ಡೆ ಮಹಾದಾನಿಯೆಂದು ಶಿಷ್ಯಂವೆರಸಿ ಬಂದೆ ನಾನೀಗ ನಿನ್ನ |। ಉತ್ತ ಮಾಧ್ವರಶಾಲೆಗೆಂಬ ದ್ವಿಜನಂ ಕಂಡು | ಚಿತ್ತದೊಳ್ ಬೆದರಿ ನೃಪನಿರದೆದ್ದು ಪದಕೆರಗಿ | ದತ್ತಾರ್ಥ್ಯ ಪಾದ್ಯಾಸನಂಗಳಿಂದುಪಚರಿಸಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸುತಿಂತೆಂದನು||೨೯||

ಎಂದು ಪರಿಯಂತಂ ದ್ವಿಜರ್ಗವಜ್ಞೆಯನೆನಗ ! | ರಂದು ಪರಿಯಂತ ಮೈಸಲೆ ನರರ ಬಾಳ್ಗೆ ನೀಂ | ಬಂದು ವರಸಿದೊಡಾದುದಿಂದುತ್ತರೋತ್ತರಂ ತನಗೆ ನಿಶ್ಚಯಮಿಳೆಯೊಳು || ಸಂಧಿಸಿದ ಜನದ ವಂದನೆಗೆ ಮೊದಲೇ ಸ್ವಸ್ತಿ| ಯೆಂದೊಡಾ ಭೂಸುರಂ ಪ್ರಿಯದೊಳಾ ಪ್ರಾಣಿಯಂ | ಕೊಂದನಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಶಾಪಮೇತಕೆ ವಿಪ್ರ ಪೇಳೆಂದೊಡೆಂತೆಂದನು||೩೦||

ಪರಸಲಾಗದು ನಮಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಭೂ |  ಸುರರನ್ಯರಂ ತನ್ನ ಸಂಕಟ ನಿಮಿತ್ತದಿಂ | ದರಸಂಗೆ ಬಿನ್ನ ಪಂಗೈವನಾಶೀರ್ವಾದಮಂ ಮೊದಲೆ ಮಾಡದಿಹನೆ || ಧರಣಿಪತಿ ವಂದ್ಯನಲ್ಲವೆ ದೋಷಮೇನಿದಕೆ | ಪಿರಿದಾರ್ತನಾಗಿ ನಿನ್ನೆಡೆಗೆ ನಾಂ ಬಂದೆನ | ಧ್ವರಶಾಲೆಗೆಂದು ಕಪಟ ದ್ವಿಜಂ ನುಡಿಯಲ್ಕೆ ನರನಾಥನಿಂತೆಂದನು||೩೧||

ದ್ವಿಜತಿಲಕ ನೀನನುಗ್ರಹಿ ಸೆನಗೆ ಧನ್ಯ ನಾಂ | ನಿಜ ಶಿಷ್ಯನಂ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಮಖ ಮಂಟಪಕೆ | ಬಿಜಯಮಾಡಿದ ಕಜ್ಜಮಾವುದೇತರೊಳಾಸೆ ನಿನಗಾರ್ತಮೇನಿದರೊಳು || ತ್ಯಜಿಸಬೇಡೊಂದುಮಂ ಪೇಳ್ದೊಡಾನೀವೆ ನಾ | ರಜವಿಲ್ಲದೆಲ್ಲಮಂ ವಾಚಿಸೆಂದಾಶಿಖಿ | ಧ್ವಜನಾಡಲಾ ವಿಪ್ರನಿಂತೆಂದು ತನ್ನ ವೃತ್ತಾಂತಮಂ ವಿವರಿಸಿದನು||೩೨||

೩೨||

ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ 52

ಇಪ್ಪತ್ತಾರನೆಯ ಸಂಧಿ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 33 ರಿಂದ ‌55

ಮಯೂರಧ್ವಜನಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಬೇಡಿಕೆ

ನಿರೂಪಣೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿLrphks Kolar

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ

ನಾನು ಧರ್ಮಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ. ನನಗೆ ಮಗನೊಬ್ಬನಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ವಿವಾಹ  ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನೊಡನೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನನ್ನು ಸಿಂಹವೊಂದು ಹಿಡಿಯಿತು.ಅಟ್ಟಹಾಸದಿಂದ ಅದು ಮಾನವರಂತೆ ನುಡಿಯಿತು. ಬರಿದೆ ಹಲುಬದಿರು. ನಿನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬರುವರಾರು? ಸುಮ್ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಹೋಗು ಎಂದಿತು.

ನನ್ನನ್ನು ಆಹುತಿಗೊಂಡು ಮಗನನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕಂದನನ್ನು ಕಾಯುವವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲವೆ ಎಂದು ಅಳಲಿದಾಗ ಆಸೆಯೊಂದನ್ನು ತೋರಿಸಿ ನಿನ್ನ ಕಡೆ ಕಳಿಸಿತು ಎಂದನು. ಮಯೂರಧ್ವಜನು ನನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹವೆಂಬುದೇ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಆಶ್ಚರ್ಯ. ಆಗಲಿ, ನನ್ನಿಂದ ಆ ಸಿಂಹಕ್ಕೇನು ಬೇಕು ಹೇಳು ಎಂದನು. ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ ಎಂದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ನಿನ್ನ ಮೈಯಿಂದ ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಮಾಂಸ ಕೊಟ್ಟರೆ ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಬಿಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು ಎಂದನು ಕೃಷ್ಣ. ಅವನು ಒಪ್ಪುವನೆ ಎಂದಾಗ ಪರಮ ಪುರುಷಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದವನು ಅವನು. ಹಿಂದೆ ದಧೀಚಿ, ಬಲಿ ಮುಂತಾದವರು ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಕೊಡಲಿಲ್ಲವೆ? ಎಂದಿತು. ಪರೋಪಕಾರಿ ಕರುಣಿ ಮಯೂರಧ್ವಜ ಒಪ್ಪುವನು ಎಂದು ಹೇಳಿ ನನ್ನ ಕಳಿಸಿತು ಎಂದನು. ಹಿಂದೆ ತನ್ನ ಮಗ ಅಲ್ಪಾಯುವಾಗಿ ಸತ್ತಾಗ ವಿಪ್ರನು ರಾಮನಲ್ಲಿ ಮೊರೆಯಿಡಲು ಅವನು ಆ ಮಗನನ್ನು ಉಳಿಸಲಿಲ್ಲವೇ ಎಂದೆಲ್ಲ ಹೇಳಿದನು ಕೂಟ ವೇಷದ ಕೃಷ್ಣ.

ಮಯೂರಧ್ವಜ ಇದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿ ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ತಾನು ಗಂಗೆಯನ್ನು ತರಿಸಿ, ಮಿಂದು, ಶುಚಿಯಾಗಿ ತುಳಸೀಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಬಂದು ಹಿಂದೆ ವಾಮನ ಬಂದು ಬಲಿಯನ್ನು ಬೇಡಿದಂತೆ ಇಂದು ಈ ವಿಪ್ರ ಬಂದಿರುವನು. ಇವನ ಮಗನನ್ನು ಉಳಿಸಲು ತನ್ನ ಮೈಯಿಂದ ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ಕೊಡಲು ತಾನು ಒಪ್ಪಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದನು. ಹೀಗೂ ಉಂಟೆ ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಚಕಿತರಾದರು. ಹಣ, ಬಂಗಾರ, ಭೂಮಿ, ಗೋವು ಮುಂತಾದವನ್ನು ಬೇಡುವರೆಂದು ಗೊತ್ತು. ಇದೇನು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಎಂದು ತಳಮಳಿಸಿದರು. ಯಾಚಿಸಿದವನಿಗೆ ಕೊಡುವೆನೆಂದ ಬಳಿಕ ನಾಚುವರೆ? ಎಂದು ಸಂತೈಸಿ ಅವರನ್ನು ಕಳಿಸಿದನು.

ನಂತರ ಅವನು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ದಾನಗಳನ್ನು ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಮಾಡಿ ಎರಡು ಕಂಬಗಳನ್ನು ನೆಡಿಸಿ  ಅದರ ನಡುವೆ ತನ್ನ ಶರೀರವನ್ನು ಇಟ್ಟು  ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲು ಹೇಳಿದನು. ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಚಂಚಲವಾಗದಿರಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಮಸೆದ ಕೊಯ್ಗತ್ತಿಗಳನ್ನು ತರಿಸಿದನು. ಬೇಡುವ ಜನರಿಗೆ ಬೇಡಿದ್ದನ್ನು ಕೊಡುವನೆಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಅವನು ಬದ್ಧನು. ಪರಿವಾರ ಕಳವಳಿಸಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಳಬೇಡಿರಿ ಎಂದು ಸಂತೈಸಿ ಪರೋಪಕಾರವಿಲ್ಲದ ಬದುಕು ಉರಿದಸೆಣಬಿನ ಹುರಿಯಂತೆ ವ್ಯರ್ಥವೆಂದನು. ಹೊತ್ತು ಕಳೆಯದೆ ತನ್ನನ್ನು ತುಂಡರಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವನ ಮಡದಿ ಕುಮುದ್ವತಿ ನುಡಿದಳು.

ಇಪ್ಪತ್ತಾರನೆಯ ಸಂಧಿ ಮುಂದುವರೆದ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 33 ರಿಂದ 55

ಉರ್ವಿಂದ್ರ ಕೇಳಾದೊಡಾಂ ಧರ್ಮಪುರದೊಳ್ ಪೆ | ಸರ್ವಡೆದಿಹೆಂ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮನೆಂದೆನಗೆ ಸುತ | ನೊರ್ವನುಂಟಾತನ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ತವ ಪುರೋಹಿತ ಸತ್ಯಶೀಲನಲ್ಲಿ || ಒರ್ವಕನ್ನಿಕೆ ಮದುವೆಗಿಹಳೆಂದೊಡಲ್ಲಗ | ಕ್ಕರ್ವೆರಸಿ ಮಗನನೊಡಗೊಂಡು ಬರುತಿರ್ದೆ೦ ಪೊ | ದರ್ವಡೆದಡವಿಯ ಪಥದೊಳ್ ಪಿಡಿದುದೊಂದು ಕೇಸರಿ ತನ್ನ ನಂದನನನು ॥೩೩॥

ಆ ಸಿಂಗಮತಿ ಭರದೊಳೆರಗಲಾ ಭೀತಿಗೆ ನೃ | ಕೇಸರಿ ಸ್ಮರಣೆಯಂ ಬಿಡದೆ ನಾನಕಟ ಹಾ | ಹಾಸೂನು ಹಾಯೆಂದು ಹಂಬಲಿಸಲದು ತನ್ನ ಘೋರ ನಖ ದಂಷ್ಟ್ರದಿಂದೆ || ಗಾಸಿಮಾಡದೆ ಪುತ್ರನಂ ಪಿಡಿದುಕೊಂಡಟ್ಟ | ಹಾಸದಿಂ ಮಾನವರ ತೆರದಿಂದೆ ನುಡಿದುದೆಲೆ | ಭೂಸುರೋತ್ತಮ ತನ್ನ ಮಾತನಾಲಿಸು ಬರಿದೆ ಹಲುಬಲೇನಪ್ಪುದೆಂದು||೩೪||

ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದವರ್ಗೆ ಲೋಕವಿಲ್ಲೆಂಬುದೇ | ನಕ್ಕಜವೆ ನಿಖಿಳ ನಿಗಮಾರ್ಥವಿದು ತನಗೀಗ | ತನುಸಂಭವಂ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರ್ಪಲಾರು ಬರಿದೆ || ಸಿಕ್ಕಿದನಲಾ ನಿನ್ನ ತನುಸಂಭವ ಕಕ್ಕುಲಿತೆ ಬೇಡ ನಡೆ ಶಿಷ್ಯನಂ ಕರೆದುಕೊಂಡು | ಮಿಕ್ಕ ಸುತರು ಡಾಯ್ವುದನೆ ಮಗನ ಮೇ| ಲಕ್ಕ ರಾವರಿಸಿ ಕಡುಶೋಕದಿಂದುಗ್ರಕೇಸರಿಗೆ ತಾನಿಂತೆಂದೆನು ||೩೫||

ಅತಿ ವೃದ್ಧನಲ್ಪ ದಿನಮಿರ್ಪವಂ ಪುತ್ರವ | ರ್ಜಿತನಿನ್ನು ತಾನಿರ್ದು ಮಾ ಳ್ಪುದೇನೆನ್ನ ನಾ | ಹುತಿಗೊಂಡು ತನಗೆ ಗತಿಗುಡುವ ಸುತನಂ ಬಿಡುವುದೆಂದು ನಾಂಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಲು|| ಮೃತಿಯ ಬಯಸುವ ದುಃಖಿಗಾವ ಕಂಟಕವಿಲ್ಲ | ಹತವಹುದು ಸುಖದಿಂದ ಬಾಳ್ವಂಗೆ ಕಾಲಕ !|ಲ್ಪ ತದಿಂದೆ ದೊರಕಿದನಿವಂ ನಿನ್ನಲ್ಲೆ ನಾಂ ಪೋಗೆಂದು ಹರಿ ನುಡಿದುದು||೩೬||

ಆ ನುಡಿಗೆ ನಡುಗಿ ತನಯನ ಮೇಲಣಾಸೆಯಿಂ | ದಾನೆಂದೆನಾ ಸಿಂಹಕೆರೆ ಮೃಗಾಧಿಪ ತನ್ನ ! ಸೂನುವಂ ಕಾವರಿಲ್ಲವೆ ಧರೆಯೊಳುಗ್ರ ತಪ ದಾನ ಧರ್ಮಂಗಳಿಂದೆ|| ಏನುಪಾಯಂ ಗೆ ಯ್ವೆನೆಂದು ಮರುಗಿ ಪಂ | ಚಾನನಂ ಬಳಿಕ ತನಗೊಂದಾಸೆಯಂ ಕೊಟ್ಟು । ಭೂನಾಥ ನಿನ್ನೆಡೆಗೆ ಕಳುಹಿದೊಡೆ ಬಂದೆನೆನಲವನೀಶನಿಂತೆಂದನು||೩೭||

ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ ಕೇಳೆನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರದೊಳ್ ನಾರಸಿಂ | ಹ ಪ್ರವರ್ತನ ಮಲ್ಲದೆಲ್ಲಿಯಲುಂ ಕ್ಷುದ್ರನಂ | ಹ ಪ್ರಸಂಗವ ನರಿಯೆನಿನ್ನೆಗಂ ನಿನ್ನ ಸುತನಂ ಪಿಡಿದ ಸಿಂಹಮುಂಟೆ || ಅಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರೋಕ್ತಮಿದು ಸಿಂಹಕೆನ್ನಿಂದ ಹ ಪ್ರಯೋಜನಮದೇಂ ಮಾಜದಂಜದೆ ತನಗೆ | ಕ್ಷಿಪ್ರದಿಂ ಪೇಳೆಂದು ಭೂವರಂ ಬೆಸಗೊಂಡೊಡಾ ಪಾರ್ವನಿಂತೆಂದನು |೩೮||

ಎನ್ನೊಳಾ ಪಿಂಹವಾಡಿದ ನುಡಿಯ ನೀಗಳಾಂ | ನಿನ್ನೊಳೆಂಬುದು ನೀತಿಯಾದಪುದೆ ಸುತಹೀನ | ಮಿನ್ನೇಸು ದಾರುಣವೊ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿಹುದು ನೃಪ ಕೇಳದರ ಮಾತನು|| ಮುನೈ ಮುದಿಗೂಡು ತಪದಿಂದೊಣಗಿದನೊಲ್ಲೆ | ನುನ್ನಿಸದಿರಾರ್ಪೊಡೀವುದು ದಿವ್ಯ ದುಗ್ಧ ಸಂ | ಪನ್ನ ಫಲಪುಷ್ಪ ವಾಗಿಹ ಮಯೂರಧ್ವಜನ ಮೈಯೊಳರ್ಧವನೆಂದುದು ||೩೯||

ಈ ಮಗನ ಮೇಲೆ ನಿನಗಾಸೆಯುಳ್ಕೊಡೆ ಬಿಡುವೆ | ನಾ ಮಯೂರಧ್ವಜನ ದೇಹಾರ್ಧಮಂ ಕೊಂಡು | ಬಾ ಮಹೀಪಾಲನಲ್ಲಿಗೆ ಪೋಗು ಕೊಲ್ಲೆ ನಾನನ್ನೆ ಗಂ ನಡೆಯಿನ ॥ ಭೂಮಿಾಶನಿತ್ತವನೆ ತನ್ನ ತನುಭಾಗಮಂ | ಭ್ರಾಮಕಮಿದೆಂದು ಜರೆದಾಂ ತಿರಸ್ಕರಿಸೆ ಮ।  ತ್ತೀಮಾತನಾಡಿದುದು ತನ್ನೊಳಾಕೇಸರಿ ನರೇಂದ್ರ ಕೇಳ್ ಕೌತುಕವನು ॥೪೦||

ಎಲೆ ಮರು ಳೆ ವಿಪ್ರಪರಪುರುಷಾರ್ಥಕೆಳಸುವಂ | ನೆಲದ ಮೇಲಣ ಬಾಳ್ವೆಯಂ ನಿಜ ಶರೀರಮಂ | ನೆಲೆಯೆಂದು ನೋಡುವನೆ ಕವಚಮಂ ಕರ್ಣಂ ದಧೀಚಿ ತನ್ನ ಸ್ತಿಗಳನು || ಒಲಿದಿತ್ತು ಕೀರ್ತಿಯಂ ತಳೆದುದಿಲ್ಲವೆ ನಿನ್ನ | ಕುಲಮುಳಿಯಬೇಕೆಂದು ಪೋಗಿ ನೀಂ ಬೇಡಿದೋಡೆ| ಸಲೆ ಕರುಣದಿಂದಾನೃಪಂ ಕಾಯಮಂ ಕೊಯ್ದು ಕುಡದಿರಂ ಪೋಗೆಂದುದು||೪೧||

 ಸುತ್ಯಾಗಿ ಶುಚಿ ಶೂರನುಪಕಾರಿ ಕಮಲಾಕ್ಷ ನೃತ್ಯನನಸೂಯಂ ಕೃಪಾವನಧಿ ಭುವನ ಜನ | ನುತ್ಯಂ ಮಯೂರಧ್ವಜಂ ತನ್ನ ಜೀವನವ ನಾದೊಡಂ ಬೇಡಿದರ್ಗೆ || ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷದಿಂದಿತ್ತು  ಸತ್ಕೀರ್ತಿಯನ | ನಿತ್ಯ ಸಂಸಾರದೊಳ್‌ಪಡೆದಲ್ಲದಿರ್ದಪನೆ | ಸತ್ಯಮಿದು ಪೋಗೆಂದು ಸಿಂಹವನ್ನಂ ಕಳುಹಿದೊಡೆ ನಿನ್ನೆಡೆಗೆ ಬಂದೆನು || ೪೨]|

ರಾಯನಾಂ ಮೂಢನಲ್ಲವೆ ಸಕಲ ವೈಭವ | ಶ್ರೀಯುಕ್ತ ವಾಗಿರ್ದ ನಿನ್ನ ಘನ ಸೌಂದರ್ಯ | ಕಾಯಮಂ ಕೊಟ್ಟು ತನ್ನಾತ್ಮಜಂ ಬದುಕಬೇಕೆಂದು ಸಿಂಹದ ಮಾತಿಗೆ || ವಾಯದಿಂ ಬಂದೆನಿಲ್ಲಿಗೆ ಸಾಕದಂತಿರ ಲಿ | ಪಾಯಕೊಳಗಾಗಿರ್ದ ತನ್ನ ಸುತನುಳಿವುದಕು | ಪಾಯಮಂ ಕಾಣೆನೆಂದಾ ಕಪಟ ಭೂಸುರಂ ಸುಯ್ದು ಮತ್ತಿಂತ್ತೆಂದನು | ೪೩ ||

ಭೂಸುರಂ ಬ್ರಹ್ಮಚ ರ್ಯೆಯೊಳಿರ್ದ ಪುತ್ರಂ ಗ । ತಾಸುವಾದೊಡೆ ರಾಮಚಂದ್ರಂಗೆ ಮೊರೆಯಿಟ್ಟೊ | ಡಾ ಸುತನ ಜೀವಮಂ ಬರಿಸನೇ ಪೌರುಷದೊಳಾ ರಾಘವೇಶ್ವರಂಗೆ || ಪಾನಟಿಯಲಾ ನೀನು ಮದರಿನೆನ್ನಾತ್ಮಜಂ | ಕೇಸರಿಯ ಬಾಯ ತುತ್ತಾದನೀ ದುಃಖದಾ | ಯಾ ಸಮಂ ನಿನಗೊರೆದೆ ನಿನ್ನುಳುಹು ಮಾಣೆಂದು ಕಪಟದ್ವಿಜಂ ನುಡಿದನು||೪೪||

ಕೇಳನವನೀಶ್ವರಂ ಪ್ರಚ್ಛನ್ನ ಭೂಸುರಂ | ಪೇಳ್ದ ವೃತ್ತಾಂತಮಂ ಕೀರ್ತಿ ನಿಲ್ವುದು ನರರ | ಬಾಳ್ದಿಟಮಿದಲ್ಲೆಂದು ನಿಶ್ಚೈಸಿ ವಿಪ್ರನಂ ಕರೆದು ನಿನಗೀ ತನುವನು || ಸೀ ಳ್ದು ಕೊಟ್ಟಪೆನೆಂದಭಯವಿತ್ತು ಬಳಿಕ ತಾ | ನಾಳ್ದಿಳೆಯ ನಾತ್ಮಜಂಗಪ್ಪೈಸಿ ಹರ್ಷಮಂ | . ಮಂಟಪದೊಳಿಹುದೆಂದು ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ ಪೊರಮಟ್ಟನು । ೪೫ ||

ತರಿಸಿ ಗಂಗಾತೋಯಮಂ ಮಜ್ಜನಂಗೈದು | ಪರಮ ಸಾಲಗ್ರಾಮ ತೀರ್ಥಮಂ ಕೈಕೊಂಡು | ತರುಣ ತುಳಸೀದಳದ ಮಾಲೆಯಂ ಕಂಧರದೊಳಾಂತು ಮಂಟಪಕೆ ಬಂದು || ನೆರೆದ ಭೂಸುರ ಸಭೆಗೆ ಸಾಷ್ಟಾಂಗದಿಂದೆರಗಿ | ಕರಯುಗಳಮಂ ಮುಗಿದು ನಿಂದು ಬಿ ನ್ನೈಸಿದಂ | ಧರಣೀಶ್ವರಾಗ್ರಣಿ ಮಯೂರಧ್ವಜಂ ಜನಾಧೀಶ ಕೇಳ್‌ಕೌತುಕವನು || ೪೬ ||

ಈ ಮಹಾಸ್ಥಾನದೊಳನೆರೆದಖಿಳ ಭೂಸುರ | ಸ್ತೋಮಂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದಂದು ಬಲಿಯಧ್ವರಕೆ | ವಾಮನಂ ಬಂದಂತೆ ತನ್ನ ಮಖಕೀ ದ್ವಿಜಂ ತಾನೆ ಬಿಜಯಂಗೈದನು || ಶ್ರೀಮಾಧವಸ್ವರೂಪದೊಳೀಗರಿದು ತ | ನ್ನೀ ಮೆಯೊಳರ್ಧಮಂ ಕೊಯ್ದು ಕೊಟ್ಟ ಪೆ ನತಿ | ಪ್ರೇಮದಿಂದೀತಂಗೆ ಬದುಕಲೀತನ ಸುತಂ ಪೊಸತಾಗಲಿಳೆಗೆಂದನು ||೪೮||

ಭೂನಾಥನೆಂದ ಮಾತಂ ಕೇ ಳ್ದು ಸಕಲ ಪ್ರ | ಧಾನಿಗಳುಮರಸನ ಪುರೋಹಿತರುಮಾದ್ವಿಜರು | ಮೇನಿದೆತ್ತಣ ಕೃತ್ಯಮೀ ವಿಪ್ರ ನಂತಕೋಪವನೆಂದು ಭೀತಿಯಿಂದ || ದಾನವೆಂದೊಡೆ ರಾಜ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಧನ ಕನಕ ಮಣಿ | ಧೇನುಗಳ ನೀವರೀ ಕಾಯಮಂ ಕೊಯ್ದು ಕುಡು | ವೀ ನಿಮಿತ್ತವ ನರಿಯೆವೆಂದೆಲ್ಲರುಂ ಕಂಪಿನಲ್ ನೃಪತಿಯಿಂತೆಂದನು || ೪೮ ||

ಯಾಚಿಸಿದನಂಗಮಂ ಸುತನನುಳುಹೆಂದೆನೆಗೆ | ಸೂಚಿಸಿದನೀದ್ವಿಜಂ ತಾಂ ಕೊಡುವೆನೆಂದೊಡನೆ | ವಾಚಿಸಿದೆ ನಿಂತಿದಕೆ ತಪ್ಪಿದೊಡೆ ಲೋಕದೊಳ್ ತನ್ನಂ ಸಮಸ್ತ ಜನರು || ನಾಚಿಸದೆ ಮಾಣ ಪರೆ ಪುಸಿದೊಡಂತಕನವರ್ | ಪಾಚಿಸರೆ ನರಕದೊಳ್ ಮೈಯನರಿದೀಯಲಾ | ಲೋಚಿಸಲದೇಕಿನ್ನು ತೊಲಗಿ ನೀವೆಂದು ನೃಪನನಿಬರಂ ಸೈತಿಟ್ಟ

ಆ ಮಯೂರಧ್ವಜಂ ಬಳಿಕಲ್ಲಿ ವಿಪ್ರರಂ | ಹೇಮ ಮಣಿ ಗಜ ತುರಗ ವಸ್ತ್ರಭೂಷಣ ಧೇನು | ಭೂಮಿ ದಾನಂಗಳಿಂ ತಣಿಸಿ ನೆಡಿಸಿದನೆರಡು ಕಂಬಮಂ ನಡುವೆ ತನ್ನ || ಕೋಮಲ ತರೀರಮಂ ಪುಗಿಸಿ ಕಾಂಚನಮಯ ಸು | ದಾಮದಿಂ ತೋ ಳ್ತೊಡೆಗಳಂ ಬಿಗಿಸಿಕೊಂಡು ನಿಂ । ದಾ ಮಹೀಸುರನ ಪದಕಮಲಂಗಳಂ ತೊಳೆದು ಸಾದರದೊಳಿಂತೆಂದನು | ೫೦ ||

ಭೂಸುರೋತ್ತಮ ನಿನಗೆ ತಾ ಕುಡವ ದೇಹಾರ್ಧ | ದೀ ಸುದಾನದೊಳಖಿಲ ಯಜ್ಞನಾಯಕನಾದ | ವಾನುದೇವಂ ಪ್ರೀತನಾಗಲಸತ್ಕು ಲೋದ್ಭವರಾದ ಜೀವಿಗಳೊಳು || ಲೇಸಿಂದೆ ಪಾರ್ವಂಗೆ ತನು ಧನವ ನೀವೆಡೆಯೋ | ಳೊಸರಿನದಿರಲಿ ಬುದ್ದಿಗಳೆಂದು ನೃಪತಿ ಕ | ಟ್ಟಾನುರದ ಕೊ ಯ್ಗಾರರಂ ಕರೆಸಿ ತೆಗೆಸಿದಂ ಮಸೆದ ಕಯ್ಗತ್ತಿಗಳನು||೫೧||

ಕುಡುವನಿರೆ ತನಗೆ ಬೇಕಾದುದಂ ಬೇಡುವಂ | ಬಿಡುವನೇ ಬೇಡುವಂ ಬರೆ ತನ್ನೊಳಿರ್ದುದಂ | ತಡೆದಪನೆ ಕುಡುವವಂ ಕುಡುವ ಬೇಡುವರೊಳಗೆ ಕುಡೆನೆಂಬ ಬೇಡೆನೆಂಬ || ಎಡೆತಡೆಗಳಿಲ್ಲೆಂಬ ನಾನ್ನುಡಿಯ ನೀಪಾರ್ವ | ಪೊಡವೀಶರೊಳ್‌ಕಂಡೆವೆಂದು ನಡನಡುಗಿ ಮೊರೆ | ಯಿಡುತಿರ್ದುದವನ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಜನಂ ಬೆದರಿ ಕುರರೀಗಣಂಗಳ ತೆರದೊಳು |೫೨||

ಪೂರ್ವಮಂ ನೆನೆದು ಕಂಬನಿಗಳಿಂ ಧ್ವನಿಗಳಿಂ | ಚೀರ್ವರಂ ಪ್ರಜೆಗಳಂ ಪಾಲಿಸದೆ ಲಾಲಿಸದೆ | ಜಾರ ಪರಿಯೆಂತೆಂದಳಲ್ಪರಂ ನಿಲ್ವರಂ ಬೆರಗಾಗಿ ಬೆರಗುಗೊಂಡು || ಸಾರ್ವಭೌಮಕ ನಿನ್ನ ರಕ್ಷೆಯಂ ಶಿಕ್ಷೆಯಂ |  ಮೀರ್ವರಲ್ಲೆಮ್ಮ ನೀಂ ಬಿಡುವರೇ ಕುಡುವರೇ | ಪಾರ್ವಂಗಸುವನೆಂದು ಬಯ್ವರಂ ಸುಯ್ವರಂ ನೋಡಿ ನೃಪನಿಂತೆಂದನು ॥೫೩||

ಪ್ರಜೆಗಳಿರ ನೀವಿದಕೆ ದುಃ ಖಿಪರೆ ಧನ್ಯನಾಂ | ನಿಜಶರೀರದೊಳರ್ಧಮಂ ಕೊಯ್ದು ಕುಡುವೆ ನೀ | ದ್ವಿ,ಜನ ಹಸ್ತದೊಳಿವಂ ನೃಹರಿಯೊಂದೀತನಡವಿಯ ಸಿಂಹಕೀಯಲಿದನು || ಗಜಬಜ ವಿದೇತಕೆ ಪರೋಪಕೃತಿಗಲ್ಲದ ಮ | ನುಜನ ಬಾಳ್‌ಸಣಬುರಿದ ಬೂದಿಯಂತಪ್ಪುದಾ | ರಜವಿಲ್ಲದೀಕ್ಷಿಪುದು ಕೌತುಕವನೆಂದೊಡಂಬಡಿಸಿದಂ ನರನಾಥನು||೫೪||

ಮತ್ತೆ ಮನುಜೇಂದ್ರನಾವಿಪ್ರನಂ ಕರೆದು ನಿನ | ಗಿತ್ತ ದೇಹಾರ್ಧಮಂ ಪರಿಗ್ರಹಿಸೆಂದು | ಚಿತ್ತದೊಳ್‌ಮಿಗೆ ಹರ್ಷಮಂ ತಾಳ್ದು ಪೂರೆಯೊಳಿಹ ಸೂದಕರ್ಮಜ್ಞರೊಡನೆ || ಪೊತ್ತು ಕಳೆಯದೆ ತನ್ನ ತನುವ ನೆರಡಾಗಿ ಮಸೆ | ವೆತ್ತೆಕರಪತ್ರದಿಂ ಸೀ ಳ್ವುದೆಂದಾಜ್ಞಾಪಿ | ಸುತ್ತಿರೆ ಶಿಖಿಧ್ವ ಜನ ಸತಿ ಕುಮುದ್ದತಿ ನುಡಿದಳತಿವಿನಯದಿಂದ ಪತಿಗೆ ॥ ೫೫ ||

ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ 53

ಇಪ್ಪತ್ತಾರನೆಯ ಸಂಧಿ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 56 ರಿಂದ 77

ಮಯೂರಧ್ವಜನ ಭಕ್ತಿಗೆ ಒಲಿದ ಕೃಷ್ಣ

ನಿರೂಪಣೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ Lrphks Kolar

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ

ಮಯೂರಧ್ವಜನ ಪತ್ನಿಯು ಬಂದು ತಾನು ಅವನ ಅರ್ಧಾಂಗಿಯಾದುದರಿಂದ ಸಿಂಹಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳುವಳು. ಉಳಿದವರು ಅದನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸುವರು. ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಸಿಂಹವು ವಾಮಭಾಗವನ್ನು ಕೇಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು. ಆಗ ತಾಮ್ರಕೇತುವು ತಾನು ಆಹುತಿಯಾಗುವುದಾಗಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡನು. ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಸಿಂಹವು ಮಯೂರಧ್ವಜನ ಸತಿ ಅಥವಾ ಸುತರನ್ನು ಕೇಳಿಲ್ಲ. ನೀನು ಕೊಡದಿದ್ದರೆ ಬೇಡ. ನನಗವನ ಮಗನು ಬಲಿಯಾಗಲಿ. ನಾನು ಹೊರಡುವೆನೆಂದನು.

ಮಯೂರಧ್ವಜನು ತಾನು ಮಾತಿಗೆ ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿ ಕರಪತ್ರ ( ಗರಗಸ ) ದಿಂದ ತನ್ನ ಉತ್ತಮಾಂಗವಾದ ತಲೆಯನ್ನು ಸೀಳಬೇಕೆಂದು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಪುತ್ರನಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು. ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಅವರು ಅವನ ಮಾತನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮುಂದಾದರು. ರತಿಲೀಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ನಖಕ್ಷತಗಳಿಂದ ಅಂಗವು ನೋಯುವುದೆ? ಬಾಲಲೀಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಿದ್ದು ನೋವಾಗುವುದೆ? ಹಾಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ನೋವಿಲ್ಲ. ಸಮನಾಗಿ ಹಣ್ಣನ್ನು ಹನುಮ ಮತ್ತು ಗರುಡರಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಹರಿಯು ಹಂಚಿದಂತೆ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಸಮನಾಗಿ ಸೀಳಿ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಅರಸನು ಹೇಳಿದನು.ಅದರಂತೆ ಕುಮುದ್ವತಿಯು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಓರೆಕೋರೆಗಳಿಲ್ಲದಂತೆ ಸಮವಾಗಿ ಅವನ ಮಸ್ತಕವನ್ನು ಸೀಳಿದಳು. ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಜನರ ಹಾಹಾಕಾರ ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟಿತು.

ಹೆಂಡತಿಯಲ್ಲಿ, ಆತ್ಮಜನಲ್ಲಿ ಅರಸನಲ್ಲಿ ಒಂದಿಷ್ಟೂ ಅಳುಕಿಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ಹರಿ ನೋಡಿದನು. ಅರಸನ ಎಡಗಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಅಶ್ರುಬಿಂದುವೊಂದು ಕಾಣಿಸಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಅಳುತ್ತಾ ಕೊಡುವ ದಾನ ನನಗೆ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಮಗ ಸಾಯಲಿ ಎಂದು ತಿರುಗಿ ಹೊರಟೇ ಬಿಟ್ಟನು.

ಕುಮುದ್ವತಿಯು ರಾಜನಿಗೆ ಬರಿದೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಯ್ದಂತಾಯಿತು. ನೀನು ಅಳುತ್ತಿದ್ದೀ ಎಂದು ಆ ವಿಪ್ರನು ಹೊರಟೇಹೋದನು ಎನ್ನಲು ಅರಸನು ಅವನನ್ನು ಕರೆಸು. ಎಂದು ತನ್ನ ಎರಡೂ ತೋಳುಗಳನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡು ವಿಪ್ರನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕರೆಸಿ ನಾನು ಅಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಪರಮಗತಿ ತನಗಿಲ್ಲವಾಯಿತೇ, ನಿರರ್ಥಕ ನನ್ನ ಭಾಗ ಎಂದು ವಾಮಭಾಗ ಮರುಗಿತು ಅಷ್ಟೇ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದನು.

ಅವನ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ಕಾರುಣ್ಯದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಮೊದಲಿನ ರೂಪ ಬಂದಿತು.  ನಿನ್ನ ನಿಶ್ಚಲ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಂದೆ. ನಾನು ಕೃಷ್ಣ. ಇವನು ಅರ್ಜುನ ಎಂದು ನಿಜರೂಪ ತೋರಿಸಿದನು.

ಮಯೂರಧ್ವಜನು ಆನಂದದಿಂದ ಕೃಷ್ಣನ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿದನು. ಜಯಜಯವೆಂದನು. ಹೇಮಾಂಬರನ, ಸಕಲ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಭೂಷಿತನಾದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕಂಡು ಮೈಮರೆತನು. ಕರುಣಿ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನನ್ನು ಹೊಗಳಿ ನಿನ್ನ ಅರ್ಧ ದೇಹವನ್ನೇ ನನಗಿತ್ತೆಯೆಂದು ಉಪಚರಿಸಿದನು. ಇನ್ನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡು ಎನ್ನಲು ಇನ್ನೇತಕ್ಕೆ ಯಜ್ಞ? ನೀನೇ ದೊರೆತ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೇನೂ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಮೂರ್ತಿಯು ನನ್ನ ಮನದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರಲಿ. ಈ ಎರಡೂ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿರಿ. ಧರ್ಮಜನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಿ. ತನ್ನ ಸಕಲ ಸಂಪತ್ತು ನಿನ್ನದು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ಕೃಷ್ಣನು ಹಸ್ತಿನಾವತಿಗೆ ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳಿಸಿ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದೆ ನಡೆದನು. ಮಯೂರಧ್ವಜನೂ ಸೇರಿಕೊಂಡನು.

ಇಪ್ಪತ್ತಾರನೆಯ ಸಂಧಿ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 56 ರಿಂದ 77

ನೀಂ ತಿಳಿದುದಿಲ್ಲರಸ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರನರಿಯಂ ವ | ನಾಂತರದೊಳಾ ಸಿಂಹವೆಂದನುಡಿ ಶಾಸ್ತ್ರಸಿ | ದ್ಧಾಂತಮಂಗನೆ ಪುರುಷನರ್ಧಾಂಗವೆಂಬುದಕ್ಕೆ ನಿನ್ನ ವಾಮಾಂಗಿಯಾದ|| ಕಾಂತೆಯಂ ಬೇಡಿದೊಡೆ ಕೊಯ್ದು ಕಾಯವನೀವ | ಭಾಂತಿಯೇತಕೆ ತನ್ನ ನಸುವೆರಸಿ ಕೊಟ್ಟು ಕಳೆ | ತಾಂ ತಳೆವೆ ನೈದೆತನದಿಂದ ಸದ್ಗತಿಯನೆಂದಾ ಕುಮುದ್ವತಿ ನುಡಿದಳು | ೫೬ ||

ಸಮ್ಮ ತಮಿದಹುದೆಂದರೆಲ್ಲರುಂ ಭೂವರಂ | ಸುಮ್ಮನಿರೆ ಕಂಡನೀ ತೆರನಂ ದ್ವಿಜತ್ವಮಂ | ನೆಮ್ಮಿದ ಮುಕುಂದನೆಲೆ ರಾಯ ನಿನ್ನರಸಿ ನುಡಿದುತ್ತರವನೊಪ್ಪಬಹುದು || ಸುಮ್ಮಾನದಿಂ ಜನೇಶ್ವರನ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗ | ಮಮ್ಮೆಲ್ವೆನೆಂದು ಒಕ್ಕಣಿಸಿತಲ್ಲದೆ ಸಿಂಹ | ವೆಮ್ಮೊಡನೆ ವಾಮಾಂಗವೆಂದಾಡಿತಿಲ್ಲೆನಲ್ ನೃಪನ ಸುತನಿಂತೆಂದನು | ೫೭ ||

ಕರುಣಿಸೆಲೆ ವಿಪ್ರ ನಿನ್ನಂ ಬೇಡಿಕೊಂಬೆ ನಾಂ | ತರುಣಂ ಸುಪುಷ್ಟವಪು ತುಷ್ಟಿ ಮೃಗಪತಿಗಾಗ | ದಿರದು ತಾತನ ಋಣತ್ರಯಕೆ ಹರಿವಹುದು ರಾಘವ ಭೀಷ್ಮರಂತೆ ಕೀರ್ತಿ || ಸ್ಥಿರವಹುದು ಪಿತನ ಭಾಷೆಗೆ ನಿಲಲ್ ಜನಕನವ | ತರಿಪನಾ ತ್ಮಜನಾಗಿ ತಂದೆಮಕ್ಕಳಿವರೊಳ | ಗೆರವಿಲ್ಲ ತನ್ನಂಗಮಂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳೆಂದು ತಾಮ್ರಧ್ವಜಂ ನುಡಿದನು||೫೮||

ಭೂಪಾಲ ಕೇಳವನ ಮಾತಿಗೆ ಮಹೀಸುರಂ | ಕಾಪಟ್ಯಮಿಲ್ಲೆಲೆ ಕುಮಾರ ನೀನೆಂದ ನುಡಿ | ಪಾಪಿ ಕೇಸರಿ ತನ್ನೊಳವನಿಪನ ಸತಿಯೆಂದು ಸುತನೆಂದು ಪೇ ಳ್ದುದಿಲ್ಲ | ಆಪೊಡೆ ಮಯೂರಧ್ವಜನ ದಕ್ಷಿಣಾಂಗಮಂ | ತಾ ಪುತ್ರನಂ ಬಿಡುವೆನೆಂದೊಡಿಲ್ಲಗೆ ಬಂದೆ | ನೀಪರಿಯೊಳಳುಕುವರೆ ಕುಡಬೇಡ ಪೋಪೆನೆನೆ ನರನಾಥನಿಂತೆಂದನು | ೫೯ ||

ರಾಣಿಯಂ ಕುಡುವುದಿಲ್ಲಾತ್ಮ ಜನ ನೀವುದಿ |  ಲ್ಲೂಣೆಯಂ ತನ್ನ ಭಾಷೆಗೆ ಬಾರದಂತಬ್ಬ | ಪಾಣ್ ಮೆಚ್ಚುವವೊಲರ್ಧ ದೇಹಮಂ ಕೊಯ್ದು ಕೊಟ್ಟ ಪೆನೀಗ ಸೈರಿಸುತ ||  ಸಾಣಿವಿಡಿದಿರ್ದ ಕರಪತ್ರಮಂ ಕುಡಿಸಿದಂ। ಪ್ರಾಣನಾಥೆಯ ಕೈಯೊಳೆನ್ನುತ್ತಮಾಂಗಮಂ | ಕೇಣವಿಲ್ಲದೆ ತನುಜನಂ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ನೀ ಸೀಳೆಂದು ನೇಮಿಸಿದನು |೬೦||

ಬಾಲಲೀಲೆಗಳಿಂದೆ ನಂದನಂ ತರುಣರತಿ । ಕಾಲದೊಳ' ನಖದಿಂದ ಸೀಳಿ ನೋವುದೆ ವಿ| ಶಾಲಾಕ್ಷಿ ತನಗಿದು ವಿನೋದ ಮಸಿಪತ್ರದಿಂ  ಸೂನು ಸಹಿತೀಗ ನೀನು || ಆಲಸ್ಯಮಂ ಮಾಡದರಿವುದೀ ಮಸ್ತಕದ। ಮೇಲಣಿಂದಿಳಿಯೆ ಮುಂತಾಗಿ ತನ್ನಂಗಮಂ | ಪಾಲೆರಡು ಸಮಮಾಗೆ ಗರುಡ ಹನುಮಂತರ್ಗೆ ಚಕ್ರಿ ಷ ಣ್ಣಂಚಿದಂತೆ | ೬೧ ||

ಆ ಮಹೀಪಾಲ ನೀತೆರದೊಳ್ ಕುಮುದ್ವತಿಗೆ | ನೇಮಿಸೆ ಕುಮಾರನಂ ಕೂಡಿಕೊಂಡವಳತಿ। ಪ್ರೇಮದಿಂ ಕರಪತ್ರಮಂ ಕೊಂಡು ಮುನ್ನ ದೈತ್ಯನನಿಂತು ಸೀ ಳ್ದವೆಂದು | |ಆ ಮಹಾಸಭೆ ನಾರಸಿಂಹನಂ ನೆನೆವಂತೆ | ರಾಮರಾಮೆಂದು ಜಪಿಸುತ ಕೊಯ್ದಳವನಿಪ | ಶಿರೋಮಣಿಯ ಮಸ್ತಕವನೆರಡಾಗಿ ಸರಿಸದಿಂದೋರೆಪೋರೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ||೬೨||

ಸ್ತಂಭಧ್ವಯದ ನಡುವೆ ನಿಂದ ನೃಪನಂ ನೃಪನಂ ತನ್ನ | ಸಂಭವನುಮರಸಿಯುಂ ಪಿಡಿದೊಬ್ಬ ರೊಂದುಕಡೆ | ಯಿಂ ಭಾಳಮಧ್ಯಮಂ ತೀಕ್ಷ ಕರಪತ್ರದಿಂ ಘರಘರನೆ ಸೀಳುತಿರಲು || ಜಂಭರಿಪುನಂದನ ಮುರಾರಿಗಳ್ ಬೆರಗಾದ | ರಂಬೋಧಿ ಘೋಷದಿಂದೆದ್ದು ಹಾಹಾಕಾರ | ದಿಂ ಭಯಂಗೊಂಡೊರಲುತಿರ್ದುದಾಸ್ಥಾನಮೆಲೆ ಭೂಪ ಕೇಳ್‌ಕೌತುಕವನು॥೬೩||

ಪೆಂಡತಿಯೊಳಾತ್ಮ ಜನೊಳರಸನೊಳ್ ಮಿಗೆ ನೋಡಿ | ಕಂಡುದಿಲ್ಲೊಂದಿನಿಸು ಖಯಖೋಡಿಯಂ ಬಳಿಕ | ಪುಂಡರೀಕಾಂಬಕಂ ನೃಪನ ವಾಮಾಕ್ಷಿಯೊಳ್ ಕಂಬನಿಗಳೊಸರುತಿರಲು || ಅಂಡಲೆಯೊಳಳುತಳುತ ಕುಡುವವನ ದಾನಮಂ | ಕೊಂಡವರೆ ಬುಧರಕಟ ಲೋಕದೊಳ್ ಬೇಡುವಂ | ಭಂಡನೆನುತೊಡಮುರಿದು ತಿರುಗಿದಂ ತನಯನಂ ತಿನಲಿ ಹರಿ ಬನದೊಳೆನುತೆ||೬೪||

ಬೆರಗಾದಳಾ ಕುಮುದ್ವತಿ ನುಡಿದಳರಸಂಗೆ | ಬರಿದೆ ಕೊಯ್ದಿದೆ ನಿನ್ನ ಮಸ್ತಕವ ನೆಡಗಣ್ಣ | ಳೊರೆವ ಕಂಬನಿಗಳಂ ಕಂಡಾ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಂ ನೀನಳುತ ಕುಡುವೆಯೆಂದು || ಪೊರಮಟ್ಟು ಪೋದನೊಲ್ಲದೆ ವಿಫಲವಾದುದ |  ಕ್ಕರೊಳಿತ್ತ ದಾನಮಿದಕಂತೆನೆ ಭೂವರಂ | ಮರುಗಿ ಕರೆಸಾತನಂ ತಿಳಿಪುವೆಂ ಪೋಲ್ಗಳೆರಡಂ ಕೂಡಿ ಪಿಡಿಯೆಂದನು | ೬೫ ||

ಬಳಿಕಾ ಕುಮುದ್ವತಿ ನರೇಂದ್ರಮಸ್ತಕದ ಪೋ | ಳ್ಗಳನೊಂದುಗೂಡಿ ಪಿಡಿದಾಗ ನಿಜ ತನಯನಂ | ಕಳುಹಲವನಾಪಾರ್ವನಂ ತಡೆದೊಡಂಬಡಿಸಿ ವಿನಯದಿಂ ಕರೆತರ ಲ್ಕೆ || ತಿಳಿಸಿದಂ ಭೂಪನೆಲೆ ವಿಪ್ರ ಕರಪತ್ರಹತಿ | ಗಳುಕಿತಿಲ್ಲುಪಕಾರಕಾಯ್ತು, ದಕ್ಷಿಣಭಾಗ | ಮುಳಿದುದು ನಿರರ್ಥಕಂ ವಾಮಾಂಗವೆಂದೊಸರಿತೆಡಗಣ್ಣ ಜಲಮೆಂದನು [೬೬||

ಮೆಚ್ಚಿದಂ ನೃಪನೆಂದ ಮಾತಿಗೆ ಮುರಧ್ವಂಸಿ | ಹಚ್ಚಿರ್ದ ರಾಯನ ಕಳೇಬರದ ಪೋಂ | ಬೆಚ್ಚು ಕಾರುಣ್ಯದಿಂ ಮೈದಡವಿ ತ ಕ್ಕೈ ಸಿ ನಿನ್ನಂ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದೆನು || ನಿಚ್ಚಟದ ಭಕ್ತಿಯಂ ಕಂಡೆನಿವನರ್ಜುನಂ | ಮುಚ್ಚು ಮರೆಯೇಕಿನ್ನು ತಾನೀಗ ಕೃಷ್ಣನೆಂ | ದೆಚ್ಚರಿಸಿ ನಿಗಮದರಿಕೆಯ ತನ್ನ ಸಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿಯಂ ತೋರಿಸಿದನು ||೬೭||

ವರ ಸುಪ್ರಸನ್ನ ವದನದ ಕಮಲ ನೇತ್ರದ ಮ | ಕರ ಕುಂಡಲದ ಲಲಿತ ನಾಸಿಕದ ಪ ಣೆಯ ಕ | ತ್ತುರಿಯ ತಿಲಕದ ಮುರಿದ ಪುರ್ಬುಗಳ ಸುಳಿಗುರುಳ ಮಣಿ ಮಕುಟದೆಳದುಳಸಿಯ|| ಕೊರಲ ವನಮಾಲೆಗಳ ಕೌಸ್ತುಭ ಶ್ರೀವತ್ಸ | ದುರದ ಚಂದನದ ನಳಿತೋ ಳ್ಗಳ ಘನಾಂಗ ಸೌಂ | ದರಿಯದವಯವದ ಸರ್ವಾಭರಣ ಭೂಷಿತದ ಹರಿ ನೃಪನ ಮುಂದೆಸೆದನು |೬೮||

ಹೇಮಾಂಬರದ ಲಲಿತ ಕಾಂತಿ ಹೊಳೆಹೊಳೆವ ಸೌ | ದಾಮಿನಿವೊಲರೆ ಪೊರೆದ ಕರುಣರಸ ಮೊಸರ್ವ ಧಾ | ರಾಮಯದ ಮಳೆವೊಲರೆ ನುಡಿದ ಗಂಭೀರವಾಕ್ಯಂ ಕೂಡೆ ಮೊಳಗುವೊಲಿರೆ | |ಕೋಮಲ  ಶ್ಯಾಮ ಲಾವಣ್ಯತನು ಮುಂಗಾರ | ಜೀಮೂತದೊಡ್ಡಿನವೊಲರೆ ಪಿರಿದು ನಲಿಯದಿಹ | ನೇ ಮಯೂರಧ್ವಜಂ ಪೇಳೆನಲ್ ಕೃಷ್ಣನಂ ಕಂಡು ಪುಳಕಿತನಾದನು||೬೯||

ಜಯಜಯ ಜಗನ್ನಾಥ ವರ ಸುಪರ್ಣ ವರೂಥ | ಜಯಜಯ  ರಮಾಕಾಂತ ಶಮಿತ ದುರಿತಧ್ಧಾಂತ| ಜಯಜಯ ಸುರಾಧೀಶ ನಿಗಮನಿರ್ಮಲಕೋಶ ಕೋಟಿಸೂರ್ಯಪ್ರಕಾಶ|| ಜಯಜಯ ಕ್ರತುಪಾಲ ತರುಣ ತುಲಸೀಮಾಲ । ಜಯಜಯ  ಕ್ಷ್ಯಾಪೇಂದ್ರ ಸಕಲ ಸದ್ಗುಣ ಸಾಂದ್ರ |ಜಯತುಜಯ ಯದುರಾಜ ಭಕ್ತ ಸುಮನೋಭೂಜ ಜಯತುಜಯ ಯೆನುತ್ತಿದ್ದನು||೭೦||

ನೋಡಿದಂ ಕಣ್ಮಣಿಯೆ ಬಳಿಕಿಳೆಗೆ ತನುವ ನೀ | ಡಾಡಿ ದಂಡಪ್ರಣಾಮಂಗೈದು ಭೂವರಂ | ಮಾಡಿದಂ ನಿಗಮಾರ್ಥದನುಪಮ  ಸ್ತುತಿಗಳಂ ಮುರಹರನ ಮುಂದೆ ನಿಂದು || ಕೂಡೆ ತಾಮ್ರಧ್ವಜ ಕುಮುದ್ವತಿಗಳೆರಗಿದರ್ | ಮೂಡಿದಾನಂದದಿಂ ತಮತಮಗೆ ಕೈಮುಗಿದು | ಬೇಡಿಕೊಳುತಿರ್ದುದು ಮಹಾಸಭೆ ಮುಕುಂದನಂ ಜಯಜಯ ನಿನಾದದಿಂದೆ||೭೧||

ಪನ್ನಗಾರಿಧ್ವಜಂ ಬಳಿಕಾ ನೃಪಾಲನಂ | ಮನ್ನಿಸಿ ಕೃತಾರ್ಥನಹೆ ನೀನರ್ಧ ದೇಹಮಂ | ನನ್ನಿಯಿಂದೀಯೆ ಮೆಚ್ಚಿದೆನೀಗ ನಿನಗೆ ಸಂಗ್ರಾಮದೊಳ್ ತಾಮ್ರಕೇತು || ನಿನ್ನೆ ಪಡೆಯೆಲ್ಲಮುಮ ನೀನವ್ಯಸಾಚಿಯುಮ | ನೆನ್ನುವಂ ಮೂರ್ಛೆಗಾಣಿಸಿ ಕೆಡಹಿ ಬಂದುದಕೆ | ಮುನ್ನೆ ಹರ್ಷಿತನಾದೆನಿನ್ನು ಸತಿಸುತರೊಡನೆ ಮಾಡು ಯಜ್ಞವನೆಂದನು |||೭೨||

ಧರ್ಮಜನ ತುರಗವಿದೆ ನಿನ್ನ ಹಯವಿದೆ ನೀನೆ | ನಿರ್ಮಲಾಧ್ವರಮೆರಡುಮಂ ಸಮಯವಾಗಿ | ಕರ್ಮಕಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಮಾಳ್ವುದೆಂದಚ್ಯುತಂ ನುಡಿದೊಡೆ ಮಯೂರಕೇತು || ಚರ್ಮಶೃಂಗಮನಾಂತು ಮಖದೀಕ್ಷೆಯಂ ಕೊಂಬ | ದುರ್ಮತಿಗಳುಂಟೆ ನಿನ್ನಂ ಕಂಡ ಬಳಿಕದರ | ಮರ್ಮಮಂ ಬಲ್ಲೆ ನಾನೆಲೆ ದೇವ ತನ್ನ ಬಿನ್ನಪವನವಧರಿಸೆಂದನು||೭೩||

ವಿಶ್ವೇಶ ನಿನ್ನ ಶಾಶ್ವತ ಮೂರ್ತಿಯಂ ತಳೆವ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದೆ ನಿನಗೊಪ್ಪಿಸಿದೆ ನೀಗಳೇ | ನಶ್ವರ ತರೀರಮಂ ಸಾಕದಂತಿರಲಿನ್ನು ತಾಂ ಕರ್ಮಕರ್ತೃವಾಗಿ ||ಅಶ್ವಮೇಧಂಗಳಂ ಮಾಡಿದೊಡೆ ನಗವೆ ನಿ | ನ್ನ ಶ್ವಾಸದಿಂದೊಗೆದ ಮಂತ್ರಾಳಿಗಳ ಮಾತ | ರಿಶ್ವ ಮಿತ್ರ ಜ್ವಾಲೆ ಪೊರೆಯೊಳರೆ ಭೇಷಜವ ನರಸುವರೆ ಹಿಮಕೆಂದನು || ೭೪ ||

ಬೇವ ಚಿತ್ತೈಸೆನ್ನ ನಂದನಂ ನಿನ್ನೆ ಸಮ | ರಾವನಿಯೊಳೊಳಗಾದ ನಿಮ್ಮಿ ರ್ವರಂ ಬಿಟ್ಟ | ಬಾವದಿಂ ಬಂದನಿಲ್ಲಿಗೆ ತನ್ನ ಪುಣ್ಯದಿಂ ತನುಗನುಗ್ರಹಿಸಲೆಂದು || ನೀವೆ ಬಿಜಯಂಗೈದಿರದರಿಂಬೆ ಸಲೆ ಧನ್ಯ | ರಾವು ನರ ನಾರಾಯಣರ್ಕಳಂ ಕಂಡೆ ನಿ|ಸ್ನಾವ ಕಲ್ಪಿತವೆನಗೆ ಧರ್ಮಜನೆ ಮಾಡಿ ಬದುಕಲಿ ಮಖಂಗಳನೆಂದನು ॥೭೫॥

 ಸುರನದಿಯ ತೋಯಮಿರೆ ನೀರಡಿಸಿ ಹಿಮ ಜಲಕೆ | ಪರಿವಂತೆ ನಿನ್ನ ದರ್ಶನಮಿದರ್ಮ ಮೀಮಹಾ | ಧ್ವರಕೆಳಸುವವನಲ್ಲ ತನ್ನು ಮಂ ತನ್ನ ಸತಿಸುತರುಮಂ ತನ್ನೊಳಿರ್ದ || ತುರಗಂಗಳಂ ತನ್ನ ಯಜ್ಞ ಮಂ ಯಜ್ಞೋ ಪ । ಕರಣಂಗಳಂ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಮಂ ತನ್ನ ಮಂ । ದಿರದ ಸರ್ವಸ್ವಮಂ ನಿನ್ನ ಪದಕರ್ಪಿಸಿದೆನೆಂದವಂ ಕೈಮುಗಿದನು||೭೬||

ಇಂತೆಂದು ಭೂವರು ನುಡಿ ಯೆ ಹರ್ಷಿತನಾಗಿ | ಕುಂತೀಸುತಂಗವನ ಭಕ್ತಿಯಂ ತೋರಿಸುತ | ನಂತರದೊಳಾ ನೃಪನ ನಗರದೊಳ್ ಮೂರು ದಿನಮಿರ್ದು ನಿಜಸೇನೆ ಬರಲು ||  ದಂತಿಪುರಕಲ್ಲಿಯ ಸಮಸ್ತವಸ್ತುಗಳೈದು  |ವಂತೆ   ನೇಮಿಸಿ ಮಯೂರಧ್ವಜನಂ ಸಹಿತ  ನಡೆ| ದಂ ತುರಗವೆರಡುವಂ ಬಿಡಿಸಿ  ಮುಂದಕೆ ದೇವಪುರದ ಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾಂತನು || ೭೭|| |

20.

॥೩೪॥

೩೪॥

ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ 54

ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೆಯ ಸಂಧಿ ಮೊದಲ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 1 ರಿಂದ 27

ವೀರವರ್ಮನ ವೃತ್ತಾಂತ

ನಿರೂಪಣೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ

ಮಯೂರಧ್ವಜನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನಗಳಿದ್ದು ನಂತರ ಎಲ್ಲ ಸುವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಭೀಮನೊಂದಿಗೆ ಕಳಿಸಿ ಉಳಿದವರು ಮುಂದೆ ಹೊರಟರು. ಎರಡು ಕುದುರೆಗಳೂ ನಡೆದು ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾರಸ್ವತಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದವು.

ಅಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿತ್ತು. ಕನಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ಪಾತಕವು ಕಾಣಿಸದು. ರೋಗ ರುಜಿನಗಳಿಲ್ಲ. ದುಃಖ ಶೋಕ ಭಯಗಳನ್ನು ಅರಿಯರು. ಅಲ್ಲಿಯ ರಾಜನಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಅಂತಕನೇ ಮನೆಯಳಿಯನಾಗಿದ್ದನು. 

ವೀರವರ್ಮನು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಚತುರಂಗಬಲಸಹಿತ ಸಿದ್ಧನಾದನು. ಅವನಿಗೆ  ಸುಲಭ, ಸುಫಾಲ, ಕುವಲ, ನೀಲನೆಂಬ ನಾಲ್ಕು  ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ಅವರು ವೀರರು. ಅವರೆಲ್ಲ ಪಡೆಸಹಿತ ಬಂದು ಅರ್ಜುನನ ಬಲವನ್ನು ಮುತ್ತಿದರು.

ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಬಭ್ರುವಾಹನನು ಇವರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು. ಎರಡೂ ಪಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಕೇಶಾಕೇಶಿ ಮುಷ್ಟಿ ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದವು. ಭಟರು ಒಬ್ಬರೊಡನೊಬ್ಬರು ಅಲ್ಲಿಂದಿಲ್ಲಿಗೆ ಹೊಯ್ದಾಡಿದರು. ಆಯುಧಗಳು ಸದ್ದು ಮಾಡಿದವು. ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಶ್ವಬಲವನ್ನು ಬಭ್ರುವಾಹನ ನಾಶಗೊಳಿಸಿದನು. ರಥಗಳು ಮುರಿದವು. ಆಗ ವೀರವರ್ಮನು ತಾನೇ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಅವನು ತನ್ನ ಮನೆಯಳಿಯನಾಗಿದ್ದ ಅಂತಕನಿಗೆ ವಿವರಿಸಲು ತನ್ನ ಮಾವನಿಗೆ ಗೆಲುವಾಗಲೆಂದು ಕಾಲನು ಪಾರ್ಥನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ನುಂಗತೊಡಗಿದನು. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜವರಾಯನು ಕೊಲ್ಲಲು ನಾಚುವನೆ?

ಇವನು ಯಾರೆಂದು ಪಾರ್ಥನು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕೇಳಲು ಇವನು ಯಮನು. ವೀರವರ್ಮನ ಅಳಿಯ ಎಂದಾಗ ಇದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಲು ಕೃಷ್ಣ ಹೇಳುವನು.

ವೀರವರ್ಮನಿಗೆ ಮಾಲತಿಯೆಂಬ ಮಗಳು. ಇವಳು ಸುಂದರಿ. ಸುಶೀಲೆ. ಇವಳಿಗೆ ಮದುವೆಯ ಕಾಲವು ಬರಲು ರಾಜನು ಸೂಕ್ತ ವರನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರಲು ಅವಳು ತಾನು  ಮರಣ ಹೊಂದುವ ಮಾನವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಧವೆಯಾಗುವುದು ಬೇಕಿಲ್ಲ. ರವಿತನಯ ಧರ್ಮರಾಜನನ್ನು ಅಂದರೆ ಯಮನನ್ನು ವರಿಸುವೆನೆಂದಳು. ಅವನು ಮೃತ್ಯು ದೇವತೆಯು. ರಾಜನು ಆಗಲಿ ಎಂದು ಹೇಳಿ ನಾನಾ ವಿಧವಾದ ಯಮಸೂಕ್ತಗಳಿಂದ ಯಮನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸತೊಡಗಿದನು. ಮಾಲಿನಿಯೂ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ವ್ರತ, ಜಪ ತಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಳು. ಯಮನು ಮೈದೋರದಿರಲು ನಾರದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು. ಯಮನಿಗೆ ಮಾಲಿನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತ ಅವಳು ಗುಣ ಶೀಲಳು. ಪಾವನೆಯು. ಅವಳನ್ನು ವರಿಸೆಂದರು. ನಿನ್ನ ಬಿಟ್ಟು ಅನ್ಯರನ್ನು ಬಯಸದ ಅವಳನ್ನು ನೀನು ಮನುಜರೂಪಿನಿಂದ ಸಾರಸ್ವತಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ವರಿಸು ಎನ್ನಲು ಯಮನು ಆಗಲಿ ಎಂದು ನಾರದರನ್ನು ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟನು.

ನಾರದರು ವೀರವರ್ಮನಿಗೆ ಇದನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತಸದಿಂದ ನಗರವನ್ನು ಸಿಂಗರಿಸಿ ವಿವಾಹದ ತಯಾರಿಗೆ ತೊಡಗಿದನು.

ಇತ್ತ ಯಮನು ತನ್ನ ಮದುವೆಗೆ ಪರಿವಾರದವರನ್ನೆಲ್ಲ ಹೊರಡಿಸುವಂತೆ ಮಂತ್ರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಭಯಂಕರ ಮೊಗದ, ಕೋರೆದಾಡೆಗಳ, ಕುರೂಪಿಗಳ, ದುರಿತ ಕೋಟಿಗಳ, ಪಂಚಪಾತಕಗಳ, ರೋಗರುಜಿನಗಳ ಒಡೆಯರೆಲ್ಲರೂ ಬಂದು ಯಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ವೀರವರ್ಮನ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ವೇದಘೋಷ, ಪೂಜೆ, ಜಪ ತಪಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ತಮ್ಮಂತಹ ಪಾಪಿಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ. ಹೇಗೆ ಬರುವುದು ಎನ್ನಲು ಯಮನು ಅವರಿಗೆ ಭಯಂಕರ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ಸುಮನಸರಾಗಿ  ಬಂದು ಆ ದಿವ್ಯ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಬಂದು ಪುಣ್ಯ ಗಳಿಸಬೇಕೆಂದನು.

ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೆಯ ಸಂಧಿ ಮೊದಲ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 1 ರಿಂದ 27

ಸೂಚನೆ ಹರಿಗಳಂ ತಡೆಯ ಲ್ಕೆ ಸಾರಸ್ವತಾಖ್ಯಪುರ | ವರದೊಳಂತಕನ ವೃತ್ತಾಂತಮಂ ಕೇಳ್ದು ಸಂ | ಗರದೊಳಚ್ಯುತನ ಮತದಿಂ ವೀರವರ್ಮನಂ ಜಯಿಸಿದಂ ಕಲಿಪಾರ್ಥನು |

ಸೋಮ ಕುಲತಿಲಕ ಜನಮೇಜಯ ನರೇಂದ್ರ ಕೇ | ಳಾ ಮಯೂರಧ್ವಜಂ ತನ್ನ ನಗರದೊಳತಿ | ಪ್ರೇಮದಿಂ ಮೂರುದಿನಮರ್ಜುನ ಮುರಾರಿಗಳನ್ನಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರ್ದು ಬಳಿಕ || ಭೀಮಾನುಜನ ಕೂಡೆ ಪೊರಮಟ್ಟನನುಸಾಲ್ವ | ಕಾಮ ಕರ್ಣಜ ಬಭ್ರುವಾಹನ ಸುವೇಗ ನಿ ।  ಸ್ಸೀಮ ನೀಲಧ್ವಜ ಮರಾಳಧ್ವಜಾದಿಗಳ್ ಪಡೆವೆರಸಿ ನಡೆದರೊಡನೆ||೧||

ತುಂಬಿತು ಮಹೀಮಂಡಲವನತುಲಸೇನೆ ನಡೆ | ಗೊಂಬುದಿನ್ನೆ ಲ್ಲಿಗೆ ಮಹಾದೇವ ಕೌತುಕಮಿ | ದೆಂಬ ತೆರನಾಗಿ ಮುಂದಕೆ ತಳೆವ ಕುದುರೆಗಳ ಕೂಡೆ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಕಾಗಿ ||ಬೆಂಬಿಡದೆ ಬಂದುದರ್ಜುನನ ಬಲಮಲ್ಲಿ ಸುಖ | ದಿಂಬಾಳ್ವ ಭೂವರಂ ವೀರವರ್ಮಂ ಜನಾ| ಡಂಬರದೊಳಿರ್ದಪಂ ಸಾರಸ್ವತಾಖ್ಯ ನಗರದೊಳತಿ ವಿಲಾಸದಿಂದೆ||೨||

ನೆರೆ ನಾಲ್ಕು ಚರಣದಿಂ ಧರ್ಮಮಡಿಯಿಡುತಿಹುದು | ಮರೆದು ಕನಸಿನೊಳಾದೊಡಂ ಪಾತಕದ ಕೃತ್ಯ | ಕೆರಗುವವರಿಲ್ಲ ಪುರುಷ ಕದಂಬದೊಳ್ ವ್ಯಾಧಿಗಳ ಪೀಡೆಗಳನು || ಅರಿಯರಾರುಂ ದುಃಖ ಶೋಕಸಂತಾಪದಿಂ | ಮರುಗುವವರಂ ಕಾಣಿನಾ ನೃಪನ ರಾಷ್ಟ್ರದೊಳ್ | ಸೆರೆಯಾಗಿ ವೈವಸ್ವತಂ ಮನೆಯಳಿಯತನ ದೊಳಿರುತಿಹಂ ಭೂವರಂಗೆ | ೩ ||

ಆ ವೀರವರ್ಮನೀ ಪಾಂಡವನ ಕುದುರೆಗಳ್ | ಕಾವ ಪಡೆಸಹಿತ ನಿಜರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ತಂದುವೆಂ। ಬೀ ವಾರ್ತೆಯುಂ ಕೇ ಳ್ದು ನಗುತೆ ಖತಿಗೊಂಡು ಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನರ ಸಾಹಸವನು || ನಾವರಿದುಕೊಂ ಡೆವಶೃಂಗಳಂ ಕಟ್ಟುವುದು | ನೀವೆಂದು ಕಳುಪಲಾ ನೃಪನ ಪರಿವಾರಂ ಮ | ಹಾ ವಿಭವದಿಂದೆ ಕರಿ ತುರಗ ರಥ ಪಾಯದಳಮೊತ್ತರಿಸೆ ಪೊರಮಟ್ಟುದು [೪ ||

ಸುಲಭನೆಂದನುಪಮ ಸುಫಾಲನೆಂದುನ್ನತ ಕು | ವಲನೆಂದು ನೀಲವೆಂದಗ್ಗದ ಸರಳನೆಂದು | ಬಲವಂತರಿವರೈವರಾ ನೃಪನ ಸೂನುಗಳ್ ಪೊರಮಟ್ಟು ಸೇನೆ ಸಹಿತ || ಕೆಲವರಿದಡದು ಕೈದುಡುಕಿ ತುನ ಮಾತ್ರನೆ | ಫಲುಗುಣನ ತುರಗೆಂಗಳಂ ತಂದು ನಿಮಿಷದೊಳ್ | ನಿಲಿಸಿದರ್‌ಪಿತನ ಸನ್ನಿಧಿಯೊಳದನರ್ಜುನನ ಪಡೆ ಕಂಡು ಕವಿದುದೊಡನೆ | ೫ ||

ಮೋಹರದ ಮುಂದೆ ನಡೆತರುತಿರ್ದ ಕಲಿ ಬಭ್ರು | ವಾಹನಂ ಕೇಳ್ದು ಕಡುಗೋಪದಿಂದೊದಗಿ ಬಂ | ದಾಹವಕೆ ಶಂಖನಾದಂಗೆಯ್ಯೆ ಬೆದರಿತು ಜಗತ್ರಯಂ ಪರಬಲದೊಳು| | ಸಾಹಸಿಗಳುಡಗಿದರ್ ಬಳಿಕೆರಡು ಚೂಣಿಗಳ | ಕಾಹುರದ ಕಲಿಗಳೊಡವೆರಿಸಿ  ಹೋರಾಡಿದರ್ | ಬಾಹು ನಖ ಮುಷ್ಟಿ ಕೇಶಾಕೇಶಿ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧದ ಹತಾಹತಿಗಳಿಂ ದೆ||೬||

ಬಳಿಕೆರಡು ಕಡೆಯ ಭಟರುಬ್ಬರದೊಳುಬ್ಬರದೊ | ಳೆಳಸಿ ಹೊಯ್ದಾಡುತಿರಲಾಚೆಯಿಂದೀಚೆಯಿಂ | ತಳತಂತ್ರಮೊಡನೊಡನೆ ಮುಗ್ಗಿದುದು ಮಗ್ಗಿ |ದುದು ಬಹಳ ಕೋಲಾಹಲದೊಳು ||ಖಳಿಕಟಿಲು ಖಟಿಲೆಂಬ ರವದಿಂದೆ ಜವದಿಂದೆ| ಕಳೆವರಿದು ಘೋರಪ್ರಹಾರದಿಂ ವೀರದಿಂ । ಬಳಸಿ ಬಿದ್ದುದು ಮಂದಿ ಹೆಣಮಯದ ರಣಮಯದ ಚೌಕುಳದ ರಚನೆ ಮೆರೆಯೆ ||೭||

ಮತ್ತೆ ಪುರದಿಂದಯುತ ನಿಯುತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ರಥವ | ಮೊತ್ತದಿಂ ಕುದುರೆ ಮಂದಿಗಳ ಸಂದಣಿಗಳಿಂ | ಮತ್ತಗಜ ಘಟೆಗಳಂದಾನೃಪನ ಸುತರೈವರುಂ ಪಚಾರಿಸುತ ಬಂದು || ಒತ್ತಾಯಮಂ ಮಾಡೆ ಬಭ್ರುವಾಹಂ ಕನ |  ಲ್ದುತ್ತುಂಗ ಚಾಪದಿಂ ಕಣೆಗರೆಯುತಿರಲನಿಬ | ರಲ್ಲಡಗಿದರೆ ಪೇಳೆನೆ ಮಡಿದುದರಿಚಾತುರಂಗಮದನೇವೇಳ್ವೆನು||೮||

ಕಲಿ ಬಭ್ರುವಾಹನನ ಕೋಲ್ಗಳಿಂ ನಿಜಸೇನೆ | ಖಿಲಮಾಗುತಿರೆ ಕೇಳ್ದು ವೀರವರ್ಮಂ ತಾನೆ | ಬಲ ಸಹಿತ ಪೊರಮಟ್ಟು ತನಗಳಿಯನಾಗಿರ್ದ ಕಾಲಂಗೆ ತೋರಿಸಿ || ಕೊಲತೊಡಗಿದಂ ಬಳಿಕ ಧರ್ಮರಾಜಂ ಮುಳಿದು | ಫಲುಗುಣನ ತಳತಂತ್ರಮಂ ತನ್ನ ಮಾವಂಗೆ | ಗೆಲವಾಗಬೇಕೆಂದು ಜೀವಿಗಳ ವಧೆಗೆ ಜವನಳಕುವನೆ ಜಗದೊಳೆ ನಲು||೯||

ಎಂದಿರ್ದೊಡಂ ಪ್ರಾಣಿಗಳನೆಲ್ಲರುಂ ಕೊಲ್ವ | ದಂದುಗಂ ತನಗೆ ಬಿಡದೆಂದು ಮುಳಿದಂತಕಂ | ಬಂದು ಪೊಕ ನೋ ಕಿರೀಟಿಯ ದಳವನೆನೆ ಹತಾಹತಿಗಳು ಮಾಡುತಿರಲು | ನಿಂದು ಕಾದುವರಿಲ್ಲದಂ ಕಂಡು ಪಾರ್ಥ ಮು | ಕುಂದನಂ ಬೆಸಗೊಂಡನೆಲೆ ದೇವ ಸೈನ್ಯಮಂ | ಮುಂದುಗೆಡಿಸುವ ಪರಾಕ್ರಮದ ಕಟಾ ಸುರದ ವೀರನಿವನಾವನೆಂದು ॥ ೧೦ |

ತಾತ ಕೇಳೈ ಪಾರ್ಥ ನಿನಗೆ ಹಿರಿಯಯ್ಯನಹ ನೀತಂ ಕಣಾ ಧರ್ಮರಾಜ ನೀ ನೃಪನ ಜಾ | ಮಾತನಾಗಿರ್ದಪಂ ಮಾವಂಗೆ ಹಿತವಾಗಿ ನನ್ನು ಚಾತುರ್ಬಲವನು || ಘಾತಿಸುವನೆಂದು ಹರಿ ನುಡಿದೊಡೆ ಧನಂಜಯನಿ | ದೇತಕೆ ಮಹೀಪತಿಗೆ ತಾನಳಿಯನಾದನೀ | ಭೂತಳದೊಳಿದನರಿಪದೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳಲಸುರಹರನಿಂತೆಂದನು||೧೧||

ಆಲಿಸಾದೊಡೆ ಪಾರ್ಥ ವೀರವರ್ಮಕ ಮಹೀ | ಪಾಲಕನ ತನುಜೆ ಮಾಲಿನಿಯೆಂಬ ನಾಮದಿಂ। ದಾಲಯದೊಳಿರುತಿರ್ದೊಡಾದುದಾ ಕನ್ನಿಕೆಗೆ ಯವ್ವನಪ್ರಾಪ್ತಿ ಬಳಿಕ || ಬಾಲಕಿಗೆ ಪತಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ನರನಾಥ | ನಾಲೋಚಿಸಿದೊಡಾಕೆ ಪಿತನೊಡನೆ ಮಾನವರ | ಮೇಲೆನಗೆ ಮನವೆರಗದೆನಲವಂ ಮತ್ತೆ ವರನಾರೆಂದೊಡೆಂತೆಂದಳು | ೧೨ ||

ಬೊಪ್ಪ ಕೇಳ್ ಮನುಜರ್ಗೆ ಮರಣ ಮೆಂದಿರ್ದೊಡಂ| ತಪ್ಪದದರಿಂದ ಮಾನವರ ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ | ಕೊಪ್ಪೆ ನಾಂ ಪತಿಯೊಳುರಿವುಗವೇಳು ದಲ್ಲದೊಡೆ ವಿಧವೆಯಾಗಿರವೇಳ್ಳುದು || ಅಪ್ಪುವೊಡೆ ನಿಜಕಾಂತನಿಲ್ಲದೊಡೆ ಮನ್ಮಥಂ | ನಿಪ್ಪ ಸರದಿಂದಿಸುವ ಕುಸುಮಾಸ್ತ್ರ ಕನ್ಯರಂ| ಬಪ್ಪನರಕವ ನರಿಯದೊಡಗೂಡುವೇಳುದಿದಕಂಜುವೆಂ ತಾನೆಂದಳು | ೧೩ ||

ನಿಜನಾಥನಿರ್ದಲ್ಲಿ ಮರಣಮಾದೊಡೆ ಪುಣ್ಯ | ಮಜನಾದರಿಪನವನ ಕೂಡೆ ತನ್ನಂಗಮಂ | ತ್ಯಜಿಸಿದೊಡೆ ವಿಧವೆಯಾದೊಡೆ ಸತಿಗೆ ಪಾತಕಂ ಬಂದಲ್ಲದಿರದು ಬಳಿಕ| | ಪ್ರಜೆಗಳಂ ಪಡೆದು ಸದ್ದತಿಗೈದವೇಳ್ವುದಿದು | ರುಜುವಲ್ಲ ಮಾನುಷ್ಯ ಮಾರ್ಗಮಿದಕಾರದಾಂ। ಭಜಿಸುವೆಂ ಧರ್ಮರಾಜನ ನೆನ್ನ ನಾತಂಗೆ ಕುಡು ಮದುವೆಯಹೆನೆಂದಳು |೧೪||

ಮೃತರಾದೊಡವನ ಪೊರೆಗೈದುವರ್ ಸುಕೃತ ದು |  ಷ್ಕೃತವನಾತನೆ ಬಲ್ಲನದರಿಂದ ತನಗೆ ರವಿ | ಸುತನೆ ವರನಾದಪಂ ವ್ರತ ದಾನ ಜಪತಪದೊಳಾತನಂ ಮೆಚ್ಚಿಸುವೆನು || ಅತಿಶಯವಿದೆನ್ನದಿರ್ ನಿನ್ನ ಪುಣ್ಯದ ಫಲಂ | ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗದೆನಗಿನ್ನು ವೈವಸ್ವತಂ | ಪತಿಯಾಗದಿರನವನ ಕಾಯಮಂ ತಳೆದು ಜನಪಡೆದಪಂ ತಾನೆಂದಳು | ೧೫ ||

ಇಂತೆಂದು ಮಾಲಿನಿ ಮಹೀಪತಿಗೆ ವಿನಯದಿಂ | ದಂತಸ್ಥ ಮಾಗಿಹ ಮನೋರಥವ ನೊರೆದಿನ್ನು | ಸಂತತಂ ಬಿಡದೆ ನಾನಾವಿಧದ ಪುಣ್ಯ ಕರ್ಮಂಗಳಂ ನೀನೇ ರಚಿಸಿ ||  ಎಂತಾದೊಡಾಂ ಧರ್ಮರಾಜಂಗೆ ಮದುವೆಯ | ಪ್ಪಂತೆ ಮಾಡೆಂದು ಕಾ ಲ್ಗೆರಗಿದೊಡೆ ತನುಜೆಯಂ | ಸಂತೈಸಿ ತೊಡಗಿದಂ ಯಮನೂಕ್ತದಿಂದ ವೈವಸ್ವತ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನು | ೧೬ ||

ಅಂದು ಮೊದಲಾಗಿ ಮಾಲಿನಿ ದಿವಾರಾತ್ರಿಯೊ | ಳ್ಳುಂದದೆ ಕೃತಾಂತನಂ ನಾನಾ ವಿಧಾನಂಗ | ಳಿಂದ ಪೂಜಿಸುತಿರ್ದಳನ್ನೆಗಂ ದಿನದಿನಕೆ ಯೌವನಂ ಪ್ರಬಲವಾಗೆ | |ಇಂದುವದನೆಯ ನೆನಹಿಗೊಳಗಾಗಿ ತರ ಣಿಜಂ | ಬಂದು ಮೈದೋರದಿರೆ ಧರ್ಮದ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ | ಮುಂದುವರಿದವರಮುನಿ ನಾರದಂ ತಿಳಿದನೀ ವೃತ್ತಾಂತಮಂ ಮನದೊಳು |೧೭||

ನಾರದ ಮುನೀಶ್ವರಂ ಕಾಲನಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು | ವೀರವರ್ಮಕ ನೃಪನ ತನುಜೆ ಮಾಲಿನಿಯಂ | ಚಾರಿಸದೆ ಸುಮ್ಮನಿರ್ದಪರೆ ನೀಂ ಧರೆಯ ಮಾನವರನೊಲ್ಲದೆ ನಿನ್ನನು || ಹಾರೈಸಿ ಪತಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಭಜಿಸುವಳ್ | ಚಾರಿತ್ರ ಗುಣ ಶೀಲ ಸತ್ಯ ಧರ್ಮಂಗಳಂ | ಸಾರಸ್ವತಾಖ್ಯ ಪುರಮಂ ಪಾವನಂಗೈವಳಾಕೆಯಂ ವರಿಸೆಂದನು||೧೮||

ನಿಜವಾಗಿ ಮನದೊಳನ್ಯವನುಳಿದು ತನ್ನನೇ | ಭಜಿಪ ಶರಣಾಗತರ ನಾದರಿಸದಿರ್ದಪರೆ | ಸುಜನರೆಲೆ ತರಣಿಸುತ ನಾಲ್ಕು ಚರಣವನೂರಿ ನಡೆವ ಧರ್ಮದೊಳಡರ್ದು || ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದೆಸೆವ ಸಾರಸ್ಪತ ಪುರಕ್ಕಾ ಮ | ನುಜ ವೇಷಮಂ ತಾಳ್ದುನೀಂ ಪೋಗಿ ವರಿಸು ಭೂ | ಭುಜ ಕುವರಿಯನೆಂದೊಡೊಪ್ಪಿ ವೈವಸ್ವತಂ ಕಳುಹಿದಂ ಸುರಮುನಿಯನು ||೧೯||

ಅಸ್ವಭಾವಕಮಲ್ಲ ನೈಜಮಿದು ತನಗೆನೆ ತ | ಪಸ್ವಿಗಳ  ಮುನಿಮಣಿ ನಾರದಂ ಪೋಗಿ ವೈ | ವಸ್ಮತಂಗರುಪಿ ಮಾಲಿನಿಯ ಭಾವವನಲ್ಲಿ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ಖೇಚರದೊಳು || ಸುಸ್ವರದ ವೀಣಿವಿಡಿದಾನಂದದಿಂದ ಸಾ| ರಸ್ವತ ಪುರಕೆ ಬಂದು ಕಾಲನಾಡಿದುದು ಯ | ಶಸ್ವಿಯಾಗಿಹ ವೀರವರ್ಮನಂ ಕಂಡು ಸಮ್ಮತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದನು||೨೦||

ಧರ್ಮರಾಜನ ಪೊರಗೆ ಪೋಗಿರ್ದೆನೆಲೆ ವೀರ! ವರ್ಮ ಕೇಳಿನ್ನೆಗಂ ನೀನಾರ್ಜಿಸಿದ ಪುಣ್ಯ | ಕರ್ಮ ಫಲದಿಂದ ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದೊಳಧರೆಗೆ ಬಂದು || ನಿರ್ಮಲಚರಿತ್ರೆ ತವ ತನುಜೆ ಮಾಲಿನಿಯಂ ಜ | ನರ್ಮೆ ಚ್ಚೆ ಮದುವೆಯಾದಪನೆಂದನಂತಕಂ | ನರ್ಮಯಿಂದಾದರಿಸುವಂತೆ ಸಂಪಾದಿಸುವುದೆಂದು ಮುನಿಪತಿ ನುಡಿದನು | ೨೧||

ಸುರಮುನಿಯ ವಾಕ್ಯಮಂ ಕೇಳಿದಂ ತಾಳಿದಂ | ಪರಿತೋಷಮಂ ಭೂಪನೊಲವಿಂದೆ ನಲವಿಂದೆ | ಪುರವರವನೈದೆ ಸಿಂಗರಿಸಿದಂ ತರಿಸಿದಂ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು || ಸರಸ ಗುಣ ಸೌಂದರ್ಯ ಶಾಲಿನಿಗೆ ಮಾಲಿನಿಗೆ | ತರಣಿಜನಕೊಡೆ ವೈವಾಹಮುಂ ಮೋಹಮುಂ | ದೊರಕೊಂಬುದೆಂದು ವಿಸ್ತರಿಸಿದಂ ಬರಿಸಿದಂ ಬಾಂಧವರನುತ್ಸವದೊಳು |೨೨||

ರಿಪುಮಥನ ಕೇಳಿತ್ತ ಮಾಲಿನಿಯ ಪರಿಣಯಕೆ | ತಪನಜಂ ಪೊರಮಟ್ಟು ತನ್ನ ಮನ್ನ ಣೆಯವರ | ನಪರಿಮಿತ ಪರಿವಾರಮಂ ಕರೆಸಿ ಬಹುದು ನೀವೆಮ್ಮೊಡನೆ ಮದುವೆಗೆನಲು || ಕುಪಿತ ವದನದ ಕೋರೆದಾಡೆಗಳ ಕಾರೊಡಲ | ವಿಪರೀತ ವಿಕ್ರಮ ಭಯಂಕರದ ವೀರಭಟ | ರುಪಮಿಸುವೊಡರಿದೆನಲ್ ಕ್ಷಯನೆಂಬ ಮಂತ್ರಿಯೊಡನೈತಂದರಾಕ್ಷಣದೊಳು||೨೩||

ದುರಿತ ಕೋಟಿಗಳೊಡನೆ ಪಂಚಪಾತಕ ಮುಖ್ಯ | ದೊರೆಗಳಿಟ್ಟಣ್ಣಿಸಲಗಣಿತ ರೋಗ ಸಂಕುಲಂ । ಬೆರಸಿ ಮಿಗೆ ರಾಜಕ್ಷಯಾದಿ ನಿಖಿಳ ವ್ಯಾಧಿನಾಯಕರ್‌ಬಳಿಸಂದರು || ಉರುತರದ ರುಜೆಗಳರಸಿಯರ ಸಂಖ್ಯಾತದಿಂ। ನೆರೆದುದು ವಿಪೂಚಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮೊದಲಾದ ಭೀ ಕರ ವದನೆಯರ ಕೂಡೆ ಬಳಿಕಂತಕಂಗೆ ಬಿನ್ನೈಸಿದಂ ಕ್ಷಯ ಸಚಿವನು ।|೨೪||

ದೇವ ನಿಮ್ಮೊಡನೆ ಮದುವೆಗೆ ಬಂದೊಡೆ ಮಗೆ ವೇ | ದಾವಳಿಯ ಘೋಷ ಶ್ರವಣಮಹುದು ಹೋಮ ಧೂ । ಮಾವಲೋಕನಮಹುದು ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಗಳ ಸೋಂಕಿನಗಾಳಿ ಮೇಲೆಬಹುದು || ಆ ವೀರವರ್ಮಕಂ ಧಾರ್ಮಿಕಂ ಗೋ ವಿಪ್ರ | ಸೇವಕಂ ಪ್ರಜೆಗಳುಂ ದ್ವಿಜಹಿತವರತಿ ಶುಚಿಗ | ಳಾವೆಂತು ಬಹೆವಲ್ಲಿಗೆಂದೊಡೆ ಕೃತಾಂತಕಂ ಕ್ಷಯಂಗೆ ಮಗುಳಿಂತೆಂದನು || ೨೫ ||

ಕ್ಷಯ ಕೇಳ್ ಸಮಸ್ತ ಪಾತಕ ರೋಗನಾಯಕರ್ | ಭಯಮಯಾಕಾರಂಗಳಂ ಬಿಟ್ಟು ದಿವ್ಯಾಕೃ | ತಿಯನಾಂತು ತನ್ನ ಪಟ್ಟಣದೊಳೆಂತನವರತ ಮಿರುತಿರ್ಪರಂತನಿಬರು || ಶ್ರೀಯದಿಂದ ಬರಲೆಮ್ಮೊಡನೆ ಮದುವೆಗಾ ಪುರಾ | ಶ್ರಯದೊಳಿಹರೆಲ್ಲರುಂ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಗಳವರ | ನಯನಾವಲೋಕನಕೆ ಸೊಗಸಾಗಬೇಕೆಂದು ವೈವಸ್ವತಂ ನುಡಿದನು || ೨೬ ||

ಆಲಿಸುವುದೆಲ್ಲರುಂ ಪಾಪಿಗಳ ಕ ಣ್ಗೆತಾಂ | ಕಾಲಾಗ್ನಿ ಸದೃಶನಾಗಿರ್ದಂ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮ | ರಾಲಿಗಳ್ಗೆ ಸೌಮ್ಯನಾಗಿಹೆಂ ನೀವು ಮೆನ್ನಂತೆ ರಮಣೀಯವಾದ || ರೂಪಂಗಳಂ ತಳೆದು ದಿ | ವ್ಯಾಲಂಕೃತಿಗಳಿಂದ ವೀರವರ್ಮಕ ಧರಾ | ಪಾಲಕನ ಪಟ್ಟಣಕೆ ಬಹುದೆಂದು  ಭೃತ್ಯರ್ಗೆ ತರಣಿಜಂ ನೇಮಿಸಿದನು | ೨೭ ||

ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ 55

ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೆಯ ಸಂಧಿ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 28 ರಿಂದ 56

ವೀರವರ್ಮನ ಭಕ್ತಿ

ನಿರೂಪಣೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ Lrphks Kolar

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ

ಅಗ್ನಿಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಯಮ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನಿಯರ ವಿವಾಹ ಬಹಳ ವೈಭವದಿಂದ ನಡೆಯಿತು. ಅಂತಕನು ಮಾವನಿಗೆ ಅವನ ಮೃತ್ಯು ಹತ್ತಿರ ಇದೆಯೆಂದೂ ಏನಾದರೂ ವರವನ್ನು ಬೇಡಬೇಕೆಂದೂ ತಿಳಿಸಲು ವೀರವರ್ಮನು ಕನ್ಯಾಶುಲ್ಕ ನನಗೆ ಬೇಡ. ನೀನೇ ಇರುವಾಗ ಬೇರೆ ವರವೇಕೆ? ಎಂದನು.

ಆದರೆ ಯಮನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ವೀರವರ್ಮನು ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಮಧುಸೂದನ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವವರೆಗೂ ನನಗೆ ಮರಣ ಆಗದಿರಲಿ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ನೀನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದಿರಬೇಕು ಎಂದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲೆಂದು ಮನೆಯಳಿಯನಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವನು ಎಂದು ಕೃಷ್ಣನು ಪೂರ್ವ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

ನನ್ನನ್ನು ಕಾಣಲು ವೀರವರ್ಮನು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿರುವನು. ನಿನ್ನ ಗಾಂಡೀವವನ್ನು ಸದ್ದು ಮಾಡು ಎಂದನು. ತಾನು ಸಾರಥಿಯಾದನು.

ಎಲ್ಲ ವೀರರೂ ಕದನಕ್ಕೆ ಕವಿದರು. ಕೃತವರ್ಮ, ಸಾತ್ಯಕಿ, ಅನುಸಾಲ್ವ ಮುಂತಾದ ವಿರರನ್ನು ಸದೆಬಡಿದು ಬೀರವರ್ಮನು ಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನರ ಎದುರಿಗೆ ಬಂದನು. ಇವರಾರೂ ನನಗೆ ಸಮರಲ್ಲ. ನೀನು, ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಹನುಮ ನೀವು ಮೂವರೊಳಗೆ ಕಾದುವೆನು ಎಂದನು.

 ಕಾಳಗ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಹೀಗಳೆಯುತ್ತ

ಅವನ ರಥವನ್ನು ಗಗನ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿಸಿದನು. ಅರ್ಜುನ, ಕೃಷ್ಣ ಹನುಮ ವಾಜಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಭ್ರಮಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ಅರ್ಜುನನು ಸಾವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಿಡು ನಮ್ಮ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಎಂದು ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿದನು. ಅದಕ್ಕೆ ನೀನು ವಿನಯದಿಂದ ಕೇಳಿದ್ದರೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಉದ್ಧಟತನದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ನೀನು ಸದಾ ಕೃಷ್ಣನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಿರುವೆ. ಎಂದು ಕದನ ಮುಂದುವರಿಸಿದನು ವೀರವರ್ಮ.

ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಕೈ ಸಡಿಲಗೊಂಡು ಕುದುರೆಗಳು ಅತ್ತಿತ್ತ ಅಲೆದಾಡಿದವು.

ಕೃಷ್ಣನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಇವನು ನನಗಾಗಲೀ ನಿನಗಾಗಲೀ ಮಣಿಯುವವನಲ್ಲ.ಕರ್ಣ, ಭೀಷ್ಮರನ್ನು ಕೊಂದಂತಲ್ಲ. ನನ್ನ ಚಕ್ರವೂ ಇವನನ್ನು ಮುಟ್ಟದು. ಮಹಾಭಕ್ತನಿವನು. 

ಈ ನಡುವೆ ಹನುಮನು ಅರಸನ ರಥವನ್ನು ಗಗನದಲ್ಲೆತ್ತಿ ಬಿಸುಟಲು ಸಜ್ಜಾದನು. ಅರ್ಜುನನ ರಥವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹನುಮನಿಗೆ ಮಾರುತ್ತರಕೊಟ್ಟನು.  ಕ್ಷೀರ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಬಿಸುಡುವೆನೆಂದು ಹೆದರಿಸಿದನು. 

ಅರ್ಜುನನು ವೀರವರ್ಮನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಒದೆಯಲು ಅವನು ಸೀದಾ ಕೃಷ್ಣನ ಪಾದಗಳ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಬಿದ್ದನು. ನೀವು ಮೂವರಿರುವಿರಿ. ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ. ನನಗೆ ಕೃಷ್ಣನ ಪದಸ್ಪರ್ಶವಾದ ಬಳಿಕ ಮೃತ್ಯುವೆಲ್ಲಿಯದು? ಎಂದನು. ಅವನನ್ನು ಕಾರುಣ್ಯದಿಂದ ನೋಡಿದ ಹರಿಯು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಇವನನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು ಆಗದು. ಇವನನ್ನು ನಾನು ಕರುಣಿಸಿರುವೆನೆಂದನು. ನಿನ್ನ ಕರುಣೆಗೆ ಒಳಗಾದವರೇ ಪುಣ್ಯವಂತರು. ಇವನೊಡನೆ ಇನ್ನು ಕದನ ಬೇಡವೆಂದು ಅರ್ಜುನನು ಕರದ ಚಾಪವನ್ನು ಇಳಿಸಿದನು. ವೀರವರ್ಮನು ಕೃಷ್ಣನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಎರಗಿದನು.  ವೈವಸ್ವತನು ರಾಜನನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಕೈಗೊಪ್ಪಿಸಿ ತನ್ನ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು. ಎಲ್ಲರೂ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಮನ್ನಿಸಿದರು.

ನಂತರ ವೀರವರ್ಮನು ತನ್ನ ಸಮಸ್ತ ಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ಕುದುರೆಗಳನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಆರು ದಿನಗಳಿದ್ದು ವೀರವರ್ಮನ ಸಹಿತ ಎಲ್ಲರೂ ಮುನ್ನಡೆದರು. ಸಕಲ ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾರಸ್ವತನಗರದಿಂದ ಹೊರಟರು.

ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೆಯ ಸಂಧಿ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 28 ರಿಂದ 56

ವಿಜಯ ಕೇಳಿಂತೆಂದು ಬಳಿಕ ದಿವ್ಯಾಕೃತಿಯ | ನಿಜಭೃತ್ಯರೊಡನೆ ಶಮನಂ ವೀರವರ್ಮ ಭೂ | ಭುಜನ ಪಟ್ಟಣಕೆ ಬರಲಾ ನೃಪನಿದಿರ್ಗೊಂಡು ನಾರದಂ ಮೊದಲಾಗಿಹ || ದ್ವಿಜರ ಮುಂದಗ್ನಿ ಸಾಕ್ಷಿಕದೊಳಾತಂಗೆ ಪಂ | ಕಜವದನೆ ಮಾಲಿನಿಯನಿತ್ತು ವಿಧಿ ವಿಹಿತದಿಂ | ತ್ರಿಜಗಕಿದು ಪೊಸತೆನೆ ವಿವಾಹಭವನದೊಳಂದು ಮದುವೆಯಂ ಮಾಡಿಸಿದನು ||೨೮||

ಅಚ್ಚರಿಯೊಳಾದ ವೈವಾಹದುತ್ಸವಕ್ಕೆ ಸಲೆ | ಮೆಚ್ಚಿ ವೈವಸ್ವತಂ ನುಡಿದನೆಲೆ ರಾಯ ನಿ। ನ್ನಿಚ್ಛೆಯಾವುದು ಬೇಡು ಕುಡುವೆ ನಿನ್ನಲ್ಪ ಕಾಲಕೆ ಬಹುದು ಮೃತ್ಯು ನಿನಗೆ || ಎಚ್ಚರಿಂದರಿದಿರ್ಪುದೆನೆ ವೀರವರ್ಮಕಂ | ನಿಚ್ಚಟದೊಳೀ ಮಗಳನಿತ್ತು ಮಗುಳಿಸಿಕೊಂ | ಬಚ್ಚಿಗದ ವರಮದೇಕೆನೆ ಕನ್ಯಾಶುಲ್ಕಮತಿ ದೋಷಕರಮೆಂದನು ॥७६॥

ಎಂದೊಡಂತಕನೆಂದನೆಲೆ ಮಹೀಪಾಲ ನಿನ | ಗಿಂದು ಪುರುಷಾರ್ಥವಲ್ಲಿ ವರಂ ಕರೆದು ಲೇ | ನಿಂದೆ ಕೊ ಟ್ಟಾತನಂ ಮಿಗೆ ಪರಸದಿರ್ದಪನೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವನಿಳೆಯೊಳು || ಹಿಂದುಗಳೆಯದಿರೆನ್ನ ಮಾತನೆನೆ ಭೂವರಂ | ಮುಂದೆ ತನಗಲ್ಪ ಕಾಲಕೆ ಮೃತ್ಯು ಬಹುದನರಿ | ದೊಂದುಪಾಯಾಂತರವ ನೆಇಸಿ ನಸುನಗುತ  ಶಮನಂಗೆ ಬಳಿಕಿಂತೆಂದನು | ೩೦ ||

ಆ ದೊಡಿಲ್ಲಿಗೆ ಬರಲಿ ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಮಧು | ಸೂದನಂ ತನಗನ್ನೆ ಗಂ ಮರಣವಾಗದಿರ | ಲಾ ದೈತ್ಯಮಥನನಂ ಕಾಣ್ವ ಪರಿಯಂತರಂ ನೀನುಮೆಮ್ಯಾ ಪುರದೊಳು || ಕಾದುಕೊಂಡಿಹುದೆನ್ನ ನೀವು ವರವ ನೆನೆ | ನಾದರದೊಳಂದು ಮೊದಲಾಗಿ ನಾನಾ ವಿ | ನೋದದಿಂ ಮಾಲಿನಿಯೊಡನೆ ರಮಿಸುತಿರ್ಪನೀ ಪಟ್ಟಣದೊಳಿನ ತನುಜನು |೩೧||

ಇನ್ನರಿದೆ ಪಾರ್ಥ ರವಿತನಯ ನೀಪುರದೊ |  ಳಿನ್ನೆಗಂ ಬಂದಿರ್ದ ವೃತ್ತಾಂತಮಂ ನೋಡು | ತನ್ನ ಮಾವನ ಸಹಾಯಕೆ ನಮ್ಮ ಸೇನೆಯಂ ಸಂಹರಿಸುತಿಹನಿತ್ತಲು || ನನ್ನದ್ದನಾಗಿ ತನ್ನಂ ಕಾ ಣ್ವ ಲವಲವಿಕೆ | ಯಿಂ ನಡೆತಹಂ ವೀರವರ್ಮನೀಕ್ಷಿಸು ಧುರಕೆ | ನಿನ್ನ ಕೋದಂಡಮಂ ನುಡಿಸೆನುತ ಹರಿ ಧನಂಜಯನ ರಥಕ್ಕೈತಂದನು | ೩೨ ||

ವೀರವರ್ಮನ ಕಾಳೆಗಕ್ಕೆ ಹರಿ ಫಲುಗುಣನ | ತೇರನೇರಲ್ಕಂಡು ತಮತಮಗೆ ಕವಿದರ್ ಮ | ಯೂರಧ್ವಜಾದಿ ಭೂಪಾಲಕರ್‌ತೊಲಗಹೇಳಂತಂಕಂ ತಾನಾದೊಡೆ || ನಾರಕಿಗಳಂ ಬಾಧಿಸುವುದಲ್ಲದಸುರ ಸಂ | ಹಾರಕನ ಸೇವೆಯಂ ಮಾಡುತಿಹ ನಮ್ಮ ಪರಿ | ವಾರಮಂ ಕೊಲ್ಗೊಡಧಿಕಾರಮೆತ್ತಣದೆನುತೆ ಮುಂಕೊಂಡು ಕವಿದೆಚ್ಚರು | ೩೩ ||

ಅನಿರುದ್ಧ ಸಾತ್ಯಕಿ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಕೃತವರ್ಮ | ನಿನಜಸುತ ಗದ ಸಾಂಬ ಹೈಡಿಂಬಿ ಬಭ್ರುವಾ | ಹನ  ಯೌವನಾಶ್ವ ಪ್ರವೀರ ಹಂಸಧ್ವಜ ಸುವೇಗ ಕಲ ನೀಲಕೇತು || ಅನುಸಾಲ್ವ, ತಾಮ್ರ ಕೇತನ ಮಯೂರಧ್ವಜರ್ | ತನತನಗೆ ಕ ಣೆಗರೆಯಲಾ ವೀರವರ್ಮ ನೆ| ಚ್ಚನಿಬರಂ ಮುರಿದು ಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನರ ಸರಿಸದೊಳ್ ನಿಂದು ನಗುತಿಂತೆಂದನು||೩೪||

ಈ ವೀರರೊರ್ವರುಂ ತನಗೆ ಪಾಡಲ್ಲ ರಾ | ಜೀವ ಲೋಚನ ನಿನ್ನೊಳೀ ನರನೊಳೇ ಧ್ವಜದ । ಪಾವನಿಯೊಳುರೆ ಕಾದಿ ಮದ್ಭುಜದ ಕಂಡೂತಿಯಂ ಕಳೆಯವೇಳ್ಳುದೀಗ ॥ ಮೂವರುಂ ತೊಲಗದಿರಿ ಸಾಕೆನುತ ಕೃಷ್ಣ ಗಾಂ | ಡೀವಿ ಪವನಜರನಾರೇಳೆಂಟು ಸರಳನೆ ! ಚ್ಚಾವಸುಮತೀತನುಳಿದವರ ನೈದೈದುಬಾಣಂಗಳಂ ಘಾತಿಸಿದನು ॥ ೩೫||

ಈತನೀಗಲೆ ದೇವ ವೀರವರ್ಮಕನೆಂಬ | ಭೂತಳಾಧಿಪನಾದೊಡೊಳ್ಳಿತಿವನತಿ ಬಲಂ | ಮಾತುಲನಲಾ ಧರ್ಮರಾಜಂಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಿವಂ ಕುದುರೆಗಳನು || ಘಾತಿಸಿದೊಡೆಮಗೆ ತಪ್ಪಿಲ್ಲಲಾ ಬೆಸಗೊಂಬ | ಮಾತಾವುದಶೃಂಗಳಂ ಬಿಡದೆ ಭುಜದ ಕಂ | ಡೂತಿಯಂ ಕಳೆದಪಂ ಗಡ ನೋ ಳ್ಪೆನುತ ನರನೆ ಚ್ಚನಾ ನರಪತಿಯನು || ೩೬||

ಕಟಕಿಯೇ ಕೆಮ್ಮೊ ಡನೆ ಪಾಂಡುಸುತ ನೀನೆ ಪಟು | ಭಟನಪ್ಪ ಮೂಜಗಕೆ ಕೃಷ್ಣನ ಸಹಾಯದಿಂ | ಘಟಿಸಿದಗ್ಗಳಿಕೆಗೇತಕೆ ಬೆರೆವೆ ಸೈರಿಸೆನುತಾ ನೃಪಂ ಕೋಪದಿಂದೆ || ಚಟುಲ ಚಾಪದೊಳುರು ಳ್ಚಿದ ನಂಬನಖಿಳ ದಿ | ಕ್ತಟದೊಳ್ ಗಗನ ಮಂಡಲದೊಳಹಿತಬಲದೊಳು | ತ್ಕಟ ಬಾಣಮಯಮಾಗೆ ಹರಿನರ ಕಪೀಂದ್ರ ರಥಾವಾಜಿಗಳ ಭ್ರಮಿಸುವಂತೆ|೩೭॥

ನೆರೆ ಮಂತ್ರಿ ಮಂತ್ರದಿಂ ದಹಿತರುತ್ಸಾಹಮಂ। ಬರಿಗೈವ ತೆರದಿಂದೆ ನರನವನ ಕಣೆಗಳಂ। ತರಿದೊಟ್ಟು ತಿದರೊಳೇನಾದಪುದು ಸಾಕಿನ್ನು ಬಿಡು ನಮ್ಮ ಕುದುರೆಗಳನು || ಬಿರುಸರಳ ಬಿಡೆಯ ಕೆಡೆಗುಡದಿರೊಡಲಂ ಕೆಡೆಯೊ |  ಳುರುಬೆಗೆರಗದೆ ಹರಿಯದರಿದುಕೊಳ್ಳೆನುತ ಕೋ | ಲ್ಗರೆದೊಡಾ ನೃಪತಿ ಪಾರ್ಥನ ಬಾಣಮಂ ಕಡಿದು ನಸುನಗೆಯೊಳಿಂತೆಂದನು|೩೮||

ಎಲೆ ಪಾರ್ಥವಿನಯದಿಂ ನೀಂ ಬೇಡಿಕೊಂಡೊಡೆ ಮೊ | ದಲೆ ಬಿಡುವೆನಶೃಂಗಳಂ ಬರಿದೆ ಕಾಳೆಗಕೆ | ಬಲ ಸಹಿತ ಬಂದೆ ನಮ್ಮೊಡನೆ ನೀನುರು ಬೆಗೆರಗುವರೆ ನೆಲದಾನ್ಮಾರಕಟಾ || ಕಲಿತನದ ಪಂತಮುಂಟಾದೊಡಿದು ಸಮರ | ಸಲೆ ಕಾಣಬಹುದೆನುತ ಕ ಣೆಗಳರವತ್ತರಿಂ | ಫಲುಗುಣ ಮುರಧ್ವಂಸಿ ವಾನರ ಹಯಂಗಳಂ ಕೆಡೆಯೆಚ್ಚು ಬೊಬ್ಬಿರಿದನು (೩೯||

ಅರಸ ಕೇಳವನ ಬಾಣದ ಘಾತಿಗರ್ಜುನಂ ಕೊರಗಿದಂ ಮೇಲೆ ಪಲ್ಲಿ ರಿದನಾ ಕವಿ ಚಕ್ರ । ಧರನ್ಯದ ಕೈಮರೆದು ವಾಘೆಯಂ ಸಡಲಿಸೆ ರಥಾಶ್ವಂಗಳನಸ್ತ್ರ ಹತಿಗೆ|| ತರಹರನರಿಯಜೋಡಿಸುವೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಬಳಿ1 ಕುರವಣಿಸಿ ಪಾಂಡವನ ವತಾಕಿನಿಯ ಸುಭಟ ಪ್ರ| ಕರವ ನರೆಯಟ್ಟಿದಂ ತಿರುತಿರುಗಿ ಚಾರಿವರಿಬೇವೇಳ್ವೆನ ಬ್ಧುತತವನು||೪೦||

ಅಧ್ರದೊಳ್ ಮಿಂಚು  ಸುಳಿವಂತೆ ಪರಬಲದೊಳ್ ಪ|ರಿಭ್ರಮಿಸಿತವನ ರಥಮೆರಗುತಿಹ ಸಿಡಿಲಂತೆ  ವಿಭ್ರಾಜಿಸಿತು ಘೋಷದೊಡನೆ ಬಿರುಮಳೆಯಂತೆ ಕರೆಸುವಂಬಿನ ಸರಿಗಳು || ಬಭ್ರುವಾಹನ ಮಯೂರಧ್ವಜಗಳಾದಿಗಳಾಹ| ವ ಭ್ರಷ್ಟರಾದರಿ್ಕರ್ಜುನಂ ರೋಷಬ| ದ್ಧ ಭ್ರುಕುಟಿ ಮುಖಭಯಂಕರನಾಗಲಸುರಾರಿ ಕಂಡು ಬಳಿಕಿಂತೆಂದನು||೪೧||

ಖಾತಿ ಬೇಡೆ ಲೆ ಪಾರ್ಥ ನಿನಗೆನಗೆ ಮಣಿಯಂ ಮ | ಹಾತಿಬಲ ನೆಲ್ಲರಂತಲ್ಲ ದಟುಪಾಯಂಗ। ರೀತನೊಳ್ ಕೊಳ್ಳದು ಜಯಾದ್ರಥನ ತಲೆಯನರಿದಂಬವನೆಡೆಗೆ ಪೋಗಮ || ನೂತಜನ ರಥದ ಗಾಲಿಗೆ  ಸಿಲ್ಕನಿಕ್ಕಿದ ಮ | ಹೀತಳದೊಳೆದರಿಲ್ಲವಂಗೆ ನಾಂ ಮುಳಿದೊಡೆ ಸು| ನೀತನ ತಿರಚ್ಛೇದನಂಗೈದ ಚಕ್ರಮಿವನಂ ಮುಟ್ಟದೇ ವೇಳ್ವೆನು||೪೨||

ಇಂತೆಂದು ಹರಿ ಪಾರ್ಥನಂ ನಿಲಿಸಿ ನೋಡಿ ಹನು। ಮಂತನಂ ಕರೆದು ನೀನೀತನ ವರೂಥಮಂ | ಕೊಂತಿ ವಾರಾಗ್ರದಿಂ ಗಗನದೊಳ್ ತಿರು ಪಿಡು ಮಹಾರ್ಣವಕೆ ಪೋಗಲೆನಲು | ಎಂತಿವನ ರಥವನೀಡಾಡುವೆಂ ದಶವದನ| ನಂತೆಯುಂ ಜಂಬುಮಾಲಿಯವೊಲುಂ ರಾಮಸೀ । ಮಂತಿನಿಗೆ ಕಾವಲಿರ್ದಸುರೆಯರ ತೆರದೊಳಂ ಖಳನೀತನಲ್ಲೆಂದನು||೪೩||

ವಾಯುನುತ ಶಂಕೆ ಬೇಡೆನ್ನಾಜ್ಞೆ ಧರ್ಮದ ಸ | ಹಾಯಮಿದು ನಿನಗೆಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಕಜ್ಜಮೆಂ। ದಾ ಯದುಕುಲಾಧಿಪಂ ನೇಮಿಸಿದೊಡಾ ಕಪಿವರಂ ತನ್ನ ವಾಲಧಿಯನು || ಆಯತಂಗೈದು ಸಾರಥಿ ಕುದುರೆಗಳ ಸಹಿತ ಜೇಯನಾಗಿಹ ನೃಪನ ರಥಮಂ ಕೊಡರ್ದಾಂಜ | ನೇಯಂ ನಭಸ್ಥಳಕೆ  ಚಿಗಿದಂ ಪಯೋನಿಧಿಗೆ ಬಿನುಡುವುದ್ಯೋಗದಿಂದೆ||೪೪||

ಅನ್ನೆಗಂ ತನ್ನ ರಥಮಂ ಬಿಟ್ಟು ವೀರವ | ರ್ಮನರನ ಮಣಿಯ ವರೂಥಮಂ ತೆಗೆದು ಕೂಂ 1 ಡುನ್ನತ ಪರಾಕ್ರಮದೊಳಾಗಸದೆಡೆಗೆ ಚಿಗಿದು ಬಂದೆ ಲೈ ವಾನರೇಂದ್ರ || ನಿನ್ನೊಳಿರ್ದಪುದು ಬರಿದೇರೆನ್ನ ಕೈಯೊಳಿದೆ | ಪನ್ನಗಾರಿಧ್ವಜ ಕಿರೀಟಗಳೊರಸಿರ್ದ | ಸನ್ನು ತಸ್ಯಂದನಂ ನೋಡೆಂದು ಗಗನದೊಳ್ ಕಪಿಯಂ ಪಚಾರಿಸಿದನು | ೪೫||

ಎಲ್ಲಿಗೆನ್ನ ವರೂಥವಂ  ಬೀರೈ ಕೀಶ ನೀ | ನಲ್ಲಿಗೀಡಾಡುವೆಂ ಸವ್ಯಸಾಚಿಯ ರಥವ। ನಲ್ಲದೊಡೆ ಪಾಲ್ಗಡಲ ಶೇಷ ತಲ್ಪದೊಳೆ ಮೆರೆವಿಂದಿರಾ ದೇವಿ ತನ್ನ|| ವಲ್ಲಭನಗ ಲ್ದು ಪಾರ್ಥನ ಭಕ್ತಿಗೊಲಿದಿರಲ್ ! ತಲ್ಲಣಿಸಿ ವಿರಹದಿಂ ತಪಿಸುತಿಹಳಾ ರಮೆಗೆ | ನಲ್ಲನೊಡಗೂಡುವಂತಮೃ ತಾಬ್ಬಿಗಿಡುವೆನೆಂದುಬ್ಬಿದಂ ಭೂಪಾಲನು||೪೬||

ಸಾಗರಕೆ ಲಂಘಿಸಿದ ಸಾಹಸಕೆ ಬೆರೆವೆ ನೀ । ನಾಗಸದೊಳಾದಿತ್ಯನಿರೆ ಚಂದ್ರನೊಪ್ಪುವನೆ | ಪೋಗೆಲೆ ಮರುಳೆ ತನ್ನ ಮುಂದಣ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳುಂಟೆ ಮೂಜಗದೊಳೆನುತೆ | ತಾಗಿದಂ ನೃಪತಿ ಹನುಮಂತನಂ ಬಳಿಕ ನಾ। ವೀಗಳವರಂತಲ್ಲ ತಾನೆತನ್ನಂ ಪೊಗಳು | ವೀ ಗರುವಿಕೆಯ ನರಿ ವತಿವೃದ್ಧರೆಂದೆರಗಿದಂ ಕಪಿ ಮಹೀಶ್ವರನನು | ೪೭॥

ಆ ವೀರವರ್ಮಂ ಕನಲ್ದಾಗ ಪಾರ್ಥ ರಾ। ಜೀವಾಕ್ಷ ಕಪಿಗಳಂ ಕರೆದು ಲೋಕತ್ರಯಕೆ | ಮೂವರುಂ ನೀವತಿಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾನೊರ್ವನಾಹವದೊಳೆನ್ನ ಕೂಡೆ || ಸಾವಧಾನದೊಳೊದಗಿದೊಡೆ ಕಾಣಬಹುದೆನುತ | ಪಾವನಿಯ ನಡಸಿ ಪೊಲ್ಗೊಡೆ ಮುಷ್ಟಿಘಾತದಿಂ | ದಾ ವಾಯುಜಂ ತೊಲಗಲಸುರಹರನಾ ನೃಪನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳವನೊದೆದನು||೪೮||

ಹರಿಯ ಪದಘಾತಿಗಾ ನೃಪತಿ ಮೂರ್ಛಿತನಾಗಿ ಧರೆಗುರು ಳ್ದೊಡನೆ ಚೇತರಿಸುತೆಲೆ ವೀರರ್ಕ | ಳಿರ ನೀವು ಮೂವರಾನೊರ್ವನೆಂದಾಹವದೊಳುರವಣಿಸಬೇಡಿ ಬರಿದೆ|| ಮುರಹರನ ದರ್ಶನಂ ದೊರೆಕೊಳ್ಳಿನಂ ತನಗೆ ಮರಣವಿಲ್ಲಂತಕ ವರದಿಂದ ಬಳಿಕೀಗ | ಪುರುಷೋತ್ತಮನ ಪದಸ್ಪರ್ಶಮಾ ಯ್ತೆನಗಿನ್ನು ಮೃತ್ಯುವೆತ್ತಣದೆಂದನು | ೪೯ ||

ಎಂದೊಡ ಸುರಾಂತಕಂ ನೋಡಿದಂ ಕಾರುಣ್ಯ | ದಿಂದೆ ನಿಜ ರಥದೊಳಿದಿರಾಗಿ  ಸಮರಕೆ ಮತ್ತೆ| ನಿಂದಿಹ ನರೇಂದ್ರನಂ ನುಡಿದಂ ಕಿರೀಟಿಗೆಲೆ ಪಾರ್ಥ ನಿನಗೆನಗಿವನೊಳು ||   ಕುಂದದೆ ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷ೦ ಪೊಣರ್ದೊಡೆ ತೀರ | ದೆಂದಿಗುಂ ಲಘು ಹಸ್ತನತಿಬಲಂ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ | ದಿಂದಧಿಕ ನಖಿಳ ವೀರರ್ಕಳಂ ಗೆ ಲ್ದ ನಿವನಾಂ ತೋಷಿಸುವೆನೆಂದನು ।೫೦||

ದೇವ ನೀನಾವನಂ ತೋಷಿಸುವೆ ಜಗದೊಳವ | ನೇ ವಿಜಯಿ ಮೇಣವನೆ ಬಲವಂತನೆಂದೊಡಿ |  ನ್ನೀ ವಸುಮತೀಶ್ವರಂ ಧುರದೊಳೆನ್ನಾಳ್ತನಕೆ ಸೋಲ್ದಪನೆ ಸಾಕಿದೆಂದು|| ಶ್ರೀವಲ್ಲಭನೊಳರ್ಜುನಂ ಪೇ ಳ್ದೊಡಾ ಮಾತ! ನಾ ವೀರವರ್ಮಕಂ ಕೇಳ್ದು ಮಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಗಾಂ | ಡೀವಿಗಭಿವಂದಿಸಿ ಬೆರಲ್ಗೊ ನೆಯ ನೊಲೆದೊಲೆದು ಕೊಂಡಾಡುತಿಂತೆಂದನು||೫೧||

ಎಲೆ ಧನಂಜಯ ಚರಾಚರಮೆಲ್ಲಮಂ ಬಾಹು | ಬಲದಿಂದೆ ಗೆಲ್ವೆನೆಂಬಗ್ಗಳಿಕೆಯಂ ಬಿಟ್ಟು | ಜಲಜಾಯತಾಕ್ಷನಾಡಿದ ಮಾತಿಗನುಸಾರಿಯಾಗಿ ನೀನೆಂದ ನುಡಿಗೆ | ಸಲೆ ಸೊಗಸಿತೆನ್ನ ಮನವಿನ್ನು ಕಾದುವೆನೆಂಬ | ಚಲವಿಲ್ಲ ತನಗೆನುತ ಕರದ ಚಾಪವನಿಳುಹಿ | ನಲವಿಂದೆ ಬಂದು ಕೃಷ್ಣನ ಪಾದಕೆರಗಿದಂ ವೀರವರ್ಮಂ ಪ್ರಿಯದೊಳು [೫೨]

ತಾಮರಸ ಲೋಚನಂ ತೆಗೆದು ಬಿಗಿದಪ್ಪಿದಂ । ಪ್ರೇಮದಿಂದಾ ನೃಪನನರ್ಜುನಂ ಮನ್ನಿಸಿದ | ನಾ ಮಯೂರಧ್ವಜಾದಿಗಳೆಲ್ಲರುಂ ಕೂಡೆ ಭಾವಿಸಿದರುಚಿತದಿಂದೆ || ಜಾಮಾತನಾಗಿರ್ದ ವೈವಸ್ವತಂ ಬಂದು | ಭೂ ಮೀಶನಂ ಮುಕುಂದನ ಕೈಯೊಳಿತ್ತು ಸು | ತ್ರಾಮಸುತ ಮುಖ್ಯರಭಿವಂದಿಸಲ್‌ಪರಸಿ ನಿಜನಗರಕ್ಕೆ ಬೀಳ್ಕೊಂಡನು | ೫೩||

ಬಳಿಕವಂ ತನ್ನ ತನು ದೇಶ ಕೋಶಂಗಳಂ | ಬಳುವಳಿಗಳಂ ಮಾಡಿ ತುರಗಂಗಳಂ ತರಿಸಿ | ನಳಿನೋದರನ ಕೈಯೊಳಿತ್ತು ಮಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದುಪಚರಿಸಿ ಮುರಹರನನು || ಉಳಿದ ನೃಪರೆಲ್ಲರಂ ಸತ್ಕರಿಸಿ ವಿನಯದಿಂ । ಪೊಳಲೊಳೆರುದಿನಮಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರ್ದು ಪಾರ್ಥನಂ | ದಳ ಸಹಿತ ಪೊರಮಟ್ಟನುತ್ಸವದೊಳಶ್ವರಕ್ಷೆಗೆ ಧನಂಜಯನ ಕೂಡೆ||೫೪||

ಭದ್ರ ಲಕ್ಷಣದಿಂದ ಶುಭ್ರವಾಗಿಹ ಕರಿಗ |  ಳದ್ರಿ ಸಮಮಾದುವೆಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರವ | ನುದ್ರೇಕದತಿವೇಗದೇಕ ಕರ್ಣ ಶ್ಯಾಮದಗಣಿತ ಸುವಾಜಿಗಳನು ||ವಿದ್ರುಮಾಧರೆಯರ ಸಹಸ್ರಮಂ ನವ ವಿಧದ | ಸದ್ರತ್ನ ರಾಜಿಗಳನೆಂಟೆಡೆಯೊಳೊಗೆದ ವಿಲ | ಸದ್ರುಚರ ಮುಕ್ತಾಫಲಂಗಳಂ ಕೊಟ್ಟು ನರನೊಡನವಂ ಪೊರಮಟ್ಟನು ॥೫೫||

ಸಾರಸ್ವತಾಖ್ಯ ಪುರದಿಂದ ಬಳಿಕರ್ಜುನಂ | ವೀರವರ್ಮ ಕ್ಷಿತಿಪನಂ ಕೂಡಿಕೊಂಡಾ ಮ | ಯೂರಧ್ವಜಾದಿಗಳೊರಸಿ ಪಡೆ ಸಹಿತ ಕುದುರೆಗಳೊಡನೆ ನಡೆಯೆ ಮುಂದೆ || ಘೋರನ ಕ್ರಾಕುಲದ ಪರ್ಮಡುಗಳಿಂದ ಗಂ | ಭೀರವಾಗಿಹ ಮಹಾನವಮಿರ್ದುದೊಂದದಂ | ಭೂರಿಪೋತಪ್ರಕರದಿಂ ಕಳೆದನಮರನಗರೀ ಶ್ರೀಶನಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ॥ ೫೬||

ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ 56

ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೆಯ ಸಂಧಿ ಮೊದಲ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 1 ರಿಂದ ‌ 30

ಚಂದ್ರಹಾಸನ ಕಥನ

ನಿರೂಪಣೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ

ಕುದುರೆಗಳೊಡನೆ ಮುಂದುವರೆದರು. ಮಾಗಿಯ ಕಾಲ ಬಂದಿತು. ಸೂರ್ಯ ಮಂಕಾದ. ಬಿಸಿಲು ಬೆಳದಿಂಗಳಂತಾಯಿತು. ಕೋಗಿಲೆಗಳು ಮೌನವಾದವು. ಅಗ್ನಿಯೂ ಶಾಖವಿಲ್ಲದಂತಾಗಿ ಚಳಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಇನಿಯರ ಎದೆಗೆ ಒರಗುವುದೇ ಲೇಸೆಂದರು. ಕಾಮಿನಿಯರ ಕುಚಾಲಿಂಗನವೆ ಚಳಿಗೆ ಔಷಧಿಯೆಂದಿತು ಕಾಮುಕ ಜನ. ಹಕ್ಕಿಗಳು ಗೂಡು ಬಿಟ್ಟು ಹಾರಲೊಲ್ಲವು. ಕಾಗೆಗಳು ತಮ್ಮ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಮರಿಗಳನ್ನು ಸಲಹುತ್ತಿದ್ದವು.

ಕುದುರೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತ ನಡೆಯುತ್ತ ಅನೇಕ ನದಿ ವನ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಕುಂತಳನಗರವನ್ನು ಹೊಕ್ಕವು. ಚಂದ್ರಹಾಸನು ಅಲ್ಲಿಯ ಅರಸ. ಅವನು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ತಡೆದನು. ಕಾವಲ ಭಟರು ಬಂದು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಈ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಲು ಅವನು ಚಿಂತಿತನಾಗಿ ಕೃಷ್ಣನ ಮುಖ ನೋಡಿದನು.  ಆಗ ಆಗಸದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ದಿನಮಣಿಯಂತೆ ಒಂದು ತೇಜಸ್ಸು ಕಾಣಿಸಿತು. ಕೃಷ್ಣನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡುತ್ತ ವೀಣೆ ಹಿಡಿದ ಜಟಾಧಾರಿ ನಾರದರು ಕಾಣಿಸಿದರು. ತೇಜೋವಂತರಾದ ನಾರದರು ಅಲ್ಲಿ ಇಳಿದರು. ಅವನು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನಮಿಸಲು ಅರ್ಜುನನು ಅವನನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿದನು.

ತನ್ನ ಕುದುರೆಗಳು ಎತ್ತ ಹೋದವು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವೆನ್ನಲು ನಾರದರು ಅವು ಕುಂತಳಪುರದಲ್ಲಿವೆ. ಚಂದ್ರಹಾಸನು ಅವುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಇವನು ಅತ್ಯಂತ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತನು. ಪರಾಕ್ರಮಿಯು. ಹಿಂದಿನ ಅರಸರು ಇವನ ಅಲ್ಪ ಅಂಶವೆಂದೂ ಇವನ ಚರಿತ್ರೆಯೇ ವಿಶೇಷ ಎಂದೂ ಹೇಳಲು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು.

ಇದು ಸಮಯವಲ್ಲ. ಕುದುರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸು ಎನ್ನಲು ಮಾನವ ಜನ್ಮ ನಶ್ವರ. ಈ ಕ್ಷಣ ಏನಾಗುವುದೋ ತಿಳಿಯದು ಇರಲಿ. ಹೇಳಿರಿ ಎನ್ನಲು ಹೇಳತೊಡಗಿದರು.

ಮೇಧಾವಿಯೆಂಬ ರಾಜನಿಗೆ ಪಟ್ಟದ ರಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮಗ ಜನಿಸಿದನು. ಮೂಲಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಅವನಿಗೆ ಆರು ಬೆರಳುಗಳು ಇದ್ದವು. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಯುದ್ಧ ನಡೆದು ರಾಜನು ಮರಣ ಹೊಂದಲು ರಾಣಿ ಸಹಗಮನ ಮಾಡಿದಳು. ರಾಜ್ಯ ಶತ್ರುಗಳ ವಶವಾಯಿತು. ಬಾಲಕ ಅನಾಥನಾದನು. ಇವನನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸೇವಕಿಯು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಬಂದು ಪರಮ ಕನಿಕರದಿಂದ ಸಾಕತೊಡಗಿದಳು. ರಾಜಕುಮಾರನಾದ ಮಗುವಿಗೆ ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆಗಳಿಲ್ಲ. ತೊಟ್ಟಿಲಿಲ್ಲ. ತಾಯಿತಂದೆಯರ ಪ್ರೀತಿಯಿಲ್ಲ ಬಡತನದ ಬಾಳು ಆಯಿತಲ್ಲಾ ಎಂದು ಮರುಗುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವನ ಬಾಲಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡು ನಗುವಳು. ಅವನ ದುರವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಅಳುವಳು. ಹೀಗೇ ಇರಲು ಖಾಯಿಲೆ ಬಂದು ಅವಳು ಮೃತಳಾದಳು. ಇವನು ಪರಪುಟ್ಟನಾದನು. ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದನು. ಕನಿಕರದಿಂದ ಯಾರೋ ಕರೆಯುವರು. ಊಟ ಹಾಕುವರು. ಇನ್ನಾರೋ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸುವರು. ಹೀಗೇ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದನು ಬಾಲಕ.

ಒಮ್ಮೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಕರ್ರಗೆ ಗುಂಡಗೆ ನುಣ್ಣಗಿದ್ದ ಅದನ್ನು ಆಟದ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡನು. ಅವನಿಗೆ ಮನೆಯಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಸದಾ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದನು.  ಊಟದ ಸಮಯದ ಹೊರತು ಅದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರಿಂದ ಗೋಲಿಯಾಟವನಾಡಿ ಸದಾ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಲಿದ್ದನು. ಹೀಗೇ ದಿನಗಳು ಕಳೆದವು..ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಡಬುದ್ಧಿಯೆಂಬ ಮಂತ್ರಿ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಸಂತರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಪ್ರರು ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಲಕನನ್ಬು ನೋಡಿ ಅವನ ರಾಜಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಇವನಾರು? ಎಂದರು. ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇವನಂತಹ ಅದೆಷ್ಟೋ ಅನಾಥರಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಗಮನಿಸಲು ಸಮಯವಿಲ್ಲ ಎನ್ನಲು ಅವರು ಈ ಹುಡುಗನು ಮುಂದೆ ಈ ನಗರದ ರಾಜನಾಗುವನು.  ಇವನನ್ನು ಪಾಲಿಸು ಎಂದರು.

ಮಂತ್ರಿಗೆ ತನ್ನ ಮಗನು ರಾಜನಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಕೆಯಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಅರಸನಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿಪ್ರರ ಮಾತು ಸುಳ್ಳಾಗದು ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ ಒಪ್ಪಿದಂತೆ ನಟಿಸಿ ನಂತರ ತನ್ನ ಸೇವಕರನ್ನು ಕರೆದು ಇವನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಸಾಯಿಸಿ ಕುರುಹು ತನ್ನಿ ಎಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು. ಅಂತೆಯೇ ಅವರು ಕಾಳರಕ್ಕಸರಂತೆ ತುಡುಕಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಲಕನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ದರು.

ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೆಯ ಸಂಧಿ ಮೊದಲ ಭಾಗ 

ಪದ್ಯ 1 ರಿಂದ 30

ಸೂಚನೆ_  ಇಂದ್ರಜಂ ತುರಗಂಗಳಂ ಕಾಣದಿರೆ ನಾರ | ದಂ ದೃಷ್ಟಿ ಗೋಡರ ಕ್ಕೈದಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದು | ಚಂದ್ರಹಾಸ ಕಥಾವಿಶೇಷಮಂ ಕರ್ಣ ಪೀಯೂಷಮಂ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದೆ |

ಭೂಮಿಪತಿ ಕೇಳ್ ಬಳಿಕ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಸು | ತ್ರಾಮ ಸುತನಸುರಾರಿ ಸಹಿತ ಕುದುರೆಗಳ ಕೂ | ಡಾ ಮಹಾನದವನುತ್ತರಿಸಿ ನಡೆತರುತಿರ್ದನಾ ಪಥದೊಳ್ಳೆಕಿಲಿಂದೆ || ಹೇಮಂತ ಶೈಶಿರದ ಮಾಗಿ ಮಡಲಿಡೆ ತರಣಿ | ಸೋಮನಂತಿರೆ ಬಿಸಿಲ್ ಬೆಳುದಿಂಗಳ ವೊಲಾಗೆ | ತಾಮರಸ ರಾಜಿ ನಸಿದುವು ಕುಗ್ಗಿದುವು ಕೋಗಿಲೆಯ ಕಂಠಕಲರವಗಳು ||೧||

ಬಾಲೆಯರ ಕಡೆಗಣ್ಣ ಬಾಣದಿಂದಂಗಜಂ | ರೋಲಂಬ ರಾಜಿ ಸೊಕ್ಕಾನೆಗಳ ಸೊಗಡಿಂದೆ | ಕಾಲಮಂ ಕಳೆವೊಲಾದುದು ಪೂಗಳಿಲ್ಲದೆ ಮಸುಳುವಿನ ಶಶಿ ರುಚಿಗಳು || ಜ್ವಾಲೆ ಶೀತಳವಾದುದಗ್ನಿಯಿಂ ಬಿಟ್ಟು ಕಾಂ | ತಾಲಿಂಗನವನೆ ಬಯಸಿದುದು ಕಾಮುಕ ಜನಂ | ಮೂಲೋಕಮಂ ಮಾಗಿ ನಡುಗಿಸಿತು ಮೇಣುಡುಗಿಸಿತು ಪೆರ್ಚಿದೈಕಿಲಿಂದೆ |೨||

ಉತ್ತಮಾಂಗದ ಗಂಗೆಯಂ ಸಾಗರಕೆ ಕಳುಹಿ | ಪೊತ್ತ ಶಶಿಕಲೆಯ ನಂಬರಕಿಟ್ಟು ತನ್ನ ನಡು | ನೆತ್ತಿಯೊಳ್ ಕಣ್ಣ ತೆರೆದಗ್ನಿ ಯಂ ತಾ ಳ್ದು ದಲ್ಲದೆ ಕಾಂತೆಗರೆಮೆಯ್ಯನು || ತೆತ್ತು ಬಿಡದಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರ್ಪನೀಶ್ವರ ನೆನಲ್ | ಮತ್ತೆ ಕಾಮಿನಿಯರ ಕುಚಾಲಿಂಗನವ ನುಳಿದೊ | ಡೆತ್ತಣದು ಹಿಮಕೆ ಭೇಷಜಮೆಂದು ವಿರಹಿಗಳ್ ಕೂರ್ಪರ ನರಸುತಿರ್ದರು |೩||

ನೆರೆ ಲೋಭಿ ವಿತ್ತಮಂ ಸು ಯ್ದಾನಮಂ ಮಾ ಳ್ಪ | ತೆರದಿಂದೆ ಕಾಮಿನೀ ಪ್ರಣಯಮಂ ನಂಬಿರ್ಪ | ನರಿವಿನಂತಿಸಿದ ಶೈಶಿರದ ಶೀತಕೆ ಪಗಲಿರುಳ ತಮ್ಮ ಗೂಡುಗಳನು || ಪೊರಮಟ್ಟು ಪಾರಲೊಲ್ಲದೆ ವಾಯಸ ಪ್ರತತಿ | ಗರಿಗಳಂ ಪೊದಿಸಿ ಮತ್ತು ಮಡಿಲೊಳಿಟ್ಟು ಕೋಗಿಲೆಯ | ಮರಿಗಳಂ ಮೆಯ್ಯೊಳ್ ಪುದುಗಿಕೊಂಡು ಮರುಕದಿಂದೈದೆ ಪಾಲಿಸುತಿರ್ದುವು||೪||

ಭುವನಮಂ ತೀವಿರ್ದ ಹಿಮಮುಮಂ ತಮಮುಮಂ | ತವಿಸುವ ತವಕದಿಂದಮವಗಡಿಸಿ ಜವಗೆಡಿಸಿ | ಬವಣಿಗೊಂಡಭ್ರದೊಳತೊಳಲುತ್ತೆ ಬಳಲುತ್ತೆ ಬಂದೊಡಂ ಮತ್ತೆ ಬಿಡದೆ | |ಕವಿಯಲ್ ಪ್ರತಾಪದೇಳಿಗೆ ನಂದಿ ಮಿಗೆ ಕುಂದಿ | ರವಿ ತಣ್ಣಗಾದನೆನೆ ಕಾಣಿಸಿತು ಮಾಣಿಸಿತು | ತವೆ ತಕ್ಕೆಯೊಳನೆರೆಯ ಬಲ್ಲರೊಳ್ ನಲ್ಲರೊಳ್ ಮುನಿಸನಾ ಶೈಶಿರದೊಳು ||೫||

ಉ ರ್ವೀಶ ಕೇಳ್ ಬಳಿಕ ಸೇನಾ ಸಮಗ್ರದಿಂ | ಗೀರ್ವಾಣ ಪತಿ ನಂದನಂ ಬಹಳದೇಶ ವನ | ಪರ್ವತ ನದೀ ನದಂಗಳನುತ್ತರಿಸಿ ಕುದುರೆಗಳ ಹಿಂದುಗೊಂಡು ಬರಲು || ತರ್ವಾಯೊಳವು ಹಾಯ್ದು ವನಿಲ ಜವದಿಂ ಪಡೆಯೊ | ಳೊಊರುಮುರಿಯದಂತೆ ಕುಂತಳ ನಗರಕೆ ಬಲ | ಗರ್ವಿತ ಚಂದ್ರಹಾಸಾಖ್ಯನರಸ ಲ್ಲಿಗವನಾ ಹರಿಗಳಂ ತಡೆದನು||೬||

ಬೆಂಗಾವಲಾಗಿರ್ದ ಪಟುಭಟರ್  ಮೀರಿದ ತು | ರಂಗಯುಗಮಂ ಕಾಣದೆ ತಂದು ಸಿತವಾಹ | ನಂಗೆ ಬಿನ್ನೈಸಿದರ್‌ ಜೀಯ ಪೋದುವು ಹರಿಗಳರಸಿದೊಡೆ ಗೋಚರಿಸವು || ಮುಂಗೈವ ಕಜ್ಜಮಂ ಬೆಸಸೆನೆ ಧನಂಜಯಂ | ಮಂಗಳಾತ್ಮಕನ ಮೊಗನೋಡಿ ಚಿಂತಿಸುವಿನಂ | ಕಂಗೊಳಿಸಿತಾಗಸದೊಳೊಂದು ಬೆಳಗೆರಡನೆಯ ದಿನಮಣಿಯ ತೇಜದಂತೆ||೭||

ಕ್ರೀಡೆಯಿಂ ಮಾಧವನುತ ಪ್ರಸಂಗವನುಂಟು | ಮಾಡುತ್ತೆ ಸುಮನೋನುರಾಗದಿಂದಿರದೆ ನಲಿ | ದಾಡುತ್ತೆ ಕುಜವಂಶ ಭೇದನಂಗೆಯ್ಯುತ್ತ ಸಾಮಜೋಲ್ಲಾಸದಿಂದೆ || ಪಾಡುತ್ತೆ ವಿಷ್ಣು ಪದ ಕಮಲ ಮಧುಕರನೆಂಬ | ರೂಢಿಯಂ ನಿಜವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ ತೆರದಿಂದೆ | ನೋಡುವರ ಕ ಣ್ಗೆ ಗೋಚರಿಸಿದಂ ನಾರದ ಮುನೀಶ್ವರಂ ಬಾಂದಳದೊಳು ||೮||

ಕೆಂಜೆಡೆಯ ಸುಲಿಪಲ್ಲ ಚೀರ ಕೃಷ್ಣಾಜಿನದ | ಮಂಜುಲ ತುಲಸಿಯ ದಂಡೆಯ ಕೊರಳ ತಾವಡದ | ರಂಜಿಸುವ ಪದ್ಮಾಕ್ಷಗಳ ಲಲಿತ ಮೇಖಲೆಯ ಚಾರುತರದುಪವೀತದ || ಕಂಜನಾಭ ಧ್ಯಾನದಮಲ ವೀಣಾಕ್ಷಣಿತ | ಸಂಜಾತ ಗಾನ ಸುಖದೆಸೆವ ತೇಜೋಮಯದ i ಪುಂಜವೆನಿಪಮರಮುನಿ ನಾರದಂ ಪಾರ್ಥಾದಿಗಳ ಕ ಣ್ಗೆಕಾಣಿಸಿದನು||೯||£

ಅಂಭೋಜಮಿತ್ರ ನಾಸರೊಳಾಗಸವನುಳಿದು ಕುಂಭಿನಿಗೆ ಬಂದವನೊ ಪೇಳೆನಲ್ ಗಗನ ಪಥ | ದಿಂ ಭಾಸುರಪ್ರಭೆಯೊಳಾ ಮುನಿಪ ನಿಳಿತಂದೊಡಸುರಾಂತಕಾದಿ ನೃಪರು || ಸಂಭಾವಿಸಿದರಾ ತಪೋನಿಧಿಯ ನತಿವಿನಯ | ಗಂಭೀರ ವಾಕ್ಯದಿಂ ಬೆಸಗೊಂಡ ನುಪಚರಿಸಿ | ಜಂಭಾರಿ ನಂದನಂ ನಾರದನನಖಿಳ ಲೋಕಸ್ಥಿತಿ ವಿಶಾರದನನು||೧೦||

ಎಲೆ ಮುನೀಶ್ವರ ತನ್ನ ಕುದುರೆಗಳ್ ಪೋದುವೀ | ನೆಲದೊಳಾವೆಡೆಯೊಳಿರ್ದಪುವೆಂದರಿಯೆನಿನ್ನು | ಬಲವಂತರೀ ಸ್ಥಳದೊಳಿಲ್ಲಲೇ ಕಂಡುದಂ ತನಗೊರೆಯ ವೇಳ್ವುದೆಂದು || ಫಲುಗುಣಂ ಕೇ ಳ್ದೊಡಾ ನಾರದಂ ನಸುನಗುತೆ | ಸುಲಲಿತಾಶ್ವಂಗಳೈದಿದುವು ಕುಂತಳಪುರಕೆ | ಕಲಿ ಚಂದ್ರಹಾಸಾಖ್ಯ ನರಸಲ್ಲಿಗಾ ನೃಪಂ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿಹನೆಂದನು||೧೧||

ಹಿಂದಣರಸುಗಳ ಬಲಮಿವನ ಹದಿನಾರರೊಳ | ಗೊಂದು ಕಳೆಯಲ್ಲವಂ ಪರಮ ವೈಷ್ಣವನಿವನ | ಮುಂದದಟರಂ ಕಾ ಣೆನಾಹವದೊಳೀತನ ಚರಿತ್ರಮತಿಚಿತ್ರವೆಂದು | |ಮಂದಸ್ಸಿ ತದೊಳಾ ತಪೋಧನಂ ಪೇ ಳ್ದೊಡೆ ಪು | ರಂದರಾತ್ಮಜನವನ ವರ್ತನವನಾದ್ಯಂತ | ದಿಂದೆನಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಪೇಳ್ವುದೆನಲರ್ಜುನಂಗಾ ತಪೋನಿಧಿ ನುಡಿದನು |೧೨||

ಸಮಯಮಲ್ಲಿದು ನಿನಗೆ ಪಾರ್ಥ ಸಿಕ್ಕಿರ್ದಪುವು | ವಿಮಲಮಖ ವಾಜಿಗಳ ಚಿಂತಿಸುತಿಹಂ ಮಹೀ । ರಮಣನಿಭಪುರದೊಳೆನೆ ಫಲುಗುಣಂ ನರರ ಬಾಳ್ ಚಿರಕಾಲಮಿಪ್ಪುದಿಲ್ಲ ॥ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಕೇಳದಿರಬಹುದೆ ವೈಷ್ಣವ ಕಥೆಯ | ನಮಮ ತನಗಾವ ಪೊಳ್ಳು ಭಯ ಬಲಮಧ್ಯದೊಳ್ | ಕಮಲಾಕ್ಷನೊರೆದ ಗೀತಾಮೃತವನಾಲಿಸಿದೆನೆನೆ ಮುನಿಪನಿಂತೆಂದನು||೧೩||

ಇನ್ನೊರೆವೆನಾಲಿಸಾದೊಡೆ ಪಾರ್ಥ ಧಾರ್ಮಿಕಂ | ಮುನ್ನೊರ್ವನುಂಟು ಕೇರಳ ದೇಶದವನಿಪಂ| ಸನ್ನು ತ ಗುಣೋದಯಂ ಮೇಧಾವಿಯೆಂಬವಂ ಬಲಯುತಂ ಬಳಿಕವಂಗೆ ।| ತನ್ನ ಪಟ್ಟದ ರಾಣಿಯೊಳ್ ಬಹಳ ಭಾಗ್ಯ ಸಂ| ಪನ್ನ ನೆಡೆದಂಫ್ರಿಗರುವೆರಳಾಗಿ ದಿವದೊಳು | ತ್ಪನ್ನನಾದಂ ಮೂಲನಕ್ಷತ್ರದಿಂದರಿಷ್ಟಾಂಶದೊಳ್ ಸುಕುಮಾರನು||೧೪||

ಪುತ್ರೋತ್ಸವಂ ಮಾಡಿ ಕೆಲವು ದಿನಮಿರೆ ನೃಪಂ | ಶತ್ರುಗ ಳ್ ಬಂದು ನಿಜನಗರಮಂ ಮುತ್ತಿದೊಡೆ |ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮದೊಳವರೊಡನೆ ಯುದ್ಧರಂಗದೊಳ್ ಪೊ ಯ್ದಾಡಿ ಮಡಿಯೆ ಕೇಳ್ದು | ಚಿತ್ರಭಾನು ಪ್ರವೇಶಂಗೈದಳಂದು ಶತ ! ಪತ್ರಲೋಚನೆ ಪತಿವ್ರತೆಯಾಗಿ ಬಳಿಕೆರೆ ದ! ರಿತ್ರೀಶ್ವರನ ರಾಜ್ಯಮಂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಹಿತರಾಳರದನೇಪೇಳ್ವೆನು||೧೫||

ಬಳಿಕೋರ್ವ ದಾದಿ ಶಿಶುವಂ ಕೊಂಡು ಪೊರಮಟ್ಟು | ತೊಳಲಿ ಬಳಲುತೆ ಮೆಲ್ಲಮೆಲ್ಲನೈತಂದು ಕುಂ। ತಳ ನಗರಮಂ ಪೊಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಿದಳರ್ಭಕನನತಿ ಪ್ರೇಮದಿಂದೆ || ಎಳೆಯಂಗೆ ಬೇಕಾದುದಿಲ್ಲದಿರೆ ಮರುಗುವಳ್ | ಪೊಳಲೊಳಗೆ ತಿರಿದು ಹೊರೆದಳಲುವ ಳ್ ಮುದ್ದಿಸಿ ಸಿ ಪ | ಸುಳೆಯಭಿನಯಂಗಕ್ಕೆ ಹಿಗ್ಗಿ ಬಿಸುಸುಯ್ವಳವಳನುದಿನದೊಳಾರ್ತೆಯಾಗಿ ॥೧೬||

ಇಡೆ ತೊ ಟ್ಟಿಲಿಲ್ಲಾಡಿಸುವರಿಲ್ಲ ನಿನಗೆ ಪೊಂ! ದೊಡಿಗೆಯಿಲ್ಲರೆ ನಿಳಯಮಿಲ್ಲ ಬಿಡದೆರೆವ ನೀ | ರ್ಕುಡಿವಾಲ್ಗ ಳೆಣ್ಣೆಬೆಣ್ಣೆಗಳಿಲ್ಲ ಲಾಲಿಸಿ ನಲಿವ ತಂದೆತಾಯ್ಗ ಳಿಲ್ಲ ॥ ಪೊಡವಿಪತಿ ಕೇರಳಾಧೀಶ್ವರಂ ಪರಕೆಯೊಳ್ | ಪಡೆದೆನಿದಕೀಗ ನಿನ್ನಂ ನೋಡುವೆನ್ನ ಕ | ಣ್ಣೊಡೆಯದಕಟಕಟೆಂದು ಬಿಸುಸುಯ್ದಳಲ್ಲು ಮರು ಗು೭||ವಳಾಕೆ ದಿನದಿನದೊಳು ||೧೭||

ಮೊಳೆವಲ್ಲುಗುವಜೊಲ್ಲು ದಟ್ಟಡಿ ತೊದಲನುಡಿ | ತೊಳತೊಳಗುತಿಹ ಸೊಬಗು ಮೆರೆವ ನಗೆಮೊಗದ ಬಗೆ | ಪೊಳೆವ ಕ ಣ್ ಮಿಸುಪ ನುಣ್ಗದಪಿಗೆಣೆ ಚೆಲ್ಪಪಣೆ ಕುರುಳ ಜೋಲಂಬೆಗಾಲು || ಸುಳಿ ನಾಭಿ ಮಿಗೆ ಶೋಭಿಪದರದೆಡೆ ಬಟ್ಟದೊಡೆ | ನಳಿತೋಳಿಡಿದ ಧೂಳಿ ಸೊಗಯಿಸುವ ವರ ಶಿಶುವ | ನಲಿದಾಡಿಸುವ ರೂಢಿಯಿಲ್ಲೆಂದು ನೆರೆ ನೊಂದು ಮರುಗವಳಜ ಪ್ರಮವಳು|೧೮||

ಬಾಲಕನ ಲೀಲೆಯಂ ಕಂಡು ಹಿಗ್ಗುವಳೊಮ್ಮೆ | ಲಾಲನೆಗಳಿಲ್ಲಂದಳ ಲ್ದುಮರುಗುವಳೊಮ್ಮೆ | ಪಾಲಿಸಿದಳಿಂತು ನಡೆನುಡಿಗಳಂ ಕಲಿವಲ್ಲ ಪರಿಯಂತಮಾ ಶಿಶುವನು || ಮೇಲೆ ರುಜೆ ಬಂದಡಸಿ ವಿಧಿವಶದೊಳಾ ಧಾತ್ರಿ। ಕಾಲನರಮನೆಗೈದಿದಳ್ ಬಳಿಕ ಪಸುಳೆಗೆ ನಿ | ರಾಲಂಬಮಾಗಲಾ ಪಟ್ಟಣದೊಳೆಲ್ಲರ್ಗೆ ಕಾರುಣ್ಯ ಕೀಡಾದನು||೧೯||

ಚೆಲ್ಪಶಿಶು ಬೀದಿಯೊಳ್ ಬಂದು ದೇಸಿಗನಾಗಿ ನಿ ಲ್ವನಂ ಕಂಡ ಕಂಡಬಲೆಯರ್ ಕರೆಕರೆದು | ಮೆಲ್ವ, ತನಿವಲಣ್ಗಳಂ ಕಜ್ಜಾಯ ಸಕ್ಕರೆಗಳಂ ಕುಡುವರೆತ್ತಿ ಕೊಂಡು || ಸೊಲ್ಪ ಮಾತುಗಳನಾಲಿಸಿ ಮುದ್ದಿಸುವ ರೀವ | ರೊಲ್ವುದಂ  ಮಜ್ಜನಂಗೈಸಿ ಮಡಿಯಂ ಪೊದಿಸಿ|ಮೆಲ್ವಾಸಿನೊಳೆ ಮಲಗಿಸುವರ್ ಯಿಂದೊಸೆದು ತಂತಮ್ಮ ಮಕ್ಕ ಳೊಡನೆ ॥೨೦॥ 

ಪರಪುಟ್ಟನಾಗಿ ಪಟ್ಟಣದ ಬೀದಿಗಳೊಳಗೆ | ತಿರುಗುತಿಹ ಬಾಲಕನ ರೂಪಮಂ ಕಂಡು ಕರೆ | ಕರೆದು ಭವನಂಗಕಳ್ಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ಗಣಿಕೆಯರ್ ತಮತಮಗೆ ಮೋಹದಿಂದೆ|| ಸರಸ ಪರಿಮಳ ಸುಗಂಧಂಗಳಂ ತೀಡಿ ಕ |  ತ್ತುರಿಯ ತಿಲಕವನಿಟ್ಟು ಕಂಮಲರ್ ಮುಡಿಸಿ ಕ | ಪುರ ವೀಳೆಯಂಗೊಟ್ಟು ಮಡಿತೊಡಿಗೆಗಳಿನೈದೆ ಸಿಂಗರಿಸಿ ಕಳುಹುತಿಹರು||೨೧||

ಆಡು ಬೆಳೆಮಕ್ಕಳೊಡನಾಡುವಂ ಲೀಲೆ ಮಿಗೆ | ನೋಡುವಚ್ಚರಿಗಳಂ ನೋಡುವಂ ಬಾಲಕರ | ಕೂಡೆ ಮನೆಮನೆಗಳೊಳಗಾಡುತಿಹನೆಲ್ಲರ್ಗೆ ಮುದ್ದಾಗಿ ಮೋಹಿಸುವನು || ನೋಡುವರ ಪಾಡುವರನಾಡೆ ಸಾಧನೆಗಳಂ | `ಮಾಡುವರ ನರ್ಥಿಯಿಂ ಬೇಡುವರ ನೆರವಿಯೊಳ್ | ಕ್ರೀಡಿಸುವನಾಪುರದ ರೂಢಿಸಿದ ಬೀದಿಯೊಳ್ ಪಸುಳೆ ಪರಪುಟ್ಟನಾಗಿ ||೨೨||

ಬಟ್ಟೆಯೊಳ್ ಪುಣ್ಯವಶದಿಂದರ್ಭಕನ ಕಣ್ | ಪುಟ್ಟ ಸಾಲಗ್ರಾಮದೊಂದು ರಮಣೀಯ ಶಿಲೆ | ಕಟ್ಟೆಸಕದಿಂದೆ ಕಾಣಿಸಲದಂ ತಾನೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಕೆಳೆಯರ್ಗೆ ತೋರಿ || ಬಟ್ಟಗಲ್ಲಿಂತು ವರ್ತುಳದಿಂದೆ ಚೆಲ್ಬಾಗಿ | ಪುಟ್ಟುವುದೆ ಪೊಸತೆಂದು ಪಿಡಿದಾಡುತೊಡನೆ ಬೈ | ತಿಟ್ಟು ಕೊಂಬಂ ಬಾಯೊಳನವರತ ಮಿರಿಸಿ ತನಗೆ ಮನೆಯಿಲ್ಲವಾಗಿ [೨೩||

ತೊಳಪ ಸಾಲಗ್ರಾಮ ದುಪಲಮಂ ಬಾಲಕಂ | ಕೆಳೆಮಕ್ಕಳೊಡನಾಟದಗೋಳಕವೆಂದು। ತಿಳಿದಷ್ಟೆ ಕಲ್ಲೊಡ್ಡಿಗಳನಾಡುತದರಿಂದ ಗೆಲ್ಲೆಲ್ಲರಂ ಜರೆಯುತ || ಕಳಕಳಿಸಿ ನಗುತತಿಸ್ನೇಹದಿಂ ಕ್ರೀಡೆಯಂ | ತಳೆದಾಗಳುಣಿಸುಗಳ ನುಂಬಲ್ಲ ತನ್ನ ಕೈ | ದಳಿಕೆ ತಂದುಳಿದ ಪೊ ಳ್ತಿನೊಳಾವಗಂ ಬಾಯೊಳಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತಿರ್ಪನು |೨೪||

ಕುಂತೀಕುಮಾರ ಕೇಳಾಮಹಾ ಪತ್ರನದೊ |  ಳಿಂತರ್ಭಕರೊಳಾಡುತಿಹ ಪಸುಳೆಗೈದು ಬರಿ ! ನಂ ತುಂಬಿತಾ ಸಮಯದೊಳ್ ಪ್ರಬಲದಿಂ ಪ್ರವರ್ತಿಪ ದುಷ್ಟ ಬುದ್ಧಿಯೆಂಬ || ಕುಂತಳೇಂದ್ರನ ಮಂತ್ರಿ ತನ್ನ ಮನೆಯೊಳ್ ವಿಪ್ರ | ಸಂತರ್ಪಣಂಗೆಯ್ಯಲಾ ದ್ವಿಜರ್ ಭೋಜನಾ | ನಂತರದೊಳೈದೆ ಸತ್ಕೃತರಾಗಿ ಕುಳ್ಳಿರ್ದು ಪರಸುತಲ್ಲಿರುತಿರ್ದರು||೨೫||

ಅಲ್ಲಿ ಕೆಳೆಯರೊಳಾಡುತಿರ್ದ ಶಿಶುವಂ ಕಂಡ | ರುಲ್ಲಾಸದಿಂದೆಸೆವ ಭೂಸುರ‌ರ್ ಬಾಲಕನ | ಸಲ್ಲಲಿತ ರಾಜಲಕ್ಷಣಕೆ ಬೆರಗಾದರವನಂಗಮಂ ನೋಡಿನೋಡಿ || ನಿಲ್ಲದನುರಾಗದಿಂದಾರ ಸುತನೀ ತರುಣ । ನೆಲ್ಲಿಂದ ಬಂದನೆಂದಾ ದುಷ್ಟ ಬುದ್ದಿಯ೦ | ಮೆಲ್ಲನೆ ವಿಚಾರದಿಂ ಕೇ ಳ್ದೊಡಾ ವಿಪ್ರರ್ಗೆ ನಗುತಾತನಿಂತೆಂದನು||೨೬||

ಈಪುರದೊಳೆನಿತಿಲ್ಲನಾಥರಾಗಿಹ ಬಾಲ | ರೀಪರಿಯೊಳೆತ್ತಣವ ನಾರಸುತನೆಂದರಿಯೆ | ವೀ ಪಸಳೆಯಂ ರಾಜಕಾರದೊಳಗಿಹೆವಿದರ ಚಿಂತೆ ನಮಗೇತಕೆನಲು || ಆ ಪಾರ್ವರೆಂದಿರ್ದೊಡಂ ಚಾರುಲಕ್ಷಣದೆ | ಳೀ ಪೊಳ ಲೀ ಕುಂತಳಾಧೀಶನಾಳ್ಯ ನ | ಮ್ಮೀ ಪೊಡವಿಗೊಡೆಯನಹ ನೀತನಂ ನೀನಿರಿಸಿಕೊಂಡು ರಕ್ಷಿಪುದೆಂದರು ॥೨೭||

ಕ್ರೂರ ನಾಕುಲದೊಳಿಡಿದಿರ್ದ ಪರ್ಮಡು ಗ | ಭೀರ ನಿರ್ಮಲ ಜಲದೊಳೆಸೆವಂತೆ ಮನದೊಳ್ ಕ | ಠೋರತರ ಭಾವಮಂ ತಳೆದು ಬಹಿರಂಗದೊಳ್ ವಿನಯಮುಳ್ಳಾತ ಸಾಗಿ || ಚಾರು ಲಕ್ಷಣದ ಶಿಶುವಂ ನೋಡಿ ಧರೆಯ ಬೃಂ ದಾರಕರ ನುಡಿಗೊಪ್ಪಿದವೊಲಿರ್ದು ಬಳಿಕ ಸ | ತ್ಕಾರದಿಂದಾ ವಿಪ್ರರಂ ಕಳುಹಿದಂ ದುಷ್ಟಬುದ್ದಿ ನಿಜಭವನದಿಂದೆ||೨೮||

ಈ ಕುಂತಳೇಂದ್ರಂಗೆ ಸುತರಿಲ್ಲ ರಾಜ್ಯ ಮೆನ | ಗೇಕಾಧಿಪತ್ಯವಾಗಿರ್ದಪುದು ಮುಂದಿವಂ | ಭೂಕಾಂತನಾದಪಂಗಡ ವಿಪ್ರರೆಂದ ನುಡಿ ತಪ್ಪದೆನ್ನಾ ತ್ಮ ಜರ್ಗೆ || ಬೇಕಾದ ಸಂಪದಂ ಬಯಲಾಗಿ ಪೋಪುದೆಂ | ದಾ ಕುಮತಿ ಬೇರೊಂದುಪಾಯಮಂ ಚಿಂತಿಸಿ ಭ | ಯಾಕಾರದೊಡಲ ಚಂಡಾಲರಂ ಕರೆಸಿ ಬೆಸಸಿದನಾರುಮರಿಯದಂತೆ||೨೯||

ಕಾನನಾಂತರದೊಳೀ ತರಳನಂ ಕೊಂದು ನೀ | ವೇನಾದೊಡಂ ಕುರುಪುತಂದೆನಗೆ ತೋರ್ಪುದೆಂ | ದಾ ನರೇಂದ್ರನ ಮಂತ್ರಿ ಬೆಸಸಿದೊಡೆ ಪಶುಘಾತಕಿಗಳಾಡುತಿಹ ಶಿಶುವನು||ಹೀನ ದಯದಿಂದೆ ಪಿಡಿದೆತ್ತಿ ಕೊಂಡೊಯ್ದರ್ ಭ | ಯಾನಕದೊಳಂದು ಕೊಲೆಗೆಳಸಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಂ । ದಾನವೇಶ್ವರನಾಜ್ಞೆಯಿಂ ಕಾಳರಕ್ಕಸರ್ ಬಂದು ಕೈದುಡುಕಿದಂತೆ||೩೦||

ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ 57

ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೆಯ ಸಂಧಿ ಕೊನೆಯಭಾಗ

ಪದ್ಯ 31 ರಿಂದ 63

ಚಂದ್ರಹಾಸನ ಕಥನ

ನಿರೂಪಣೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ Lrphks Kolar

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ

ಪಾತಕಿಯೊಳಿರುವ ಪರಮಾತ್ಮನಂತೆ, ಯಮದೂತರ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅಜಾಮಿಳನಂತೆ, ಕಾಗೆಗಳ ನಡುವಿನ ಕೋಗಿಲೆಯಂತೆ, ಕೋಪದ ನಡುವಿನ ವಿವೇಕದಂತೆ ಬಾಲಕನು ಕೊಲೆಗಡುಕರ ನಡುವೆ ಇದ್ದನು. ಸಾಲಿಗ್ರಾಮದ ದಯದಿಂದ ಅವನು ಹರಿನಾಮ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡತೊಡಗಿದನು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಕಟುಕರ ಹೃದಯವೂ ಕರಗಿತು. ಹರಿನಾಮಕ್ಕೆ ಸೋಲದಿರುವವರು ಯಾರು?

ಶಿಶುವಧೆಗೆ ಅಳುಕಿದ ಆ ಪಾಪಿಗಳು ಬಾಲಕನ ಎಡಗಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಆರನೇ ಬೆರಳನ್ನು ಕೊಯ್ದು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದೇ ಹೋಗಿ ಮಂತ್ರಿಗೆ ಕೊಡಲು ಅವನು ಕಂಟಕ ತಪ್ಪಿತೆಂದು ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು.

ಇತ್ತ ಬಾಲಕನ ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ನೆತ್ತರು ಸುರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಭಯದಿಂದ ಅಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಅವನ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಕಂಡು ಕಾನನದ ಮೃಗ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮರುಗಿದವು. ನವಿಲು ಗರಿ ಬಿಚ್ಚಿ ನೆರಳು ನೀಡಿತು. ಗಿಳಿಗಳು ಸಾಂತ್ವನದ ನುಡಿಗಳನ್ನು ಆಡಿದವು. ಹಂಸಗಳು ರೆಕ್ಕೆಯನ್ನು ನೀರಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿ ತಂದು ಸಿಂಪಡಿಸಿದವು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ತರನ್ನು ನೋಡಿ ಮರುಗದಿಹ ಮಾನವರು ಪಾಪಿಗಳಲ್ಲವೆ? ಕರುಬರು ಇದ್ದ ಊರಿಗಿಂತ ಕಾಡೇ ಒಳಿತೆನ್ನುವಂತೆ ಅವನಿಗೆ ಆ ಜೀವಿಗಳ ಉಪಚಾರ ಸಮಾಧಾನ ತರುತ್ತಿತ್ತು.

 ಬನದೇವಿಯರು ಕೂಡಾ ಮರುಗಿದರು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕೋಲಾಹಲದ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿ ಬಂತು.

ಬೆಟೆಗಾರರ ದಂಡು ಬಂದಿತು. ಕಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಸುಳಿದು ಮೃಗಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿದರು. ಅವರ ಕೋಲಾಹಲ, ಕಿರುಚುವಿಕೆ ಬಾಣಗಳ ಆರ್ಭಟ ಜೋರಾಗಿತ್ತು. ಅವರೊಡನೆ ಸುಂದರಿಯರಾದ ಬೇಡತಿಯರೂ ಇದ್ದರು. 

ಮೃಗಗಳ ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಗುರುತು, ನೀರು ಕುಡಿದ ಜಾಗ, ಕೆದರಿದ ಮಣ್ಣು, ಕಾಳಗವಾಡಿದ ಗುರುತು ಮುಂತಾದುವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುತ್ತ ಇಗೋ ಹಂದಿಯ ಗುರುತು, ಆನೆಯ ಹೆಜ್ಜೆ ಕಾಡೆಮ್ಮೆಯ ತುಳಿತ ಇತ್ಯಾದಿ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ತೋರಿಸುತ್ತ ಹಿಡಿ, ನುಗ್ಗು, ಕಡಿ, ಕೊಲ್ಲು, ಉರುಳಿಸು, ಅಡ್ಡಹಾಕು, ಇತ್ಯಾದಿ ಕೂಗುಗಳಿಂದ ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗಲಭೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಜೊತೆಗಾರರನ್ನು, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮೃಗಗಳು ಗೋಳಿಟ್ಟವು. ಹೆದರಿಕೆಯಿಂದಲೇ ಹಲವು ಸತ್ತವು. ತರುಣಿಯರ ಮೇಲೆ ಎರಗಿದ ಸಿಂಹವನ್ನು ಬೇಡರು ಸಂಹರಿಸಿದರು. ಅಡಗಿದ್ದ ಹುಲಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಕೊಂದರು. ಗರಿಗಳು, ಕಸ್ತೂರಿ, ಮುತ್ತುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬೆಡತಿಯರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಒಂದು ಜಿಂಕೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಓಡುತ್ತಾ ಕುಳಿಂದಕನೆಂಬ ದೊರೆಯ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಅವನು ಅದನ್ನು ಅಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವಾಗ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಲಕನನ್ನು ಕಂಡನು. ಅವನು ಚಂದನಾವತಿಯೆಂಬ ನಾಡಿನ ಅರಸನಾಗಿದ್ದನು. ಹರಿಯನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಲಕನನ್ನು ಕಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ಅವನಿಗೆ ದೇವರೇ ನೀಡಿದ ವರ ಎನಿಸಿತು.ಕಡುಬಡವನು ಬಂಗಾರವನ್ನು ಎಡವಿದಂತಾಯಿತು.

 ಬಾಲಕನನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಉಪಚರಿಸಿ ಲಾಲಿಸಿದನು. ತನ್ನ ಸುತ್ತ ಇದ್ದವರಿಗೆ ಅರಸನು ಈ ಬಾಲಕನು ತನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿಯನ್ನಾಗಲೀ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರನ್ನಾಗಲೀ ನೆನಪು ಮಾಡದೆ ಹತಿಯ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಇರುವನು. ನನ್ನ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ನನಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವನು ಎಂದನು. ಮಕ್ಕಳು ದೊರಕಲು ಹತ್ತು ವಿಧಗಳುಂಟು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಇವನು ಸಿಕ್ಕಿರುವನು ಎಂದು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದನು. ಮೊದಲೇ ಹೋಗಿದ್ದವರು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದರು. ರಾಣಿಯು ಬಂದು ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಬಾಲಕನನ್ನು ಎತ್ತಿ ಮುದ್ದಾಡಿದಳು. ತನ್ನ ಬಂಜೆತನ ಹೋಯಿತೆಂದು ಸಂತಸಪಟ್ಟಳು.

ಉತ್ಸವಗಳಾದುವು. ದಾನದಕ್ಷಿಣೆ, ಸಂತರ್ಪಣೆಗಳಾದವು. ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಳೆಯುಳ್ಳ ನಗುಮೊಗದ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಚಂದ್ರಹಾಸನೆಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು.ಸಕಲ ಸದ್ಗುಣಗಳ ಗಣಿಯಾಗಿ ಅಕಳಂಕನಾಗಿ ಹರಿಭಕ್ತನಾಗಿ ಚಂದ್ರಹಾಸ ಬೆಳೆದನು. ಕತ್ತಲೆಯ ಮನೆಗೆ ಮಣಿದೀಪವಾದಂತೆ ಬತ್ತಿದ ಸರೋವರಕೆ ಹೊಸ ಜಲವು ಬಂದಂತೆ, ಕಾವ್ಯ ರಚನೆಗೆ ದೇವತಾಸ್ತುತಿ ನೆರವಾದಂತೆ ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದೆ ಕೊರಗುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜನಿಗೆ ಕುಮಾರನಾಗಿ ಚಂದ್ರಹಾಸ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿದನು.

ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೆಯ ಸಂಧಿ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 31 ರಿಂದ 63

ಪಾತಕಿಗಳೊಡಲೊಳಿಹ ಪರಮಾತ್ಮನಂತೆ ಯಮ | ದೂತರೆಳೆತಂದಜಾಮಿಳನಂತೆ ಕಾಕ ಸಂ। ಘಾತದೊಳ್ ಸಿಕ್ಕಿರ್ದ ಕೋಗಿಲೆಯ ಮರಿಯಂತೆ ನಲುಗಿ ಕತ್ತಲೆಯೊಳಿರ್ದ || ಶೀತಲ ಮರೀಚಿ ಲಾಂಛನದಂತೆ ಬಹಳ ಕೋ | ಪಾತಿಶಯದೊಳಗಿಹ ವಿವೇಕದಂತಾ ಪಶು | ಘಾತಕಿಗಳೆತ್ತಿಕೊಂಡೊಯ್ಯೆ ಬಾಲಕನಿರ್ದನವರೆಡೆಯೊಳಂಜುತಳುತೆ||೩೧||

ಪೆಗಲೊಳೇರಿಸಿ ಬನಕೆ ಚಂಡಾಲರೊಯ್ಯುತಿರೆ | ಮಿಗೆ ಬೆದರಿ ಭಯದಿಂದ ಬಾಲಕಂ ಬಾಯೊಳಾ | ವಗಮಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರ್ಪ ದಿವ್ಯ ಸಾಲಗ್ರಾಮದುಪಲದತಿಮಹಿಮೆಯಿಂದ || ಬಗೆದೋರಲಾಗ ಮುರಹರ ಕೃಷ್ಣ ಕಮಲಾಕ್ಷ | ಖಗರಾಜಗಮನ ಸಲಹೆಂದು ಚೀರಿದೊಡವನ | ಮೊಗನೋಡಿ ಕರುಣದಿಂ ಕಟುಕರೆದೆ ಕರಗಿದುದದೆಂತೊ ಹರಿನಾಮದೊಳೆ |೩೨||

ಒಯ್ದು ಪಸುಳೆಯನರಣ್ಯದೊಳಿರಿಸಿ ಮರುಗಿ ಬಿಸು | ಸುಯ್ದು ಪಶುಘಾತಕಿಗಳಾ ದುಷ್ಟ ಬುದ್ದಿಯಂ । ಬಯ್ದು ಶಿಶುವಧೆಗಳುಕಿ ನಿಂದು ನೋಡುತೆ ಕಂಡರರ್ಭಕನೆಡೆದ ಕಾಲೊಳು|| ಅಯ್ದಲ್ಲದೊಂದು ಬೆರಲಿರ್ಪುದಂ ಬಳಿಕದಂ | ಕುಯ್ದು ಕುರುಪಂ ಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ದಾತಾರನೆಡೆ | ಗೆಯ್ದೆ ತೋರಿದೊಡವನವರ್ಗಳಂ ಮನ್ನಿಸಿ ಮಹೋತ್ಸವದೊಳಿರುತಿರ್ದನು|೩೩||

ಇತ್ತಲಾ ವಿಪಿನದೊಳ್ ತನ್ನ ವದನದೊಳಿರ್ದ | ವೃತ್ತ ಸಾಲಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂ | ದುತ್ತ ಮಶ್ಲೋಕನಂ ಭಜಿಸೆ ದಯೆಗೈದೆಡದ ಕಾಲ ಷಷ್ಟಾಂಗುಳಿಯನು || ಕತ್ತರಿಸಿಕೊಂಡುಳುಹಿ ಪೋದರಂತ್ಯರ್ ಬಳಿಕ | ತುತ್ತಿಸಿದ ರಾಹು ತೊಲಗಿದ ಶಶಿವೊಲಿರ್ದ ನವ | ನೆತ್ತಣದು ಬಾಧೆಗಳ್ ನರ ನಿನ್ನ ಮಿತ್ರನಂ ಮರೆವೊಕ್ಕ ಜೀವಿಗ ಳ್ಗೆ||೩೪||

ಬಸಿವ ನೆತ್ತರ ಗಾಯದೆಡದಡಿಯ ವೇದನೆಗೆ | ಪಸುಳೆ ಹರಿಹರಿಯೆಂದೊರಳುತಿರಲ್ ಕ|ಣ್ಣೊ ಸರ್ವ ಬಾಷ್ಪಂಗಳಂ ಕಂಡು ಮಿಗವಕ್ಕಿಗಳ್ ನೊಂದು ಕಡು ಶೋಕದಿಂದೆ || ಪಸಿವು ನೀರಡಿಕೆಯಂ ತೊರೆದಲ್ಲಿ ನಿಂದುಪಚ | ರಿಸುತಿರ್ದುವಾ ಶಿಶುವನೆಂದೊಡೆಲೆ ಪಾರ್ಥ ಕೇಳ್ | ವಸುಮತಿಯೊಳಾರ್ತರಂ ನೋಡಿ ಮಿಗೆ ಮರುಗದಿಹ ಮಾನವಂ ಪಾಪಿಯ ॥೩೫||

ಗರಿಗೆದರಿ ಕೊಡೆವಿಡಿದು ನಿಂದುವು  ಬೀಸಿ ನವಿ | ಲೆರಕೆಯಿಂ ಬೀಸಿ ಬಿಜ್ಜಣವಿಕ್ಕಿ ತಂಚೆ ತುಂ | 'ತುರನುದುರ್ಚಿತು ಸಾರಸಂ ಸಲಿಲದೊಳ್ ನೆನೆದ ಪಕ್ಕಂಗಳಂ ಬಿದಿರ್ಚಿ || ಮರುಗಿ ಮೆ ಲ್ನುಡಿಯೊಳುಪಚರಿಸಿದುವು ಗಿಳಿಗಳ | ಕ್ಕರೊಳಳಿಗಳರ್ಭಕನ ರೋದನದ ಕೂಡಳುವ ! ತೆರದೊಳ್ ಮೊರೆದುವಲ್ಲಿ ಕರುಬರಿದ್ದೂರಿಂದ ಕಾಡೊಳ್ಳಿತೆನಿಸುವಂತೆ||೩೬||

ನಿಲ್ಲದೆ ನರ ಳ್ವ ಪಸುಳೆಯ ನಿರ್ಮಲಾಸ್ಯಮಂ | ಪುಲ್ಲೆಗಳ್ ಕಂಡು ಕಾನನಕೆ ಕಾಮಿಸಿ ತಮ್ಮ | ನಲ್ಲನೈತರಲುಮ್ಮಳಿಸಿ ವಾಹನವನರಸ ಬಂದ ಪೂರ್ಣೇಂದುವೆಂ ದು| |ವಲ್ಲಭ ಸ್ವಾಮಿಯಂ ಬೇಡಿಕೊಳುತಿರ್ಪುವೆನೆ | ಮೆಲ್ಲಮೆಲ್ಲನೆ ಪೊರೆಗೆ ಪೊದ್ದಿ ಬಾಲಕನಂಫ್ರಿ | ಪಲ್ಲವದ ರುಧಿರಮಂ ಕುಡಿ ನಾಲಗೆಗಳಿಂದ ಮಿಗೆ ಲೇಹನಂಗೈದುವು||೩೭||

ಕೋಗಿಲೆಯ ನಿಡುಸರಂ ಪಾರಿವದ ಕಲ್ಲುಣಿಸು | ಗೂಗೆಗಳ ಕಣೋಳಸು ಬಕನ ಮೌನದ ಬೆರಗು | ನಾಗದ ನಿರಾಹಾರ ಮಳಿಗಳ ಪರಿಭ್ರಮಣ ಮಿಧದ ಸೀತ್ಕಾರಂಗಳು ॥ ಪೋಗಲಡಿಯಿಡಲರಿಯದಾವ ಜನವಿಲ್ಲ | ದಾಗಹನ ಗಹ್ವರದೊಳಳುವ ಶಿಶುವಂ ನೋಡ| ಲಾಗಿ ಬಂದೆಡೆಗೊಂಡ ದುಃಖಾತಿರೇಕವೆಂಬಂತೆ ಕಾಣಿಸುತಿರ್ದುದು||೩೮||

ಬಾಲಕನ ರೋದನದ ಕೂಡೆ ಬನದೇವಿಯರ್ ಗಾಳಿ ತೀಡಿದೊಡೆ ಭೋರೆಂಬ ತರುಲತೆಗಳಿಂ । ಗೋಳಿಟ್ಟ ರಗ್ನಿ ಜಲ ಭೂ ಗಗನ ವಾಯು ರವಿಶಶಿಗಳ್‌ದೆಸೆವೆಣ್ಣಳು || ಹೇಳಲೇನಡವಿಯ ಚರಾಚರಂಗಳ ಜೀವ | ಜಾಲಂಗಳುರೆ ಮರುಗುತಿರ್ದುವನಿತರೊಳೊಂದು | ಕೋಲಾಹಲದ ಘೋಷಮೆಲ್ಲಿಯುಂ ಕಿವಿಗಿಡಿದುದಾ ಮಹಾ ಕಾನನದೊಳು||೩೯||

ದಿನಪನುಪಟಳದಿಂದ ನೆಲೆಗೆಟ್ಟು ಪಲವು ರೂ | ಪನೆ ತಾ ಳ್ದು ವನವಾಸದುರುತಪದ ಸಿದ್ದಿಯಿಂ । ಘನತೆಯಂ ಪಡೆದು ಮಿಗೆ ಪಗೆಯಾದ ಪಗಲಂ ತೊಲಗಿಪಂಧಕಾರಮೆನಲು|| ಅನುಪಮದ ಕಾರೊಡಲ ಬೇಡವಡೆ ಬೇಂಟೆಗೆ ವಿ | ಪಿನದೊಳ್ಳೆ ತರುತಿರ್ದುದಬ್ಬರದ ಬೊಬ್ಬೆಗಳ| ನಿನದದಿಂ ಜೀವಿಗಳ ಕೊಲೆಗೆಳಸಿದಂತಕನ ದೂತ ಸಂಘಾತದಂತೆ||೪೦||

ತಪ್ಪ ತಪ್ಪಲೊಳಲ್ಲಿಗಲ್ಲಿ ಮಂಜುಗಳೆಸೆವ | ಕಪ್ಪ ಕಪ್ಪನೆಯ ಗಿರಿಗಳ ಪರ್ಬುಗೆಗಳಂತೆ | ಬಪ್ಪ ಬಪ್ಪೆಳನಾಯ್ಕ ಳಂ ಹಾಸೊಳಾಂತು ಬಂದುದು ಶಬರ ಸೇನೆ ಬಳಿಕ|| ಸೊಪ್ಪು ಸೊಪ್ಪುಗಳ ಮಳೆ ಮೆಳೆಗಳಂ ಸೋವುತ್ತೆ ! ತಪ್ಪ ತಪ್ಪದೆ ಶರ ಶರಂಗಳಂ ತೆಗೆದೆಚ್ಚು | ತೊಪ್ಪತೊಪ್ಪನೆ ಮೃಗ ಮೃಗಂಗಳಂ ಕೆಡಸಿದರ್ ಕಾನನದೊಳೇವೇಳ್ವೆನು [೪೧||

ಚಾಪ ಬಾಣಂಗಳೇತಕೆ ಬೇಂಟೆ ಗಂಗಜನ | ಚಾಪ ಬಾಣಂಗಳಿರ್ದಪುವೆಮ್ಮೊಳೆಂಬೊಲಹ | ಚಾಪಲ ಭ್ರೂಲತೆಯ ಚಂಚಲಾಪಾಂಗದ ಪುಳಿಂದಿಯರ್ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ॥ ಓಪರಂ ಬಳಿವಿಡಿದು ಬರುತಿರ್ದರಾಗ ಸ | ಲ್ಲಾಪದಿಂದೆಸೆವ ಹರಿ ಹರಿಣ ಕರಿ ಚಮರಿಗಳ | ರೂಪಂಗಳವಯವದೊಳಾರಾಜಿಸವಕೆ ತಾವೆ ದೇಹಂಗಳೆನಲು |೪೨|

ಸೊಕ್ಕಾನೆಗಳ ಸೊಗಡನುರ್ವ ಕತ್ತುರಿಯ ಮೃಗ | ದಿಕ್ಕೆಗಳ ನಲ್ಲಲ್ಲಿ ಪುಣುಗಿನ ಜವಾದಿಗಳ i ಬೆಕ್ಕುಗಳ ಬಿಡೆಯದಾಡುಂಬೊಲನನರಸುವ ಕಿರಾತರಂಗಚ್ಛವಿಗಳು ||  ಅಕ್ಕರಿಂದವರವರ ತನು ಪರಿಮಳಂಗಳೆ | ತುಕ್ಕು ವೆಳದುಂಬಿಗಳ ಬಳಗಂಗಳೆಂಬಂತೆ | ಪೊಕ್ಕು ಪೊಕ್ಕಡವಿಯೊಳ್ ಕಣ್ಗೆ ಕಾಣಿಸುತಿರ್ದುವೇನೆಂಬೆ ನಚ್ಚರಿಯನು |೪೩l|

ಇದೆ ಪಂದಿ ಕೆದರಿದ ನೆಲಂ ನೋಡಲಿದೆ ದಂತಿ | ಕದಡಿದ ಕೊಳಂ ತೋರಲಿದೆ ಪುಲಿಯುಗಿದ ಮೃಗದ | ಮಿದುಳಿತ್ತಲಿದೆ ಸಿಂಗಮೆರಗಿದಾನೆಯ ತಲೆಯ ಮುತ್ತುದುರಿ ನೆತ್ತರೊಡನೆ !||ಇದೆ ವನಮಹಿಷನುದ್ದಿ ಕೊಂಡ ಮರದಿಗುಡಿತ್ತ|  ಲಿದೆಕೊ ಸಾರಂಗಮಿಕ್ಕಡಿಗೈದ ಪಾವಿತ್ತ| ಲಿದೆ ಪುಲ್ಲೆಗಳ ಪಕ್ಕೆ ಮರೆಗಳಿಕ್ಕೆ ಗಳೆಂದು ಪರಿದರ್ ಪುಳಿಂದರಂದು ||೪೪||

ನಡೆ ಪಜ್ಜೆ ಎಡೆ ಪೋಗು ತಡೆ ನಿಲ್ಲು ಜಡಿ ಬೊಬ್ಬೆ | ಗುಡು ಪೊದರೊಳಡಗು ಕೈಗೆಡದಿರಿಸು ನಿಡು ಸರಳ | ತುಡು ಕೆಲಕೆ ಸಿಡಿಯದಿರ್ ಪೊಡೆ ನಾರ್ಚು ತುಡುಕು ಮೊಗಸಡಗು ಮರಕಡರ್ಚು|| ಅಡಗಿ ಪೊಯ್ದಡಿ ಕೋಲ ನಿಡು ಮುಂದುಗಡೆ ನಾಯ | ಬಿಡು ಕೂಡೆ ಪಡಿತಳಿಸು ಸೆಡೆಯದಿರ್ ಕೆಡೆಪೆಂಬ । ರೊಡರ್ಚು ನುಡಿಗಳಡಿಗಡಿಗೆ ಕಿವಿಗಿಡಿದುವೆಲ್ಲೆಡೆಯೊಳಿಂದಡವಿಯೊಳ್ ಕಡುಪೊಸತೆನೆ||೪೫ ||

ಉಬ್ಬಿದುರದೇರದೆಗೆದೊಡಲ ಬಾಗಿದ ಬೆನ್ನ | ಹಬ್ಬುಗೆಯ ಪಚ್ಚಳದ ಸೆಡೆದ ಬಾಲದ ಕೊನೆಯ | ಕೊಬ್ಬದ ಕೊರಳ ಸಣ್ಣ ಜಂಘಗಳ ಕೊಂಕುಗುರ ಮಡಿಗಿವಿಯ ಕಿಡಿಗಣ್ಣಳ || ಹೆಬ್ಬಲ್ಲ ಬಿಡುವಾಯ ಜೋಲ್ಪ ಕೆನ್ನಾಲಗೆಯ | ಗಬ್ಬಿನಾಯ್ಡಳ ಹಾಸನುಗಿದು ಬಿಡೆ ಪಂದಿಗಳ | ವಬ್ಬರಿಸಿ ತುಡುಕಿದುವು ಕೇಸರಿಗಡರ್ದು ಮೇಲ್ವಾಯ್ದು ಪುಲಿಯಂ ಕೊಂದುವು||೪೬||

ಬಿಡದೆ ಕತ್ತುರ್ಗಳಂ ಸೋವಿದರ್ ತೀವಿದರ್ | ಗಿಡಗಳ ಪೊದರ್ಗಳಿಂದೆಬ್ಬಿಸಿದರುಬ್ಬಿಸಿದ | ರೊಡನೊಡನೆ ಖಗ ಮೃಗ  ವ್ರಾತಮಂ ಪಾತಮಂ ಮಾಡಿದರ್ ಕೂಡೆಕೂಡೆ || ಸಿಡಿಗುಂಡು ಬಡಿಗೋಲ್ಗಳುರುಬೆಯಿಂದಿರುಬೆಯಿಂ | ದಿಡು ಗವಣಿ ನೇಣುರುಲ್ಗೊಲೆಗಳಿಂ ಬಲೆಗಳಿಂ | ಜಡಿದಾರ್ದು ಬೊಬ್ಬೆಯಬ್ಬರದಿಂದ ಶರದಿಂದೆ ಕಾಡೊಳ್ ಕಿರಾತರಂದು ॥೪೭||

ಕುತ್ತುರೊಳ್ ಪುದುಗಿರ್ದು ಪುಲಿ ಪೊರಮಡಲ್ ಕಂಡು | ಕಿತ್ತು ಕೂರ್ಗ ಣೆಗಳಂ ಪೂಡಿ ಲುಬ್ಬ ಕರಿರ್ವ | ರಿತ್ತತ್ತಲಿರ್ದು ಸರಿಸದೊಳೆಚೂಡದರೊಡಲ ನುಚ್ಚಳಿಸಿದಂಬು ತಾಗಿ ||ಇತ್ತಂಡವುಂ ವ್ಯಾಘ್ರದೊಡನಿಳೆಗುರುಳು ದು | ದ್ವತ್ತದಿಂದಭಯ ಜನಮೇಕಾರ್ಥ ಕೆಳಸಿದೊಡೆ | ಮತ್ತೆ ಲೇಸಾದಪುದೆ ಜಗದೊಳೀ ಮೂವರುಪಹತಿ ಚಿತ್ರಮಲ್ಲೆಂದನು ॥೪೮||

ನಳಿತೋಳ ಬಲೆಯ ಸೊಕ್ಕು ಜವ್ವನದ ಪರಿ | ಮಳ ಗಾತ್ರದಳಿಕುಂತಳದ ಮೆಲ್ನಡೆಯ ಶಬರಿ | ಹಳುವದೊಳ್ ತನ್ನ ಕಾಂತನ ಬಳಿಯೆ ಬರಲೊಂದು ಸಿಂಗಮತಿ ಭರದೊಳೆರಗಿ || ಬಳಿಕವಳ ಮಧ್ಯಮಂ ಕಂಡು ಸಾಮಾನ್ಯಮಂ | ತಳೆದು ಮತ್ತಾಕೆಯ ಚಲಾಪಾಂಗಮಂ ನೋಡಿ | ಮುಳಿದಡರಲಾ ಕೇಸರಿಯನೆಚ್ಚು ಕೆಡಹಿದಂ ಕ್ರೋಧದಿಂದಾ ವ್ಯಾಧನು || ೪೯ ||

ಮರಿಗೆ ಮರೆಯಾಗಿ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ ಮಡಿದುವು ಕೆಲವು ! ಬರಿಯಬಿ ಲ್ದನಿಗೆ ರಮಣನ ತಾಗಿತಂಬೆಂದು | ನೆರೆ ಮೋಹದಿಂ ಪೊರಳ್ದುವು ಕೆಲವು ರೂಪುಗೊಂಡೊಂದೊಂದೆಣಿಯನಗಲ್ಲು || ಮರುಗಿ ಮದನಾಸ್ತ್ರದಿಂದಿರದೆ ಬಿದ್ದುವು ಕೆಲವು | ಬಿರುಸರಳ್ ತಮ್ಮ ಕೂರ್ಪರ ಮೇಲೆ ಬರಲದಕೆ ! ಗುರಿಯಾಗಿ ತೊರೆದುವನುವಂ ಕೆಲವು ಪುಲ್ಲೆಗಳ ಬೇಡರಿಸುವೆನುಗೆಯಿಂದೆ||೫೦||

ಕರಿಯ ಕುಂಭಸ್ಥಳದ ಮುಕ್ತಾಫಲಂಗಳಂ | ಬರುಹಿಗಳ ಗರಿಗಳಂ ಚಮರಿ ವಾಲಂಗಳಂ । ದ್ವಿರದ ನವ ದಂತಾಂಕುರಂಗಳಂ ಮೃಗಸಾರ ಮೃತ್ತಿಕೆಗಳಂ ಬನದೊಳು || ಇರದೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಬರುತಿರ್ದಪರೊ ಶಬರಿಯರ್ | ದರಹಾಸ ಕಬರಿ ಕುಂತಳ ಕುಚ ಶ್ಯಾಮ ತನು | ಪರಿಮಳಂಗಳನಾಂತು ಬಂದಪರೊ ತಿಳಿಯಲರಿದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರು||೫೧||

ಪುಲಿ ಕರಡಿ ಕರಿ ಸಿಂಗ ಸಾರಂಗ ಮರಿ ಪಂದಿ | ಮೊಲ ಹುಲ್ಲೆ ಕಾಡೆಮ್ಮೆ ಚಮರಿಗಳ್ ಮೊದಲಾದ | ಪಲವು ಮೃಗಜಾತಿಯಂ ಕ್ರೌಂಚ ಶಿಖಿ ತಿತ್ತಿರಿ ಕಪೋತಾದಿ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು || ಕೊಲುತೆ ಬಹ ಬೇಡರ್ಗೆ ಸಿಕ್ಕದೋಡಿದುದೊಂದೆ | ರಳೆ ಕುಳಿಂದಕನೆಂಬ ದೊರೆ ಕಂಡು ತನ್ನ ಚಾ |  ಪಲ ಹುದೊಳದರ ಬಳಿಸಂದನತಿವೇಗದಿಂ ಬಿಲ್ವಿಡಿದು ಕೊಲ್ವೆನೆಂದು | ೫೨ ||

ಆ ಕುಳಿಂದಂ ದುಷ್ಟ ಬುದ್ಧಿಯ ನಿಯೋಗದಿಂ । ದಾ ಕಾನನದ ನಾಡ ವಳಿತಮಂ ಕೈಕೊಂಡು । ಭೂಕಾಂತನಾಗಿಹಂ ಚಂದನಾವತಿಯೆಂಬ ಪುರದೊಳವನ ಳ್ತಿಯಿಂದೆ|| ಈ ಕಿರಾತ ಪ್ರಕರದೊಡನೆ ಪೊರಮಟ್ಟು ಒಟ್ಟು ಮೃಗ । ಯಾ ಕಾಮನಾಗಿ ಬಂದಿರ್ದವಂ ಸಿಡಿದೋಡು | ವಾ ಕುರಂಗದ ಬೆನ್ನ ನೈದಿದಂ ತೇಜಿಯ ಜವಂ ಗಾಳಿಯಂ ಮುಂಚಲು | ೫೩ ||

ಹರಿಣನಂ ಬೆಂಬತ್ತಿ ಬರಲಾ ಕುಳಿಂದಕಂ | ಹರಿಯನೇ ಜಪಿಸುತಳುತಿಹ ಬಾಲನಂ ಕಂಡು | ಹರಿಯನಲ್ಲಿಯೆ ನಿಲಿಸಿ ನೋಡಿ ನಿಜ ಸಿರವ ನಲ್ಲಾಡಿ ತಾಂ ಮೃಗದ ಕೊಲೆಗೆ || ಹರಿತಂದ ಪಾಪಮತಿ ಪುಣ್ಯಮೊದವಿಸಿತು ಸುವಿ | ಹರಿಸುವೊಡೆ ಶಿವಶಿವಾ ಪೊಸತೆಂದು ಹರ್ಷದ ಲ! ಹರಿಯೊಳೆಲಾಡಿದಂ ಕಡವರವನೆಡಹಿ ಸಂಧಿಸಿದ ಕಡುಬಡವನಂತೆ ||೫೪||

ಇಳಿದು ನಿಜವಾಜಿಯಂ ಸಾರ್ದು ಮೈದಡವಿ ಬರೆ ! ಸೆಳೆದು ಬಿಗಿಯಪ್ಪಿ ಕಂಬನಿದೊಡೆದು ಕೂಡೆ ಸ | ಗ್ಗಳೆಯ ನೀರಿಂದ ಕಾಲ್ದು ದಿಯೊಳ್  ಬಸಿವ ನೆತ್ತರಂ ತೊಳೆದು ಮೋಹದಿಂದೆ || ಗಳದೊಳುಬ್ಬುವ ಗದ್ಗದಂಗಳಂ ಸೈತಿಟ್ಟು ! ತಿಳಿಪಿ ಲಾಲಿಸಿದಂ ಕುಳಿಂದಕಂ ಸೌಭಾಗ್ಯ | ನಿಳಯದರಕೆಯ ವಸುವ ನೊದವಿದಗ್ಗದ ಪುಣ್ಯದೊಡಲನುವನಾ ಶಿಶುವನು ॥೫೫॥

ಎಡಬಲದೊಳಿಹ ತನ್ನವರೊಳಾ ಕುಳಿಂದಕಂ | ನುಡಿದನೀ ಬಾಲಕಂ ತನ್ನ ತಾಯ್ತಂದೆಗಳ| ನೊಡಹುಟ್ಟಿದವರ ಹಂಬಲಿಸದೆ ಮುರಾರಿಯಂ ನೆನೆವ ನದರಿಂದಿವಂಗೆ !| ಒಡೆಯನಚ್ಯುತನಾದ ಕಾರಣಂ ಮೃತನಾಗ | ದಡವಿಯೊಳಜೀವಿಸಿದನೆಲ್ಲರ್ಗೆ ತನುಜತಂ | ಕುಡುವವಂ ಕೃಷ್ಣನೈಸಲೆ ತನಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲೀತನೇ ಸುತನೆಂದನು||೫೬||

ಪತ್ತು ವಿಧಮುಂಟು ಸುತರದರೊಳರಸ ಪುತ್ರ | ನುತ್ತಮಂ ಮೇಣಾತನಿಲ್ಲದೊಡೆ ಬಳಿಕಮೊಂ| ಬತ್ತು ಬಗೆಯೊಳಗೊಂದು ತೆರದ ಮಗನಾದೊಡಂ ಬೇಕಲಾ ಮಾನವರ್ಗೆ|| ತತ್ತನಯರೊಳ್ ತನಗೆ ತಾನೆ ದೊರೆಕೊಂಡವಂ | ದತ್ತನಂದನನಿವಂ ತನಗೆಂದವಂ ಮುದದೊ | ಳೆತ್ತಿಕೊಂಡ ಶ್ವವನಡರ್ದು ಪರಿಜನಸಹಿತ ನಿಜಪುರಕೆ ಬರುತ್ತಿರ್ದನು||೫೭||

ಮೃಗಯಾ ವ್ಯಸನದಿಂದೆ ಕಾನನಕೆ ತಾಂ ಕೃಷ್ಣ | ಮೃಗದ ಕೂಡೈದಿದೊಡೆ ದೊರೆಕೊಂಡನೀ ಕೃಷ್ಣ | ಮೃಗ ಭಾವದರ್ಭಕಂ ಪಾಪಕೆಳಸಿದೊಡಾಯ್ತು ಪುಣ್ಯಮೆನುತಲ್ಲಿ ಮಡಿದ || ಮೃಗಜಾತಿಗಳನವರವರ್ಗೆ ವೆಚ್ಚಿಸಿ ನೆರೆದ | ಮೃಗಜೀವಿಗಳನೆಲ್ಲರಂ ಕಳುಹಿ ನಿಜಪುರಕೆ | ಮೃಗಧರನೊಲೆಸೆವ ಶಿಶುವಂ ಕೊಂಡು ಪರಿಜನದೊಡನೆ ಬಂದನುತ್ಸವದೊಳು||೫೮||

ಮುಂದೆ ಪರಿತಂದು ಚರರರಿಪೆ ಸಿಂಗರಿಸಿದರ್ | ಚಂದನಾವತಿಗೆ ಸಂಭ್ರಮದಿಂ ಕುಳಿಂದಕಂ ಬಂದು ನಿಜ ಭವನಮಂ ಪುಗಲಿದಿರ್ವಂದು ನಲಿದವನ ಸತಿ ಮೇಧಾವಿನಿ || ಕಂದನಂ ತೆಗೆದೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ ಬಿಗಿಯಪ್ಪಿ ಸಾ | ನಂದದಿಂ ಪೊರೆಯೇರಿದಳ್ ತನ್ನ ಬಂಜೆತನ | ಮಿಂದು ಪೋದುದು ಪುತ್ರವತಿಯಾದೆನೆನ್ನ ಪುಣ್ಯದ್ರುಮಂ ಫಲಿಸಿತೆಂದು ॥೫೯||

ಬಳಿಕ ನಗರದೊಳಾದುದುತ್ಸವಂ ಪಾರ್ವಗೆ್ರ | ನಿಳಯದ ಸಮಸ್ತ ವಸ್ತುಗಳನೊಲಿದಿತ್ತನೊಂ ! ದುಳಿಯದೆ ವಿಹಿತ ಜಾತಕರ್ಮಮಂ ಮಾಡಿಸಲ ಬುಧರುತ್ತರೋತರವನು| | ತಿಳಿದು ನಿರ್ಮಲ ಮುಖಾಂಬುಜದಿಂ ಶಶಾಂಕನಂ | ಕಳಕಳಿಸಿ ನಗುವನದರಿಂ ಚಂದ್ರಹಾಸನಂ | ದಿಳೆಯೊಳೀತಂಗೆ ಪೆಸರಾಗಲೆಂದುಚ್ಚರಿಸಿ ನಾಮಕರಣಂಗೈದರು||೬೦||

ಪಸುಳೆತನದಂದಿಂದೆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದನ್ನೆಗಂ | ಬಿಸಜನಾಭನ ಭಕ್ತಿ ದೊರೆಕೊಳದ ಮನುಜರಂ |ನಸು ನಗುವ ವಳದೊಂ ಚಂದ್ರಹಾಸನವನಖಿಳ ಭೂಮಂಡಲದೊಳು ||ಪಸರಿಸುವ ಜಸದ ಬೆಳ್ಳಿಂ ಚಂದ್ರಹಾಸನಿವ । ನಸಮ ನಕ್ಷೀಣನಕಳಂಕನತಿಶಾಂತನಂ | ದೆಸೆವ ಸದ್ಗುಣವೇಳೆಯಿಂ ಚಂದ್ರಹಾಸನವನಹುದೆಂದು ಬುಧರೊರೆದರು [೬೧||

ಮಂಜು ಮಹಿಮಾಸ್ಪದಂ ಚಾರು ವೃತ್ತಂ ಕಲಾ | ಪುಂಜಂ ಸದಾನಭೋಗಂ ಕುವಲಯ ಪ್ರಿಯಂ। ರಂಜಿಸುವ ರಾಜನನ್ನ ವೊಲಾದೊಡಂ ಮಿತ್ರತೇಜ ಕಳವಳಿದು ಪಗೆಯ|| ಭಂಜನೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಬಡತನವಟ್ಟು ಕಂದಿ ಪಳಿ |ವಂ ಜಗವರಿಯೇ ಪೊತ್ತನೆಂದು ಬಿಡದಮೃ ತಾರ್ಚಿ | ಯಂ ಜರೆದು ನಗುವನದರಿಂ ಚಂದ್ರಹಾಸನಿವನಹನೆನೆ ಪೆಸರ್ ಮೆರೆದುದು||೬೨||

ಕತ್ತಲೆಯ ಮನೆಗೆ ಮಣಿದೀಪವಾದಂತೆ ಸಲೆ ಬಿತ್ತರದ ಕಾವ್ಯರಚನೆಗೆ ದೇವತಾಸ್ತುತಿ  ನೆಗಳ್ದಂತೆ ಭೂತಳದೊಳು | ಬತ್ತಿದ ಸರೋವರಕೆ ನವ ಜಲಮೊದವಿದಂತೆ !| ಮತ್ತೆ ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದ ಕುಳಿಂದನ ಬಾ ಳ್ಗೆ ಗುತ್ತಮ ಕುಮಾರನಾದಂ ಚಂದ್ರಹಾಸನೆನ| ಲುತ್ತರೋತ್ತರಮಪ್ಪು ದಚ್ಚರಿಯೆ ಸುರಪುರದ ಲಕ್ಷ್ಮೀವರನ ಭಕ್ತರು||೬೩||

|೩೯

|೨೯|

ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ 58

ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಸಂಧಿ ಮೊದಲಭಾಗ

ಪದ್ಯ 1 ರಿಂದ 25

ಚಂದ್ರಹಾಸನ ಬೆಳವಣಿಗೆ

ನಿರೂಪಣೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ Lrphks Kolar

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ

ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಹಾಸನು ಅಗ್ರಗಣ್ಯನು ಎಂದು ನಾರದರು ಹೇಳಲು ಆ ಪುಣ್ಯವಂತನ ಪೂರ್ಣ ಪರಿಚಯ ಹೇಳಿರಿ ಎಂದು ಅರ್ಜುನನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು.

ದಿನದಿನಕ್ಕೂ ಚಂದ್ರನ ಕಳೆಯಂತೆ ಚಂದ್ರಹಾಸನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರಲು ಆ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸಿರಿ ಸಂಪತ್ತು ಅಧಿಕವಾಯಿತು.ಕೊಡಗಟ್ಟಲೆ ಹಾಲನ್ನು ಹಸುಗಳು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಉತ್ತು ಬಿತ್ತದೆಯೂ ಬೆಳೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಜನರು ವಿಮಲ ಗುಣಶೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ರಾಜ ರಾಣಿಯರು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ಪುಣ್ಯದ ಫಲವೆಂದು ತಿಳಿದು ಮಗನನ್ನು ಮುದ್ದಾಡುತ್ತ ಸುಖಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸವಾಯಿತು. ಹರಿ ಎಂಬ ಎರಡು ಅಕ್ಷರದ ಹೊರತಾಗಿ ಇವನು ಬೇರೇನನ್ನೂ ಬರೆಯನು. ಓದನು. ರಾಜನು ಅದಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಬೇಡವೆಂದನು. ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾ ಸದಾ ಹರಿಯ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತಾ  ಬಾಲಕ್ರೀಡೆಗಳಿಂದ ರಂಜಿಸುತ್ತಾ ಹರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಚಂದ್ರಹಾಸನು ಬೆಳೆದನು.

ಎಂಟು ವರುಷವಾಗಲು ಉಪನಯನವಾಯಿತು. ವೇದ, ಶಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಗಳ ಅಭ್ಯಾಸವಾಯಿತು. ಸೈನ್ಯದ ತರಬೇತಿಯೂ ಆಯಿತು. ಹದಿನಾರು ವರುಷವಾಗಲು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಮಣಿಸಿ ವಿವಿಧ ರತ್ನಾಭರಣಗಳನ್ನೂ ಕರಿ ತುರಗ ರಥ ಮುಂತಾದುವನ್ನೂ ತಂದು ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ಗೆದ್ದು ಬಂದ ಮಗನಿಗೆ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವಗಳಾದವು. ಆರತಿಗಳಾದವು. ಬಿಗಿದಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಕೊಂಡಾಡಿದರು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೌಭಾಗ್ಯವು ವರ್ಧಿಸಿತು. ವೈಷ್ಣವ ಭಕ್ತಿ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯಿತು. ಪ್ರಹ್ಲಾದನಂತೆ, ಧ್ರುವನಂತೆ ಬಲಿಯಂತೆ ರುಕ್ಮಾಂಗದನಂತೆ ಪುಂಡರೀಕನಂತೆ ಮೆರೆದನು. ಏಕಾದಶೀವ್ರತವನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಆಚರಿಸತೊಡಗಿದರು. ದ್ವಾದಶಿಯಂದು ಹರಿಯ ಪೂಜೆ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಒಮ್ಮೆ ಕುಳಿಂದನು ಮಗನಿಗೆ ತಮ್ಮ ಒಡೆಯನಾದ ಕುಂತಳ ರಾಜನಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಪ್ಪ, ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿದಬೇಕಾದ್ದು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ. ರಾಜನಿಗೆ, ಮಂತ್ರಿಗೆ, ರಾಣಿಗೆ, ಪುರೋಹಿತನಿಗೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸುವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಳಿಸು ಎನ್ನಲು ಅದರಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಜೋಡಿಸಿ ಆಪ್ತರನ್ನು ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟನು. ಅವರು ಕುಂತಳನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸಂಜೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಚಿರ್ಭೂತರಾಗಿ ಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಕಂಡರು. ಇವರನ್ನು ನೋಡಿ ಸ್ನಾನವೇಕೆ? ರಾಜ ಇರುವನೆ ಎನ್ನಲು ಅಪಶಕುನ ಬೇಡ. ಎಲ್ಲರೂ ಕ್ಷೇಮ. ರಾಜನ ಮಗ ಚಂದ್ರಹಾಸನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸುಭಿಕ್ಷವಾಗಿದೆ. ಅವನು ಈ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿರುವನು. ನಿನ್ನ ಪಾಲಿನದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ರಾಜನಿಗೆ ತಲುಪಿಸು ಎಂದರು. ರಾಜನಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲವಲ್ಲ ಎಂದು ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿಯು ಕೇಳಲು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಬಾಲಕನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಇವನಿಗೆ ತಾನು ಕೊಲ್ಲಲು ಕಳಿಸಿದ್ದವನನ್ನು ಕಟುಕರು ಉಳಿಸಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಮನದಲ್ಲಿ ಕುದಿದರೂ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಇವರನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಕಳಿಸಿದನು. ದೂತರಿಗೆ ನಾನಾವಿಧದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ ಊಟ ಮಾಡಿರೆನ್ನಲು ಅವರು ತಮಗಿಂದು ಏಕಾದಶಿ ಉಪವಾಸವೆಂದು ಹೇಳಿ ಊಟ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಮಂತ್ರಿಗೆ ಕೋಪ ಬಂತು. ಇವರನ್ನು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿರಿಸುವೆನೆಂದುಕೊಂಡನು 

. ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಭತ್ತನೆಯ ಸಂಧಿ ಮೊದಲ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 1 ರಿಂದ 25

ಸೂಚನೆ 1 ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ಸರದಿಂದೆ ಮುಂದೆ ತಪ್ಪುವ ದೈವ ! ಯಂತ್ರಭೇದವನರಿಯದಿಂದುಹಾಸನ ಮೇಲೆ | ತಂತ್ರಮಂ ಪಟ್ಟಿ ಕೊಲಿಸುವೆನೆಂದು ಕಳುಹಿದ ಕುಂತಳೇಂದ್ರನ ನಗರಿಗೆ |

ಧ್ರುವನಂಬರಸ್ಥಳದೊ ಳಸ್ಮಪ್ಪಿತಾಮಹಂ | ದಿವದೊಳಭೀಷಣಂ ಲಂಕೆಯೊಳ್ ಪಾತಾಳ | ಭುವನದೊಳ್ ಬಲಿ ವಿಷ್ಣು ಭಕ್ತರಂ ಕಾರಾರೀ ಚಂದ್ರಹಾಸನಿಂದ | |ಅವನಿ ಪಾವನಮಪ್ಪುದಾತನಂ ಸಂಧಿಸುವ | ಲವಲವಿಕೆಯಾಗಿರ್ಪ್ಪುದೆಲೆ ತಪೋಧನ ತನಗೆ | ವಿವರಿಸೀತನ ಕಥೆಯನೆಂದರ್ಜುನಂ ಕೇಳ್ಕೊಡಾ ಮುನಿಪನಿಂತೆಂದನು||೧||

ಆಲಿಸೆಲೆ ಫಲುಗುಣ ಕುಳಿಂದಕನ ಭವನದೊಳ್ | ಬಾಲಕಂ ಪೆರ್ಚುವ ಸುಧಾಂಶುಕಳೆಯಿಂ ನಗುವ | ಲೀಲೆಯಿಂ ಚಂದ್ರಹಾಸಂ ತಪ್ಪನೆಂಬಂತೆ ದಿನದಿನಕೆ ವರ್ಧಿಸುತಿರೆ || ಮೇಲೆ ಮೇಲೆಸೆದುದಾ ಪೊಳಲ ಸಿರಿ ವಿಮಲ ಗುಣ | ಶೀಲದಿಂ ಮೆರೆದುದೆಲ್ಲಾ ಜನಂ ಬಿಡದೆ ಕೊಡ | ವಾಲಂ ಕರೆದುವಾಕಳುತ್ತು ಬಿತ್ತದೆ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತಿಳೆ ಮಳೆಗಳಿಂದೆ||೨||

ಸೂಚಿತದ ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ಪುಣ್ಯಫಲದಿಂದೆ | ಯಾಚಿತದೊಳನುಪಮದ ಶಿಶು ನಿಧಾನಂ ತನಗೆ | ಗೋಚರಿಸಿತೆಂದು ನಲಿದಾ ಕುಳಿಂದನುಮವನ ರಾಣಿಯುಂ ದಿನದಿನದೊಳು || ಲೋಚನಂ ತಣಿಯೆ ನೋಡುತ ಹರ್ಷ ವಾರಿಧಿಯ | ವೀಚಿಯೊಳ್ ಮುಳುಗಾಡಿ ಪುತ್ರವಾತ್ಸಲ್ಯದಿಂ । ದಾ ಚಂದ್ರಹಾಸನಭ್ಯುದಯದೊಳ್ ಪೆರ್ಚಿದರನೇಕ ಸಂಪದಮೊದವಲು ॥ al|

ಲಕ್ಷಣದೊಳೆಸೆವ ಸುಕುಮಾರನಂ ನಗರಿಗ। ಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿಹ ಕುಳಿಂದಂ ಕೆಲವು ದಿನದ ಮೇ | ಲಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸಕಿರಿಸಿದೊಡೆ ಹರಿಯೆಂದೆರಡು ವರ್ಣಮಲ್ಲದೆ ಪೆರತನು || ಅಕ್ಷಿಯಿಂದೀಕ್ಷಿಸದೆ ವಾಚಿಸದಿರ ಗುರು | ಶಿಕ್ಷಿಸಿ ಕನ ಲ್ದು ಬರೆಯೆಂದೊಡಂ ಕೇಳದಿರೆ | ತತ್ಷಣದೊಳಾತನೈತಂದವನ ತಾತಂಗದಂ ಪೇಳ್ದೊಡಿಂತೆಂದನು||೪|| 

ಈತನೇಕಾದಶಿಯೊಳುಪವಾಸಮಂ ಮಾಳ್ವ | ನೀತನಂ ಕಂಡು ನಾವೆಲ್ಲರುಮಷ್ಠಿಸುವೆ | ವೀತನಚ್ಯುತಭಕ್ತ ನೀತನಿಂದೆನಗಪ್ಪುದಭ್ಯುದಯಮಿಹಪರದೊಳ ಉ||  ಈತನಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ತನುಜಾತರಿಲ್ಲ ತನ | ಗೀತನಲ್ಲಿಯೆ ಜೀವವಾಗಿರ್ಪೆನಾನದರಿ | ನೀತನೆಂತಾದೊಡಿರಲೀತಂಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಬೇಡೆಂದು ಕುಳಿಂದನಂದು||೫||

ಅಂದು ಮೊದಲಾಗಿ ತನ್ನಿಚ್ಛೆಯಿಂ ಚಂದ್ರಹಾ। ಸಂ ದಾನವಾರಿಯಂ ಬಿಡದೆ ಬಾಲಕ್ರೀಡೆ | ಯಿಂದು ತ್ಸವಂಗಳಂ ಮಾಡಿ ಕೆಳೆಯರ್ವೆರಸಿ ಕೊಂಡಾಡಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದೆ|| ತಂದು ಫಲ ವರ್ಗಮಂ ಪೂಜೆಗೈದುಪವಾಸ | ದಿಂದ ಜಾಗರಣದಿಂದೇಕಾದಶಿ ವ್ರತವ | ನಂದದಿಂದಾಚರಿಪನಖಿಳ ಜನಕುಪದೇಶಿಪಂತೆ ಹರಿ ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು||೬||

ಮೆಲ್ಲನಿಂತಿರಲೆಂಟನೆಯ ವರುಷವಾಗಿ | ನಿಲ್ಲದುಪನಯನಮಂ ವಿರಚಿಸಿ ಕುಳಿಂದಂ ಸ | ಮುಲ್ಲಾ ನಮಂ ತಾ ಳ್ದನಂಗಸಹಿತಖಿಳ ವೇದಂಗಳಂ ನೀತಿಗಳನು || ಸಲ್ಲಲಿತ ತಬ್ಬಾದಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತಂಗ | ಳೆಲ್ಲಮಂ ಗುರುಮುಖದೊಳಧಿಕರಿಸಿ ಬೇಕಾದ | ಬಿಲ್ಲವಿದ್ಯೆಯನರಿದು ಗಜ ತುರಗದೇರಾಟದೊಳ್ ಚತುರನಾದನವನು||೭||

ವಿದಿತ ವೇದಾರ್ಥಮಂ ವಿಷ್ಣು ವೆಂದರಿದು ಬಹು ! ವಿಧ ಶಾಸ್ತ್ರ ತತಿಗೆ ಹರಿ ಗತಿಯೆಂದು ತಿಳಿದು ತಾ | ನಧಿಕರಿಸಿ ಬಳಿಕ ನಿಜಭಕ್ತಿ ಚಾಪಕೆ ಸತ್ವಗುಣವನಳವಡಿಸಿ ತನ್ನ || ಸುಧಿಯ ತರಮಂ ಪೂಡಿ ಕೃಷ್ಣನಂ ಗುರಿಮಾಡಿ | ವಿಧುಹಾಸನನುಪಮ ಧನುರ್ವಿದ್ಯೆಯಂ ಜಗದ ದೊ| ಳಧಿಕತರಮಾಗೆ ಸಾಧಿಸಿ ಪರಮ ಭಾಗವತ ಕಲೆಗಳಿಂದೆಸೆದಿರ್ದನು||೮||

ಷೋಡಶ ಪ್ರಾಯದೊಳವಂ ಪ್ರಬಲ ಭಟನಾಗಿ | ಮೂಡಿದಗ್ಗಳಿಕೆಯಿಂದೈದೆ ರಥಿಕರ್ಕಳಂ | ಕೂಡಿಕೊಂಡೈದಿ ನಿಜ ತಾತಂಗೆ ಮಲೆವ ಮನ್ನೆಯರೆಲ್ಲರಂ ಘಾತಿಸಿ || ಮಾಡಿದಂ ದಿಗ್ವಿಜಯಮಂ ಕುಳಿಂದಕನಾಳ್ವ | ನಾಡಲ್ಲದೆಣ್ಣೆಸೆಯ ಸೀಮೆಗಳನೊತ್ತಿದಂ | ಪೂಡಿಸಿದನವರವರ ಮನೆಗಳ ಸುವಸ್ತು ಜಾಲಂಗಳಂ ತನ್ನ ಪುರಕೆ||೯||

ಹರಿಯನಾರಾಧಿಸದೆ ರಾಜ್ಯಮದದಿಂ ಸೊಕ್ಕಿ | ದರಿ ಭೂಪರಂ ಗೆಲ್ಲು ಮಣಿ ಕನಕ ಮುಕ್ತಾಳೆ | ಕರಿ ತುರಗ ಮೊದಲಾದ ಮುಖ್ಯ ವಸ್ತು ಪ್ರತತಿ ಸಹಿತ ಪಟ್ಟಣಕೆ ಬರಲು | ಪುರದ ಸಿಂಗರದ ಮಂಗಳ ವಾದ್ಯರವದಬಲೆ | ಯರ ಸೊಡರ್ವೆಳಗಿನಾರತಿಗಳ ಮಹೋತ್ಸವದ | ಸಿರಿಯೊಳ್ ಕುಳಿಂದಂ ಕುಮಾರನನಿದಿರ್ಗೊಳಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು |೧೦||

ತಾಯಿತಂದೆಗಳೀಗಳಿಂದಿರಾದೇವಿ ನಾ | ರಾಯಣರ್‌ ತನಗೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ನಮಿಸಲವರ್ | ಪ್ರೀಯದಿಂ ತನಯನಂ ತೆಗೆದಪ್ಪಿದರ್ ಬಳಿಕ ಪುರವೀಧಿಯೊಳ್ ಬರುತಿರೆ || ಆಯತಾಕ್ಷಿಯರಾಗಳಲರ್ಗಳಂ ಚೆಲ್ಲದರ್ | ಕಾಯಜಾಕೃತಿಯೊಳ್ಳೆತಹ ಚಂದ್ರಹಾಸನ ವಿ | ಡಾಯಮಂ ನೋಡುವ ಕಟಾಕ್ಷದ ಮರೀಚಿಗಳ ವೀಚಿಗಳ ವಿಕಿರದೊಡನೆ ॥ ೧೧ ||

ನಿಳಯಕ್ಕೆ ತಂದನುತ್ಸವದಿಂ ಕುಳಿಂದಕಂ | ಬಳಿಕ ತನ್ನಾಧಿಪತ್ಯವನಾತ್ಮಜಂಗೆ ಮಂ| ಗಳ ಮುಹೂರ್ತದೊಳಿತ್ತನಂದಿನಿಂ ಚಂದ್ರಹಾಸಂ ಪಾಲಿಸುವಳೆಯನು || ತುಳುಕಾಡಿತಾನಾಡ ಸಿರಿ ಚಂದನಾವತಿಯ | ಪೊಳಲ ಸೌಭಾಗ್ಯಮಭಿವರ್ಧಿಸಿತು ವೈಷ್ಣವದ | ಬಳೆವಳಿಗೆಯಾದುದೆಲ್ಲಾ ಜನದೊಳಾಚಾರ ಗುಣ ದಾನ ಧರ್ಮದಿಂದೆ || ೧೨ ||

ದಶಮಿಯ ಮಹೋತ್ಸವಂ ಪೆರ್ಚಿತೇಕಾದಶಿಯೊ | ಳಶನಮಂ ತೊರೆದರಚ್ಯುತ ಪರಾಯಣರಾಗಿ | ನಿಶೆಯೊಳ್ ನಿರಂತರಂ ನಿದ್ರೆಯಂ ಬಿಟ್ಟ ರಾ ಮರುದಿನಂ ದ್ವಾದಶಿಯೊಳು || ಕುಶಶಯನ ಪೂಜೆಯಂ ಮಾಡಿ ಭುಂಜಿಪರಿಂತ | ತಿಶಯವಾದುದು ಮೇಲೆ ಮೇಲೆ ಮಾಧವ ಭಕ್ತಿ | ವಿಶದ ಗುಣನಿಧಿ ಚಂದ್ರಹಾಸನಾಜ್ಞೆಯೊಳವನ ದೇಶದ ಸಮಸ್ತ ಜನಕೆ ॥೧೩॥

ಜಲಜಾಕ್ಷ ಭಕ್ತಿಯಿಂ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಾಗಿ ನಿ | ಶ್ಚಲ ಹರಿಧ್ಯಾನದಿಂ ಧ್ರುವನಾಗಿ ಸತ್ಪದಿಂ | ಬಲಿಯಾಗಿ ಶಾಂತತ್ವದಿಂ ವಿಭೀಷಣನಾಗಿ ವೈಷ್ಣವಾಭರಣನೆಂಬ || ಕಲೆಯಿಂದೆ ಮಹಿಗೆ ರುಕ್ಕಾಂಗದಂ ತಾನಾಗಿ ಸಲೆ ಕೀರ್ತಿಯಿಂ ಪುಂಡರೀಕನಾಗಿರುತಿಹಂ | ಸುಲಲಿತ ಚರಿತ ಭಾಗವತ ಶಿರೋಮಣಿ ಚಂದ್ರಹಾಸನುರ್ವಿತಳದೊಳು ||೧೪||

ರೂಪಿಂದೆ ಮದನನುಂ ನಾರಿಯರುಮಮಿತ ಪ್ರ | ತಾಪದಿಂ ದಿನಪನುಂ ಪರ ಮಹೀಪಾಲರುಂ | ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಯಿಂ ಪೀಯೂಷ ಕಿರಣನುಂ ತಾರೆಗಳು ಮಭಿವರ್ಧಿಪ || ಶ್ರೀಪತಿಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂ ಗರುಡನುಂ ಸನಕಾದಿ | ತಾಪಸರುಮೈದೆ ಸೋ ಲ್ದಪರೆಂದೊಡಿನ್ನುಳಿದ | ಕಾಪುರುಷರೀ ಚಂದ್ರಹಾಸನಂ ಪೋಲ್ಪ ಪರೆ ಪೇಳೆಂದು ಮುನಿ ನುಡಿದನು ।೧೫||

ಈತೆರದೊಳಿರೆ ಕುಳಿಂದಂ ಚಂದ್ರಹಾಸನಂ | ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಂ ಕರೆದು ನುಡಿದನೆಲೆ ಮಗನೆ ವಿ | ಖ್ಯಾತವಾಗಿಹ ರಾಜಧಾನಿ ಕುಂತಳಲ್ಲಗಾರುಯೋಜನದೊಳಿಹುದು || ಭೂತಳಮಿದಾನಗರದರಸಿನದು ನಮಗೊಡೆಯ | ನಾತನ ಶಿರಃಪ್ರಧಾನಂ ದುಷ್ಟ ಬುದ್ಧಿ ಸಂ। ಜಾತ ವಸ್ತುಗಳ ಸಿದ್ಧಾಯಮಂ ಕುಡುವೇಳು ದರಸಂಗೆ ನಾವೆಂದನು | ೧೬ ||

ರಾಯಂಗೆ ವರ್ಷವರ್ಷಕೆ ನಾವು ಕುಡುವ ಸಿ ! ದ್ವಾಯಮಂ ದುಷ್ಟ ಬುದ್ದಿಗೆ ಸಲಿಸಿ ಬರ್ಪ ನಿ। ಪ್ಯಾಯುತ ದ್ರವ್ಯಮಂ ನೃಪನ ರಾಣಿಗೆ ಪುರೋಹಿತನಾದ ಗಾಲವಂಗೆ || ಪ್ರೀಯದಿಂದುಪಚರಿಸುವರ್ಥಮಂ ತತ್ಕಾಲ ಕೀಯಬೇಕೆ ಲೆ ಮಗನೆ ಧನವನೊದವಿಸಿ ಕಳುಹ | ಸೂಯೆಗೀಡಾಗಬೇಡೆಂದು ನಿಜನಂದನಂಗಾ ಕುಳಿಂದಂ ಪೇಳನು | ೧೭|| 

ಪಿತನ ಮಾತಂ ಕೇ ಳ್ದು ಚಂದ್ರಹಾಸಂ ಮಹೀ | ಪತಿಗೆ ಮಹಿಷಿಗೆ ಮಂತ್ರಿದುಷ್ಟ ಬುದ್ದಿಗೆ ಪುರೋ | ಹಿತ ಗಾಲವಂಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಧನವನದರ ಸಂಗಡಕೆ ತಾನಾಹವದೊಳು || ಪ್ರತಿಭೂಪರಂ ಜಯಿಸಿ ತಂದ ವಸ್ತುಗಳನಂ | ಕಿತದಿಂದೆ ಕಟ್ಟಿ ಶಕಟೋಷಕರಿ ಭಾರಗಳ | ಶತ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಕಳುಹಿದನಾಪ್ತರಂ ಕೂಡಿಕೊಟ್ಟು ಕುಂತಳ ನಗರಿಗೆ || ೧೮ ||

ಹಸ್ತಿ, ಹಯ ರತ್ನ ವಸ್ತ್ರಾಭರಣ  ಕಪ್ಪುರ | ಕಸ್ತೂರಿ ಮಲಯಜ ಸುವರ್ಣ ರಜತಾದ್ಯಖಿಳ | ವಸ್ತುಚಯಮಂ ಕೊಂಡು ಚಂದ್ರಹಾಸನೆ ಚರೆರ್ ಬಂದು ಕುಂತಳ ನಗರಿಗೆ || ವಿಸ್ತಾರದಿಂದೆಸೆವ ನಗರೋಪಕಂಠದ ಸ | ರದೊಳ್ ಮಿಂದು ಚಕ್ರಿಯಂ ಪೂಜೆಗೈ | ದಸ್ತಮಯ ಸಮಯದೊಳ್ ಪೊಕ್ಕರಾ ಪಟ್ಟಣವನತಿಶುಚಿರ್ಭೂತರಾಗಿ | ೧೯ ||

ನೊಸಲೊಳೆಸೆವೂರ್ಧ್ವಪುಂಡ್ರದ ಸುಧೇತಾಂಬರದ | ಮಿಸುಪ ತುಳಸಿಯ ದಂಡೆಗಳ ಕೊರಳ ನಿಚ್ಚಳದ ! ದಶನಪಂಕ್ತಿಯ ಏಕಿಲ್ಟಿ ಷಗಾತ್ರದಚ್ಛ ಸಾತ್ವಿಕ ಭಾವದಿಂದೆ ಮೆರೆವ || ಶಶಿಹಾಸನನುಚರ‌ರ್ ಬಂದು ಕಾಣಲ ಲ್ಕಿ ದೇಂ  ಪೊಸಶಕಟ ನಿಮಗೀಗಳೇಕೆ ಶುದ್ದಿ ಸ್ನಾನ । ಮಸುವಿಡಿದಿಹನೆ ಕುಳಿಂದಕನೆಂದು ಶಂಕೆಯಿಂ ಕೇಳ್ದನಾ ದುಷ್ಪ ಬುದ್ಧಿ | ೨೦ ||

ಅಶುಭಕೋಟಿಯನೊರಸು ವೇಕಾದಶೀ ವ್ರತಕೆ | ವಿಶದ ಸಲಿಲಸ್ನಾನಮಿಂದೆಮಗೆ ಸಮನಿಸಿತು | ಕುಶಲದಿಂ ಬಾಳ್ವಂ ಕುಳಿಂದನಾತನ ಸೂನು ಚಂದ್ರಹಾಸಂಗೆ ನಾಡು || ವಶವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು ದವನಾಜ್ಞೆಯಿಂದುಭಯ | ದಶಮಿಯೊಳ್ ನಡೆವುದುತ್ಸವವಚ್ಯುತಂಗೆ ಕ | ರ್ಕಶವಿಲ್ಲದಖಿಳಜನಮಂ ಬಿಡದೆ ಪಾಲಿಪಂ ಹರಿಭಕ್ತಿನಿರತನಾಗಿ||೨೧||

ಸುತ್ತಲುಂ ದಿಗ್ವಿಜಯಮಂ ಮಾಡಿ ರಿಪು ನೃಪರ | ನೊತ್ತಿ ಭುಜಬಲದಿಂದ ಕಪ್ಪಮಂ ಕೊಂಡು ಬಂ 1-ದುತ್ತಮ ಸುವಸ್ತುಗಳನೆಂದುಮವರ್ಥಮಂ ಚಂದ್ರಹಾಸಂ ಕಳುಹಲು || ಪೊತ್ತು ತಂದಿಹೆವನೇಕ ದ್ರವ್ಯವರಮನೆಗೆ | ಹತ್ತು ನಿನಗೊಂದರೆಣಿಕೆಯೊಳೆಂದು ಲೇಖನವ | ನಿತ್ತೊಡೆ ಕುಳಿಂದಕನ ಸೇವಕರ್ಗಾ ದುಷ್ಟ ಬುದ್ಧಿ ಮಗುಳಿಂತೆಂದನು || ೨೨ ||

ಏನಿದೆತ್ತಣ ಕೌತುಕದ ನುಡಿ ಕುಳಿಂದಂಗೆ | ಸೂನು ಜನಿಸಿರ್ದಪನೆ ಬಂಜೆಯಾಗಿಹಳವನ | ಮಾನಿನಿ ವಿಚಿತ್ರವೆನಲಾಚರರ್ ಜೀಯ ಪುಸಿಯಲ್ಲವಂ ಬೇಂಟೆಗೈದೆ || ಕಾನನದ ಮಧ್ಯದೊಳನಾಥನಾಗಿಹ ಶಿಶು ನಿ | ಧಾನಮಿರೆ ಕಂಡೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಬಂದನಾತ್ಮಜ ವಿ | ಧಾನದಿಂದೋವಿದಂ ಪ್ರೀತಿ ಮಿಗೆ ಚಂದ್ರಹಾಸಾಭಿಧಾನದೊಳೆಂದರು | ೨೩ ||

ಕೇಳಿ ವಿಸ್ಮಿತನಾದನಾ ದುಷ್ಟ ಬುದ್ಧಿ ನಾಂ | ಪಾಳಡವಿಯೊಳಸುಳೆಯಂ ಕೊಂದು ಬಹುದೆಂದು | ಹೇಳಿದೊಡೆ ಚಂಡಾಲರಂದುಳುಹಿ ಬಂದರಹುದೆಂದು ನಿಶ್ಚಿಸಿ ಬಳಿಕ | |ತಾಳಿದಂ ದ್ವೇಷಮಂ ಚಿತ್ತದೊಳ್ ಪೊರಗೆ ಕರು | ಣಾಳುಗಳ ತೆರದಿಂದವರ್ಗಳಂ ಮನ್ನಿಸಿ ನಿ | ಜಾಲಯಕೆ ತೆಗೆಸಿದಂ ಚಂದ್ರಹಾಸಂ ಕಳುಹಿದಗಣಿತ ಸುವಸ್ತುಗಳನ್ನು | ೨೪ ||

ಇಂದುಹಾನನ ದೂತರುಪವಾಸವಿರಬಾರ | ದೆಂದು ಬಾಣಸಿಗರಂ ಕರೆಸಿ ಬಹುವಿಧ ಪಾಕ | ದಿಂದೆ ಷಡ್ರಸ ಭೋಜ್ಯಮಂ ಮಾಡಿಸಿದೊಡೂಟಕವರೊ ಲ್ಲೆವೆನೆ ಕನಲ್ದು || ಎಂದಿನಂತಲ್ಲ ಗರ್ವಿಸಿದಂ ಕುಳಿಂದನವ |  ನಿಂದ
ಸೊಕ್ಕಿದರವನ ಭೃತ್ಯದವರೆಲ್ಲರಂ| ತಂದು ಕಾರಾಗಾರದೊಳ್'ನಿಗಳಮಂ ಪೂಡಿಸುವೆನೆಂದನಾ ಸಚಿವನು । ೨೫ | |

ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ 59

ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಸಂಧಿ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 26 ರಿಂದ ‌49

ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿಯ ದುರುಳತನ

ನಿರೂಪಣೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ Lrphks Kolar

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ

ಚಂದ್ರಹಾಸನ ದೂತರು ತಾವು ವ್ರತನಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಊಟ ಬೇಡವೆಂದೆವು ಅಷ್ಟೇ. ದ್ವಾದಶಿಯ ಊಟ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ ಅದರಂತೆ ಊಟ ಮಾಡಿ ಬೀಳ್ಕೊಂಡರು. ಮಂತ್ರಿಗೆ ಯೋಚನೆಯಾಯಿತು. ರಾಜಕಾರ್ಯ್ ಭಾರವನ್ನು ತನ್ನ ಮಗ ಮದನನಿಗೆ ವಹಿಸಿ ಯೋಚಿಸತೊಡಗಿದನು. 

ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ರಾಜ್ಯ ಇಲ್ಲದಂತಾದರೆ ಎಂದು. ಹೀಗೇ ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಾ ಬರುವಾಗ ವಿಷಯೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅವನ ಮಗಳು ಎದುರಾದಳು. ಎಳೆಯ ಯೌವನ, ಬಡನಡು, ಸೊಂಪಿನ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಕೆಂಪಾದ ಕೆನ್ನೆ, ಮುಂಗುರುಳು, ನಳಿದೋಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿ ರೂಪವತಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ ಮಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಮಂತ್ರಿಗೆ ಸಂತಸವಾಯಿತು. ಇವಳಿಗೆ ತಕ್ಕ ವರನನ್ನು ನೋಡಬೇಕು ಎಂದುಕೊಂಡನು.

 ಅವಳನ್ನು ಮುದ್ದಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಹೋಗು ಎನ್ನಲು ಕೋಗಿಲೆಯ ಮರಿಯಂತೆ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ನುಡಿದಳು. ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತಾನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಿದ ಮಾಮರಕ್ಕೆ ಈಗ ಹೂ ಬಿಡುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಉದ್ಯಾಪನ ಮಾಡಿಸೆನ್ನಲು ಅವನು ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಮಗ ಮದನನಿಗೆ ವಹಿಸಿದನು.

ರಾಜಕಾರ್ಯದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಚಂದನಾವತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ಮೊದಲು ಕಾಡಿನಂತಿದ್ದ ಭೂಮಿಯು ಈಗ ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತ ಸಂಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು.  ಇವನನ್ನು ಆ ಕುಳಿಂದಕನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಸತ್ಕರಿಸಿ ತನ್ನ ಮಗನಾದ ಚಂದ್ರಹಾಸನನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಇವನೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವನು ಎಂದನು‌ ತನಗೆ ದೈವದ ಅನುಗ್ರಹಧಿಂದ ದೊರೆತ ಪುತ್ರನೆಂದು ಹೇಳಿದನು.

 ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿಗೆ ಇವನ ರಾಜಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಇವನೇ ಆ ಬಾಲಕನೆಂದು ಅರಿವಾಯಿತು. ಚಂಡಾಲರು ಮೋಸ ಮಾಡಿದರೆಂದು ತಿಳಿಯಿತು.  ಇವನಿದ್ದರೆ ತನಗೆ ಕಂಟಕವೆಂದು ಯೋಚಿಸಿದನು. ಸಂತಸವನ್ನು ನಟಿಸುತ್ತ ಚಂದ್ರಹಾಸನನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿದನು. ಮನದಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಕೆಟ್ಡ ಆಲೋಚನೆಯು ಬಂದಿತು. ಕತ್ತಿಗೆ ಲೇಪಿಸಿದ ಜೇನಿನಂತೆ ಅವನಚಿತ್ತ. ಕಪಟಿಗಳ ಮನವನ್ನು ಯಾರು ಬಲ್ಲರು?

ಅವನು ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಒಂದು ರಹಸ್ಯದ ಓಲೆಯನ್ನು ಬರೆದು ಮೊಹರು ಮಾಡಿ ಚಂದ್ರಹಾಸನನ್ನು ಕರೆದು ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಅವನೇ ತಲುಪಿಸಬೇಕೆಂದೂ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯಕೂಡದೆಂದೂ ಹೇಳಿ ಕಳಿಸಿದನು. ಚಂದ್ರಹಾಸನು ತಂದೆ ತಾಯಿಯರಿಗೆ ನಮಿಸಿ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ನಾಲ್ವರು ಸಹಾಯಕರೊಡನೆ ಕುದುರೆಯೇರಿ ಕುಂತಳನಗರಿಗೆ ಹೊರಟನು. 

ನಗರದ ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ  ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಆನಂದಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿನ ತರುಲತೆಗಳು, ಸರೋವರಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಲರವ, ಅರಳಿದ್ದ ಹೂಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಅವನ ಮನ ಸೆಳೆಯಿತು.  ಅಲ್ಲಿನ ಹೂಗಳಿಂದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ಬಯಸಿದನು. ಕುದುರೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಿ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಸಹಾಯಕರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತಾನು ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಶುಚಿಯಾಗಿ ಹರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ತಂದಿದ್ದ ಬುತ್ತಿಯನ್ನು ತಿಂದು ಆ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾಮರದ ಕೆಳಗೆ ತಂಪಾದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗಾಗಿ ಒರಗಿದನು. ತಂಗಾಳಿ ಬೀಸಿತು. ಬಳಲಿದ್ದ ಅವನಿಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬಂದಿತು.

ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಸಂಧಿ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 26 ರಿಂದ 49

ಕಪ್ಪ ಮೇತಕೆ ಜೀಯ ಹರಿವಾಸರ ವ್ರತ | ಭ್ರಷ್ಟರಾದವೆವೆಂಬ ಭಯಕೆ ನಿನ್ನಾ ಲಯದ | ಮೃಷ್ಟಾನ್ನ ಮಾ ಡವೊಲ್ಲೆ ದಿರ್ದೆವೈಸಲೆ ಗರ್ವದಿಂ ಬೇರೆಯಲ್ಲವೆಂದು| | ದುಬುದ್ಧಿಯ ಚಿತ್ತಮಂ ತಿಳುಹಿ ಮರುದಿನದೊ |  ಳಿಪ್ಪ ಭೋಜನದಿಂದ ಸನ್ಮಾನಮಂ ತಳೆದು | ಹೃಪ್ನ ಮಾನಸರಾಗಿ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ತಿರುಗಿದರಚಂದ್ರಹಾಸನ ದೂತರು | ೨೬ ||

ಮನ್ನಿಸಿ ಕುಳಿಂದಕನ ಚರರಂ ಕಳುಹಿ ಮಂತ್ರ | ಭಿನ್ನ ಮಾಗದವೊಲರಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ ತಾ | ಮನ್ನಿಸಿದ ಬಗೆಯನಾಳೋಚಿಸಿ ನೃಪಾಲನಂ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ಮದನನೆಂಬ || ತನ್ನ ತನಯನ ಮೇಲೆ ರಾಜಕಾರೈದ ಭಾರ | ಮನ್ನಿಯೋಜಿಸಿ ದುಷ್ಟ ಬುದ್ಧಿ ಪೊರಮಡುತಿರ್ದ | ನನ್ನ ಗಂ ವಿಷಯಾಭಿಧಾನದಿಂದೆಸೆವ ನಿಜಸುತೆ ಭರದೊಳ್ಳೆತಂದಳು||೨೭||

ತನು ಸೊಂಪಡರ್ದು ನುಂಪಿಡಿದು ಕಂಪೊಗೆಯೆ ಲೋ | ಚನದ ನೋಟದ ಹೊಳಹು ಹೊಡಕರಿಸೆ ಚೆಲ್ವ ಕದ | ಪಿನ ಕಾಂತಿ ಕಳಕಳಿಸೆ ನಸುಲಜ್ಜೆ ನಗೆಮೊಗದೊಳಂಕುರಿಸೆ ತನಿ ಸೊಬಗಿನ || ವನಜ ಕುಟ್ಟಲದಂತೆ ಕುಚ ಯುಗಂ ಪೊಣಿ ಬಡ | ತನದಿಂದೆ ನೆಡುವೆಸೆಯೇ ಗತಿ ಮಂದಮಾಗೆ ಜೌ | ವನದೇಳೆಯಿಂದೆಸೆವ ವಿಷಯೆ ನಿಜತಾತನ ಸಮಿಪಕ್ಕೆ ತರುತಿರ್ದಳು ೨೮ ||

ಎಸಳ್ಗಂಗಳ ದಿಟ್ಟ ಮನ್ಮಥನ ಕರದಿಟ್ಟಿ | ಮಿಸುವ ಪುರ್ಬಿನ ಗಾಡಿ ದರ್ಪಕನ ಸಿಂಗಾಡಿ | ಲಲಿತ ಮಂದಸ್ಮಿತಂ ಮುನಿಜನದ ವಿಸ್ಮಿತಂ ಕುರುಳು ವಿಟ ನಿಕರದುರುಳು|! ಅಸಿಯ ಕೋಮಲ ಕಾಯ ಮಂಗಜೋತ್ಸವ ಕಾಯ | ಮೆಸೆವ ನವ ಯವನಂ ಸ್ಮರನ ಕೇಳೀವನಂ | ಪೊಸತಿದೆನಲಾ ವಿಷಯೆ ಜನಿತ ಮೋಹನ ವಿಷಯೆ ಪಿತನೆಡೆಗೆ ನಡೆತಂದಳು [೨೯||

ಕನ್ನೆ ವೆಣ್ಣಳ ಕೆಳದಿಯರ ಕೂಡೆ ಶೈತವೋ | ದ್ವಿನ್ನ ಯವನೆಯಾದ ವಿಷಯೆ ಬರೆ ಕಂಡಿವ |  ಳ್ಗಿನ್ನು ವರನಾಗಬೇಕೆಂದು ಚಿಂತಿಸಿ ಮನದೊಳಾ ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿ ಬಳಿಕ || ತನ್ನ ಮಗಳಂ ತೆಗೆದು ತ ಕ್ಕೈಸಿ ವಾತ್ಸಲ್ಯ | ದಿನ್ನಾಳೆ ಬಂದಪೆಂ ಪೋಗು ನಿಜ ಭವನಕೆನೆ | ಸನ್ನುತ ವಸಂತದೊಳ್ಬಾಯ್ದೆರೆವ ಕೋಗಿಲೆಯ ಮರಿವೊಲವಳಿಂತೆಂದಳು ॥೩೦||

ತಾತ ನಂದನದೊಳಾಂ ನೀರ್ವೊಯ್ತು ಬೆಳೆಯಿಸಿದ | ಚೂತಲತೆ ಪೂತುದಿನ್ನು ದ್ಯಾಪನಂಗೈಸ | ದೇತಕಿರ್ದಪೆ ರಾಜಕಾರ್ಯಮೇನೆಂದು ತಲೆವಾಗಿ ನನುಲಜ್ಜೆಯಿಂದೆ || ಮಾತನಾಡುವ ಮಗಳ ಭಾವವಂ ಕಂಡು ಸಂ | ಪ್ರೀತಿಯಿಂತಿಳಿಸಿ ಮೈದಡವಿ ಮುದ್ದಿಸಿ ತನ್ನ | ಜಾತ ಮದನಂಗಿವಳ ನೋಪಿಯಂ ಮಾಡಿಸೆಂದಾ ಮಂತ್ರಿ ನೇಮಿಸಿದನು |೩೧||

ಮನೆಗೆ ಮಗಳಂ ಕಳುಹಿ ರಾಜಕಾರಿಯಕೆ ಮದ | ನನನಿರಿಸಿ ತನ್ನ ಪರಿಜನ ಸಹಿತ ಪೊರಮಟ್ಟು | ದಿನವೆರಡಕ್ಕೆ ತಂದು ಮುನ್ನಿರ್ದ ಕಾಡೆಲ್ಲಮೆಸೆವ ನಾಡಾಗಿರ ಲ್ಕೆ|| ಮನದೊಳ್‌ಕರುಬನಾಂತು ಮೆಚ್ಚಿದವನಾಗಿ ಲೇ | ಸಿನೊಳಾ ಕುಳಿಂದಕನಿದಿರ್ವಂದು ಸತ್ಕರಿಸೆ | ಘನವಿಭವದಿಂದೆ ರಾಜಿಪ ಚಂದನಾವತಿಗೆ ಬಂದನಾ ದುಷ್ಟ ಬುದ್ದಿ||೩೨||

ರಿಪುಮಥನ ಕೇಳ್  ಕುಳಿಂದಂ ಬಹಳ ವೈಭವದೊ | ಳುಪಚರಿಸಿ ತನ್ನ ನಂದನ ಚಂದ್ರಹಾಸನಂ | ವಿಪುಲ ಪರಿತೋಷದಿಂದೊಡೆಯಂಗೆ ಕಾಣಿಕೆಯನಿಡಿಸಿ ಕಾಣಿಸಿದ ಬಳಿಕ || ವಿಪಿನದೊ ಳ್ ತನಗೀ ಕುಮಾರಕಂ ಮುಂಗೈದ | ತಪದ ಫಲದಿಂ ತಾನೆ ದೊರೆಕೊಂಡನೀತನಂ | ಕೃಪೆಯಿಂದೆ ನೀವೆ ಪಾಲಿಸವೇಳ್ವುದೆಂದು ನಿಜಪತಿಗೆ ಕೈವರ್ತಿಸಿದನು | ೩೩||

ಗಾಡಿಸಿದ ನೃಪಲಕ್ಷಣದ ಚಂದ್ರಹಾಸನಂ | ನೋಡಿ ವಿಸ್ಮಿತನಾಗಿ ತನ್ನ ಮನದೊಳ್ಪಿಂತೆ | ಮಾಡಿಸಿದ ಕೃತ್ಯಮಂ ನೆನೆದು ವಂ ಬಿಸಿದರೇ ಚಂಡಾಲರೆಮ್ಮ ನೆಂದು || ಕೂಡೆ ಮಮ್ಮಲಮರುಗಿ ಪುಸಿಗೆ ನಸು ನಗುತ ಕೊಂ | ಡಾಡಿ ಮನ್ನಿಸಿ ತನಗೆ ನಿನ್ನ ಸುತನಂ ಕಂಡು | ಮೂಡಿತುತ್ಸವವೆಂದನಾ ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿ ವಿನಯದೊಳಾ ಕುಳಿಂದನೊಡನೆ | ೩೪ | 

ವ್ಯಾಳದಂಗದ ನಯವೊ ಗರ್ತಸಂಭಾದಿತ ತೃ | ಣಾಳಿಗಳೊ ಮಕರದಿಕ್ಕೆ ಯ ಮಡುವಿನಂಬುಜವೊ | ಬಾಳ ದಾರೆಗೆ ಲೇಪಿಸಿದ ಮದುವೊ ಕಮಗಾಂಬಕಿಯರ ಕೃತಕದ ಬೇಟವೋ || ಕಾಳಕೂಟಂಬೆರಸಿದ ಮೃತಾನ್ನ ಭೋಜನವೊ | ಪೇಳಲರಿದೆನೆ ಸೊಗಸಿತಾ ದುಪ್ಪ ಬುದ್ದಿ ಘಾ | ತಾಳಿಕೆಯನೊಳವುದುಗಿ ಹರ್ಷಲಾಂಛನದಿಂದೆ ನಸುನಗುತ ನುಡಿದ ಮಾತು||೩೫||

ಎತ್ತ ಬಲ್ಲರ್ ಸುಜನರೆಲೆ ಪಾರ್ಥ ಕಪಟಿಗಳ | ಚಿತ್ತ ದೊಳ'ವುದುಗಿರ್ದ ಮಾಟಮಂ ವೀಳಯವ | ನಿತ್ತು ಮನ್ನಿಸಿ ಮಂತ್ರಿಪತಿ ಚಂದ್ರಹಾಸನಂ ಕರೆದು ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿಕೊಂಡು|| ಮತ್ತೆ ಮನದೊಳ್ ಮುನ್ನ ಭೂಸುರರ್ ತನಗೆಂದ | ವೃತ್ತಾಂತಮಂ ನೆನೆದು ತನ್ನ ಸುತರಾಳ್ಮೆಗಾ | ಯಿತು ಕಂಟಕಮಕಟ ಪಗೆಯಾದವನೊರ್ವನೆಂದು ಚಿಂತಿಸುತಿರ್ದನು |೩೬||

ಬಂಜೆಯಾಗದು ವಿಪ್ರರಂದೆನ್ನೊಳೆಂದ ನುಡಿ | ರಂಜಿಸುವ ರಾಜಲಕ್ಷಣದೊಳೊಪ್ಪುವ ನಿವಂ | ಭಂಜಿಸದೊಡೀ ಧರಣಿಗೀತನರಸಾದಪಂ ಬಳಿಕ ತನ್ನಾತ್ಮಜರ್ಗೆ || ಸಂಜನಿಸಲರಿದು ಭೂಪಾಲತ್ವಮಗ್ಗಳಿಕೆ | ಗಂಜುವವನಲ್ಲ ಬಲವಂತನಹನೀತಂಗೆ | ನಂಜನೂಡಿಸಿ ಕೊಟ್ಟು ಪಾಯಂ ಮಾನೆಂದೆಣಿಸಿದಂ ದುಷ್ಟ ಬುದ್ದಿ | ೩೬ ||

ರಾಕಾಶಶಾಂಕನಭ್ಯುದಯಮಂ ಕೆಡಿಸಿ ತ। ನ್ನಾಕಾರಮಂ ತೋರಿಸುವೆನೆಂಬ ಕತ್ತಲೆವೊ | ಲಾ ಕಮಲಲೋಚನನ ನೃತ್ಯನಂ ಕೊಲಿಸಿ ತಾಂ ಬಾಳ್ವೆವೆಂಬುಜ್ಜುಗದೊಳು | |ಆ ಕುಮತಿಯಹಮಂತ್ರಿ ಬಳಿಕೊಂದು ಲೇಖನವ | ನೇಕಾಂತದೊಳ್ ಬರೆದು ಮೇಣದಕೆ ಮುದ್ರೆಯಂ | ಜೋಕೆಯಿಂದಳವಡಿಸಿ ಶಶಿಹಾನನಂ ನೋಡಿ ನಸುನಗುತಲಿಂತೆಂದನು | ೩೮ ||

ಉರ್ವ ಮಂತ್ರದ ಕಜ್ಜಮಿದು ಚಂದ್ರಹಾಸ ನೀ | ನೊರ್ವನೆ ಹಯಾರೂಢನಾಗಿ ನಾಲ್ವರ್ ಸೇವ | ಕರ್ವೆರಸಿ ರಾಜಧಾನಿಗೆ ಪೋಗಿ ತನ್ನ ಮಗ ಮದನಂಗೆ ಮುದ್ರೆ ಸಹಿತ || ಸರ್ವಜನಮರಿಯದಂತೀವುದೀ ಪತ್ರಿಕೆಯ | ನುರ್ವರೆಯೊಳಾವೆಸಗಿದತಿಶಯದ ಮಾಳ್ಮೆ ನ | ಮ್ಮಿರ್ವರೊಳ್ ಗುಪ್ತವಾಗಿರಲೆಂದು ಂದು ಕೊಟ್ಟನಾ ಮಂತ್ರಿ ತಲ್ಲೇಖನವನು |೩೯||

ಪ್ರೀತಿಯಿಂ ಪೇ ಳ್ದನಂತಸ್ಥಮಂ ತನ್ನೊಳೀ | ಮಾತು ನಿಶ್ಚಯವೆಂದು ನಂಬಿ ಕೈಕೊಂಡು ಹ | ರ್ಪಾತಿಶಯದಿಂದ ಮಂತ್ರಿಗೆ ಮಣಿದು ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ವಂದಿಸಿ ಕುಳಿಂದನಡಿಗೆ || ಆತನೊಳ' ಪರಕೆವೆತ್ತೊಡನೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಂಡು | ಮಾತೆ ಮೇಧಾವಿನಿಗೆ ಬಂದು ನಿರ್ಗಮವನಾ | ಖ್ಯಾತಿಸಿ ಪದಾಂಬುಜಕೆ ಪಣಿಯಿಟ್ಟನಾ ಚಂದ್ರಹಾಸನಭ್ಯಗ್ರದಿಂದ ॥೪೦||

ಆ ಸುದತಿ ಪ ಣೆವಿಡಿದು ನೆಗಪಿ ಸುಕುಮಾರಂಗೆ | ಸೇಸೆದಳೆದಾರತಿಯನೆತ್ತಿ ತಿಲಕವನಿಟ್ಟು | ಭಾಸುರ ಸುಲಾಜ ದಧಿ ದೂರ್ವಾಕ್ಷತೆಗಳೊಡನೆ ತಳಿಗೆ ದಂಬುಲವನಿತ್ತು !| ಲೇಸೊದ ಗಲದ್ವವಲದೊಳ್ ನಿನ್ನ ವಯವಂಗಳಂ | ವಾಸುದೇವಂ ಕಾಯಲನುಕೂಲೆಯಾಗಿಹ ವ | ಧೂ ಸಮನ್ವಿತನಾಗಿ ರಾಜ್ಯಮಂ ಪಡೆಯೆಂದು ಪರಸಿ ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟಳಂದು || ೪೧ ||

ಕ್ರಮದಿಂದೆ ಮಾತೆಯಂ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ಪೊರಮಡುವ | ಸಮಯದೊಳ್ ಚಂದ್ರಹಾಸಂ ಕಂಡನಿದಿರೆ ಕುಂ | ಕುಮ ಸುರಂಜಿತ ಹರಿದ್ರಾಂಗದಿಂ ಕಂಗೊಳಿಪ ನೂತನ ವಧೂವರರನು| |ಸಮ ಸದಾಕಾರದಿಂ ಬರುತಿರ್ದ ಭೂಸುರೋ | ತಮಯುಗವ ನೆಳಗರುವೆರಸಿ ಬರ್ಪ್ಪ ಸೃಷ್ಟಿಯಂ | ರಮಣೀಯ ಕುಸುಮ ಫಲಮಂ ಕೊಂಡು ತನಗೀಯ ತಹ ವನಾಧಿಪರನು ॥೪೨||

ಸೂಡಿದಂ ಪರಿಪರಿಯೊಳೆಸೆವ ಕುಸುಮಂಗಳಿಂ | ಮಾಡಿದ ಸುಮೌಳಿಯಂ ತಲೆಗೊರ್ವನೋರ್ವನೆಡೆ | ಗೂಡಿ ಸೇರಿಸಿ ಕಟ್ಟಿದಚ್ಚ ಸಂಪಗೆಯ ಮಾಲೆಯನಿಕ್ಕಿದಂ ಕೊರ ಳ್ಗೆ || ನೀಡಿದಂ ಮತ್ತೊರ್ವನೊಪ್ಪುವ ಕರಾಂಬುಜಕೆ | ದಾಡಿಮದ ಫಲವನಿವನೆಲ್ಲಮಂ ಕೈಕೊಂಡು | ಗಾಡಿಮಿಗೆ ಮೆರೆವ ನವ ವರನಂತೆ ಪೊರಮಟ್ಟನಾ ಚಂದ್ರಹಾಸನಂದು|| ೪೩||

ಹಯವರ ಸಮಾರೂಧನಾಗಿ ಸೇವಕ ಚತು |  ಷ್ಟಯದೊಡನೆ ಸೂಚಿತ ಶುಭೋದಯದ ಶಕ ನಾವ | ಳಿಯನಾಲಿಸುತ ಬಟ್ಟೆವಿಡಿದು ಕುಂತಳಪುರದ ಬಾಹ್ಯಪವನಕೆ ಬರಲು || ನಯಸರದ ಕೋಗಿಲೆಯ ಸಾದರದ ನುಡಿಯೊಳತಿ | ತಯ ಫಲೋತ್ಕರದ ತರು ಶಾಖೆಗಳ ಕೈಗಾಣಿ | ಕೆಯೊಳಿದಿರ್ಗೊಳ್ವೊಲಾ ವನಂ ಚಂದ್ರಹಾಸನ ಮುಂದೆ ಕಣ್ಣಿಸೆದುದು | ೪೪||

ತಳಿರ್ದುರುಗಿದೆಳೆಮಾವುಗಳ ನೆಳಲ ಕವಿದ ನಿ | ಗಳ ಮಂಟಪಂಗಳಂ ವಿವಿಧ ಮಣಿಮಯ ಕ ತಕ ಗಿರಿ ಕಂದರಂಗಳಿಂದೆ | ರ್ಮಲ ಪುಳಿನ ತಳದಿಂ ತೊಡರ್ದಡರ್ದಲರ್ವಳ್ಳಿ || ತೊಳೆಪ ರನ್ನದ ಪಾಸರೆಗಳಿಂದೆ ರಂಜಿಸುವ | ನಳಿನೋ ತ್ಪಲ ಪ್ರಕರ ಶೋಭಿತ ಸರೋವರಂ ಗಳ ರಮ್ಯ ಸೋಪಾನದಿಂದ ತದ್ರಾಜ ಕೇಳೀವನಂ ಕಣ್ಗೆ ಸೆದುದು||೪೫||

ಸರಸಿಯೊಳ್‌ನಲಿದಾಡುವಂಚೆಗಳ ಕೊಂಚೆಗಳ | ಬೆರಸಿ ರಮಿಸುವ ಕುಣಿವ ಕೋಕಿಗಳ ಕೇಕಿಗಳ | ನೆರೆನೆರೆದು ಮೊರೆವ ಮರಿದುಂಬಿಗಳ ದೊಂಬಿಗಳ ಚೀರ್ವ ಗಿಳಿ ಕೋಗಿಲೆಗಳು|| ತರುಲತೆಯ ತುರುಗಲ ರಸಾಲ ಪ್ರವಾಳ ಪ್ರ | ಕರದ ಶೋಭೆಗಳ ಕುಸುಮಾಳಿಗಳ ಗಾಳಿಗಳ | ಪರಿಮಳದ ಮನಕಿಂಪನೊಗೆಯಿಸುವ ರಾಜೋಪವನಮೆಸೆದುದು||೪೬||

ಹೃದ್ಯವಾಗಿಹ ಶೈತ್ಯ ಸೌರಭ್ಯ ಮಾಂದ್ಯದಿಂ | ದುದ್ಯಾನ ಮಾರುತಂ ಬೀಸಿ ಮಾರ್ಗತ್ರಮಂ | ಸದ್ಯಃ ಪ್ರಶಮನವಾಗ ಹರ್ಷದೊಳಗೆ ಕೃಷ್ಣನಂ ಪೂಜೆಗೈವ || ಉದ್ಯೋಗದಿಂದಿಳಿದು ತಣ್ಣೆಳಲ ತರುಮೂಲ | ಕುದ್ಯುತ್ತರಂಗಮಂ ನೀರ್ಗುಡಿಸಿ ಕಟ್ಟಿ ನಿರ | ವದ್ಯಗುಣನಿಧಿ ಚಂದ್ರಹಾಸನೆಳವುಲ್ಗಳಂ ತಿರಿತರಿಸಿ ಮುಂದಿಟ್ಟನು||೪೭||

ತೇಜಿಯಂ ಕಟ್ಟಿದೆಡೆಯೊಳ್ ಸೇವಕರನಿರಿಸಿ | ರಾಜವನದೊಳ್ ಪೊಕ್ಕು ಶಶಿಹಾಸನಲ್ಲಿ ವಿ | ಭ್ರಾಜಿಸುವ ನಿರ್ಮಲ ಸ್ತೀರದೊಳ್ ಮಿಂದು ಶುಚಿಯಾಗಿ ಸುಸ್ಥಳದೊಳು || ರಾಜೀವಮಾದಿಯಾದಲರ್ಗಳಂ ತಿರಿದು ಹರಿ | ಪೂಜೆಯಂ ಮಾಡಿ ತಾಂ ತಂದ ಪಾಥೇಯಮಂ | ಭೋಜನಂಗೈದು ವಿಶ್ರಮನಾಗಿ ತಳಿತ ಮಾಮಗನ ನೆಳಲಂ ಸಾರ್ದನು ||೪೮||

ತಿರಿದೆಳೆದಳಿರ್ಗಳಂ ಪಾಸಿ ಕುಳ್ಳಿರ್ದೊಯ್ಯ | ನೊರ ಗೆ ನಡುವಗಲ ಬಿಸಿಲಿಂದೆ ಮಾರ್ಗದೊಳ್ | ನೆರೆ ಬಳ ಲ್ದಿಹ ಚಂದ್ರಹಾಸಂಗೆ ತಣ್ಣಿಲರ ಸೊಗಸಿಂದೆ ಕಣ್ಣಿವೆಗಳು || ಸೆರೆಗೊಂಡುವಾಲಿಗಳನಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೃತ್ಯಮಂ | ಮರೆದು ನಿದ್ರಾಲೋಲವಾಗಿ ಮಲಗಿದವನಂ | ಮಿರುಗುವಹಿತಲ್ಪದೊಳ್ ದೇವಪುರನಿಲಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀವರಂ ಪವಡಿಸುವೊಲು ||೪೯||

ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ 60

ಮೂವತ್ತನೆಯ ಸಂಧಿ ಮೊದಲ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 1 ರಿಂದ 27

ವಿಷಯೆಯ  ಜಲಕೇಳಿ

ನಿರೂಪಣೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ

ಚಂದ್ರಹಾಸ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರಲು ಅಲ್ಲಿಯ ರಾಜನ ಮಗಳು ಚಂಪಕಮಾಲಿನಿ ಮಂತ್ರಿಯ ಮಗಳು ವಿಷಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಲಕೇಳಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಬಂದಳು. ಸಂಗಡ ಎಲ್ಲ ಸಖಿಯರಿದ್ದರು. ಎಳೆ ವಯಸ್ಸಿನ, ತುಂಬು ತಾರುಣ್ಯದ ಲಾವಣ್ಯವತಿಯರು ನಡೆತಂದರು.ಅರಗಿಳಿಗಳಂತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ, ಹಂಸಗಳಂತೆ ವಿಹರಿಸುತ್ತ ನಾನಾವಿಧದ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಾ ಬಂದರು. ಅವರ ಪಾದಗಳು ತಳಿರಿನಂತಿದ್ದರೆ ತುಟಿಗಳು ತೊಂಡೆಹಣ್ಣುಗಳಂತೆ. ಮೊಗವು ತಾವರೆ. ಮೊಲೆಗಳು ನೈದಿಲೆಗಳಂತೆ. ಹೀಗೇ ವನದ ವಸ್ತುಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಆ ಸುಂದರಿಯರ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಸಮನ್ವಿತವಾದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದುವು. ಹೂ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುತ್ತ, ಕುಣಿಯುತ್ತ ಆನೆಗಳು ಹೊಕ್ಕಂತೆ ಸರೋವರವನು ಹೊಕ್ಕು ನೀರಾಟವಾಡತೊಡಗಿದರು.

ತಾವರೆಯಂತಹ ಮೊಲೆಗಳು ಅಲ್ಲಾಡಿ ಕುಂಕುಮವು ಕದಡಿ ತನುವೆಲ್ಲ ಕೆಂಪಾಗುವಂತೆ ಜಲಕೇಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಚುಡಾಯಿಸುತ್ತ ನೀರೆರಚುತ್ತಾ ಆಟವಾಡಿದರು. ಇವರ ಮುಖಚಂದ್ರಕ್ಕೆ ತಾವರೆಗಳು ಮುಚ್ಚಿ ನೈದಿಲೆಗಳು ಅರಳಿದವು. ಹಂಸಗಳು ಅಲ್ಲಿರದೆ ಗಗನಕ್ಕೆ ಹಾರಿದವು. ಇವರ ನಡಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡು ನಾಚಿದವು. ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುಂದರಿಯರಿಗೆ ಸೋಲದವರಾರು?

ಹೀಗೆ ಇವರುಗಳು ಗೆಳತಿಯರೊಂದಿಗೆ ಬಹುಕಾಲ ಜಲಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಆಡಿ ದೇಹವು ತಂಪಾಗಲು ಸರೋವರದ ಸೋಪಾನಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಚಂದ್ರಕಾಂತ ಶಿಲೆಯ ಸೋಪಾನಗಳು ಹಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಸೋಪಾನದ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಸಾಲಭಂಜಿಕೆಯರೋ ಎಂಬಂತೆ ಇವರು ಕಾಣಿಸಿದರು.

ಜಲಕ್ರೀಡೆಯಿಂದ ನೆನೆದ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಇವರ ದೇಹದ ಸಿರಿಯು ತೋರುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಮಿಂಚುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೇಶರಾಶಿ ತೂಗುತ್ತಿತ್ತು

ನಂತರ ಒದ್ದೆಯಾದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಹೊಸ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಉಟ್ಟರು. ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದರು. ತಿಲಕವಿಟ್ಟರು. ಉದ್ದವಾದ ಕೇಶವನ್ನು ಧೂಪದಿಂದ ಕಾಯಿಸಿದರು. ಮಧುಪಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ ಕರ್ಪುರ ವೀಳೆಯವನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ರಂಜಿಸಿದರು. 

ಹೀಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ  ಹೂಗಳನ್ನು ಕೊಯ್ಯುವ ಕೆಲಸದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಬಂದ ವಿಷಯೆಯು ಮಾಮರದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಚಂದ್ರಹಾಸ ನನ್ನು ಕಂಡಳು. ಮನ್ಮಥನೋ, ಅಶ್ವಿನಿಕುಮಾರನೋ,  ಯಕ್ಷ, ಕಿನ್ನರ, ಗಂಧರ್ವರಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಎಂದು ಬೆರಗಾದಳು. ಅವನ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮನಸೋತಳು. ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಲು ಆಸೆ, ಆದರೆ ಸಹಜ ಲಜ್ಜೆಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದಳು. ಆಗ ಅವನ ಕಂಚುಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಪತ್ರ ಕಂಡಿತು. ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಅದನ್ನು ಮೆಲ್ಲಗೆ ತೆಗೆದು ನೋಡಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯಬರಹ ಕಂಡು ಪುಳಕಿತಳಾದಳು.

ಮಗನಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರವದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಹಾಸನನ್ನು ಎರಡು ಅರ್ಥ ಬರುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದನು. ಮಹಾ ಅಹಿತ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಹಾಹಿತನೆಂದೂ, ಮುಂದೆ ಅರಸನಾಗಿ ಅಮಿತ್ರನಾಗುವನೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತ ಅವನಿಗೆ ವಿಷವ ಮೋಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಸಂದೇಶ ಬರೆದಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ ವಿಷಯೆಯು  ಇವನು ತಂದೆಗೆ ಬೇಕಾದವನೆಂದೂ, ಅರಸಾಗುವವನೆಂದೂ  ಒಂದು ಅಕ್ಷರ ಪಲ್ಲಟವಾಗಿದೆಯೆಂದೂ ಊಹಿಸಿದಳು. ವಿಧಿಕೃತವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದವರು ಉಂಟೆ?

ಮೂವತ್ತನೆಯ ಸಂಧಿ ಮೊದಲ ಭಾಗ 

ಪದ್ಯ 1 ರಿಂದ 27

ಸೂಚನೆ ! ನಿದ್ರೆಗೈವಿಂದುಹಾಸನ ಕಂಚುಕದ ಕೊನೆಯೊ ! ಳಿರ್ದ ಪತ್ರವನೋದಿಕೊಂಡು ಚದುರಿಂದದಂ | ತಿರ್ದ್ದಿ ತನಗಾತನಂ ಕಾಂತನಹ ದಾಯಮಂ ಮಾಡಿದಳ್ ಮಂತ್ರಿತನುಜೆ |

ಕುಂತೀಕುಮಾರ ಕೇಳ್ ಚಂದ್ರಹಾಸಂ ಬನದೊ | ಳಿಂತು ಸುಖನಿದ್ರೆಯಿಂದಿರುತಿರ್ಪ ಸಮಯದೊಳ್ | ಕುಂತಳೇಂದ್ರಂಗೆ ಚಂಪಕಮಾಲಿನಿನಾಮದೊರ್ವ ಮಗಳುಂಟವಳ್ಗೆ || ಸಂತತಂಮಂತ್ರಿಸುತೆ ವಿಷಯೆ ಸಖಿಯಾಗಿರ್ಪ | ಳಂತರಿಸದವರಿರ್ವರುಂ ಬಂದರಲ್ಲಿಗೆ ವ | ಸಂತಕಾಲಂ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿರೆ ಜಲಕ್ರೀಡೆಗಾಳಿಯರ ಗಡಣದಿಂದೆ||೧||

ಒಟ್ಟೋರೆಗಣ್ಣ ಕೋಮಲೆಯರೊಪ್ಪಿಡಿ ನಡುವಿ | ನಚ್ಚಿಗದ ಬಾಲಕಿಯರೋರಣದ ಪೊಳೆವಲ್ಲ | ನಿಚ್ಚಳದ ಕದಪಿನ ನಿತಂಬದಿಯರೊಮ್ಮಾರುವೇಣಿಯ ವಿಲಾಸಿನಿಯರು || ಒಚ್ಚ ತದ ಚೆಲ್ಪನೆಳೆವೆಣ್ಣಳುಳ್ಳಿ ಕೊಳ್ಳ | ದಚ್ಚರಿಯ ಕಡುಗಕ್ಕಸದ ಬಟ್ಟ ಬ ಲ್ಮೊಲೆಯ | ಪೊಚ್ಚ ಪೊಸಜೀವನದ ನೀರೆಯರ್ ನಡೆತಂದರೊಗ್ಗಾಗಿ ಸಂಭ್ರಮದೊಳು ||೨||

ಕಲಕೀರವಾಣಿಯರ್ ಕಾಳಾಹಿವೇಣಿಯರ್ | ಕಲಭ ಮದಯಾನೆಯರ್ ಕಾಯಜ ನಿಧಾನೆಯರ್ | ಕಲಧೂತ ಗಾತ್ರೆಯರ್ ಕಂಜದಳ ನೇತ್ರೆಯರ್ ಕಳೆವೆತ್ತ ಕಾಮಿನಿಯರು || ಕಲಶಕುಚಯುಗಳೆಯರ್ ಕನಕ ಮಣಿಗಳೆಯರ್ | ಕಳಕಳಿಪ ವದನೆಯರ್ ಕುಲಿಶಾಭ ರದನೆಯರ್ | ಕಳೆದುಳಿದ ರನ್ನೆಯರ್ ಕಾಂತಿಸಂಪನ್ನೆಯರ್ ನಂದನಕೆ ನಡೆತಂದರು||೩||

ತಳಿರಡಿಗೆ ತೊಂಡೆವಣ್ ತುಟಿಗೆ ತಾವರೆ ಮೊಗಕೆ | ಬೆಳಗಾಯಿ ಮೊಲೆಗೆ ನೈದಿಲೆ ಕ ಣ್ಗೆ ಬಾಳೆ ತೊಡೆ | ಗೆಳೆವಳ್ಳಿ ಮೈಗೆ ಸಂಪಗೆ ನಾಸಿಕಕ್ಕೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ನಗೆಗೆ ಮೊಲ್ಲೆ ಪಲ್ಲೆ ॥ ಅಳಿ ಕುಂತಳಕೆ ನವಿಲ್ ನುಡಿಗಂಚೆ ನಡೆಗೆ ಕೋ | ಗಿಲೆ ಗಿಳಿಗಳಿಂಚರಕೆ ಸೋಲ್ದ ವಯವಂಗಳೊಳ್ | ನೆಲಸಿದುವು ಪೆಣ್ಣಳೆ ಸೋಲದವರಾರೆನಲ್ ನಡೆತಂದರಂಗನೆಯರು||೪||

ಮಿಂಡೆದ್ದ ಹೆಣ್ಗಳುಪವನಕೆ ನಡೆತಂದು ಮುಂ | ಕೊಂಡು ಬಹುವಿಧದ ಚೇಷ್ಟೆಗಳಿಂದೆ ಭುಲ್ಲವಿಸಿ | ಕಂಡ ಕಂಡ ವನಿಜಾ ತಂಗಳಂ ಚಿಗುರಿಸಿದರೊಡನೆ ಪೂರಿಸಿದರು || ತಂಡತಂಡದೊಳಲ್ಲಿ ಪರಿಪರಿಯ  ಲರ್ಗೊಯ್ದು | ಬೆಂಡಾಗಿ ಬಂದು ನಿರ್ಮಲ ಸರೋವರನು |ದ್ದಂಡದೊಳಪೊಕ್ಕರಂಬು ಕ್ರೀಡೆಗಂಗಜನ ಸೊಕ್ಕಾನೆಗಳ ತೆರದೊಳು||೫||

ನಿರಿ ಗುರ ಳ್ಗಳ ತುಂಬಿಗಳ ಪೊಳೆವ ಲೋಚನದ | ಮರಿಮೀನ ಮೊಗದಲರ್ದಾವರೆಯ ತ್ರಿವಳಿಗಳ | ಕಿರುದೆರೆಯ ಕಂದರದ ಕಂಬುವಿನ ಘನ ಕುಚಂಗಳ ಕಂಜ ಮುಕುಳಂಗಳ || ಪೊರವಾರ ಪುಳಿನದ ತನುಚ್ಛವಿಯ ತಿಳಿನೀರ | ಮೆರೆವ ಮಧ್ಯದ ಮೃಣಾಳದ ಬಗೆಯ ಭೇದಮಂ | ಕುರುಪಿಡುವೊಡರಿದೆನಲ್ ಸರಸಿಯೊಳ್ ತರಳೆಯರ ಜಲಕೇಳಿ ಕಣ್ಗೆಸೆದುದು [೬||

ಲಲನೆಯರ್ ತಾವರೆದೆರದ ಮೇಲುದಿನೊಳೆಸೆವ | ನೆಲೆಮೊಲೆಗಳಲುಗೆ ತಾವರೆದೆರೆದ ಕೈಗಳಿ೦ | ತುಡುಕಿದರ್ ಚೆಲ್ಪಕಂಕಣ ರವಂ ಮಿಗೆ ಚೆಲ್ಪಕಂಕಣ ರವಂಗಳೊಡನೆ || ವಿಲಸಿತದ ಕಾಸಾರದಂಬುಗಳನೆಸೆವ ಜೀ | ರ್ಕೊಳವಿಗಳ ಕದನ ಕಾಸಾರದಂಬುಗಳವೋ | ಲಳವಡಿಸಿ ಸರಸಕೇಳಿಗೆ ಪೊಕ್ಕ ರಡಿಗಡಿಗೆ ಸರಸಕೇಳಿಗೆಯಾಗಲು||೭||

ಹೊಳೆವ ಹುಬ್ಬುಗಳ ಭಾಸುರ ಚಾಪಲತೆಯ ಮಂ | ಡಳಿಸಿದುನ್ನತ ಪಯೋಧರದ ಕಡೆಗಣ್ಣ ಚಂ | ಚಲದ ಭೂಷಣದ ಘನರವದ ಚಿತ್ರಾಂಗಿಯರ್ ತವೆ ಹಸ್ತದೊಳ್ ತೋಯದ || ಮಳೆಗರೆವುದಚ್ಚರಿಯೆ ಪೇಳೆನೆ ಸುವಾರಿಯಂ | ತುಳುಕಿದರ್ ಬಿಂಕದಿಂದೊರ್ವರೋರ್ವರ ಮೇಲೆ | ಮೊಲೆಗೆಲದ ಕುಂಕುಮದ ಕದಡರುಣ ಗಿರಿತಟದ ಕೆಂಬೊನಲ್ಗಳವೊಲಾಗೆ | ೮ ||

ಹರಿಯ ಲೋಚನಮಜಂ ಕುಳ್ಳಿರ್ಪ ತಾಣಮಿಂ | ದಿರೆಯ ನಿಳಯಂ ದಿವಾಕರನ ಕೆಳೆ ಮನ್ಮಥನ | ಸರಳ್ಳಾಡಿಗಳಕ್ಕೆ ಪರಿಮಳದ ಬೀಡೆನಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಪೂರ್ಣತೆಯೊಳು || ಪರಿಶೋಭಿಸಿದುವಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿಂಗಳಂ ಪೋಲ್ವ | ತರುಣೀಯರ ಚೆಲ್ವ, ನಗಮೊಗದ ಮುಂದೀಗ ತಾ | ವರೆಯಾದುವೆಂಒಂತೆ ಪೆಣ್ಗ ಳಾ ಸ್ಯಕೆ ಸೋಲುವಾ ಕೊಳದ ಕಮಲಂಗಳು | ೯ ||

ಮೇಲಕುಪ್ಪ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ಬಿದ್ದೊಡು | ಲೋಲ ಲೋಚನಕೆ ಪಾಸಟಿಯಾಗದಿರೆ  ಮೀನ | ಳಾಳದೊಳ್ ಮುಳುಗಿದುವು ಗತಿಗಳ ವಿಲಾಸಮಂ ಕಂಡು ಕಲಹಂಸಂಗಳು || ಕಾಲಿಂದ ನಡೆಯಲೊಲ್ಲದೆ ನಭಕೆ ಪಾರಿದುವು | ಬಾಲೆಯರ ಕಣ್ಣ ಹೊಳಹಿಗೆ ಗಮನದುಜ್ಜುಗಕೆ | ಸೋಲದವರಾರೆಂಬ ತೆರನಾಗೆ ಸಲಿಲದೊಳ್ ಕ್ರೀಡಿಸಿದರಂಗನೆಯರು || ೧೦ ||

ಶಿಖರಿ ದಶನ ದ್ಯುತಿಯ ಬೆಳ್ನಗೆಯ ಸೂಸಲೆನೆ | ನಖ ರುಚಿಯ ತೆರಳಿಕೆಯ ಹೊರಳಿಯೆನೆ ಲೋಚನ ವಿ | ಶಿಖದ ಮುಮ್ಮೊನೆವೊಗರ ಧಾಳಿಯೆನೆ ಹಾರಮಂ ಪರಿದು ಬೀರ್ದರೊ ಪೇಳೆನೆ || ಸಖಿಯರಂ ಕೂಡಿಕೊಂಡೊರ್ವರೋರ್ವಗೆ್ರ ಸ | ಮ್ಯು ಖವಾಗಿ ವಿಷಯೆ ಚಂಪಕಮಾಲಿನಿಯರಾಗ| ಸುಖ ಜಲಕ್ರೀಡೆಯೊಳ್ ಚೆಲ್ವ ತಿಳಿನೀರ ತುಂತುರ್ವನಿಗಳೆಸೆದಿರ್ದುವು | ೧೧ ||

ಮುದದಿಂದ ವಿಷಯೆ ಚಂಪಕಮಾಲಿನಿಯರೊಡನೆ |  ಸುದತಿಯರ್ ನಾನಾಪ್ರಕಾರದಿಂ ಕ್ರೀಡಿಸಿದ ರುದಕದೊಳ್ ಬಳಿಕ ತನ್ನಾನನ ಶುಧಾಂಶು ಮಂಡಲದ ಬೆಳುದಿಂಗಳಿಂದೆ || ಸುದಮಲ ಸರೋವರದ ತೀರದೊಳ್ ಬಳಸಿ ಕ ಟ್ಟಿದ ಚಂದ್ರಕಾಂತ ಸೋಪಾನದೊಳೊಸರ್ವ ನೀ | ರೊದವಿಕೆನೆ ಮೈಗ ಳ್ಗೆ ತಣ್ಣಸಂ ತೋರಲಾ ಕೊಳದಿಂದ ಪೊರೆಮಟ್ಟರು || ೧೨ ||

ಕೂಲವನಡರ್ದು ನನೆದಂಗದೊಳ್ ಪೊತ್ತಿದ ದು | ಕೂಲದೊಳಿರಿ ತಾಪಸರ ದೃಢಮತಿಗೆ ಪ್ರತಿ | ಕೂಲ ಕೃತಿಗಳೊ ಮೋಹನದ ರಸದೊಳಾರ್ದತೆಯನಾಂತ ಚೆಲ್ವಿನ ಕಣಿಗಳೊ || ಸಾಲ ಮಣಿಮಯದ ಸೋಪಾನದೊಳ್ ನಿಲಿಸಿರ್ದ | ಸಾಲಭಂಜಿಕೆಗಳೊ ವಿಚಿತ್ರಮೆನೆ ರಂಜಿತ ರ ! ಸಾಲ ಪಲ್ಲವ ಪಾಣಿ ಪಾದ ತಳದಬಲೆಯರ ರೂಪುಗಳ ಕಣ್ಣಿ ಸೆದುವು || ೧೩ ||

ಅದಟಿಂದೆ ಮನ್ಮಥಂ ತ್ರಿಜಗಮಂ ಗೆಲ್ವೆಡೆಯೊ | ಳೊದವಿದ ಪಲವು ಕೈದುಗಳನಲ್ಲಿ ಜಾಡಿಸಿ ತೊ | ಳೆದು ತೀರದೊಳ್ ನಿಲಿಸಿ ಮೇಲಣಿಂದೊರೆಗಳಂ ತುಡಿಸಿದನೊ ಪೇಳೆನ || ಉದಕದಿಂ ಪೊರಮಟ್ಟು ನಿಂದ ನೀರೆಯರ ಕಾ | ಯದ ಬಳಿ ನನೆದು ನಿಡಿದಾಗಿ ಮಿಡಿಪರಿಯಂತಿ । ಇದು ಜೋಲ್ಪ ಕೇಶಪಾಶಂಗಳಾರಾಜಿಸಿದುವೇನೆಂಬೆನಚ್ಚರಿಯನು||೧೪||

ತೊಳಗುವ ನಿತಂಬ ಗಿರಿಯಿಂದಾಗಸಕೆ ಪರ್ಬಿ | ದೆಳೆಯವಲ್ಲಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಲಸಿದೆಣಿವಕ್ಕಿಗಳ್ | ಬಳಿವಿಡಿದು ಮದನ ಶಬರನ ಬಲೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ನಭಕುಬ್ಬಿಕೊಂಡೇಳ್ವ ತೆರದೆ || ಸಲಿಲದೊಳ್ ನನೆದ ದೇವಾಂಗದೊಳಡರ್ದ ನೆಲೆ ಮೊಲೆಗಳಾರಾಜಿಸೆ ಮೃಗಾಕ್ಷಿಯರ ಚೆಲ್ವು, ನಿ | ಚ್ಚಳದಿಂದೆ ಕಾಣಿಸಿತು ಕಾಸಾರ ತೀರದೊಳ್ ತೀರದೊಂದೆ ಮೆರೆದು || ೧೫ ||

ಹಿಮದಿಂದೆ ತಣ್ಣ ಸಂಪಡೆದಿರ್ದ ಮಾಗಿಯಂ | ಕ್ರಮದಿಂದ ಜಾರಿಸಿ ವಸಂತರ್ತು ತಲೆದೋರ್ಪ |  ಸಮಯದವೊಲೇಣಾಕ್ಷಿಯರ್ ನನೆದ ಮೈಯೊಳಿಹ ವಸನಂಗಳಂ ಸಡಿಲ್ಟ || ರಮಣೀಯ ಚಿತ್ರಾವಲಂಬನದ ಶೋಭೆಗಳ | ಸಮನಿಸಿದ ಚಂದ್ರಿಕೆಯ ಸೊಗಸುವೆಳೆಮಾದಳದ | ಸುಮನೋನುರಾಗದಿಂ ಪಲವು ಬಣ್ಣಂಗಳಂ ತೆಗೆದುಟ್ಟು ರಂಜಿಸಿದರು || ೧೬ ||

ತಡಿಗಡರ್ದೊಡನೆ ಮಡಿವರ್ಗಮಂ ತೆಗೆದುಟ್ಟು | ನಿಡುಗುರುಳೆಸೆವ ಧೂಪದ ಪೊಗೆಗಳಂ ಕೊಟ್ಟು | ತೊಡವೆಲ್ಲಮಂ ತೊಟ್ಟು ಪಣಿಗೆ ತಿಲಕಮನಿಟ್ಟು ತಿಗುರಿಂದ ಸೊಬಗುವಟ್ಟು || ಅಡಿಗಲತಿಗೆಯನಕ್ಷಿಗಂಜನವನಲರ್ಗಳಂ | ಮುಡಿಗೆ ನುಣ್ಣದಪಿಂಗೆ ಮಕರ ಪತ್ರಮನಾಂತು | ಬಿಡದೆ ಮಧುಪಾನಮಂ ಮಾಡಿ ಕಪ್ಪುರವೀಳೆಯಂಗೊಂಡು ಸೊಗಯಿಸಿದರು||೧೭||

ಬಳಿಕೊರ್ವರೋರ್ವರು ನೋಡುತ್ತೆ ದೂಡುತ್ತೆ | ನಲವಿಂದೆ ನೃತ್ತಮಂ ಮಾಡುತ್ತೆ ಪಾಡುತ್ತೆ | ಬಳಸಿ ಸರಸೋಕ್ತಿಗಳನಾಡುತ್ತೆ ನೀಡುತ್ತೆ ಬೆಳ್ಳಗೆಯ ಬೆಡಗುಗಳನು || ಅಲರ್ಗಳಂ ತೆಗೆತೆಗೆದು ನೀಡುತ್ತೆ ಸೂಡುತ್ತೆ ಲಲಿತ ಮಧು ಚಷಕಮಂ ಬೇಡುತ್ತೆ ಕಾಡುತ್ತೆ |ಕಲೆಗಳ ವಿಲಾಸಮಂ ಪೂಡುತ್ತೆ ಕೂಡುತ್ತೆ ಕಣ್ಣಿ ಸೆದರೆಳೆವೆಣ್ಣಳು||೧೮||

ಆಳಿಯರೊಳಿಂತು ಚಂಪಕಮಾಲಿನಿಗೆ ಸರಸ | ಕೇಳಿ ವೆಗ್ಗಳಿಸಿರ್ದ ಸಮಯದೊಳಲರ್ಗೊಯ್ಯ | ದೇಳಂಬದಿಂದೆ ಕೆಲಸಿಡಿದು ಬಂದಾ ವಿಷಯೆ  ಚೂತದ್ರುಮದ ನೆಳಲೊಳು || ತೋಳ ತಲೆಗಿಂಬಿನ ತಳಿರ್ವಸೆಯ ಮೇಲೆ ತಂ | ಗಾಳಿಗೊಡ್ಡಿದ ಮೆಯ್ಯ ಸೊಗಸಿಂದೆ ಮರೆದು ನಿ | ದ್ರಾಲೋಲವಾಗಿ ಮಲಗಿಹ ಚಂದ್ರಹಾಸನಂ ಕಂಡು ಸೈವೆರಗಾದಳು ||೧೯||

ಲೋಕತ್ರಯಂ ತನಗೆ ವಶವರ್ತಿಯಾದುದಿ | ನ್ನೇಕೆ ಧಾವತಿಯೆಂದು ಸುಖದಿಂದ ಪವಡಿಸಿದ | ನೋ ಕಬ್ಬು ವಿಲ್ಲನೆನೆ ಬೇಸರದೆ ಬಾಂದಳದೊಳಾವಗಂ ನಡೆವ ಬವಣೆ || ಸಾಕೆಂದು ನಿದ್ರೆಗೈದನೊ ಸೋಮನೆನೆ ವನ | ಶ್ರೀ ಕಾಮಿನಿಯರತಿಶ್ರಮದೊಳೊರಗಿದನೊ ಕುಸು | ಮಾಕರನೆನ ಮಲಗಿಹ ಚಂದ್ರಹಾಸನಂ ಕಂಡು ವಿಸ್ಮಿತೆಯಾದಳು||೨೦||

ಒರ್ವರೋರ್ವರನಗ ಲ್ದ ಶ್ವಿನೀದೇವತೆಗ | ಳುರ್ವ ನಳಕೂಬರ ಜಯಂತಾದಿ ಸುರ ತನುಜ | ರುರ್ವರೆಗಳೇಕೆ ಬಹರಿನಶಶಿಗಳಾದೊಡಿಹವುಷ್ಣತೀತ ದ್ಯುತಿಗಳು | |ಗೀರ್ವಾಣ ಯಕ್ಷ ಕಿನ್ನರ ಸಿದ್ದ ಗರುಡ ಗಂ | ಧರ್ವರೊಳಗಾವನೋ ಮನುಜನಲ್ಲಿಂದವನ | ಸರ್ವಾಂಗಮಂ ಬಿಡದೆ ನೋಡಿದಳೆ ವಿಷಯ ವಿಷಯಾನಕ್ಕೆ ಯಾಗಿ ಬಳಿಕ |೨೧||

ಬೆಟ್ಟೆ ರಳೆಗಂಗಳವನವಯವದ ಚೆಲ್ವಿನೊಳ್ | ಬೆಚ್ಚುವಂಗಜನಾಗ ಕಿವಿವರೆಗೆ ತೆಗೆದು ತುಂ | ಬೆಚ್ಚಲ್ಲರ್ಗೊಲಂತರಂಗದೊಳ್ ನಾಂಟಿದುವು ದಾಂಟಿದುವು ಗರಿಗಳೊಡನೆ || ಬೆಚ್ಚನಾದೆದೆಯಿಂದೆ ಕಾತರಿಸಿ ಮುದುಡುಗೊಂ | ಡೆಚ್ಚರಿಂದೇಳೋ ರೋಮಾಂಚನದೊಳಾಸೆ ಮುಂ | ದೆಜ್ಜೆ ಬೆವರುವ ಬಾಲೆ ಬೇಸರದೆ ನಿಂದು ನಿಟ್ಟಿಸುತಿರ್ದಳೇವೇಳ್ವೆನು | ೨೨ ||

ಸುತ್ತ ನೋಡುವಳೊಮ್ಮೆ ನೂಪುರವಲುಗದಂತೆ | ಹತ್ತೆ ಸಾರುವಳೊಮ್ಮೆ ಸೋಂಕಲೆಂತಹುದೆಂದು | ಮತ್ತೆ ಮುರಿದವಳೊಮ್ಮೆ ಹಜ್ಜೆ ಹಜ್ಜೆಯಮೇಲೆ ನಳಮ್ಮದೆ ನಿಲ್ವಳು || ಚಿತ್ತದೊಳ್‌ನಿತೈಸಿ ನೆರೆಯಲೆಳಸುವಳೊಮ್ಮೆ | ಹೊತ್ತಲ್ಲ ದನುಚಿತಕೆ ಬೆದರಿ ಹಿಂಗುವಳೊಮ್ಮೆ | ತಳದ ಬೇಟದೊಳ'ಬೆಂಡಾಗಿ ವಿಷಯೆ ನಿಂದಿರ್ದಳಾತನ ಪೊರೆಯೊಳು || ೨೩ ||

ದಿವಿಜೇಂದ್ರತನಯ ಕೇಳಿ ತೆರೆದೊಳಾಗ ನವ | ಯುವತಿ ನಿಂದೀಕ್ಷಿಸುತ ಕಂಡಳವನಂಗದೊಳೆ | ಸೆವ ರುಚಿರ ಕಂಚುಕದ ತುದಿಸೆರಗಿನೊಳ್ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರ್ದ ಪತ್ರಿಕೆಯನು || ತವಕದಿಂ ಬಿಟ್ಟು ಮುದ್ರೆಯನೋಸರಿಸಿ ತೆಗೆದು | ವಿವರದೊಳ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರ ಬರೆಹಮಿರೆ| ಲವಲವಿಕೆ ಮಿಗೆ ನೋಡಿ ಹರ್ಷಪುಳಕದೊಳಂದು ನಿಂದೋದಿಕೊಳುತಿರ್ದಳು||೨೪||

ಶ್ರೀಮತ್ಸಚಿವ ಶಿರೋಮಣಿ ದುಷ್ಟ ಬುದ್ಧಿ ಸು | ಪ್ರೇಮದಿಂ ತನ್ನ ಮಗ ಮದನಂಗೆ ಮಿಗೆ ಪರಸಿ | ನೇಮಿಸಿದ ಕಾರಮೀ ಚಂದ್ರಹಾಸಂ ಮಹಾಹಿತನೆಮಗೆ ಮೇಲೆ ನಮ್ಮ || ಸೀಮೆಗರಸಾದಪಂ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದಕೆ | ಸಾಮಾನ್ಯದವನಲ್ಲ ನಮಗೆ ಮುಂದಕೆ ಸರ್ವ | ಥಾಮಿತ್ರನಪ್ಪನೆಂದೀತನಂ ಕಳುಹಿದೆವು ನಿನ್ನ ಬಳಿಗಿದನರಿವುದು||೨೫||

ಹೊತ್ತುಗಳೆಯದೆ ಬಂದ ಬಳಿಕಿವನ ಕುಲ ಶೀಲ। ವಿತ್ತ ವಿದ್ಯಾವ ವಿಕ್ರಮಂಗಳ ನೀಕ್ಷಿ | ಸುತ್ತಿರದೆ ವಿಷವ ಮೋಹಿಸುವಂತೆ ಕುಡುವುದೀತಂಗೆ ನೀನಿದರೊಳೆಮಗೆ || ಉತ್ತರೋತ್ತರಮಪ್ಪುದೆಂದು ಬರೆದಿಹ ಲಿಪಿಯ | ನೆತ್ತಿ ವಾಚಿಸಿಕೊಂಡು ತರಳಾಕ್ಷಿ ತಾನದಕೆ ! ಮತ್ತೊಂದಭಿಪ್ರಾಯಮಂ ತಿಳಿದಳುಲ್ಲಂಘಿಸುವರುಂಟೆ ವಿಧಿಕೃತವನು ||೨೬||

ಈತಂ ತಮಗೆ ಮಹಾಹಿತನೆಂದು ತಮ್ಮ ಧರೆ | ಗೀತನರಸಹನೆಂದು ಕುಲಶೀಲ ವಿದ್ಯೆಗಳ | ನೀತನೊಳರಸಬೇಡವೆಂದು ಮುಂದಕೆ ಸರ್ವಥಾಮಿತ್ರನಪ್ಪನೆಂದು || ಈತಂಗೆ ವಿಷಯ ಮೋಹಿಸುವಂತೆ ಕುಡುವುದೆಂ। ದಾ ತಾತನಣ್ಣಂಗೆ ಬರೆಸಿ ಕಳುಹಿದ ಪತ್ರ | ವೇ ತಪ್ಪದಿದು ವರ್ಣಪಲ್ಲಟದ ಮೋಸವೆಂದಬಲೆ ಭಾವಿಸುತಿರ್ದಳು||೨೭||

ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ 61

ಮೂವತ್ತನೆಯ ಸಂಧಿ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 28 ರಿಂದ 54

ವಿಷಯೆಯ ಪ್ರಸಂಗ ವಿವಾಹ ನಿಶ್ಚಯ

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ

ವಿಷಯೆಗೆ ಚಂದ್ರಹಾಸನ ಮೇಲೆ ಪ್ರೇಮವುಂಟಾಯಿತು. ತಂದೆ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ತಪ್ಪು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಸರಿಪಡಿಸದಿದ್ದರೆ ಕಷ್ಟ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವಳು ವಿಷವ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಷಯೆ ಎಂದು ಉಗುರಿನಿಂದ ಬರೆದು ಮೊದಲಿನಂತೆ ಪತ್ರವನ್ನು ಇದ್ದಲ್ಲಿಯೇ ಇಟ್ಟು ಹಿಂತಿರುಗಿದಳು. ಪದೇ ಪದೇ ನೋಡುತ್ತ ಬಂದಳು. ಅವಳ ಮುಖದ ರಂಗನ್ನು ಕಂಡು ಗೆಳತಿಯರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಜಾರಿಕೆಯ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟಳು. ಎಲ್ಲರೂ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.

 ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ವಿವಾಹದ ಮಂಗಳಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಮದನನ ಶರದಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತಳಾದ ವಿಷಯೆ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಮಾತನಾಡದೆ ಬಂದಳು.

ಪಂಜರದ ಗಿಳಿಯನ್ನೂ ನುಡಿಸಳು. ಗೆಳತಿಯರ ಮಾತಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಳು. ಉಣ್ಣಳು, ಉಡಳು, ಉಲಿಯಳು ಕಾಮನ ತಾಪದಿಂದ ಸುಯ್ಯುವಳು. ಯಾವ ತಣ್ಣನೆಯ ಜಾಗವೂ ಅವಳ ತಾಪವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ತಳಿರು, ಕಲರವ, ಇಂಪು ಯಾವುದೂ ಅವಳ ಮನಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಗಲ್ಲದಲ್ಲಿ ಕೈಯಿಟ್ಟು ಕುಳಿತುಬಿಟ್ಟಳು.ಮದಙ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ಬದುಕಿದವರುಂಟೆ? ಅವಳ ಸಖಿಯು ಮದನನ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಜರಿದಳು. ಇವಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ನಿಡುಸುಯ್ದಳು. ಇವಳ ಮನದೆಣಿಕೆ ಕೈಗೂಡಲಿ ಎಂದು ಉಮೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು. ಬೇಡಿಕೊಂಡರು. ವಿಷಯೆಯೂ ಗೌರಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತ ಮನೆಯ ಏಳನೆಯ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಳು.

ಇತ್ತ ಚಂದ್ರಹಾಸನು ಎಚ್ಚೆತ್ತು ಮುಖ ತೊಳೆದು ಅರಮನೆಯತ್ತ ಬರುತ್ತಿರುವಾಗ ಜನರು ಇವನು ಯಾರು ಎಂದು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು.ವಿಷಯೆಯೂ ಸಹಾ ತನ್ನ ಣ್ಣ ಇದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಿ ಎಂದು ಕಾತರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.  ಅಲ್ಲಿಯ ರಾಜ ಮಂತ್ರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸ ವಹಿಸಿ ತಾನು ಪುರೋಹಿತ ಗಾಲವನೊಂದಿಗೆ ಸದಾನಂದ ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದನು. ಮಂತ್ರಿ ಮಗ ಮದನನಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿ ಹೋಗಿದ್ದರಿಂದ ಮದನ ವೈಭವದ  ಓಲಗದಲ್ಲಿದ್ದನು. ಚಂದ್ರಹಾಸ ದ್ವಾರಪಾಲಕರಿಗೆ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಿದನು. ವಿವೇಕಿಯೆಂಬ ಅವನು ಮದನನಿಗೆ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಿದನು. ಮುರಹರನ ಭಕ್ತ ಚಂದ್ರಹಾಸನನ್ನು ಕರೆತರಲು ಮದನನೇ ಬಂದು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು. ಉಪಚರಿಸಿದನು. ಅವನ ತಂದೆಯು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಪತ್ರವನ್ನು ಚಂದ್ರಹಾಸ ಕೊಟ್ಟನು

ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಓದಿಕೊಂಡ ಮದನ ಅಕ್ಷರ ಪಲ್ಲಟವನ್ನು ಗಮನಿಸಲಿಲ್ಲ.  ಇವನ ಬಗ್ಗೆ ತಂದೆಯು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಬರೆದಿರುವನು. ತನ್ನ ತಂಗಿಗೆ ಇವನು ಸೂಕ್ತ ವರನೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. 

ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರನ್ನು ಕರೆಸಿ ಮುಹೂರ್ತ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸಕಲ ಸುವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ತರಿಸಿದನು. ನಗರ ಸಿಂಗಾರವಾಯಿತು. ವಿವಾಹ ಮಂಟಪ ರಚಿತವಾಯಿತು. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ನಡೆದವು. ಬಾಸಿಂಗ ಧರಿಸಿದ ಚಂದ್ರಹಾಸನು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

ಮೂವತ್ತನೆಯ ಸಂಧಿ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 28 ರಿಂದ 54

ಕಡುಚೆಲ್ಪನಾದ ವರನಂ ಕಂಡು ನಿ ಶ್ಚೈಸಿ | ತಡೆಯದಿಂದೀತಂಗೆ ವಿಷಯ ಮೋಹಿಸುವಂತೆ | ಕುಡುವುದೆಂದಲ್ಲಿಂದೆ ತನ್ನ ಪಿತನೀತನಂ ಕಳುಹಿದಂ ಸುತನ ಬಳಿಗೆ || ಒಡಗೂಡದಿರದೆನ್ನ ಮನದೆಣಿಕೆ ಪತ್ರಿಕೆಯೊ | ಳೆಡಹಿ ಬರೆದಕ್ಕರದ ಬೀಳಿರ್ದೊಡದರಿಂದೆ | ಕೆಡುವುದಗ್ಗದ ಕಜ್ಜಮೆಂದಾ ತರುಣ್ ತಾನದಂ ತಿದ್ದಲನುಗೈದಳು||೨೮||

ತಪ್ಪಿರ್ದ ಲಿಪಿಯೊಳ್ ವಕಾರಮಂ ತೊಡೆದಲ್ಲಿ | ಗೊಪ್ಪುವ ಯಕಾರಮಂ ಕೆಲಬಲದ ಮಾಮರದೊ |  ಳಿಪ್ಪ ನಿರ್ಯಾಸಮಂ ತೆಗೆದು ಕಿರುವೆರಳುಗುರ್ಗೊನೆಯಿಂದ ತಿದ್ದಿ ಬರೆದು || ಅಪ್ಪಂತೆ ಮೊದಲಿರ್ದ ಮುದ್ರೆಯಂ ಸಂಘಟಿಸಿ | ಕುಪ್ಪಸದ ಸೆರಗಿನೊಳ್ ಕಟ್ಟಿ ಪಳೆಯವೊಲರಿಸಿ |  ಸಪ್ಪುಳಾಗದ ತೆರದೊಳೆದ್ದು ಮೆಲ್ಲನೆ ಮಂತ್ರಿಸುತೆ ತೊಲಗಿ ಬರುತಿರ್ವಳು |೨೯ ||

ದಿ ಟ್ಟಿ ಮುರಿಯದು ಕಾಲ್ಗಳಿತ್ತ ಬಾರವು ಮನಂ | ನಟ್ಟು ಬೇರೂರಿದುದು ಕಾಮನಂಬಿನ ಗಾಯ | ವಿಟ್ಟಸಿತಂಗಲತೆ ಕಾಪೇರಿತೊಡಲೊಳಗೆ ವಿರಹದುರಿ ತಲೆದೋರಿತು || ಬಟ್ಟೆ ವಿಡಿದೊಡನೊಡನೆ ತಿರುತಿರುಗಿ ನೋಡುತಡಿ | ಯಿಟ್ಟಳೀಚೆಗೆ ಬಳಿಕ ಬೆರಸಿದಳ್ ಕೆಳದಿಯರ | ತಟ್ಟಿನೊಳ್  ಸಂಭ್ರಮದ ಸಂತಾಪದೆಡೆಯಾಟದಂತರಂಗದ ಬಾಲಕೆ | ೩೦ ||

ಆಳಿಯರ್ ಕಂಡರೀಕೆಯ ಮೊಗದ ಭಾವಮಂ | ಕೇಳಿದರಿದೇನೆಲೆ ಮೃಗಾಕ್ಷಿ ತಳುವಿದೆ ಮನದ | ಬೇಳೆಂಬಮಾವುದುಕ್ಕುವ ಹರ್ಷರಸದೊಡನೆ ಬೆರಸಿಹುದು ಬೆದರುವೊನಲು || ಗಾಳಿ ಪರಿಮಳವನಡಗಿಪುದುಂಟೆ ತನು ಚಿತ್ತ | ದಾಳಾಪಮಂ ಮಾಜಲರಿದವುದೆ ಸಾಕಿನ್ನು | ಹೇಳದೊಡೆ ಮಾಣಲಂತಸ್ಥಮದು ತಾನೆ ತುಬ್ಬುವುದೆಂದು ನಗುತಿರ್ದರು|| ೩೧ ||

ಕೆಳದಿಯರ ನುಡಿಗೆ ನಸುನಗುತ ನಿಜ ಭಾವಮಂ | ಮೊಳೆಗಾಣಿಸದೆ ಪುಸಿಗೆ ಸರಸವಾಡುತೆ ಪೊತ್ತು | ಗಳೆವ ಮಂತ್ರಿಜೆ ಸಹಿತ ತಿರುಗಿದಳ್ ಬನದಿಂದ ಮನೆಗೆ ಚಂಪಕಮಾಲಿನಿ || ಪೊಳಲೊಳ್ ವಿವಾಹೋತ್ಸವಂಗಳಾ ಸಮಯದೊಳ್ | ಸುಳಿದುವಗ್ಗದ ಗೀತ ನೃತ್ಯ ವಾದ್ಯಂಗಳಿಂ | ಕಳಸ ಕನ್ನಡಿಗಳ ವಿಲಾಸದ ಪುರಂದ್ರಿಯರ ಶೋಭನದ ಸುಸ್ವರದೊಳು |೩೨ ||

ಪದುಳದಿಂದೈ ತಂದು ಬಾಲಿಕೆಯರಂ ಕಳುಹಿ | ಸದನಮಂ ಪೊಕ್ಕಳವನೀಶ್ವರಾ ಜೆ ಬಳಿಕ | ಮದುವೆಗಳ ಮಂಗಳೋತ್ಸವದ ಮಧುರ  ಸ್ವರಂಗಳನಾಲಿಸುತೆ ಮನದೊಳು| | ಇದು ಶುಭ ನಿಮಿತ್ತ ಮಿಂದೆನಗೆ ವೈವಾಹದ | ಭ್ಯುದಯವಾದಪುದು ಕಾಂತನೊಳಂಬೆಟ್ಕೆಯಿಂದೆ | ಮದನ ಶರದಿಂದೆ ಪೀಡಿತೆಯಾದ ಮಂತ್ರಿಸುತೆ ಮನೆಗೆ ಬರುತಿರ್ದಳಂದು ||೩೩ ||

ಪುರುಹೂತ ಸಂಭೂತ ಕೇಳ್ ವನದೊಳ್ ವಿಷಯೆ | ವಿರಹ ತಾಪದೊಳೊಂದು ಗಳಿಗೆಯಂ ಪತ್ತು ಸಾ | ಸಿರ ಯುಗಕೆ ಸಮಮಾಗಿ ಭಾವಿಪಲ್ ನಿಂದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲ ಳಾರಂ ನೋಡಳು || ಪರಿಚಯದಬಲೆಯರ ನಗ್ಗಿಸು ವಳಾಪ್ರಸಖಿ | ಯರ ಮಾತನಾಲಿಸಳ್ ಸಂಗರಕೆ ಮೈಗುಡಳ್ ! ಕರೆವ ಪಂಜರದ ಗಿಳಿಯಂ ನುಡಿಸಳೂಡಿಸಳ್ ಸಾಕುವಮಿಗಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ॥ ೩೪ |

ಉಣ್ಣಳೊರಗಳ್ ನುಡಿಯಳುಡಳಿಡಳ್‌ ತುಡಳುರಿಗೆ ! ತಣ್ಣ ಸವನರಸುವ ಕುಮಾರಿ ತನು ತನಗೆ | ತಿಣ್ಣಮೆಂದಲಸುವಳೆಬಿ ಸುಯ್ಸಳೇನಿದೆಂದಂಡಲೆದು ಕೇಳ್ವವರೊಳು || ಕಣ್ಣಳವನೊದವಿಪಳ್ ಶೈತ್ಯವಸ್ತು ಗಳಿಂದ | ಪಟ್ಟಿದುಪಚಾಗಮಂ ಹೃದಯದೊಳ್ ನೀವೊದೆಯಂ | ಸುಣ್ಣ ಮರಳ್ವಂತಾದುದೆಂದು ಕಾತರಿಸುವಳಬಲೆ ಕಾಮತಾಪದಿಂದೆ||೩೫||

ಜಲಯಂತ್ರದೆಡೆಯೊಳ್ ತಳಿರ್ವಸೆಯ ತಾಣದೊಳ್ | ಮಲಯಜದ ಮಾಡದೊಳ್ ಶಶಿಕಾಂತ ವೇದಿಯೊಳ್ | ಸುಲಲಿತ ಲತಾಮಂಟಪದೊಳೆಸೆವ ತಂಗೊಳದ ತಡಿಯ ಪುಳಿನಸ್ಥಳದೊಳು|| ಎಳೆವೆಲರ ತುಂಬಿಗಳ ಪಲ್ಲವದ ಕುಸುಮ ಸಂ | ಕುಲದ ಹಂಸದ ಗಿಳಿಯ ಕೋಗಿಲೆಯ ಕರ್ಕಶಕೆ | ನಿಲಲರಿಯದುಪ್ಪರಿಗೆದುದಿನೆಲೆಯ ಚಂದ್ರಶಾಲೆಗೆ ಬಂದಳಂಬುಜಾಕ್ಷಿ||೩೬||

ಅಲ್ಲಿ ನಿಜ ಸಖಿಯರಬಲೆಯ ಚಿತ್ತದಾಸರಂ | ಮೆಲ್ಲಮೆಲ್ಲನೆ ತವಿಸಲೆಂದುಪಚರಿಸಲವರ | ಸಲ್ಲಲಿತ ಮುಖವಾಣಿ ಲೋಚನ ಭೂಕುಂತಳಾಧರಂಗಳನೀಕ್ಷಿಸಿ || ತಲ್ಲಣಿಸಿ ತಿಂಗಳರಗಿಳಿ ಪೂಸರಲ್‌ ಕಬ್ಬು | ಎಲ್ಲಾರಡಿಗಳೊಳಳಿರ್ಗಳೆಂದೆಣಿಸಿ ನು |  ಣ್ಗಲ್ಲದೊಳ'ಕೈಯಿಟ್ಟು ಬೆರಗಾಗಿ ಚಿಂತಿಸುವ ತೆರದೊಳವಳಿರುತಿರ್ದಳ||೩೭||

ಪಾವಗಿದುಳಿದರುಂಟೆ ಹರನ ಕೋಪದೊಳುರಿದು | ಜೀವಿಸಿದರುಂಟೆ ಕಾಳ್ಳಿಚ್ಚಿನೊಳ್ ಕೆಳೆಗೊಂಡು | ಬೇವುತಸುವಿಡಿದು ಬಾಳವರುಂಟೆ ಚಂದ್ರ ಮನ್ಮಥಪವನರಬಲೆಯರ್ಗೆ ॥ ಹಾವಳಿಯ ನೊದವಿಸುವೆವೆಂದು ಬದುಕಿದರಲ್ಲ ! ದಾವ ಕರುಣಿಗಳವರ್‌ ವಿ ರಹಮಿಾಕೆಯ ಮನವ | ನಾವರಿಸಲೇನಹುದೊ ಶಿವಶಿವಾ ತಾಳಲರಿದೆಂದೊರ್ವ ಸಖಿ ನುಡಿದಳು ॥ ೩೮ ||

ಬೆಳವಿಗೆಗೆ ಸುರರೊಂದು ಕಳೆಯನೇಕುಳುಹಿದರೊ | ಮುಳಿದಂದು ಶಿವನೇಕೆ ಮತ್ತೆ ಕರುಣಿಸಿದನೋ | ಮೆಲುತ ಮೆಲುತೇಕೆ ಬಿಟ್ಟು ವೊ ಫಣಿಗಳೆಂದು ಶಶಿ ಮದನ ಮಂದಾನಿಲರನು| | ಸಲೆ ಬೈದು ಕೋಗಿಲೆಯ ತುಂಬಿಗಳ ಗಿಳಿಯ ಕಳ | ಕಳಕೆ ವಾಯನಮಂ ಸರೋಜಮಂ ತನ್ನ ಕರ। ತಳಮಂ ಜರೆದು ನಿಂದಿಸಿದಳೊರ್ವ ಸಖಿ ಬಾಲೆಯಂ ನೋಡಿ ಬಿಸುಸುಯ್ಯುತೆ ॥೩೯॥

ಇವಳ ಮನದೆಣಿಕೆ ಕೈಗೂಡಲಾವೆಲ್ಲರುಂ | ವಿವಿಧ ಕುಸುಮೋತ್ಕರ ಸುಗಂಧಾಕ್ಷತೆಗಳಿಂದ | ನವ ಪಕ್ಷಫಲ ಮೋದಕಾದಿ ನೈವೇದ್ಯದಿಂ ಧೂಪ ದೀಪಂಗಳಿಂದೆ ॥ ಶಿವನ ವಲ್ಲಭೆಯನರ್ಚಿಸಿ ವರ್ಷವರ್ಷಕು | ತ್ಸವದಿಂದೆ ನೋಂಪಿಯಂ ಮಾ ಳ್ಪೆವೆಂದಾ ಸಕಲ | ಭುವನ ಮಾತೆಯನು ಮಾದೇವಿಯಂ ಗೌರಿಯಂ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರಾ ಸಖಿಯರು॥೪೦॥

ಪ್ರಾಸಾದದಗ್ರದೇಳನೆಯ ನೆಲೆಯೊಳ್ಚಂದ್ರ | ಹಾಸನೈತಹ ಮಾರ್ಗಮಂ ನೋಡುತುಪಚರಿಸು | ವಾ ಸಖೀಜನದ ನುಡಿಗಳನಾಲಿಸುತೆ ವಿಷಯೆ ಚಿತ್ತದೊಳ್ ತನ್ನ ಪಿತನ || ಶಾಸನವನಿಂದು ಮದನಂ ಪಾಲಿಪಂತೆ ನೀಂ | ಸೂಸು ಕಾರುಣ್ಯವರ್ಷವನೆನ್ನ ಮೇಲೆಂದು | ಮಾಸು ದತಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂ ಬೇಡಿಕೊಳುತಿರ್ದಳಾನತೆಯಾಗಿ ಪಾರ್ವತಿಯನು || ೪೧ ||

ವಿಜಯ ಕೇಳಿತ್ತ ಬನದೊಳ್ ಚಂದ್ರಹಾಸನಂ | ಬುಜ ಮಿತ್ರನಪರಾಹ್ನ ಕ್ಕೈದ ನಿದ್ರೆಯಂ | ತ್ಯಜಿಸಿ ಮೊಗದೊಳೆದು ಮುಕ್ಕುಳಿಸಿ ಕಪ್ಪು ರವೀಳೆಯಂಗೊಂಡು ಬಳಿಕ ಬಿಗಿಸಿ || ನಿಜ ವಾಜಿಯಂ ಬಂದಡರ್ದನುಚರರ್ವೆರಸಿ | ಋಜುವಾದ ಶಕುನಂಗಳಂ ಕೇಳುತೊಲಿದು ಪೌ| ರ ಜನಮಿವನಾರೆಂದು ನೋಡಿ ನಗರಮಂ ಪೊಕ್ಕು ನಡೆತರುತಿರ್ದನು|೪೨||

ಆ ನಗರದೊಳ್ ಕುಂತಳೇಶ್ವರನು ನಿರ್ಮಲ | ಜ್ಞಾನದಿಂ ಗಾಲವನ ಸೂಕ್ತಮಂ ಕೇಳುತ ಸ | ದಾನಂದ ಯೋಗಮಂ ಕೈಕೊಂಡು ದುಷ್ಟ ಬುದ್ದಿಗೆ ವಿಚಾರವನೊಪ್ಪಿಸಿ || ಧ್ಯಾನಪರನಾಗಿರ್ಪನದರಿಂದ ಪೊಳಲಂ ಪ್ರ | ಧಾನಿ ಪಾಲಿಪನವು ಪೊರಮಟ್ಟಿರಿ ತ | ತೂನು ಮದನಂ ಧುರಂಧರತೆವೆತ್ತಾ ಸಮಯಕೋಲಗದೊಳಿರುತಿರ್ದನು ||೪೩||

ಶ್ರೀಕಂಠನಂ ಕೆಣಕಿ ಮೈಗೆಟ್ಟ ಮದನನಂ || ಲೋಕದೊಳ್ ಜರೆವಂತೆ ಶಂಕರ ಪ್ರಿಯನಾಗಿ | ಸಾಕಾರದಿಂದೆಸೆವ ಮದನನಿವನೆಂಬಂತೆ ರಂಜಿಸುವ ಮಂತ್ರಿಸೂನು || ವ್ಯಾಕೀರ್ಣ ರತ್ನ ರೋಚಿಗಳ ಚಾವಡಿಯ ಚಾ | ಮಾಕರದ ಸಿಂಹಾಸನದೊಳಿರ್ದನಿಕ್ಕೆಲದ | ಕೋಕನದ ನೇತ್ರೆಯ' ಚಿಮ್ಮಿಸುವ ಸುವ ಚಾರು ಚಂಚಲ ಚಾಮರಂಗಳಿಂದ || ೪೪ ||

ಉಚಿತದಿಂದೊಪ್ಪುವ ಮಹೀಸುರರ ಭೂಭೂಜರ ! ನಿಚಯದ ನಿಯೋಗಿಗಳ ಗಣಕರ ಪುರೋಹಿತರ| ವಚನ ಕೋವಿದರ ಕವಿ ಗಮಕಿಗಳ ವಂದಿ ಗಾಯಕ ನಟರ ನರ್ತಕಿಯರು|| ರುಚಿರದಿಂ ಕೃಷ್ಣ ಚಾರಿತ್ರಮಂ ಸೊಗಸಾಗಿ ರಚಿಸುತಿಹ ಭಾವಕರ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಠಿಯಿಂ | ಸಚಿವ ಸುತನೋಲಗಂ ರಮಣೀಯವಾಗಿರ್ದುದಿಂದ್ರನಾಸ್ಥಾನದಂತೆ | ೪೫ 1|

ಲೀಲೆ ಮಿಗೆ ನಗರದೊಳ್ ನಡೆತಂದು ಮಂತ್ರಿಸುತ | ನಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಾಜಿಯನಿಳಿದು ತದ್ವಾರ | ಪಾಲಕರ್ಗಿಂದುಹಾನಂ ಪೇಳೊಡವರಂತರಾಂತರದೊಳೆಚ್ಚರಿಸಲು || ಏಳನೆಯ ಬಾಗಿಲ ವಿವೇಕನೆಂಬವನಿದಂ | ಕೇಳಿ ತಾಂ ಪಿಡಿದ ಶ್ರದ್ಧಾಯಷ್ಟಿ ಸಹಿತ ಬಂ | ದೋಲಗದೊಳಿರ್ದ ಮದನಂಗೆ ಬಿನ್ನೈಸಲ್ ಪರಾಕಾದೊಡೆಂತೆಂದನು ॥೪೬ ||

ಅವಧರಿಸು ಜೀಯ ನಿಮ್ಮಯ್ಯಂಗೆ ಕ್ರೋಧನೆಂ | ಬವನಾಪ್ತನಾಗಿ ಹಿಂಸಾಯುಷ್ಟಿ ವಿಡಿದು ಸ | ಲ್ಪವನಲಾ ಬಾಗಿಲೆ ತನಗಾತನಂತೆ ನಿನ್ನೊಳ್ ಸಲುಗೆಯುಂಟೆ ಬರಿದೆ || ತವ ನೃತ್ಯನಾಗಿಹೆಂ ಸಾಕದಂತಿರಲಖಿಳ | ಭುವನಕಧಿಪತಿಯಾದ ಮುರಹರನ ಭಕ್ತನ | ಲ್ಲವೆ ಚಂದ್ರಹಾಸನಾತನ ಬರವನರಿಪಲೇತಕೆ ಸುಮ್ಮನಿಹೆಯೆಂದನು ||೪೭||

ನೀತಿ ಸಮ್ಮತದಿಂ ವಿವೇಕನಿಂತೆನೆ ಕೇಳೈ | ಶಾತಕುಂಭಾಲಂಕೃತಾಸನವನಿಳಿದು ಹ | ರ್ಷಾತಿಶಯದಿಂದೆ ಮದನಂ ಚಂದ ಹಾಸನನಿದಿರ್ವಂದು ಕಂಡು ನಗುತೆ || ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಪ್ಪಿ ಕೈವಿಡಿದೊಡನೆ ಸಭೆಗೆ ತಂ | ದಾತನಂ ಸತ್ಕರಿಸಿ ಚಂದನಾವತಿಯ ತ | ತಳದ ಮೇಧಾವಿನಿಯ ಕುಳಿಂದನ ಕುಶಲದೇಳೆಯಂ ಬೆಸಗೊಂಡನು ॥೪೮|

ವಿನಯದಿಂ ಮತ್ತೆ ನಸುನಗೆವೆರಸಿ ನಿನ್ನ ದ | ರ್ಶನಮಿಂದಪೂರ್ವ ಮಾದುದು ಬಂದ ಕಾರ್ಯಮಂ | ತನಗೊರೆವುದೆಂದು ಮದನಂ ಚಂದ್ರಹಾಸನಂ ಕೇಳೊಡಾತಂಗೆ ನಿನ್ನ || ಜನಕನೆನ್ನಂ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗತಿರಹಸ್ಯದಿಂ | ದನುಮತಿಸಿ ಕಳುಹಲಾನ್ಯ ತಂದೆನೆಂದು ಕುರು | ಪಿನ ಮುದ್ರೆ ಸಹಿತ ನಿಜ ಕರದೊಳಿಹ ಪತ್ರಮಂ ಕೊಟ್ಟ ನಾತನ ಕೈಯೊಳು ॥೪೯||

ಇದ್ದವರ ನಾ ಸಭೆಯೊಳರಿಸಿ ಶಶಿಹಾನನಂ | ಗದ್ದುಗೆಗೆ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ ಮದನನಾಸ್ಥಾನದಿಂ | ದೆದ್ದ ಮಲನೆಂಬ ತನ್ನ ನುಜನಂ ಕೂಡಿಕೊಂಡೇಕಾಂತ ಭವನಕೈದಿ ॥ ಹೊದ್ದಿಸಿದ ಮುದ್ರೆಯಂ ತೆಗೆದು ಪತ್ರವನೋದಿ | ತಿದ್ದಿದಕ್ಕರವ ನರಿಯದೆ ನಿಜದ ಬರೆಹಮೆಂ | ದದ್ದನತಿ ಹರ್ಷಾರ್ಣವದೊಳಾಗ ಶತಯಾಗತನಯ ಕೇಳಿ ಕೌತುಕವನು ॥೫೦||

ಲೇಸಾದುದಯ್ಯನಿಂದೆನಗೆ ನೇಮಿಸಿ ಕಳುಹಿ | ದೀ ಸುವೊಕ್ಕಣಿಗಳ ಮಹಾಹಿತಂ ತನಗೀತ | ನೀ ಸೀಮೆಗರಸಾದಪಂ ಸರ್ವಥಾಮಿತ್ರನಪ್ಪವಂ ನಿಶ್ಚಯಮಿದು || ಮೋಸವೇ ಕುಲಾಚಾರಗತಿಯ ನಾರೈವೊಡೆ ವಿ | ಲಾಸದಿಂ ವಿಷಯೆ ಮೋಹಿಸುವಂತೆ ಕುಡುವೆನಿದ | ಕೋಸರಿಸಲೇಕೆ ತಂಗಿಗೆ ತಕ್ಕ ವರನೀತನೆಂದು ಮದನಂ ತಿಳಿದನು||೫೧||

ಮುನ್ನ ತಂದೆಯ ನಿರೂಪದ ಕಾರ್ಯಮದರ ಮೇ | ಲೆನ್ನ ಮನವಿವನೊಳಕ್ಕರ್ವೆರಸುತಿದೆ ರೂಪ | ನುನ್ನಿ ಸುವೊಡನುಜೆಗೀತಂಗೆ ಪಾಸಟಿ ವಿಚಾರಿಸೆ ಕೃಷ್ಣಭಕ್ತನಿವನು ||ಇನ್ನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲವೀಚಂದ್ರಹಾಸಂಗೆ | ಕನ್ನೆಯ್ದಿ ಲಂದದಕ್ಷಿಯ ತಂಗಿಯಂ ಕೊಟ್ಟು | ಮನ್ನಿಸುವೆನೆಂದು ನಿಶ್ಚಿಸಿ ಮದನಂ ಮತ್ತೆ ಬಂದನೋಲಗದ ಸಭೆಗೆ || ೫೨ ||

ಗಣಿತಜ್ಞರಂ ಕರೆಸಿ ನೋಡಿಸಿದನಾಗಳನು | ಗುಣವಾದ ರಾಶಿಕೂಟವನಮಲ ಲಗ್ನಮಂ | ಗುಣಿಸಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಮದನಂ ಮಾಡಿಸಿದನೊಸಗೆಯಂ ಪೊಳಲೊಳು || ಅಣಿದುವಭ್ರವನೆಸೆವ ಗುಡಿ ತೋರಣಂಗಳಿ | ಟ್ಟಣಿಸಿದುವು ಬೇಕಾದ ಮಂಗಳ ಸುವಸ್ತುಗಳ್ | ಮಣಿಮಯದ ವೇದಿಯಂ ವಿರಚಿಸಿದರೊಳ್ಳಿನಿಂ ವೈವಾಹ ಮಂಟಪವನು ॥೫೩ ||

ಬಳಿಕ ಮದನನ ಹೇಳಿಕೆಯೊಳಂದು ವಿದಿತ ಮಂ | ಗಳ ವಿವಾಹೋಚಿತ ಕ್ರಿಯೆಗಳಂ ವಿರಚಿಸಿದ | ರಿಳೆಯ ದಿವಿಜರ್ ಪುರಂದ್ರಿಯೆರೈದೆ ಮಜ್ಜನದ ಮಂಡನದ ಮಾಳೆಗಳನು || ಅಳವಡಿಸಿದರ್ ಪಣಿಯೊಳೆಸೆವ ಬಾಸಿಗದೆ ಮದ | ವಳಿಗನಾಗಿರ್ದಂ ಕುಳಿಂದಜಂ ದೇವಪುರ | ನಿಳಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾಂತನೊಲವಿಂದೆ ವಿಷಮಮೃತಮಹುದು ಪೊಸತೇನೆ ॥ 

ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ 62

ಮೂವತ್ತೊಂದನೆಯ ಸಂಧಿ ಮೊದಲ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 1 ರಿಂದ ‌27

ವಿಷಯೆಯ ವಿವಾಹ

ನಿರೂಪಣೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ

ಚಂದ್ರಹಾಸನನ್ನು ಮದುವಣಿಗನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ವಿಷಯೆಯ ಬಳಿಗೆ ಬಂದ ಗೆಳತಿಯರು ಅವಳನ್ನು  ಅಲಂಕರಿಸಲು ಉದ್ಯುಕ್ತರಾದರು. ಆದರೆ ಅವಳಿಗೆ ಯಾವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲ. ಸಿಡಿಮಿಡಿಗೊಂಡಳು. ಆಗ ಒಬ್ಬ ಸಖಿ ನೀನು ಮೆಚ್ಚಿದವನೊಡನೆಯೇ ನಿನ್ನ ವಿವಾಹವಾಗಲಿದೆ. ಚಂದ್ರಹಾಸನು ನಿನ್ನ ಅಣ್ಣನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಪತ್ರ ಕೊಟ್ಟನು. ಅಣ್ಣನು ಮದುವೆಯ ತಯಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವನು ಎನ್ನಲು ವಿಷಯೆಗೆ ಅಪಾರ ಸಂತಸವಾಯಿತು. ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ತಲೆಬಾಗಿ ಕಾಲು ಬೆರಳಿನಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ಕೆರೆದಳು. ಅವಳನ್ನು ಮಂಗಳ ಸ್ನಾನಮಾಡಿಸಲು ಕರೆದೊಯ್ದರು.

 ಗುಣರಾಜಿ ಕೋಮಲೆಗೆ ಕುಂಕುಮರಾಗವನ್ನು  ಇಟ್ಟರು. ಶೋಭನ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಮುತ್ತೈದೆಯರು ಸಾಂಗವಾಗಿ ಮಾಡಿಸಿದರು. ಬಡನಡುವಿಗೆ ಕಾಂಚೀಧಾಮವನ್ನು ಉಡಿಸಿದರು. ಘನಕುಚಗಳಿಗೆ ಕುಂಕುಮಲೇಪನ ಮಾಡಿ ಕಸ್ತೂರಿ ಗಂಧ ಅಗರು ಮುಂತಾದ ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು.ಅವಳೇ ಲಾವಣ್ಯವತಿ. ಕುಸುಮಕೋಮಲೆ. ಮತ್ತೆ ಅವಳಿಗೇಕೆ ಕುಸುಮಮಾಲೆ ಎಂಬಂತಿತ್ತು. ಚೆಲುವೆಗೆ ಚೆಲುವಾದ ಸುಮಗಳನ್ನು ಮುಡಿಸಿ ಅಂಗನೆಯರು ಸಿಂಗರಿಸಿದರು. ವಿಷಯೆ ಕಂಗೊಳಿಸಿದಳು. ಸರ್ವಾಂಗಗಳೂ ಶೋಭಿಸಿದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಹಾರಗಳು ಆಭರಣಗಳು ಮೆರೆದವು. ಅವಳನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದರು.

ಸಮಸ್ತ ಬಳಗದೊಂದಿಗೆ ವಾದ್ಯದ ಮೇಳದೊಂದಿಗೆ ಸರ್ವಾಲಂಕಾರಭೂಷಿತನಾದ ಚಂದ್ರಹಾಸನು ವಿವಾಹ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಕಳಸ ಕನ್ನಡಿ ಸುವದ್ತುಗಳ ಸಮೇತ ಬಂದನು. ಅವನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಕಾಲುತೊಳೆದು ಮಧು ಪರ್ಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಕುಲ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ನನ್ನದು ವಾಮನಗೋತ್ರ. ಅರವಿಂದನಾಭನೇ ತಂದೆ. ಹರಿಯು ಪಿತಾಮಹ. ಮುರಹರನು ಪ್ರಪಿತಾಮಹ. ಕುಳಿಂದ ದಂಪತಿಗಳು ಗುರುಗಳು ಎನ್ನಲು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಂತಸವಾಯಿತು. ಸುಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಜೀರಿಗೆ ಬೆಲ್ಲದ ಧಾರೆಯಾಯಿತು.ಮೆಟ್ಟಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಧಾರೆ ಎರೆದುಕೊಡಲಾಯಿತು.

ಅಗ್ನಿಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಚಂದ್ರಹಾಸನು ವಿಷಯೆಯ ಕೈ ಹಿಡಿದನು. ಲಾಜಾ ಹೋಮವಾಯಿತು. ಕಂದರ್ಪ ದಂಪತಿಗಳವಿವಾಹದಂತೆ ಬಹಳ ವೈಭವದಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣ ನಡೆಯಿತು.ಮದನನು ವರನಿಗೆ ಸಕಲ ವಿಧವಾದ ಬಳುವಳಿಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಗೌರವಿಸಿದನು. ಕವಿಗಳು, ಗಮಕಿಗಳು, ಸಂಗೀತಗಾರರು, ನರ್ತಕರು, ಪುರೋಹಿತರು, ಭೂಸುರರು, ಸೇವಕರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಕೆನಿಸುವಷ್ಡು ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಸಹಭೋಜನದೊಂದಿಗೆ ಇರುಳು ಕಳೆದು ಬೆಳಗಾಯಿತು.

 ನೂತನದಂಪತಿಗಳು ಮಂಗಳ ಸ್ನಾತರಾಗಿ ಅಲಂಕರಣಗೊಂಡು ಮೆರೆದರು. ಸ್ವಸ್ತಿವಾಚನವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ವೈಭವದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪರ್ಯಂತ ಉತ್ಸವಗಳು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ನಡೆದವು. ನಾಗವಲ್ಲಿಯ ದೀಪಗಳು ಶೋಭಿಸಿದವು. ಮೃಷ್ಟಾನ್ನ ಭೋಜನಗಳು, ಕರ್ಪುರ ವೀಳೆಯ, ಸುವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಸಕಲ ಜನರನ್ನು ತಣಿಸಿ ಮದನನು ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು. 

ಇತ್ತ ಚಂದನಾವತಿಯಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿಯು ಕುಳಿಂದನನ್ನು ಜರೆದು, ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ಅವನು ಚಂದ್ರಹಾಸನನ್ನು ಪಡೆದು ಸಾಕಿದ್ದು ತಪ್ಪೆಂದು ಹಳಿದು ಅವನ ಸಕಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಅವರನ್ನು ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ ತಾನು ಕುಂತಳನಗರಿಗೆ ಹೊರಟನು. ಮನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಗ ತಾನು ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಚಂದ್ರಹಾಸನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಿಸಿದನೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತ ಬಂದನು.

ಮೂವತ್ತೊಂದನೆಯ ಸಂಧಿ ಮೊದಲ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 1 ರಿಂದ 27

ಸೂಚನೆ! ಕೃತ ವಿವಾಹದೊಳಗುಪಹತಿಯ ಕೃತಕಂಗಳಿಂ | ಸುತನೊಡನೆ ಮೃತನಾದ ಮಂತ್ರಿಯ೦ ಧರಣಿ ಗ ಧಿ ಪತಿಯಾಗಿ ನೆಗಪಿದಂ ಚಂದ್ರಹಾಸಂ ಚಂಡಿಕಾದೇವಿಯಂ ಮೆಚ್ಚಿಸಿ|

ವಾಸವಾತ್ಮಜ ಕೇಳಲಂಕಾರದಿಂ ಚಂದ್ರ | ಹಾಸನಂ ಮದವಳಿಗನಂ ಮಾಡುತಿರ್ದರ್ ಸು | ವಾಸಿನಿಯರುತ್ಸವದೊಳಿಂತೆಂದು ಮದನನಂತಃಪುರದೊಳು ಎಚ್ಚರಿಸಲು|| ಪ್ರಾಸಾದದಗ್ರದೊಳ್ ತಪಿಸುತಿಹ ವಿಷಯೆಗೆ ವಿ | ಲಾಸಿನಿಯರೈತಂದು ನುಡಿದರಂಬುಜ ವನಕೆ | ನೇಸರುದಯಿಸುವ ಕಾಲದ ಮುಂದೆ ತಲಪಿಡಿದು ಬೀಸುವಳೆರ್ಗಾಳಿಯಂತೆ||೧||

ಸೊಗಯಿಸುವ ಪಚ್ಚ ಗಪ್ಪುರದ ಪುಡಿಯಂ ಮೈಗೆ | ತಿಗುರಿದೊಡೆ ಬಾವನ್ನ ದದೊಳ್ಗೆಸರ ನೆಸೆವ ಕುಚ | ಯುಗದೆಡೆಗೆ ಮೆತ್ತಿದೊಡೆ ಕಣ್ಣಿವೆಗೆ ಪನ್ನೀರನೊಡನೆ ತೊಡೆದಿದದಕೆ|| ಮಿಗೆ ಪೆಚ್ಚಿ ತುರಿಯಂದು ಮತ್ತೆ ಸಿಡಿಮಿಡಿಗೊಂಡು | ಮುಗುಳಂಬನುರುಬೆಗಾರದೆ ಪೊರಳುತಿಹ ಮಂತ್ರಿ | ಮಗಳೆಡೆಗೆ ಪರಿತಂದು ನುಡಿದೊಳೊಸಗೆಯ ನಾಪ್ತ ಸಖಿ ಯೊರ್ವಳವಳಕೂಡೆ||೨||

ಚಿಂತೆಯಂ ಬಿಡು ತರಳೆ ಕೈಸಾರ್ದುದೀಗ ನಿ! ನ್ನಂತರಂಗದ ಬಯಕೆ ಶಶಿಹಾಸವೆಂಬವಂ | ಕಂತು ಸಮನಾಗಿಹಂ ನೀನದೇಂ ಪುಣ್ಯಮಂ ಮಾಡಿದೆಯೊ ಮುನ್ನಿಳೆಯೊಳು|| ಕುಂತಳೇಂದ್ರನ ಕುವರಿ ನಗುತ ಸರಸದೊಳಾಡಿ | ದಂತಾಯ್ತು ತಂದೆ ಕಳುಹಿದ ಲೇಖನವನೋದಿ | ಸಂತಸದೊಳಿಂದು ಮದನಂ ನಿನ್ನನಾತಂಗೆ ಕುಡುವನೆಂದವ ಳೋರೆದಳು||೩||

ರಜ್ಜು ಬಂಧವನುಗಿದ ಮೃಗದಂತೆ ತಾಂ ನೆನೆದ | ಕಜ್ಜ ಮೊಡಗೂಡ ಮೊಗಮರ ಲ್ದು ದು ಬಳಿಕ | ಲಜ್ಜೆ ಮೊಳೆದೋರಿದುದು ತಲೆವಾಗಿ ನೆಲನ ನುಂಗುಟದಿಂದ ಬರೆಯುತ್ತಿರಲು|| ಉಜ್ಜು ಗವಿದೇನಬಲೆ ಸಾಕು ನಡೆ ಮಂಗಳ ಸು | ಮಜ್ಜನದ ಮನೆಗೆಂದು ಕಮಲಾಯತಾ ಕ್ಷಿಯಂ |ತಜ್ಜನನಿ ಕಳುಹಿದ ನಿತಂಬಿನಿಯರುಪ್ಪರಿಗೆದುದಿಯಿಂದಿ ಳುಹಿ||೪||

ವರ ಶಾತಕುಂಭ ಕುಂಭಸ್ತನದ ಪಲ್ಲವಾ | ಧರದ ಗುಣರಾಜಿ ರಾಜಿತದ ಕೋಮಲೆಗೆ ಸೌಂ | ದರ ಕುಂಕುಮಾಂಗ ಮಾಂಗಲ್ಯದಬಲೆಯರುದಕಪೂರಿತ ಕ ನಕಕಲಶದೆ|| ಸುರುಚಿವೆತ್ತರುಣ ತರುಣ ಪ್ರವಾಳದ ವಸ್ತ್ರ | ಪರಿವೃತದ ಕಲ್ಪ ಕಲ್ಪ ವಿಧಾನಮಾಗಿರದೆ | ವಿರಚಿಸಿದರಾಗ ರಾಗದೊಳಮಲ ಶೋಭನ ಸ್ನಾನವಂ ಸ ಓತ್ಸವದೊಳು||೫||

ಮುಟ್ಟಿದೊಡೆ ಕಂದದಿರದವಳೆ ಸುಕುಮಾರ ತನು | ದಿಟ್ಟೆಯರದೆಂತೊ ನವ ಕುಂಕುಮವನೀಗ ನುಂ | ಪಿಟ್ಟರಲ್ಲದೆ ಪೋದ ಮಧ್ಯದೊಳದೆಂತು ನಿಲಿಸಿದರೊ ದಿವ್ಯಾ ಂಬರವನು|| ಬಟ್ಟ ಮೊಲೆಗಳ ಪೊರೆಗೆ ಬಾಗಿ ನಡೆವಳೆಂತು 1 ಕಟ್ಟಿದ ರೊ ಹಾರಾವಳಿಯನೆಂದು ಕೌತುಕಂ | ಬಿಟ್ಟು ನೋಳ್ವೊಲೆಸೆದಳಾವಿಷಯೆ ಬಳಿಕಲಂಕಾರ ಮಂಡಿತೆಯಾಗಲು||೬||

ಬಾವನ್ನ ಗಂಪಿನಂಗದ ಲಲನೆಗನುಲೇಪ | ನಾವಳಿಗಳೇಕಿನ್ನು ಕನ್ಯಕಾ ತಿಲಕಕ್ಕೆ | ಭಾವಿಸೆ ಲಲಾಮವೇತಕೆ ಪಣಿಗೆ ಸೊಂಪೊದವಿದವಯವದೆದೊ ಳಿಂಪುವಡೆದ|| ಪೂವೆಸೆವ ಕೋಮಲೆಗದೇಕೆ ಕುಸುಮದ ಮಾಲೆ | ಲಾವಣ್ಯ ಭೂಷಣದ ಪೆಣ್ಗಾ ಭರಣಮೇಕೆ | ಕೋವಿದೆಯರಲ್ಲ ಸೈರಂದ್ರಿಯರೆನಲ್ಕೆ ವಿಷಯೆಗೆ ಸಿಂಗರಂ ಗೈವರು||೭||

ಅಪರದಿಗ್ಗಾಗದಂತಂಜನೋದ್ಭಾಸಿತಂ | ವಿಪುಲ ಹರಿಪದದಂತೆ ತಾರಕಾಲಂಕೃತಂ | ಲಿಪಿಯಂತೆ ದೀರ್ಘಶೋಭಾನ್ವಿತಂ ದ್ವಿಜನಂತೆ ಶ್ರುತಿಯು ತಂ ದೈತ್ಯನಂತೆ|| ಅಪಹೃತಾನಿಮಿಷ ಲೀಲಾವಿಲಾಸಂ ನರಾ | ಧಿಪನಂತೆ ಕುವಲಯ ಶ್ರೀಧರಂ ಘನದಂತೆ | ಚಪಲಾಭಿರಾಮವಾಗಿರ್ದುದಾ ಶಶಿಮುಖಿಯ ನೇತ್ರಯು ಗಮೇವೇಳ್ವೆನು||೮||

ಉಲ್ಲಾಸ ತಿಲಕಮುಂ ಸು ತಮಾಲ ಪತ್ರಮುಂ | ಮೊಲ್ಲೆಯ ಮುಗು ಳ್ಗಳುಂ ಚೂತ ಪ್ರವಾಳಮುಂ | ಮಲ್ಲಿಗೆಯಲರ್ಗಳುಂ ಸಂಪಗೆಯ ಮೊಗ್ಗೆ ಯುಂ ನಿಂಬದಳಮುಂ ತೊಳಗುವ|| ಸಲ್ಲಲಿತ ಸಾಲ ಕಾನನದೊಳಿರ್ದಪುವು ಪೊಸ | ತ ಲ್ಲೆಂಬ ತೆರನಾದುದೆಂತು ಬಣ್ಣಿಸುವೆನೀ |ಚೆಲ್ಲೆಗಂಗಳ ಚೆಲ್ವಿಕೆಯೊಳೆಸೆವಬಾಲಕೆಯ ನಗೆಮೊಗದ ಸೌಂದರವನು||೯||

ಶ್ರವಣ ಭೂಷಣದಿಂದೆ ಹಸ್ತಾಭರಣದಿಂದೆ | ದಿವಿಜ ಪದಮೆಸೆವಂತೆ ಕುಂತಳ ಶ್ರೀಯ ವೈ | ಭವದಿಂದೆ ರಮಣೀಯ ಕಾಂಚೀ ಪ್ರದೇಶದಿಂ ಭೂಭಾಗವೊಪ್ಪುವಂತೆ || ತವೆ ಮೆರೆವ ಸುಗ್ರೀವ ತಾರಾವಲಂಬದಿಂ | ದವಿಕಲಾಂಗದ ವಿರಾಜಿತದಿಂದೆ ಸನ್ನುತ | ಪ್ರ ವಗ ಕುಲದುನ್ನ ತಿಯ ಬೆಳೆವಿಗೆಯ ಚೆಲ್ಲಿಂದೆ ವಿಷಯೆ ಕಂಗೊಳಿಸಿರ್ದಳು ||೧೦||

ಲಾವಣ್ಯವಾರಿ ಪೂರಿತವಾದ ನಾಭೀ ಸ | ರೋವರದ ತಿವಳಿದೆರೆಗಳ ನಡುವೆ ರಂಜಿಸುವ | ಶೈವಾಲದಂತೆ ಜಘನಾದ್ರಿಯಂ ವೇಡೈಸಿದವಲ ಕಾಂಚೀದಾಮದ| | ದಾವ ಶಿಖಿಯಿಂದ ನಭಕೇಳ್ವ ಕರ್ಬೊಗೆಯಂತೆ | ಪೀವರ ಸ್ತನದುರ್ಗಕಂಗಜನಡರ್ದಿಳಿವ | ಠಾವಿನಂತಾ ಚಂದ್ರಮುಖಿಯ ತನುಮಧ್ಯದೊಳ್ ಬಾಸೆ ಕಂಗೊಳಿಸಿರ್ದುದು||೧೧||

ಬಿಡದೆ ಮುಕ್ತಾಹಾರದಿಂದೆ ಸಮರೂಪದಿಂ । ದೃಢತೆವೆತ್ತೂರ್ಧ್ವಮುಖವಾಗಿ ಕರ್ಕಶ ವೃತ್ತ | ದೊಡಗೂಡಿ ಕುಚ ಯುಗಂ ಮೆರೆದುದು ಕಠೋರ ತಪದಿಂದೆಸೆವ ಯೋಗಿಯಂತೆ|| ಬಡವಾಗಿ ಬಲ್ಲಿದರ ನಡುವೆ ನವೆದಿರ್ದು ಸೊಂ | ಪಡಗದೆ ವಿಜೃಂಭಿಸುವ ವೀರ ಕಂಠೀರವಕೆ | ಪಡಿಯಾಗಿ ಸತ್ಪುರುಷನಂದದೊಳ್ ಕಾಣಿಸಿತು ಮಧ್ಯಲತೆ ಮಂತ್ರಿಸುತೆಯ |೧೨||

ತೊಳಗಿ ಬೆಳಗುವ ಸದ್ಗುಣಾವಳಿಗಳೊಶ್ಚರ್ಯ | ಲಲನೆಯಂ ಗೃಹಪತಿಯ ಮಂದಿರಕೆ ಸಂಘಟಿಸಿ | ಬೆಳವಿಗೆಯನತಿಶಯಂಮಾಳ್ವಂತೆ ಸಿಂಗರಂಗೈದು ನೀಲಾಳಕೆಯರು || ಬಳಿಕ ಪೊನ್ನಂದಣದ ಮೇಲೆ ವೈವಾಹ ಮಂ | ಗಳ ಮಹೋತ್ಸವಕೆ ವಿರಚಿಸಿದ ಮಂಟಪದೆಡೆಗೆ | ನಳಿನ ಪತ್ರಾಕ್ಷಿಯಂ ತಂದರೊಸಗೆಯೊಳಂದು ವಿಭವದ ವಿಲಾಸದಿಂದೆ |೧೩||

ಬಳಸಿದ ಸಮಸ್ತಜನ ಜಂಗುಳಿಯ ಕೈಸೊಡ | ರ್ಗಳ ಸಾಲ ಹಂದಣಿಯ ಪಾಡುವ ಪುರಂದ್ರಿಯರ | ಕಳಸ ಕನ್ನಡಿವಿಡಿದ ಕನ್ನೆಯರ ನಾನಾ ಸುವಸ್ತುಗಳ ವಿಸ್ತರಣದ || ತೊಳಗುವೊನಗೆಯ ವಾದ್ಯ ಸಂಕುಲದ ಬಹು ಫಲಾ | ವಳಿಗಳ ವಿಡಾಯದಿಂದೈ ತಂದು ದಂಡಿಗೆಯ | ನಿಳಿದನಾರತಿಗಳ ನಿವಾಳೆಯಿಂ ಚಂದ್ರಹಾಸಂ ಭದ್ರಮಂಟಪದೊಳು||೧೪||

ವರ ತಾರಕಾಕ್ಷೆಯೆಂದಾ ಪ್ರಧಾನನ ಪತ್ನಿ | ಚರಣಮಂ ಪ್ರಕ್ಷಾಳನಂಗೈಯೆ ಮದನನಾ | ದರಿಸಿ ಮಧುಪರ್ಕಮಂ ಮಾಡೆ ಕನ್ಯಾವರಣದೊಳ್‌ಕುಲ ಪರಂಪರೆಯನು || ಒರೆಯೆನಲ್ ಶಶಹಾಸನೆನಗೆ ವಾಮನಗೋತ್ರ | ಮರವಿಂದನಾಭಂ ಪಿತಂ ಹರಿ ಪಿತಾಮಹಂ | ಮುರಹರಂ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಂ ಕುಳಿಂದನುಮವನ ಸತಿಯುಂ ಗುರುಗಳೆಂದನು||೧೫||

ಅಲ್ಪಭಾಷಿತವಲ್ಲದಿಹ ಚಂದ್ರಹಾಸನ ಸು | ಜತಂ ಸೊಗಸೆ ಮದನಂ ಮುದದೊಳಾಗ ಸಂ| ಕಲ್ಪಿತ ನಿರೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಸುಮುಹೂರ್ತಮಂ ಕೇಳು ತೆರೆದೆಗೆಸಿ ಭೂ ದಿವಿಜರ || ನರಕವೆತ್ತು ಜೀರಗೆಬೆಲ್ಲದೊಪ್ಪಮೆಸೆ | ಯಲ್ಪದದ ಮೆಟ್ಟಕ್ಕಿ ಸುತ್ತು ನೂಲ್ ಮೆರೆಯೆ ಫಣಿ | ತಲ್ಪನಿದಿರೊಳ್ ತದರ್ಪಿತವಾಗಲೆಂದವನ ಕೈಗೆ ಧಾರೆಯನೆರೆದನು||೧೬||

ಮೊರೆವ ಮರಿದುಂಬಿಗಳ ಮಾಲೆಯಂ ತಾಳ ನವ | ಪರಿಮಳದ ಮಂದಾರ ಮಾಲೆಯಂ ವಿಷಯೆ ಸೌಂ | ದರ ಶಿರೀಷದ ಮಾಲೆಯಂ ಪೋಲ್ಪ ನಳಿತೋಳನೆತ್ತಿ ಕಂಧರದೊಳಿಡಲು || ಭರಿತ ಲಾವಣ್ಯ ಸಾಕಾರದಿಂ ಮಂಗಳಾ | ಭರಣಂಗಳೆಸೆವಲಂಕಾರದಿಂ ಪಾರ್ವರು | ಚ್ಚರಿಪಗ್ನಿ ಹೋತ್ರ ಪ್ರಕಾರದಿಂ ವಧುವಂ ಕುಳಿಂದಜಂ ಕೈವಿಡಿದನು||೧೭||

ಮುಂದೆ ವಿರಚಿಸಿದ ವೇದಿಯೊಳೆಸೆವ ಹ ಸೆಗೆ ನಡೆ | ತಂದು ಪಾಣಿಗ್ರಹಣಮಂ ಗೈದು ಲಾಜಾಜ್ಯ | ದಿಂದೆ ಹೋಮದೊಳಗ್ನಿ ಯಂ ಬೆಳಗೆ ವಿಪ್ರರಾಶೀರ್ವಾದಮಂ ಮಾಡಲು || ಬಂದು ತಿಲಕವನಿಟ್ಟು ಪತ್ರಫಲಮಂ ಕೊಟ್ಟು | ಪೊಂದಳಿಗೆವಿಡಿದಾರತಿಯ ನೆತ್ತಲೈದೆಯರ್ |

ಕಂದರ್ಪ ರತಿಗಳ ವಿವಾಹಮೆನೆ ಕಂಗೊಳಿಸಿ ತಾ ದಂಪತಿಗಳ ಮದುವೆ||೧೮||

ತತ್ಕಾಲದೊಳ್ ಮದನನಾ ಚಂದ್ರಹಾಸನಂ | ಸತ್ಕರಿಸಿ ಬಳುವಳಿಗೆ ಬಹಳ ಗೋ ಮಹಿಷಿ ಬಲ | ವತ್ಕರಿಸಿ ತುರಂಗ ರಥ ಶಯ್ಯಾಸನಂಗಳಂ ವಳಿತ ವಾಹನ ಪದವನು || ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಪರಿಮಳದ್ರವ್ಯ ಸಂಕುಲಮಂ ಚ | ಮತ್ಕಾರದಬಲೆಯರನಂಬರಾಭರಣ ವಿಲ | ಸತ್ಕಂಠಮಾಲೆಗಳನಿತ್ತನೆಂದುಂ ಬಳಸಿ ತೀರದ ಸುವಸ್ತು ಗಳನು||೧೯||

ಉರ್ವಿಶ್ವರನ ಪುರೋಹಿತ ಗಾಲವಂಗೆ ತನ | ಗುರ್ವ ಬಾಂಧವ ಪುತ್ರಮಿತ್ರರ್ಗೆ ನೆರೆದ ಭೂ | ಗೀರ್ವಾಣರೆರ್ಗೆ ಕವಿ ಗಮಕಿ ನಟ ವಿದೂಷಕ ವಂದಿ ಗಾಯಕರ್ಗೆ ||ಸರ್ವ ಜನಕವರವರ ತರವರಿತು ಸತ್ಕರಿಸಿ | ತರ್ವಾಯೊಳಗಣಿತ ದ್ರವ್ಯಮಂ ಪೊತ್ತು ಬೇ | ಸರ್ವಿನಂ ಕೊಟ್ಟನುತ್ಸವದಿಂದೆ ಯಾಚಕರ್ಗಾಗ ದುರ್ಮತಿಯ ಸೂನು ॥೨೦॥

ತದನಂತರದೊಳನಿಬರೆಲ್ಲರಂ ಕಳುಹಿ ನಿಜ | ಸದನದೆ ಸಮಗ್ರ ವೈಭವದೊಳಿರಲಂದಿರುಳ್ | ಮದನಂ ಸ್ವಬಾಂಧವರ್ವೆರಸಿ ದಂಪತಿಗಳಂ ಸಹಭೋಜನಂ ಮಾಡಿಸಿ|| ಇದನಂಗತಾತನಂ ಪೂಜಿಸಿದ ಫಲದೊಳಾ | ದುದನಂತ ಸೌಭಾಗ್ಯವೆಂದು ಮುದದಿಂ ಪವಡಿ | ನಿದನನ್ನೆ ಗಂ ಪೂರ್ವಶೈಲ ಶಿಖರದ ಹೊಂಗಳಸದಂತೆ ರವಿ ಮೆರೆದನು ||೨೧||

ಪಂಕರುಹ ಮಿತ್ರನುದಯದೊಳೆದ್ದು ಮದನಂ ಸ್ವ | ಕಿಂಕರರ್ಗರಿಪಲವರೆಂದಿನ ಮಹೋತ್ಸವ ಕ | ಲಂಕರಿಸಿದರ್‌ ಧ್ವಜಪತಾಕೆಗಳ ರಚನೆಯಿಂದಮಲ ಮಣಿ ಮಂಟಪವನು || ಕಂಕಣದ ಘನರವದ ಮಿಂಚುಗಂಗಳ ಸತೀ | ಸಂಕುಲದ ಮಾಳೆಗಳ ಮಂಗಳ ಸ್ನಾನದಿಂ | ಕುಂಕುಮ ವಿಲಿಪ್ತಾಂಗನಾಗಿ ನಿಜ ಸತಿಸಹಿತ ಚಂದ್ರಹಾಸಂ ಮೆರೆದನು ।೨೨||

ಚಂಪಕ ಸ್ನೇಹಸಮ್ಮರ್ದನದ ಕುಂಕುಮದ | ಕಂಪಿನನುಲೇಪನದ ನಿರ್ಮಲ ಜಲ ಸ್ನಾನ | ದಂಪಿನ ಕಳೇವರದ ರಂಜಿಸುವ ನೊಸಲ ಮುತ್ತಿನ ಬಾಸಿಗದ ಚೆಲ್ವಿನ || ದಂಪತಿಗಳೊಪ್ಪಿದ ರ್ ಪಾಡುವ ಪುರಂದ್ರಿಯರ | ನುಂಪಿಡಿದ ಸರದಿಂದ ಮಂಗಳ ಸುವಾದ್ಯ ರವ | ದಿಂ ಪಾರ್ವರಡಿಗೊಡಿಗೊಡರ್ಚುವ ಶುಭಸ್ವಸ್ತಿವಾಚನದ ಘೋಷದಿಂದ ॥೨೩||

ಸುತ್ರಾಮ ತನಯ ಕೇಳುತ್ಸವದೊಳೀಪರಿ ದಿ | ನತ್ರಯಂ ನಡೆ ಯೆ ನಾಲ್ಕನೆಯ ದಿವಸದೊಳ್ | ಚಿತ್ರಮಂ ವಿರಚಿಸಿ ಪೊಳಲ್ವುಗಿಸಿ ನಾಗವಲ್ಲಿಯ ಸೊಡರ್ಗಳನೊದವಿಸಿ || ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಿವಾಹವೈಭವದೊಳಿದು ಪೊಸತೆನೆ ಧ | ರಿತ್ರಿಯೊಳ್ ಚಂದ್ರಹಾಸಂಗಾಯ್ತು ಮದುವೆ ಶತ | ಪತ್ರನಾಭನ ಕಿಂಕರರ್ಗೆ ಮಾಡಿದ ಮಿಥೈಯದು ತಾನೆ ಪಥ್ಯಮೆನಲು||೨೪||

ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಮೃಷ್ಟ ಭೋಜನದ ನವಕುಸುಮ ಫಲ | ವಸ್ತುಗಳ ಕರ್ಪೂರ ವೀಟಿಕೆಯ ಚಂದನದ | ಕಸ್ತುರಿ ಜವಾಜಿಗಳ ಪರಿಮಳದ ಕರ್ದಮದ ವಸ್ತ್ರಭೂಷಣದ ವಿತ್ತದ || ಪ್ರಸ್ತುತದ ಸನ್ಮಾನದಿಂದ ಮನ್ನಿಸಿದಂ ಸ | ಮಸ್ತ ಜನಮಂ ಮದನನಾಪ್ತ ಬಂಧುಗಳಂ ಪ್ರ | ಶಸ್ತ್ರ ಪೂಜೆಗಳಿಂದ ಸತ್ಕರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟನೆಲ್ಲರ್ ತಣಿಯೆ ತಾಂ ತಣಿಯದೆ ॥೨೫||

ಬಂಡಾರದಖಿಳ ವಸ್ತುವನೊಂದು ತೃಣವಾಗಿ | ಕಂಡು ವೆಚ್ಚಿಸಿ ಚಂದ್ರಹಾಸನ ವಿವಾಹಮಂ | ಕೊಂಡೆಸಗುತಿರ್ದನೋಲವಿಂ ಮದನನಿತ್ತ ಕುಂತಳಪುರದೊಳವನತ್ತಲು || ಅಂಡಲೆದು ಚಂದನಾವತಿಯೊಳ್ ಕುಳಿಂದನಂ | ದಂಡಿಸಿದನಾ ದುಷ್ಟ ಬುದ್ದಿ ಜರೆದುರೆ ಬೈದು | ಹಿಂಡಿ ಹಿಳಿದರ್ಥಮು ತೆಗೆದು ಸೆರೆಮನೆಗಿಕ್ಕಿ ನಿಗಳಮಂ ಕಾಲೆ ಪೂಡಿ ॥೨೬||

ಹೆಕ್ಕಳಿಸಿ ರಾಜ್ಯಮಂ ಕೊ ಟ್ಟೊಡೆನ್ನಂ ಮರೆದು | ಸೊಕ್ಕಿ ತನಗೊರ್ವ ಮಗನಂ ಮಾಡಿಕೊಂಡವನ | ಮಕ್ಕಳಾಟಿಕೆಯಿಂದ ದೇವತಾಲಯ ತಟಾಕಾರಾಮ ಕೊಡವೆಗಳನು || ಇಕ್ಕಿ ಕಿಡಿಸಿದನೆಂದವನ ವಳಿತಮಂ ತೆಗೆದು | ಕಕ್ಕಸದ ಬಂಧನದೊಳಿರಿಸಿ ಕುಂತಳನಗರಿ | ಗಕ್ಕೆರಿಂದೈ ತಂದನಾ ದುಷ್ಟ ಬುದ್ದಿ ವಾಹಕರನವಗಡಿಸಿ ನಡೆಸಿ||೨೭||

ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ 63

 ಮೂವತ್ತೊಂದನೆಯ ಸಂಧಿ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 28 ರಿಂದ 55

ಮದನನ ಮರಣ

ನಿರೂಪಣೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ Lrphks Kolar

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ

ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿಯು ಬರುತ್ತಿರುವಾಗ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಪವೊಂದು ಎದುರಾಗಿ  ಇದುವರೆಗೆ ನಿನ್ನ ಧನವನ್ನು ಕಾದಿದ್ದೆನು. ನಿನ್ನ ಮಗನು ಎಲ್ಲಾ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದನು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಹೊರಟುಹೋಯಿತು. ಊರಿನೊಳಗೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಉತ್ಸವ. ವಾದ್ಯಗಳ ಸದ್ದು. ಇದೇನೆಂದು ವಿಚಾರಿಸಲು ನಿನ್ನ ಮಗ ವಿಷಯೆಗೂ ಚಂದ್ರಹಾಸನಿಗೂ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಸಿದನೆಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಇವನಿಗೆ ಮಗನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಕೋಪ ಬಂತು. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಗನನ್ನು ಬಯ್ದುಕೊಂಡನು. ಎದುರು ಬಂದು ನಮಿಸಿದ ಮಗನಿಗೆ ಇದೇನು ಮಾಡಿದೆ? ನಾನು ಬರೆದದ್ದನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲವೆ ಎನ್ನಲು ಮದನನು ತಾನು ಆ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆಯೇ ಮಾಡಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು. ಪತ್ರ ತೋರಿಸಲು ಇವನಿಗೆ ಇದು ವಿಧಿಲಿಖಿತವೆನಿಸಿತು.  ವಿಪ್ರರ ಮಾತು ನೆನಪಾಯಿತು. ಮನದಲ್ಲಿ ಕುದಿದು ಮೇಲೆ ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕು ನವದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಹರಸಿದನು. ಮನದಲ್ಲಿ ಕುಟಿಲೋಪಾಯವೊಂದು ಮೂಡಿತು. ಮಗನ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ ಇದರಲ್ಲಿ ಎಂದು ಅರಿವಾಯಿತು. ಮಗಳು ವಿಧವೆಯಾದರೂ ಸರಿ, ಚಂದ್ರಹಾಸ ಉಳಿಯಬಾರದು ಎಂಬ ಕೆಟ್ಟ ಆಲೋಚನೆ ಅವನದು.

ಚಂದ್ರಹಾಸನನ್ನು ಕರೆದು ತಮ್ಮ ಕುಲಾಚಾರದಂತೆ  ಮದುವೆಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ ದಿನ ಮದುಮಗ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ನಂತರ ಊರ ಹೊರಗಿರುವ ಚಂಡಿಕಾದೇವಿಯ ಗುಡಿಗೆ ಒಬ್ಬನೇ ಹೋಗಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಬರಬೇಕು ಎನ್ನಲು ಹಾಗೇ ಮಾಡುವೆನೆಂದನು.

ಚಂಡಾಲರನ್ನು ಕರೆದು ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಬರುವ ಯುವಕನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಅಪ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದನು. 

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜನಿಗೆ ತಲೆಯಿಲ್ಲದ ತನ್ನ ಶರೀರ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಇದೇನೆಂದು ಪುರೋಹಿತ ಗಾಲವನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಿಸಲು ಎಲ್ಲ ವೈಭವಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗು ಎಂದನು. ತನ್ನ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಮಗಳನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುವುದು ಎನ್ನಲು ಚಂದ್ರಹಾಸನು ಯೋಗ್ಯನು. ಅವನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸು ಎಂದನು. ತಕ್ಷಣ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದ ಮದನನನ್ನು ಕುರಿತು ಚಂದ್ರಹಾಸನನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆತರಲು ಹೇಳಿ ಕಳಿಸಿದನು.

ಚಂದ್ರಹಾಸನು ಪೂಜೆಗೆಂದು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಒಬ್ಬನೇ ಬರುತ್ತಿರಲು ಮದನ ಎದುರಾದನು. ವಿಷಯ ತಿಳಿದು ತಾನು ಗುಡಿಗೆ ಹೋಗುವುದಾಗಿಯೂ ಇವನು ಕೂಡಲೇ ರಾಜನಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕಳಿಸಿದನು. ಚಂದ್ರಹಾಸ ಅರಮನೆಗೆ ಬರಲು ರಾಜನು ಅವನನ್ನು ಒಡಂಬಡಿಸಿ ತನ್ನ ಸಕಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಇತ್ತು ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಚಂಪಕಮಾಲಿನಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಮದುವೆ ಮಾಡಿದನು. ನಂತರ ತಾನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಪರೋಹಿತರೊಂದಿಗೆ ತಪೋವನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

ಇತ್ತ ಮದನನು ಗುಡಿಯ ಬಳಿಗೆ ಬರುವಾಗ ಕೈಜಾರಿ ತಟ್ಟೆ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಅಪಶಕುನಗಳಾದವು. ಅವನು ಒಳಗೆ  ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಚಂಡಾಲರು ಇವನ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹೊರಟುಹೋದರು. ಮದನ ಸತ್ತುಬಿದ್ದನು.ಹರಿನಾಮ ಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಜೀವ ಬಿಟ್ಟನು.

ಚಂದ್ರಹಾಸ ಚಂಪಕಮಾಲಿನಿಯೊಡನೆ ಮಾವನಿಗೆ ನಮಿಸಲು ಬಂದಾಗ ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯ ತಿಳಿಯಿತು. ಅವನು ಕಂಗೆಟ್ಟುಹೋದನು. ಪರಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಮಾನವನು ಬಾಳುವನೆ? ತಾನು ಮಾಡಿದ ಕೆಟ್ಟ ಆಲೋಚನೆ ತನಗೇ ಮುಳುವಾಯಿತು. ವಿಪ್ರರ ನುಡಿಯಂತೆ ಚಂದ್ರಹಾಸ ಅರಸಾದನು. ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಳಿಡುತ್ತ ಕೋಟೆ ದಾಟಿ ವನದಲ್ಲಿ ನಡೆದನು. ಅತ್ಯಂತ ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು ಗುಡಿಯನ್ನು ಸೇರಿದನು. ಮಸಣದ ಮೂಲಕ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮಂತ್ರಿ ತಲುಪಿದನು. ಮಸಣವು ಭಯಂಕರವಾಗಿತ್ತು.

ಮೂವತ್ತೊಂದನೆಯ ಸಂಧಿ ಮುಂದುವರೆದ ಭಾಗ

ಪದ್ಯ 28 ರಿಂದ 55

ಕೊಂದವನೊ ವಿಷವನೂಡಿಸಿ ಚಂದ್ರಹಾಸನಂ । ಮಂದಮತಿಯಾಗಿ ಮರೆದಿರ್ದ ಪನೋ ಮಗನೆಂಬ | ಸಂದೇಹದಿಂ ಚಂದನಾವತಿಯೊಳಿರದೆ ಕುಂತಳಪುರಕೆ ದುಷ್ಟ ಬುದ್ಧಿ ॥ ನಿಂದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲದೈತರೆ ಪಥದೊಳಿದಿರಾಗಿ | ಬಂದು ನುಡಿದುದು ಸರ್ಪವೊಂದು ನಿನ್ನಾಲಯದೊ | ಳಿಂದುವರೆಗೊಡವೆಯಂ ಕಾದಿರ್ದೆನದು ನಿನ್ನ ಸುತನಿಂದೆ ಪೋದುದೆಂದು ।೨೮||

ಮಾನವರ ತೆರದೊಳಿಂತೆಂದೊರೆದು ಫಣಿ ಬಿಲಕೆ ! ತಾನಿಳಿಯೆ ಕೇಳು ವಿಸ್ಮಿತನಾಗಿ ಮಂತ್ರಿ ದು | ಮ್ಮಾನದಿಂ ನಗರದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತರೆ ವಾದ್ಯಘೋಷಿತಂ ಕಿವಿಯೊಳಿಡಿಯೆ || ಏನಿದುತ್ಸವಮೂರೊಳೆನೆ ಕಂಡವ‌ರ್ ನಿನ್ನ | ಸೂನು ಮದನಂ ಚಂದ್ರಹಾಸಂಗೆ ವಿಷಯೆಗೆ ವಿ | ಧಾನದಿಂ ಮದುವೆಯಂ ಮಾಡಿಸಿದ ನದರೊಸಗೆ ಪೊಳಲೊಳಾದಪುದೆಂದರು||೨೯||

ಕೂರ್ದಸಿಯ ನಿಳುಹಿದಂತಾಯ್ತು ಕರ್ಣದೊಳಾಗ | ಕಾರ್ದುವಕ್ಷಿಗಳರುಣತೆಯನುಗ್ರ ಕೋಪದಿಂ |  ಮೀರ್ದನೇ ತನ್ನ ನೇಮವನಕಟ ಮಗನೆಂದು ಪಲ್ಲ ಪಡಿಯು ತರ || ಸಾರ್ದ ಸಂತೋಷದಿಂ ಬಂದು ಕಾ ಲ್ಗೆರಗಿದೊಡೆ | ಚೀರ್ದು ಸುತನಂ ಬೈದು ಮಂತ್ರಿ ನಿಜ ಸದನಮಂ | ಸೇರ್ದು ಪೊನ್ನಂದಣಮನಿಳಿದಾತ್ತ ಜಾತನಂ ನೋಡಿ ಮುಳಿದಿಂತೆಂದನು [೩೦||

ಮದನನಂ ಮದುವಕ್ಕಳಂ ಮಹಾವೈಭವದ | ಮದುವೆಯಂ ತ್ಯಾಗಭೋಗವನುಚಿತ ರಚಿತಮಂ | ಮುದದಿಂದೆ ಬಣ್ಣಿಸುವ ಭಟ್ಟರಂ ಬಿತ್ತರಿಸಿ ಪರಸುವ ಮಹೀಪುರರನು|| ಸುದತಿ ವಿಷಯೆಗೆ ತಕ್ಕ ವರನಿಂದುಹಾಸನೆಂ। ದಿದಿರಾಗಿ ಬಂದಾರತಿಯನೆತ್ತಿ ನುಡಿವ ಶಶಿ | ವದನೆಯರನವಗಡಿಸಿ ಮಂತ್ರಿ ಬೈದಂ ತನ್ನ ಮನೆಗಾಪ್ತರಾದವರನು [೩೧]|

ರಂಜಿಸುವ ಪೊಸಮುತ್ತಿನೆಸವ ಬಾಸಿಗದ ಹೊಸ | ಲಿಂ ಜಡಿವ ಮಣಿಭೂಷಣಾವಳಿಯ ಕಾಂತಿಯಿಂ | ಮಂಜುಳ ಹರಿದ್ರ ಕುಂಕುಮ ಚರ್ಚಿತಾಂಗದಿಂ ಚೆಂದೆ ಸಂಗಡಿಸಿದ || ಅಂಜಲಿಗಳಿಂ ಮೆರೆವ ದಂಪತಿಗಳಭಿನಮಿಸೆ | ಮಂಜರಂ ಮರಿಗಿಳಿಗಳಂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವಂತೆ | ನಂಜಿಡಿದ ಮನದಮಾತ್ಯಂ ನೋಡಿ ತನ್ನ ಸುತನಂ ಬಯ್ತು ತಿಂತೆಂದನು |೩೨||

ಮೂಢನೀನೆಲವೆಲವೊ ಮದನ ನಿನ್ನೆಡೆಗೆ ನಾಂ | ಗೂಢದಿಂ ಬರೆಸಿ ಕಳುಹಿದೊಡುರುವ ಕಜ್ಜಮಂ | ರೂಢಿಯಿಂ ಮಾಡಿ ಕೆಡಿಸಿದೆ ಪಾಪಿ ಹೃದಯ ಶೂಲವನೆನಗೆ ಮೇದಿನಿಯೊಳು || ಗಾಢದಿಂ ಬಲಿದೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸಿಂಹಾಸನಾ | ರೂಢನಾಗಿರಲೊಲ್ಲದಾರ್ಜಿಸಿದ ವಿತ್ತಮಂ | ವೇಟೈಸಿದಖಿಳ ಜನಕಿತ್ಸೆ ವನವಾಸವೇ ಗತಿ ನಿನಗೆ ಹೋಗೆಂದನು||೩೩||

ಪಿತನ ಮಾತಂ ಕೇಳ್ದು ಮದನನುರೆ ಬೆರಗಾಗಿ | ಖತಿಯೇಕೆ ಜೀಯ ನಿಮ್ಮಡಿಗಳ ನಿರೂಪಮಂ | ಪ್ರತಿಪಾಲಿಸದೆನಲ್ಲದಾನತಿಕ್ರಮಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಕಜ್ಜಮೇನಿದರೊಳು || ಕ್ಷಿತಿಗೆ ಕೌತುಕವೆ ತಂದೆಯ ಮಾತಿಗಾಗಿ ರಘು । ಪತಿ ವರ್ತಿಸನೆ ವಿಪಿನ ವಾಸದೊಳ್ ಪತ್ರಸಂ | ಮತಿವಿಡಿದು ವಿಷಯೆಗೆ ವಿವಾಹಮಂ ವಿರಚಿಸಿದೊಡಾಯ್ಕೆನಗೆ ವನವೆಂದನು[೩೪||

ಗನ್ನ ಗತಕದ ಮಾತು ಸಾಕೆನ್ನ ಕಣ್ಣ ಮುಂ | ದಿನ್ನಿರದೆ ಹೋಗೆಂದು ಮಂತ್ರಿ ಮಗನಂ ಬೈದು । ಮುನ್ನ ತಾಂ ಬರೆಸಿ ಕಳುಹಿದ ಪತ್ರಮಂ ತರಿಸಿ ನೋಡಿಕೊಂಡದರೊಳಿರ್ದ|| ಭಿನ್ನಿಸಿದ ಭಾವಾರ್ಥಮಂ ತಿಳಿದು ತಪ್ಪಿಲ್ಲ | ವೆನ್ನ ತನಯನೊಳಿನ್ನು ಲೋಕದೊಳ್ ವಿಧಿಲಿಖಿತ | ಮನ್ನಿವಾರಿಪರುಂಟೆ ಶಿವಾಶಿವಾ ಪೊಸತೆಂದು ಬಿಸುಸುಯ್ದು ಬೆರಗಾದನು ॥೩೫॥

ವಿಷವ ಮೋಹಿಸುವಂತೆ ಕೊಡುವುದೆನಲೀತಂಗೆ | ವಿಷಯೆ ಮೋಹಿಸುವಂತೆ ಕೊಡುವುದೆಂಬ ಲೇಖ | ವಿಷಯವಿದು ವಿಧಿಕೃತವೋ ತನ್ನ ಮೋಸವೊ ಬರೆದವನ ಮರೆಹೊ ಶಶಿಹಾಸನ || ಮೃಷೆಯೊ ಮದನನ ಮೇಲೆ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ ಮೊದಲೆನಗೆ | ಋಷಿಗಳಾಡಿದ ಮಾತು ಪುಸಿಯದೆಂದಾ ಮಂತ್ರಿ | ವಿಷಮಬುದ್ಧಿಯೊಳೊಂದುಪಾಯಮಂ ಮನದೊಳಗೆ ನೆನೆದು ಚಿಂತಿಸುತಿರ್ದನು||೩೬||

ವಿಧುಹಾಸನಂ ಪಲ ವುಪಾಯದಿಂದೀಗ ನಾಂ | ವಧಿಸದಿರ್ದೊಡೆ ತನ್ನ ಸಂತತಿಗೆ ಧರೆಯನಾ | ಆಧಿಕ ಸಂಪದಮಾಗದದರಿಂದ ಕುಲಘಾತಕಗೆ ಮದುವೆಯಾದ ವಿಷಯೆ ॥ ವಿಧವೆಯಾಗಿರಲೆಂದು ಹೃದಯದೊಳ್ ನಿ ಶ್ಚೈಸಿ | ಮಧುರೋಕ್ತಿಯಿಂದ ಮದುಮಕ್ಕಳಂ ಮನ್ನಿಸಿ ವಿ | ವಿಧ ವೈಭವಂಗಳಂ ನಡೆಸಿ ಜಾಮಾತನಂ ಮಂತ್ರಿ ಕರೆದಿಂತೆಂದನು||೩೭||

ವೀರ ಬಾರೈ ಚಂದ್ರಹಾಸ ನೀನಿನ್ನ ಗಂ । ದೂರವಾಗಿರ್ದೆ ನಮಗಿನ್ನಳಿಯನಾದ ಬಳಿ |ಕೂರ ಹೊರ ಬನದೊಳಿಹ ಚಂಡಿಕಾಲಯ ಕೆ ಮದುವೆಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ ದಿನದೊಳು|| ನೀರಜಸಖಾಸ್ತ ಸಮಯದೊಳೊರ್ವನೇ ಪೋಗಿ | ಗೌರಿಯಂ ಪೂಜಿಸಿ ಬಹುದು ನಮ್ಮ ವಂಶದಾ | ಚಾರವಿದು ವರನಾದವಂಗೆ ನೀನಿಂದಿದಂ ಮಾಡೆಂದು ನೇಮಿಸಿದನು||೩೮||

ಲೇಸಾದುದೆಂದು ಮಾವನ ಮಾತಿಗೊಪ್ಪಿ ಶಶಿ | ಹಾಸಂ ಪ್ರಸೂನ ಗಂಧಾಕ್ಷತೆಗಳಂ ತರಿಸ | ಲಾ ಸಚಿವನತಿ ಗೂಢದಿಂದ ಚಂಡಾಲರಂ ಕರೆಸಿ ನೀವಂದಿನಂತೆ || ಮೋಸದಿಂ ಬಿಟ್ಟು ಬಾರದೆ ಚಂಡಿಕಾಲಯಕೆ | ನೇಸರಂಬುಧಿಗಿಳಿಯಲರ್ಚನೆಗೆ ಬಹನೋರ್ವ | ನೋಸರಿಸದಡಗಿಕೊಂಡಿರ್ದಾತನಂ ಕೊಲ್ವುದೆಂದು ಬೆಸಸಿದನವ ರ್ಗೆ||೩೯||

ವಿಜಯ ಕೇಳಾ ಸಮಯದೊಳ್ ಕುಂತಳೇಶ್ವರಂ | ನಿಜ ಶರೀರಚ್ಚಾಯೆ ತಲೆಯಿಲ್ಲದಿರೆ ಕಂಡು | ಧ್ವಜ ಶಿರೋಮಣಿ ಗಾಲವಂಗರಿಪಲಾತವಿದು ಮೃತಿಗೆ ಕಾರಣಮೆನೆ | |ರುಜೆಗೆ ಮೈಗೊಡಬಾರದೆಂದು ನಿರ್ಮೋಕಮಂ ಭುಜಗಪತಿ ಬಿಡುವಂತೆ ಸಕಲ ಸೌಭಾಗ್ಯಮಂ | ತ್ಯಜಿಸಿ ನಿರುಪಮ ಯೋಗಸಿದ್ದಿಯಂ ಪಡೆಯೆ ವನವಾಸಕುದ್ಯೋಗಿಸಿದನು |೪೦||

ಗಾಲವನ ಪದಕೆರಗಿ ಕೈ ಮುಗಿದು ನಿಂದು ಭೂ | ಪಾಲಕಂ ತನಗಿನ್ನು ಸಾಕು ರಾಜ್ಯದ ಚಿಂತೆ | ಕಾಲಮಂ ಸಾಧಿಸುವೆನತುಲ ಯೋಗದೊಳೆನಗೆ ಸುತರಿಲ್ಲ ಧರೆಯನಾರ್ಗೆ|| ಬಾಲೆ ಚಂಪಕಮಾಲಿನಿಯನಾರ್ಗೆ ಕುಡುವೆಂ ವಿ | ಶಾಲಮತಿ ಬೆಸಸೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳೆ ಲಕ್ಷಣ ಸು | ಶೀಲನಹ ಚಂದ್ರಹಾಸಂಗೆ ಮೇದಿನಿ ಸಹಿತ ಮಗಳನಿತ್ತಪುದೆಂದನು||೪೧||

ಎಂದೊಡರಸಂ ಗಾಲವನ ಬುದ್ಧಿಯಂ ಕೇ ಳ್ದು | ತಂದೆ ಮಾಡುವ ರಾಜಕಾರ್ಯಮಂ ನಿರ್ವಹಿಸು | ತಂದು ಬಾಗಿಲೊಳಿರ್ದ ಮದನನಂ ಕರಸಿ ಕೈವಿಡಿದು ಮೆಲ್ಲನೆ ಕಿವಿಯೊಳು॥ ಮುಂದೆ ನಮಗುರ್ವ ಕೆಲಸದ ಪೊರಿಗೆಯುಂಟು ನೀ | ನಿಂದುಹಾನನನಿಲ್ಲಗೀಗಳೊಡಗೊಂಡು ಬಾ | ಸಂದೇಹಿಸದೆ ಪೋಗೆನ ಭೂಪಾಲನಂ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ಪೊರಮಟ್ಟನು ॥೪೨||

ಉತ್ತಮ ಹಯಾರೂಢನಾಗಿ ಮದನಂ ಜವದೊ |  ಳಿತ್ತಣಿಂದೈದೆ ರವಿ ಪಶ್ಚಿಮಾಂಬುಧಿಗಿಳಿವ | ಪೊತ್ತು ಪೊಂದಳಿಗೆಯೊಳ್ ಪುಷ್ಪ ಫಲ ತಾಂಬೂಲ ಗಂಧಾಕ್ಷತೆಗಳನಿರಿಸಿ || ಎತ್ತಿಕೊಂಡತ್ತಣಿಂ ಬಹ ಚಂದ್ರಹಾಸನ ನಿ | ದೆತ್ತ ಪೋದಪೆಯೆಂದು ಬೆಸಗೊಳಲ್ ತವ ಪಿತಂ | ತೆತ್ತ ಸುವ್ರತಮೆನಲ್ ಚಂಡಿಕಾ ಪೂಜೆಯಂ ಮಾಡಿ ಬಂದಪೆನೆಂದನು||೪೩||

ತಟ್ಟನೆ ತುರಂಗಮವನಿಳಿದಿಳೆಗೆ ಮ ತ್ತೀತನ | ಕಟ್ಟಳೆಯ ಚಂಡಿಕಾ ಪೂಜೆಗಾಂ ಪೋದಂ | ನೆಟ್ಟನೆ ಮಹೀಶ್ವರಂ ಪಿರಿದು ಕಜ್ಜಕೆ ನಿನ್ನೊಡಗೊಂಡು ಬಾಯಿನ || ಕಟ್ಟವಸರಕೆ ಬಂದನೆಂದರ್ಚನಾ ದ್ರವ್ಯ | ಮಿಟ್ಟ ಪೊಂದಳಿಗೆಯಂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಪ್ಪಮಂ | ಕೊಟ್ಟಾತನಂ ಕಳುಹಿ ಪೊರಮಟ್ಟನೇಕಾಕಿಯಾಗಿ ಮದನಂ ಪೊಳಲನು||೪೪||

ತನ್ನ ಪಿತನಾಜ್ಞೆಯಂ ನಡೆಸುವ ಕುಲವ್ರತದ | ನನ್ನಿ ಶಶಿಹಾಸಂಗೆ ಭಂಗಮಾದಪುದೆಂದು | ಮನ್ನಿಸಿ ನೆರೆದ ಸಕಲ ಸೇವಕರನೆಲ್ಲರಂ ಕಳುಹಿ ತಾನೊರ್ವನಾಗಿ|| ಉನ್ನತ ದ್ರುಮಷಂಡ ಮಂಡಿತದ ಬನದೊಳ್ ಪ್ರ | ಸನ್ನೆಯಾಗಿಹ ಚಂಡಿಕಾಲಯಕೆ ಬರುತಿರ್ದ 1 ನನ್ನೆಗಂ ಕರತಳದ ಗಂಧವುಷ್ಪದ ಪಾತ್ರೆಯೋಸರಿಸಿ ಬಿದ್ದು ದಿಳೆಗೆ||೪೫||

ಚೀರುತೆ ಪೊಣರ್ದುವು ಬಿಡಾಲಗ ಳ್ ಪಕ್ಷಿಗಳ್ | ಕಾರಿದುವು ರುಧಿರಮಂ ಕೂಗಿದುವು ಗೂಗೆಗಳ್ | ಸಾರುತಿಹ ದುರ್ನಿಮಿತ್ತಂಗಳಂ ಕಂಡವಂ ವ್ರತ ಭಂಗಮಪ್ಪುದೆಂದು॥ ಮಾರಿ ನಡೆಯುತ ಮನದೊಳಿದರಿಂದ ಭೀತಿಗಳ್ | ತೋರದಿರವವನಿಯೊಳ್ ಚಂದ್ರಹಾಸಂಗೆನುತೆ | ಮೂರಂಬಕದೊಳೆಸೆವ ದೇವನರಸಿಯ ಭವನಕಾ ಮದನನೈತಂದನು||೪೬||

ಖಳರಂತರಂಗ ಪ್ರವೇಶದ ವಿವೇಕಮಂ | ಬಳಸಿದರಿಷಡ್ವರ್ಗಮೊತ್ತರಿಸಿ ಮುರಿವಂತೆ | ಪೊಲಬರಿಯದೊಳಪುಗುವ ಮದನನಂ ಮಂತ್ರಿ ಕಳುಹಿದೊಡಲ್ಲಿ ಬಂದಡಗಿದ|| ಕೊಲೆಗಡಿಗ ಚಂಡಾಲರುಗಿದ ಕೈದುಗಳಿಂದ ! ಕೆಲಬಲದೊಳಿರ್ದು ಪೊ ಯ್ದಿರಿದು ಕೆಡಹಿದೊಡೆ ಭೂ | ತಳಕೆ ಬೀಳುತ್ತವಂ ಮಾಧವ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದಸುದೊರೆದನಾಕ್ಷಣದೊಳು||೪೭||

ಅವಗಡಿಸಿ ಮದನನಂ ಘಾತುಕರ್ ಚಂಡಿಕಾ | ಭವನದೊಳ್ ಕೊಂದು ನಿಲ್ಲದೆ ಪೋದರಿತ್ತಲು | ತ್ಸವದಿಂದೆ ಚಂದ್ರಹಾಸಂ ಕುಂತಳೇಂದ್ರನಂ ಕಾಣಲಾ ನೃಪನವಂಗೆ || ಅವನಿಯಂ ಕೊಟ್ಟ ರಸುಪಟ್ಟವಂ ಕಟ್ಟಿ ಗಾ | ಲವನ ಮತದಿಂದ ಗಾಂಧರ್ವ ವೈವಾಹದಿಂ | ಕುವರಿ ಚಂಪಕಮಾಲಿನಿಯನಿತ್ತು ಸತ್ಕರಿಸಿ ಬನಕೆ ತಾಂ ಪೊರಮಟ್ಟನು||೪೯||

ಬಾಧಿಸುವ ಸುಖದುಃಖದೊಡಲೆನಿಪ ಸಂಸಾರ | ಸಾಧನವನೆಲ್ಲಮಂ ತೊರೆದು ಸಮ್ಯಗ್ ಜ್ಞಾನ | ಬೋಧಿತದ ಯೋಗಮಂ ಸತಿ ಸಹಿತ ಗಾಲವನನುಜ್ಞೆಯಿಂದೆ| ಗೋಧೂಳಿಲಗ್ನದೊಳ್ ಪೊರಮಟ್ಟ ನಾ ಕುಂತ | ಳಾಧಿಪನರಣ್ಯವಾಸಕೆ ಬಳಿಕ ಚಂದ್ರಹಾ | ಸಾಧೀನವಾಯ್ತವನ ಸಂಪದಂ ಪುರುಷಸ್ಯಭಾಗ್ಯವೆಂಬುದು ನಿಜಮೆನೆ |

ಪಟ್ಟದರಸಾಗ ಚಂದ್ರಹಾಸಂ ಬಳಿಕ | ಪಟ್ಟಣದ ಜನಮರಿಯಲೆಂದು ಸಿಂಗರಿಸಿ ತೋ! ರ್ಪಟ್ಟ ಗಜಮಸ್ತಕದಮೇಲೆ ನೃಪಸುತ್ತೆನಹಿತ ಪೊರಮಟ್ಟ ನುತ್ಸವದೊಳು || ದಟ್ಟಿಸಿದ ವಾದ್ಯರವ ಮೊದರಿತೀ ವಾರ್ತೆ ತಿವಿ | ದಟ್ಟಿದೊಡೆ ದುಷ್ಟ ಬುದ್ಧಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಭೀತಿ ಹೊ ।  ಯ್ಯಟ್ಟಿತೇನೆಂಬೆನದು ಪೊಸತಲಾ ದೈವಕೃತವೆಂದು ಸೈವೆರಗಾದನು ॥೫೦||

ಗಾಲವನ ಮತದೊಳೆನ್ನ ಕರೆಸದಿಂದು ಭೂ ! ಪಾಲಂ ಕುಳಿಂದತನಯಂಗಿಳೆಯನೊಪ್ಪಿಸಿ ವ| ನಾಲಯಕೆ ತೆರಳಿದನೆ ಮದನನಿದ್ದೆಗೈವನೆಂದು ಪಲ್ಗೊರೆದು ಮಗನ || ಮೇಲೆ ಕೋಪಿಸುತಿರ್ದನನ್ನೆಗಂ ಭ್ರಮರಾರಿ | ಮಾಲಿನಿವೆರಸಿ ಮಾವನಂ ಕಾಣಲೆಂದು ಶುಂ | ಡಾಲ ಮಸ್ತಕದಿಂದಮಿಳಿತಂದ ಶಶಿಹಾಸನೆರಗಿದ ಸಚಿವನಡಿಗೆ||೧||

ಕಳಿವರಿನ ಕೋಪದಿಂ ಮಂತ್ರಿ ವಂಶಾಚಾರ | ಕಳುಹಿದೊಡೆ ನೀಂ ಮಾಡಿದುಜ್ಜು ಗಮಿದೇನೆಂದು ಕೇಳ್ಕೊಡಾ ಶಶಿಹಾಸನು | ಮುಳಿಯಲಾಗದು ಚಂಡಿಕಾರ್ಜನೆಗೆ ನಡೆಯೆಂದು| | ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ನಾಂ ಪೋಗುತಿರೆ ನಡುವೆ ಕುಂ | ತಳ ರಾಜನರಮನೆಗೆ ತನಗವಸರವನಿತ್ತು | ತಳರ್ದನೊರ್ವನೆ ನಿನ್ನ ಮಗನಂಬಿಕಾ ಪೂಜೆಗಿಂತಾಯ್ತು, ಬಳಿಕೆಂದನು ॥೫೨||

ಹಮ್ಮೆಸಿದಂ ದುಷ್ಟ ಬುದ್ದಿ ನಯದೊಳಗಳಿಯ | ನಮ್ಮನೆಗೆ ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟನರಿದರಿದು ಪರಹಿಂಸೆ | ಯಮ್ಮಾಡಿ ಮಾನವಂ ಬಾಳಪನೆ ದೀಪಮಂಕೆಡಿಸುವ ಪತಂಗದಂತೆ |! ನನ್ನು ಪಾಯವೆ ನಮಗಪಾಯಮಂ ತಂದುದೆಂ | ದೊಮ್ಮೆ ನಿಜ ಸದನಮಂ ಪೊಕ್ಕಾರುಮರಿಯದವೊ | ಲುಮ್ಮಳಿಸಿ ಶೋಕದಿಂ ಪೊರಮಟ್ಟನೇರಿಳಿದು ಕೋಟೆಯಂ ಕತ್ತಲೆಯೊಳು ॥೫೩||

 ಮೀಂಟುವಗ್ಗದ ಶೋಕದಿಂದಿರದೆ ಪೊರಮಟ್ಟು | ನಾಂಟುವೊತ್ತುವ ಮುಳ್ಳುಕಲ್ಗಳಂ ಬಗೆಗೊಳದೆ | ದೀಂಟುಗುಳಿಗಳ ನರಿಯದೇಳುತ್ತ ತಲೆಗೆದರಿ ಬಾಯ್ದಿಡುತ್ತೆ | |ಕೋಂಟೆಗಳ ನೇರಿಳಿದು ಪರಿಖೆಯ ಜಲಂಗಳಂ | ದಾಂಟಿ ಕತ್ತಲೆಯೊಳೊರ್ವನೆ ಮಂತ್ರಿ ಪೊಳಲಪೊರ | ದೋಂಟದೆಡೆಯೊಳ್ ನೆಲಸಿದಂಬಿಕಾ ಭವನಮಂ ಸಾರ್ದನದನೇವೇಳ್ವೆನು ||೫೪||

ಪರಿದ ಪೂಮಾಲೆಗಳ ಬಣ್ಣಗೂ ಳ್ಗಳಬಲಿಯ | ಮೊರದ ಪಳಗೊಳ್ಳಿಗಳ ಭನ್ನ ದೊಡೆದೋಡುಗಳ | ಮುರಿದ ಗೂಡಂಗಳ ಕಳಲ್ಪ ಶಿಬಿಕೆಗಳ ಚಿತಿಯೊಳ್ ಬೇವ ಕುಣಪಂಗಳ | |ತುರುಗಿದೆಲುವಿನ ಜಂಬುಕಾವಳಿಯ ಗೂಗೆಗಳ | ಬಿರುದನಿಯ ಭೂತ ಭೇತಾಳ ಸಂಕುಲದಡಗಿ | ನರಕೆಗಳ ಸುಡುಗಾಡೊಳಾ ಮಂತ್ರಿ ಚಂಡಿಕಾಲಯದೆಡೆಗೆ ನಡೆತಂದನು ||೫೫ ||

(ಮುಂದುವರೆಯುವುದು)