ಹರಿಕಥಾ ಸಿಂಹ ಟಿ.ವಿ.ಜಯಸಿಂಹದಾಸರು

On the birth anniversary of Great Harikatha Vidwan T V Jayasimha Das

ವಿದ್ವಾನ್ ಟಿ.ವಿ.ಜಯಸಿಂಹದಾಸರು ಹರಿಕಥಾ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಭಾತ್ ಕಲಾವಿದರು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ - ಕಲಾವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿ, ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ, ಕಲಾಪೋಕರಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದವರು.

ಟಿ.ವಿ.ಜಯಸಿಂಹದಾಸರು 1917ರ ಮೇ 23 ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ  ಟಿ.ವೆಂಕಣ್ಣದಾಸರು ಹರಿಕಥಾ ವಿದ್ವಾಂಸರು.  ತಾಯಿ ಭಾಗೀರಥಮ್ಮ. ಇವರು ಈ ದಂಪತಿಯ ಮೂರನೇ ಮಗು. ಜಯಸಿಂಹದಾಸರು ಕಟ್ಟಾ ಕ್ರೀಡಾಳುವಾಗಿದ್ದರು. ಫೋರ್ಟ್ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಶಾಲೆಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಉತ್ತಮ ಕ್ಯಾರಮ್ ಆಟಗಾರರೂ ಆಗಿದ್ದರು.

ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಬಹಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವರ ಅಜ್ಜ ತುಮಕೂರಿನ ವ್ಯಾಸರಾಜ ಮಠದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು.

ತಂದೆ ವೆಂಕಣ್ಣದಾಸರು ಮಠವನ್ನು ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.  ಆದರೆ ಹರಿಕಥಾದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದರು.

ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಜಯಸಿಂಹದಾಸರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಿಂದ ಕಲಿತು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಕಥಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆರ್ ವಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನಾಟಕ ಶಿಕ್ಷಕರ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸಹ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ದೊಡ್ಡ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ  ವರ್ಗವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ಪುರಾಣಗಳು, ಮಹಾಭಾರತ, ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ರಾಮಾಯಣ ಭಾಗವತ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನದಿಂದ,  ಆಕರ್ಷಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರಭಾವಯುತವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು.

ಜಯಸಿಂಹದಾಸರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ದಿವಂಗತ ಟಿ.ವಿ. ಕರಿಗಿರಿಯಾಚಾರ್ ಲೆಗ್ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ನುಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ ಕೌಶಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಇವರೊಂದಿಗೆ ಹರಿಕಥೆಗೆ ಜೊತೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಕರಿಗಿರಿಯಾಚಾರ್ ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದು ತಾವು ಕಲಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ  ಟಿ.ವಿ. ಗೋಪಿನಾಥ್ ದಾಸ್ ಕೂಡ ಹರಿಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವರು.  ಅವರು  ಒಬ್ಬ ನಿಪುಣ ವೀಣಾ ವಾದಕರೂ ಆಗದ್ದರು. ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ದಿವಂಗತ ಟಿ.ವಿ. ದ್ವಾರಕನಾಥ್ ಒಬ್ಬ ಪರಿಣಿತ ತಬಲಾ ವಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ನಾಲ್ವರು ಸಹೋದರರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಭಾತ್ ಕಲಾವಿದರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ವಯಂ-ಕಲಿತ ಜಯಸಿಂಹದಾಸರು  ಮೃದಂಗ ನುಡಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿತರು. ತಂದೆ ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಾಡಲು ಕಲಿತರು. ಇವರು 18 ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ ತಂದೆ ನಿಧನರಾದರು.   ಅಂದಿನಿಂದ ಅವರು ಹರಿಕಥೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.  

 ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್  ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ  ‘ಕತೆಗಾರ’ ಎಂಬ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗೆ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಆರ್ಯ ವಿದ್ಯಾಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಆರ್.ವಿ. ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಲಿಸಿದರು.

1946 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ತಾಯಿ ನರ್ಸರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಭಾತ್ ಶಿಶು ವಿಹಾರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶಾಲೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರರಿಗೆ ವಹಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಬಹಳ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತರಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಬಸವನಗುಡಿಯ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 

500 ಮಕ್ಕಳು ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಶಾಲೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅದರ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 

ಅವರು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಸರಳ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದರು.   ಅವುಗಳನ್ನು ಮೈಸೂರು ಅನಂತ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಸಂಕಲಿಸಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು.

ಚಂದ್ರಹಾಸ ಅವರು ಬರೆದ ಮೊದಲ ನಾಟಕ.  ‘ಸೀತಾದೇವಿ ಅಥವಾ ಲವ ಕುಶ’

ಈ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯ ನಾಟಕವನ್ನು ಅವರು 19 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದರು. ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಸಾವಿರ ಬಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ನಾಟಕವನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಅವರ ಸಹೋದರ ಗೋಪಿನಾಥ ದಾಸ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಟಿ. ವಿ. ಗೋಪಿನಾಥದಾಸರು ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ವಿಜಯೋತ್ಸವ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅರ್ಜುನನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು.

ಜಯಸಿಂಹದಾಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹರಿಕಥಾ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 50 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸತತವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಹಾಭಾರತ, ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷ ರಾಮಾಯಣ, ಒಂದು ವರ್ಷ ಭಾಗವತ ಮತ್ತು ಒಂದು ವರ್ಷ ಹರಿವಂಶ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ರಾಮನವಮಿ ಮತ್ತು ಗಣೇಶ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕೆಲವು ಹರಿಕಥಾ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಇಂಡಿಯಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಭದ್ರಾವತಿ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಎ-ಪ್ಲಸ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹರಿಕಥಾ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು.

70 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಜಯಸಿಂಹದಾಸರು  ಮತ್ತು ಗೋಪಿನಾಥ್ ದಾಸ್ ಸಹೋದರರಿಗೆ "ಹರಿಕಥಾ ವಾಙ್ಮಯ ಪ್ರಚಾರಕ ಸಭಾ" ಎಂಬ ಗುಂಪನ್ನು ರಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆ ಬಂದಿತು. ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ  ಹರಿಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾಗಿದ್ದ ದಿವಂಗತ ಟಿ.ಕೆ.ವೇಣುಗೋಪಾಲದಾಸ್ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಎಲ್ಲ ಕಲಾವಿದರು ಒಂದು ಗುಂಪಾಗಿ ಹರಿಕಥಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.

ಜಯಸಿಂಹದಾಸರು ಅವರು ಪ್ರಭಾತ್ ಕಲಾವಿದರು ನೃತ್ಯ-ನಾಟಕಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆಯುವುದು, ಸಂಗೀತ, ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನಟನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು.  ಪ್ರಭಾತ್ ಕಲಾವಿದರು ನಿರ್ಮಾಣದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ವೈಜಯಂತಿ ನೃತ್ಯ-ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆದು

ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.  ಇದನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಭಾತ್ ಕಲಾವಿದರು ನಿರ್ಮಾಣದ  ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಿಂದರಿ ಜೋಗಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಹಿರಿಯ ಬುದ್ಧಿವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಜಯಸಿಂಹದಾಸ್ ಅವರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲಾ ತಿಲಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಗಾನಕಲಾ ಪರಿಷತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸಂದಿದ್ದವು. ಅಂದಿನ ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಸರಾಜ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹರಿಕಥಾ ಸಿಂಹ ಬಿರುದನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದ್ದರು.

ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅವರಿಗೆ ಪತ್ನಿ ವಿಜಯಮ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾತ್ ಪರಿವಾರದ ಬೆಂಬಲ ಜೊತೆಗಿತ್ತು. ಇವರಿಗೆ 3 ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು  3 ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. 

ಜಯಸಿಂಹದಾಸರು  1986ರ ಜುಲೈ 23ರಂದು ಇಹಲೋಕ ತ್ಯಜಿಸಿದರು.

ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಶರತ್ ಆರ್. ಪ್ರಭಾತ್ ಹರಿಕಥಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅವರ ಮಕ್ಕಳು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಹೊತ್ತಿದ್ದಾರೆ.